4.3 Periode Perencanaan
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Kriteria Pelayanan
5.1 Arah Perkembangan Kota
5.1.1 Analisis Kecenderungan Perkembangan Pemanfaatan Ruang
Ar a h k ecen d er u n ga n p er k em b a n ga n fis ik k ot a d id a s a r k a n a t a s or ien t a s i p er k em b a n ga n k a wa s a n t er b a n gu n p a d a s u a t u wila ya h . Per k em b a n ga n k ot a it u s en d ir i d ip en ga r u h i oleh b eb er a p a va r ia b el ya n g cu k u p b er va r ia t if, a n t a r a la in : m or fologi (fis ik d a s a r ), ek on om i, s is t em k egia t a n d a n s eb a ga in ya . Ka r en a d ia n gga p s eb a ga i ob yek d i m a n a d i d a la m n ya t er d a p a t m a s ya r a k a t m a n u s ia ya n g s a n ga t k om p lek s , ya n g t ela h m en ga la m i p r os es b er in t er a k s i a n t a r m a n u s ia d a n d en ga n lin gk u n ga n n ya . S eb a ga i p r od u k h u b u n ga n t er s eb u t m en ga k ib a t k a n t er cip t a n ya p ola k et er a t u r a n d a r i p en ggu n a a n la h a n s er t a tingkat perkembangan dan arah perkembangan selanjutnya.
Ar a h k ecen d er u n ga n p er k em b a n ga n fis ik k ot a d a r i h a s il s u r vey d i la p a n ga n p a d a s a a t in i a d a la h m en ga r a h k e b a gia n Ut a r a d a n b a r a t h a l in i d is eb a b k a n
p a d a b a gia n Ten ga h t ela h m en ga la m i k ep a d a t a n ya n g cu k u p t in ggi.
Per k em b a n ga n ya n g leb ih m en ga r a h p a d a b a gia n Ut a r a d a n b a r a t k a r en a lokasinya ya n g m a s ih b a n ya k d it em u i la h a n k os on g s eh in gga s eca r a t id a k la n gs u n g m en a r ik p er k em b a n ga n k e a r a h t er s eb u t . Ha l in i d ib u k t ik a n d en ga n s em a k in b er k em b a n gn ya ju m la h p em u k im a n a t a u p er u m a h a n d en ga n fa s ilit a s p en u n ja n gn ya . Per t u m b u h a n p er u m a h a n in i n a n t in ya a k a n d iik u t i oleh pertumbuhan fasilitas pelayanan yang minimal berskala Iingkungan.
Pa d a b a gia n u t a r a Kot a Ma la n g p er k em b a n ga n p em u k im a n a t a u p er u m a h a n d en ga n fa s ilit a s p en u n ja n gn ya m en ga r a h k e Kelu r a h a n Mer jos a r i, Ta s ik m a d u , Tu n ju n gs ek a r , Tu n ggu lwu lu n g, Mojola n gu , Ar jos a r i, Pu r wa n t or o, d a n s eb a gia n Pa n d a n wa n gi. Pa d a b a gia n b a r a t Kot a p er k em b a n ga n p em u k im a n m en ga r a h
p a d a lok a s i-lok a s i ya n g t ela h d it et a p k a n d a la m RTRW Kot a Ma la n g
(k ecen d er u n ga n n ya lok a s i-lok a s i t er s eb u t s u d a h m u la i m en ga la m i
p er k em b a n ga n k h u s u s n ya u n t u k k a wa s a n p er u m a h a n ) ya it u Kelu r a h a n Mer jos a r i, Kelu r a h a n Ka r a n gb es u k i, Kelu r a h a n Pis a n gca n d i, d a n Kelu r a h a n Mulyorejo.
S ed a n gk a n u n t u k b a gia n S ela t a n d a n Tim u r m es k ip u n m a s ih m em ilik i b a n ya k la h a n k os on g, n a m u n p er k em b a n ga n n ya la m b a t k a r en a k u r a n gn ya m in a t in ves t or . Ku r a n gn ya m in a t in ves t or u n t u k m en gem b a n gk a n wila ya h t im u r d a n s ela t a n d is eb a b k a n k a r en a wila ya h n ya ya n g m em ilik i k on d is i t op ogr a fi ya n g bergunung-gu n u n g d a n ju ga k a r en a m in im ya fa s ilit a s p en d u k u n g d i wila ya h t im u r . Pa d a b a gia n t im u r k ot a p er k em b a n ga n p er m u k im a n h a n ya m en ga r a h p a d a Kelu r a h a n S a woja ja r d a n Kelu r a h a n Bu r in g. Ber ik u t in i a d a la h m a t r ik s analisis perkembagan fisik Kota Malang dan setiap kecamatan di Kota Malang.
Tabel 5 .1 Analisis Perkembangan Fisik Kota Malang
Perkembangan Fisik
Kota Malang Ar a h k ecen d er u n ga n p er k em b a n ga n fis ik k ot a Ma la n g d a r i
h a s il s u r vei d i la p a n ga n p a d a s a a t in i a d a la h m en ga r a h k e b a gia n u t a r a d a n b a r a t . Ha l in i d is eb a b k a n p a d a b a gia n
Perkembangan Fisik
t en ga h t ela h m en ga la m i k ep a d a t a n ya n g cu k u p t in ggi. Per k em b a n ga n ya n g leb ih m en ga r a h p a d a b a gia n u t a r a d a n b a r a t k a r en a lok a s in ya ya n g m a s ih b a n ya k d it em u i la h a n
k os on g s eh in gga s eca r a t id a k la n gs u n g m en a r ik
p er k em b a n ga n k e a r a h t er s eb u t . Ha l in i d ib u k t ik a n d en ga n semakin b er k em b a n gn ya ju m la h r u m a h a n d en ga n fa s ilit a s penunjangnya.
S u m b e r Da ta : Ara h a n d a n Ke b ija k a n d a n Pe n gen d a lia n Pe m a n fa a ta n Ru a n g 2 0 0 7
Tabel 5 .2 Analisis Perkembangan Fisik Per Kecamatan di Kota Malang
Perkembangan Fisik
Klojen Per k em b a n ga n fis ik k eca m a t a n Klojen t ela h m en ga la m i
s t a gn a s i. Ha l in i d ik a r en a k a n p a d a Keca m a t a n Klojen p en ggu n a a n la h a n n ya d i d om in a s i la h a n t er b a n gu n . Per k em b a n ga n fis ik k eca m a t a n Klojen leb ih m en ga r a h pada pemaksimalan bangunan secara vertikal.
Lowokwaru Kecen d er u n ga n p er k em b a n ga n fis ik d i Keca m a t a n
Lowok wa r u m en ga r a h k e b a gia n Ba r a t d a n Ut a r a k a wa s a n
(Kelu r a h a n Mer jos a r i, Tlogom a s , Tu n ggu lwu lu n g,
J a t im u lyo, Ta s ik m a d u ). Kecen d er u n ga n t er s eb u t
d is eb a b k a n p a d a b a gia n t im u r , t en ga h d a n s ela la n
k a wa s a n p er k em b a n ga n n ya s u d a h cu k u p p a d a t .
Kecen d er u n ga n p er k em b a n ga n fis ik k e a r a h b a r a t d a n u t a r a t er s eb u t u m u m n ya a d a la h u n t u k p en gem b a n ga n p er u m a h a n (ya n g d ib a n gu n oleh p en gem b a n g/ d evelop er ) dan juga untuk kegiatan pendidikan skala nasional.
Sukun Kecen d er u n ga n p er k em b a n ga n fis ik Keca m a t a n S u k u n
m en ga r a h k e b a gia n u t a r a d a n b a r a t (Kelu r a h a n
Ka r a n gb es u k i, Kelu r a h a n Mer jos a r i, Kelu r a h a n
Pis a n gca n d i d a n Kelu r a h a n Mu lyor ejo). Kecen d er u n ga n ya n g t er ja d i ia la h lok a s i-Iok a s i t er s eb u t m u la i m en ga lami p er k em b a n ga n k h u s u s n ya u n t u k k a wa s a n p er u m a h a n ). Pem ilih a n lok a s i p er u m a h a n b a r u p a d a k elu r a h a n t er s eb u t b er d a m p a k t er h a d a p p en yed ia a n fa s ilit a s p en u n ja n g
p er u m a h a n , ya n g p a d a a k h ir n ya a k a n m em a cu
perkembangan wilayah Kecamatan Sukun.
Bilmbing Kecend er u n ga n p er k em b a n ga n fis ik Keca m a la n Blim b in g
m en ga r a h k e b a gia n u t a r a d a n t im u r (Kelu r a h a n
Ba lea r jos a r i, Kelu r a h a n Ta s ik m a d u , Kelu r a h a n
Tu n ju n gs ek a r , Kelu r a h a n Tu n ggu lwu lu n g, Kelu r a h a n
Mojolangu, Kelurahan Arjasari, Kelurahan Purwanloro, dan s eb a gia n Kelu r a h a n Pa n d a n wa n gi). Kecen d er u n ga n ya n g t er ja d i ia la h lok a s i-Iok a s i t er s eb u t m u la i m en ga la m i p er k em b a n ga n k h u s u s n ya u n t u k k a wa s a n p er u m a h a n ).
Perkembangan Fisik
Pem ilih a n lok a s i p er u m a h a n b a r u p a d a 8 k elu r a h a n t er s eb u t d ik a r en a k a n p a d a lok a s i-Iok a s i t er s eb u t m a s ih terdapat lahan kosong untuk pengembangan perumahan.
Kedungkandang Kecenderungan perkembangan fisik Kecamatan
Kedungkandang mengaiah ke bagian barat dan utara (Kelurahan Sawojajar, Kelurahan Madyopuro, Kelurahan
Lesanpuro, Ke1urahan Bumiayu dan Kelurahan
Cemorokandan g). Per k em b a n ga n ya n g m en ga r a h p a d a b a gia n b a r a t d a n u t a r a d is eb a b k a n p a d a b a gia n t im u r , t en ga h d a n t im u r wila ya h n ya b er gelom b a n g d a n m a s ih belum tersedianya fasilitas pendukung kawasan perkotaan, seoerti air bersih (PDAM)
S u m b e r Da ta : Ara h a n d a n Ke b ija kan dan Pengendalian Pemanfaatan Ruang 2007
Tabel 5 .3 Analisis Kecenderungan Perkembangan Guna Lahan di Kota Malang
Kawasan Arah Perkembangan Analisis
Perumahan Ke arah Utara
(Kecamatan Blimbing), meliputi Kelurahan Balearjosari,Tasikma du,Tunjungsekar, Tunggulwulung, Mojolangu, Arjosari, Purwantoro, dan sebagian Pandanwangi Ke arah Barat (Kecamatan Sukun), meliputi Kelurahan Merjosari, Kelurahan Karangbesuki, Kelurahan Pisangcandi, dan Kelurahan Mulyorejo.
Perkembangan perumahan pada saat ini di Kota Malang telah menjalar pada daerah pinggiran. Hal ini sesuai dengan teori pola penggunaan tanah Van Thunen bahwa sejalan dengan
perkembangan masyarakat maka
berkembang pula jumlah penduduk dan struktur yang ada, di mana yang kuat akan selalu mengalahkan yang
lemah. Daerah perumahan dan
institusi akan terdepak keluar secara
sentrifugal dan business akan
s em a k in t er k on s en t r a s i p a d a la h a n ya n g p a lin g b a ik d i k ot a a t a u d en ga n k a t a la in s ek t or ya n g b er p ot en s i ekonomi k u a t a k a n m er eb u t p os is i lok a s i ya n g s t r a t egis ya it u p a d a d a er a h p u s a t . S ed a n gk a n u n t u k s ek t or ya n g b er p ot en s i ek on om i lem a h a k a n t er d ep a k k e lok a s i ya n g d er a ja t a k s es ib ilit a s n ya d ib a wa h d a er a h p u s a t m u n gk in d i d a er a h t r a n s is i a t a u b a h k a n d i d a er a h pinggir. Perdagangan dan Jasa Kecamatan Lowokwaru dan Kecamatan Blimbing Ar a h p er k em b a n ga n d a n p er s eb a r a n k egia t a n p er d a ga n ga n d a n ja s a d i Kot a Ma la n g cen d er u n g m en ga r a h k e wla ya h u t a r a . Ha l in i d ik a r en a k a n p a d a Keca m a t a n Lowok wa r u d a n
Kawasan Arah Perkembangan Analisis
Keca m a la n Blim b in g t er dapat
b eb er a p a fa s ilit a s p en d id ik a n ya n g b er d a m p a k t er h a d a p a d a n ya k egia t a n p er d a ga n ga n d a n ja s a u n t u k m em en u h i k eb u t u h a n m a h a s is wa . S ela in it u p a d a k ed u a Keca m a t a n in i p er u b a h a n gu n a la h a n m en ja d i k egia t a n p er d a ga n ga n d a n ja s a k h u s u s n ya d i J a la n -ja la n u t ama
m em ilik i la ju k ecep a t a n ya n g leb ih b es a r d ib a n d in gk a n d en ga n k et iga kecamatan lainnya. Pendidikan Dinoyo-Sumbersari- Merjosari Tlogomas (Lowok wa r u ) Pis a n g Candi (Sukun)
Perkembangan pendidikan tinggi yang
membentuk cluster d i Kelu r a h a n
Din oyo d a n S u m b er s a r i p a d a k en ya t a a n n ya s a a t in i s u d a h t id a k b is a d ip er t a h a n k a n la gi. Ha l in i d ik a r en a k a n p a d a k ed u a k elu r a h a n in i s u d a h t id a k t er s ed ia la gi la h a n k os on g u n t u k k egia t a n p en d id ik a n t in ggi. S ela in it u k ed u a k elu r a h a n
m em ilik i b eb a n p er ger a k k a n ya n g
b es a r , k h u s u s n ya p a d a ja m ja m s ib u k d ik a r en a k a n gu n a la h a n ya n g a d a merupakan pemicu tarikan penduduk ya n g b es a r s ep er t i Pa s a r Din oyo d a n b eb er a p a k a m p u s ya n g a d a . Ar a h p er k em b a n ga n p er gu r u a n t in ggi ya n g a d a d i Kot a Ma la n g ia la h m en ga r a h k e a r a h u t a r a , ya it u k e Kelurahan Ta s ik m a d u , h a l in i d it a n d a i d en ga n p en d ir ia n k a m p u s II ITN d i k elu r a h a n tersebut.
Perkantoran Ke arah Timur, yaitu
Kecamatan Kedungkandang, Kelurahan Sawojajar untuk pemerintahan. Sedangkan untuk perkantoran cenderung berada pada Jalan-jalan utama seperti Jalan Ahmad Yani, Jalan Letjen Sutoyo, Jalan
Per k em b a n ga n p er k a n t or a n p em er in t a h a n b er s k a la k ot a d i a r a h k a n p a d a Keca m a t a n Ked u n gk a n d a n g, d im a k s u d k a n a ga r d a p a t m en gu r a n gi p er ger a k k a n m en u ju p u s a t k ot a d a n ju ga dimaks u d k a n a ga r wila ya h
Keca m a t a n Ked u n gk a n d a n g m em ilk i
fa s ilila s b er s k a la k ot a ya n g
d ih a r a p k a n d a p a t m en ja d i p em icu p er k em b a n ga n d i wila ya h Keca m a t a n Kedungkandang.
Kawasan Arah Perkembangan Analisis
S.Parman, Jain Soekarno Hatta Industri dan Pergudangan Kelurahan Bandulan, Kelurahan Bandungrejosari, Kelurahan Mulyorejo, Kelurahan Ciptomulyo, Kelurahan Gadang, sekitar Jalan T enaga sampai menuju
Bandara Adi Sucipto dan di Jalan Karya Timur
Ar a h p er k em b a n ga n k egia t a n in d u s t r i d a n p er gu d a n ga a n ia la h m en ga r a h p a d a wila ya h -wila ya h p in ggir a n ya n g
b er a d a p a d a Keca m a t a n Blim b ing
s er t a S u k u n , d ik a r en a k a n k ed u a wila ya h in i d ia la lu i oleh J a lu r a r t er i p r im er ya n g m em ilik i a k s es t in ggi t er h a d a p k egia t a n in d u s t r i d a n pergudangan .
S u m b e r Da ta : Ara h a n d a n Ke b ija k a n d a n Pe n gen d a lia n Pe m a n fa a ta n Ru a n g 2 0 0 7
Urb a n Frin ge Are a s merupak a n k a wa s a n t r a n s is i d a n k a wa s a n p in ggir a n Kot a Ma la n g ya n g t er p en ga r u h s eca r a k u a t m a u p u n t id a k oleh k egia t a n k ot a . Ren ca n a Per k em b a n ga n ja la n lin gk a r t im u r d i wila ya h k ot a Ma la n g a k a n b er p en ga r u h t er h a d a p p er k em b a n ga n d i k a wa s a n frin ge a re a s k ot a Ma la n g. Per ger a k a n p en d u d u k a k ib a t p en u h n ya p u s a t k ot a Ma la n g m en u ju k e fringe areas d a n k eb ija k a n -k eb ija k a n p en gem b a n ga n ek s t er n a l n a n t in ya k e k a wa s a n frin ge a re a s s eb a ga i s a s a r a n in va s i b es a r -b es a r a n d a r i p en d u d u k p er k ot a a n ,
s eja la n d en ga n p er k em b a n ga n p en d u d u k d a n fu n gs i p er k ot a a n a k a n
d ip er k ir a k a n k on ver s i la h a n d a r i a gricu ltu ra l la n d u s e ya n g d om in a n d i urban frin ge a re a s a k a n m en in gk a t s eca r a t id a k t er k on t r ol d a n m en ga k ib a t k a n penurunan daya dukung lahan.
Perkembangan urban fringe dilatarbelakangi faktor-faktor sebagai berikut:
Kot a Ma la n g m er u p a k a n k ot a t er p a d a t k ed u a s et ela h S u r a b a ya m en gin ga t p er t u m b u h a n Kot a Ma la n g d a n m en ja d i k ot a t u ju a n m igr a s i p en d u d u k d a r i wila ya h h in t er la n d a d i s ek it a r n ya s et ela h S u r a b a ya (Ha n d in ot o d a n Pa u lu s H S, 1996 : 1).
Menuru n n ya lu a s a n la h a n t er b u k a d i Kot a Ma la n g m en yeb a b k a n
m en u r u n n ya lin gk u n ga n ya n g d icir ik a n a d a n ya b a n jir p a d a b eb er a p a t a h u n t er a k h ir d a n m en in gk a t n ya s u h u h a r ia n r a t a -r a t a (J a wa Pos On lin e, Ka m is 21 November 2002).
Ket er b a t a s a n la h a n ya n g a d a , p u s a t k ot a t id a k d a p a t la gi b er k em b a n g
Keca m a t a n Klojen p er t u m b u h a n n ya -3 ,2 8 %, a r t in ya p en d u d u k d i
Keca m a t a n Klojen cen d er u n g b er m igr a s i k elu a r wila ya h k eca m a t a n
t er s eb u t ). S eca r a gu n a la h a n d it a n d a i d en ga n b er ges er n ya p er u n t u k a n pemukiman menjadi perkantoran dan perdagangan.
Adanya dua kepentingan pengembangan. Di satu pihak ingin menggerakkan p er t u m b u h a n ek on om i k ot a d a n d i s a t u s is i in gin m en yela m a t k a n
lin gk u n ga n s er t a m em p er t a h a n k a n k es eim b a n ga n ek ologi k ot a k h u s u s n ya
di urban fringes.
Men u r u n n ya ju m la h la h a n p er t a n ia n k u r u n wa k t u 1 0 t a h u n (h a s il penelitian Afrianto, 2006)