Bedah Preprostetik.

BEDAH PREPROSTETIK

Dipresentasikan pada

”Penatalaksanaan Perawatan/Tindakan Kasus Gigi dan Mulut di

Tempat Praktek”

Persatuan Dokter Gigi Indonesia (PDGI) Cabang Kota Bandung

Oleh :

Lucky Riawan, drg., Sp BM

NIP. 131 567 579

FAKULTAS KEDOKTERAN GIGI

UNIVERSITAS PADJADJARAN

Jud ul

: Be d a h Pre p ro ste tik

Pe nyusun : Luc ky Ria wa n, d rg ., Sp .BM

NIP

: 131 567 579

Ba nd ung , Juni 2003

Me ng e ta hui,

Ke p a la Ba g ia n Be d a h Mulut Fa kulta s Ke d o kte ra n G ig i

Unive rsita s Pa d ja d ja ra n

(Tis Ka ra sutisna , d rg ., Sp .BM)

i

ABSTRAK

Be d a h p re p ro ste tik d ila kuka n untuk me nyia p ka n b a ik ja ring a n luna k ma up un ja ring a n ke ra s se b e lum d ila kuka n p e mb ua ta n g ig i tirua n untuk me nunja ng sta b ilisa si, re te nsi, ke nya ma na n d a n e ste tika .

ii

KATA PENG ANTAR

Se g a la p uji d a n syukur p e nulis p a nja tka n ke ha d ira t Alla h SWT ka re na te la h

me limp a hka n ra hma t d a n hid a ya hNya se hing g a p e nulis d a p a t me nye le sa ika n

ma ka la h ini. Ma ka la h ini p e nulis p e rsia p ka n untuk me le ng ka p i sya ra t d a la m

me mp e ro le h

Da la m p e nyusuna n ma ka la h ini b a nya k ke sulita n d a n ha mb a ta n ya ng p e nulis

ke na ika n p a ng ka t d a la m ke p e g a wa ia n ne g e ri sip il.ha d a p i, me skip un d e mikia n

b e rka t b a ntua n se rta d o ro ng a n d a ri b e rb a g a i p iha k, p e nyusuna n ma ka la h ini d a p a t

te rla ksa na d e ng a n b a ik.

Akhirnya ka ta se mo g a ma ka la h ini d a p a t b e rma nfa a t b a g i Ilmu Ke d o kte ra n

G ig i umumnya b a g i p e mb a c a ya ng me na ruh mina t p a d a khususnya .

Ba nd ung , Juni 2003

5

Ta ha p a n b e d a h p re p ro ste tik

Be rb a g a i ma c a m te knik d a p a t d ig una ka n, b a ik se nd iri a ta u d iko mb ina si, untuk

me mp e rta ha nka n d a n me mp e rb a iki d a e ra h ya ng a ka n d ite mp a ti g ig i tirua n. Se c a ra

umum a d a tig a g o lo ng a n d a ri b e d a h p re p ro ste tik :

1. Be d a h ja ring a n luna k ya ng me ng a la mi hip e rlp a sia

2. Ve stib ulo p la sy.

3. Ta ha p a n p e mb e ntuka n tula ng .

1. Be d a h Ja ring a n Luna k :

Me lip uti Pa p illa ry hyp e rp la sia , fib ro us hyp e rp la sia , fla b b y rid g e , . Pa p illa ry

hyp e rp la sia me rup a ka n sua tu ko nd isi ya ng te rja d i p a d a d a e ra h p a la ta l ya ng

te rtutup o le h p ro te sa , d ima na ke liha ta n a d a nya p a p illa ya ng multip e l d a n

me ng a la mi p e ra d a ng a n. Fib ro us hyp e rp la sia d a p a t te rja d i ka re na a d a nya

tra uma d a ri g ig i tirua n d a n a d a nya re so rp si tula ng se c a ra p a to lo g is a ta u

fisio lo g is se hing g a me nye b a b ka n p e ra d a ng a n d a n a d a nya ja ring a n fib ro us

d ia ta s ling g ir tula ng a lve o la r. Fla b b y rid g e ya itu a d a nya ja ring a n luna k ya ng

b e rle b ih d ima na te rliha t ja ring a n luna k ya ng b e rg e ra k ta np a d ukung a n tula ng

6

2. Ve stib ulo p la sty

 Ve stib ulo p la sty, sua tu tind a ka n b e d a h ya ng b e rtujua n untuk me ning g ika n sulkus ve stib ula r d e ng a n c a ra me la kuka n re p o sisi muko sa , ika ta n o to t d a n

o to t ya ng me le ka t p a d a tula ng ya ng d a p a t d ila kuka n b a ik p a d a ma ksila

ma up un p a d a ma nd ib ula d a n a ka n me ng ha silka n sulkus ve stib ula r ya ng

d a la m untuk me na mb a h sta b ilisa si d a n re te nsi p ro te sa . Ve stib ulum d a ng ka l

d a p a t d ise b a b ka n re so rb si tula ng a lve o la r, p e rle ka ta n o to t te rla lu ting g i,

a d a nya infe ksi a ta u tra uma .

Tid a k se mua ke a d a a n sulkus ve stib ula r d a ng ka l d a p a t d ila kuka n

ve stib ulo p la sty te ta p i ha rus a d a d ukung a n tula ng a lve o la r ya ng c ukup untuk

me re p o sisi N. Me nta lis, M. Buc c ina to rius d a n M. Mylo hyio d e us. Ba nya k fa kto r

ya ng ha rus d ip e rha tika n p a d a tind a ka n ini a nta ra la in : Le ta k fo ra me n

me nta lis, Sp ina na sa lis d a n tula ng ma la r p a d a ma ksila .

Ma c a m-ma c a m te hnik ve stib ulo p la sty :

Ve stib ulo p la ty sub muko sa

Ve stib ulo p la sty d e ng a n c a ng ko k kulit p a d a b a g ia n b uka l

Ve stib ulo p la sty d e ng a n c a ng ko k muko sa ya ng d a p a t d ip e ro le h d a ri mukusa

b uka l a ta u p a la ta l

3. Fre ne kto m i.

Fre ne kto mi, sua tu tind a ka n b e d a h untuk me rub a h ika ta n fre nulum b a ik fre nulum

la b ia lis a ta u fre nulum ling ua lis. Fre nulum me rup a ka n lip a ta n muko sa ya ng

7

a . Fre nulum la b ia lis

Pa d a fre nulum la b ia lis ya ng te rla lu ting g i a ka n te rliha t d a e ra h ya ng p uc a t

p a d a sa a t b ib ir d ia ng ka t ke a ta s. Fre ne kto mi p a d a fre nulum la b ia lis b e rtujua n

untuk me rub a h p o sisi fre nulum ka la u d ip e rluka n ma ka ja ring a n inte rd e nta l

d ib ua ng . Pa d a fre nulum ya ng me nye b a b ka n d ia ste ma se b a iknya fre ne kto mi

d ila kuka n se b e lum p e ra wa ta n o rto d o nti .

Ma c a m-ma c a m fre ne kto mi :

- Ve rtic a l inc isio n

- C ro ss d ia mo nd inc isio n

- Te hnik Z Pla sty

Fre ne kto mi p a d a fre nulum Fre ne kto mi p a d a fre nulum

la b ia lis infe rio r la b ia lis sup e rio r

b . Fre nulum ling ua lis ya ng te rla lu p e nd e k.

Pa d a p e me riksa a n klinis a ka n te rliha t : G e ra ka n lid a h te rb a ta s, G a ng g ua n

b ic a ra , g a ng g ua n p e ne la na n d a n p e ng unya ha n. Fre ne kto mi fre nulum

ling ua lis p a d a a na k-a na k d ia njurka n se d ini mung kin ka re na a ka n

me mb a ntu p ro se s b ic a ra , p e rke mb a ng a n ra ha ng d a n me ng hila ng ka n

g a ng g ua n fung si ya ng mung kin te rja d i. Se d a ng ka n p a d a o ra ng d e wa sa

d ila kuka n ka re na a d a nya o ra l hyg ie ne ya ng b uruk. C a ra p e mb e d a ha n

d ila kuka n d e ng a n insisi ve rtika l d a n tind a ka nnya le b ih d ike na l se b a g a i

8

4. Alve o lp la sty

Alve o lo p la sty a d a la h p ro se d ur b e d a h ya ng b ia sa nya d ila kuka n untuk

me mp e rsia p ka n ling g ir a lve o la r ka re na a d a nya b e ntuk ya ng irre g ule r p a d a

tula ng a lve o la r b e rkisa r d a ri sa tu g ig i sa mp a i se luruh g ig i d a la m ra ha ng ,

d a p a t d ila kuka n se g e ra se sud a h p e nc a b uta n a ta u d ila kuka n te rse nd iri

se b a g a i p ro se d ur ko re ktif ya ng d ila kuka n ke mud ia n.

a . Simp le a lve o lp la sty/ Prima ry a lve o lp la sty

Tind a ka n ini d ila kuka n b e rsa ma a n d e ng a n p e nc a b uta n g ig i , se te la h

p e nc a b uta n g ig i se b a iknya d ila kuka n p e ne ka na n p a d a tula ng a lve o la r so ke t

g ig i ya ng d ic a b ut . Ap a b ila se te la h p e ne ka na n ma sih te rd a p a t b e ntuk

ya ng irre g ule r p a d a tula ng a lve o la r ma ka d ip e rtimb a ng ka n untuk me la kuka n

a lve o lp la sty. Pe ta ma d ib ua t fla p muko p e rio ste a l ke mud ia n b e ntuk ya ng

irre g ule r d ira ta ka n d e ng a n b o r , b o ne c utting fo rc e p a ta u ke d ua nya se te la h

itu d iha luska n d e ng a n b o ne file . Se te la h b e ntuk tula ng a lve o la r b a ik

d ila kuka n p e nutup a n luka d e ng a n p e nja hita n. Se la in d e ng a n c a ra

re c o nto uring ta d i a p a b ila d ip e rluka n d a p a t d ise rta i d e ng a n tind a ka n

inte rse p ta l a lve o lp la sty ya itu p e mb ua ng a n tula ng inte rse p ta l, ha l ini d ila kuka n

9

b . Se c o nd a ry a lve o lp la sty.

Ling g ir a lve o la r mung kin me mb utuhka n re c o unto uring se te la h b e b e ra p a la ma

p e c a b uta n g ig i a kib a t a d a nya b e ntuk ya ng irre g ule r. Pe mb e d a ha n d a p a t

d ila kuka n d e ng a n me mb ua t fla p muko p e rio ste a l d a n b e ntuk ya ng irre g ula r

d iha luska n d e ng a n b o r, b o ne c utting fo rc e p d a n d iha luska n d e ng a n b o ne file

se te la h b e ntuk irre g ule r ha lus luka b e d a h d iha luska n d e ng a n p e nja hita n.

Pa d a se c und a ry a lve o lp la sty sa tu ra ha ng se b a iknya se b e lum o p e ra si d ib ua tka n

d ulu “ Surg ic a l G uid a nc e “ Ya ng b e rg una se b a g a i p e d o ma n p e mb e d a ha n.

10

5. Alve o la r a ug m e nta si.

Pa d a ke a d a a n re so rb si tula ng ya ng he b a t , ma ka d ip e rluka n tind a ka n b e d a h

ya ng le b ih sulit d e ng a n tujua n : Me na mb a h b e sa r d a n le b a r tula ng ra ha ng ,

me na mb a h ke kua ta n ra ha ng , me mp e rb a iki ja ring a n p e nd ukung g ig i tirua n.

Te rd a p a t b e b e ra p a c a ra untuk me na mb a h ke ting g ia n ling g ir a lve o la r Ya itu :

a . De ng a n c a ng ko k tula ng a uto g e no us, tula ng d a p a t d ip e ro le h tula ng ilia k

a ta u c o sta e

b . De ng a n me la kuka n o ste o to mi.

Viso r O ste o to mi

Sa nd wic h o ste o to mi

11

c . Pe na mb a ha n d e ng a n me ng g una ka n Hyd ro xila p a tit.

Hid ro xila p a tit me rup a ka n sua tu b a ha n a llo p la stik ya ng b e rsifa t

Bio c o mp a tib le ya ng d a p a t d ig una ka n untuk me na mb a h ke ting g ia n

tula ng a lve o la r.

6. O ra l to ri.

O ra l to ri me rup a ka n to njo la n tula ng ya ng d a p a t te rja d i p a d a ma nd ib ula

a ta u ma ksila . O ra l to ri me rup a ka n le si jina k, tumb uhnya la mb a t, tid a k

me nimb ulka n ra sa sa kit, p a d a p a lp a si te ra sa ke ra s, te rlo ka lisir d a n b e rb a ta s

je la s, e tio lo g i b e lum d ike ta hui d e ng a n p a sti te ta p i b e b e ra p a a hli me nd ug a

te rja d i ka re na a d a nya p ro se s infla ma si p a d a tula ng .

Pe mb e d a ha n te rha d a p o ra l to ri ja ra ng d ila kuka n , ke c ua li p a d a ke a d a a n

te rd a p a tnya g a ng g ua n p e mb ua ta n p ro te sa ya ng tid a k d a p a t d ia ta si

se hing g a ha rus d ila kuka n p e mb e d a ha n.

Te rd a p a t 2 ma c a m o ra l to ri ya itu :

a . To rus ma nd ib ula ris

Bia sa nya te rd a p a t p a d a ling ua l ra ha ng b a wa h d id a e ra h ka ninus a ta u

p re mo la r kiri d a n ka na n, b isa sing le a ta u mulrip le . Bila d ip e rluka n d a p a t

12

b . To rus p a la tinus.

To rus p a la tinus te rd a p a t p a d a p a la tum se p a nja ng sutura p a la tinus

me d ia d a n d a p a t me lua s ke la te ra l kiri d a n ka na n. Ukura nnya b e rva ria si

p a d a to rus p a la tinus b e rukura n b e sa r d a p a t me ng g a ng g u fung si b ic a ra

d a n p e ng unya ha n. Pe mb e d a ha n d ila kuka n a p a b ila te rd a p a t

g a ng g ua n fung si b ic a ra d a n p e ng unya ha n.

13

KESIMPULAN

Be d a h p re p ro ste tik ya ng b e rha sil b e rg a ntung p a d a e va lua si ya ng ha ti-ha ti

d a n re nc a na p e ra wa ta n.

Be d a h me rup a ka n sa la h sa tu p e rtimb a ng a n ya ng d a p a t d ija d ika n p iliha n

14

DAFTAR PUSTAKA

1. Ma tthe w e t a l., Surg ic a l a id s to Pro stho d o ntic s,Inc lud ing O sse inte g ra te d

Imp la nt in Pe d la r J., e t a l 2001, O ra l a nd Ma xillo fa c ia l Surg e ry. Ed inb e rg .

C hurc hill Living sto ne

2. Pa nc ha l e t a l. Mino r Pre p ro sthe tic Surg e ry in Dym, Ha rry e t a l. 2001. Atla s o f

Mino r Surg e ry, Phila d e lp hia : W.B. Sa und e rs C o .

3. Ste p he ns W., Pre p ro sthe tic O ra l a nd Ma xillo fa c ia l Surg e ry in Do no ff B., 1997

Ma nua l o f O ra l a nd Ma xillo fa c ia l Surg e ry. St. Lo uis Mo sb y

4. Tuc ke r. Ba sic Pre p ro sthe tic Surg e ry in Pe te rso n e t a l., 1998, C o nte mp o ra ry O ra l