Cemal Kondu
BEYÝN G
GÜCÜ
Yayýn Yönetmeni : Bilal Özbay Editör : Zeynep Yýldýz Kapak Tasarým : Gökhan Koç
Ýç Tasarým : Yeliz Yýldýz
Baský-Cilt : Bayrak Matbacýlýk 0212 493 11 06 Genel Yapým : Endülüjans Ýçerik Hizmetleri
1. Baský : Aralýk 2009 Ýstanbul
ISBN : xx xxxxxxx
Yayýncý Sertifika No: 12542 AKÝS KÝTAP / Kitap Yayýncýlýk A. Þ.
Merkez Mah. Konut Sk. No: 9 / 1 Mahmutbey / Baðcýlar / Ýstanbul Tel: 0212 445 00 45 Fax: 0212 445 00 90
www.akiskitap.com - [email protected]
Kaynak gösterilerek tanýtým ve iktibas yapýlabilir. Çoðaltýlamaz, basýlamaz, senaryolaþtýrýlamaz ve farklý biçimlerde hazýrlanýp satýþa sunulamaz. Elektronik ortamlarda yayýnlanamaz.
Cemal KONDU
Yazarýmýz yaklaþýk 14 yýldýr davranýþ bilimleri, bireysel geliþim, in-san mühendisliði, trans, meditasyon, kariyer geliþtirme, iletiþim, duy-gusal zeka, takým çalýþmasý, giriþimcilik, üretken ve yenilikçi zeka, ba-þarý, liderlik, psiko-drama ve örgütsel psikoloji alanýnda birçok özel araþtýrma ve çalýþmalar gerçekleþtirmiþtir.
INLPTA The International NLP Trainers Association'dan ulusla-rarasý sertifikalý uzman NLP eðitimcisi olan Cemal KONDU 1996 yý-lýndan bu yana ise NLP alanýnda araþtýrma ve çalýþmalarýna devam etmektedir. Avrupa'nýn bilinen en genç NLP Trainer'larýndandýr.
BEYÝN G
GÜCÜ
Önsöz
Günümüzde içinde yaþadýðýmýz toplumda çok sayýda insan potansi-yellerini asla gerçekleþtirmezler. Belki çevreleri bunu teþvik etmiyordur ya da hatta geliþmeyi engelliyordur... Gücümüz, yaratýcýlýðýmýz ve top-lum olarak geliþmemiz insanlarýmýzýn yetenek ve potansiyellerini geliþ-tirme kapasitemize baðlýdýr. Özellikle de o gizemler ile dolu organa ta-bii ki de beynimize… Beyin bu gezegendeki en karmaþýk ve dikkat çe-ken ve mucizeler dolu organdýr. Beyin üzerine yapýlmýþ olan araþtýrma-lara raðmen hâlâ bilmediðimiz çok þey vardýr. Fakat insan beyninin potansiyelinin gerektiði gibi deðerlendirilmediðini biliyoruz.
Beynimizin sadece % 1'ini kullandýðýmýz þeklindeki yaygýn bir ger-çek var ortada… Ýyi haber þu ki, yaþýnýz veya içinde bulunduðunuz ko-þullar ne olursa olsun, hayatýnýzýn en güzel dönemi -eðer siz isterseniz-hâlâ önümüzde olabilir, çünkü beyin gücünün çok büyük kýsmý kulla-nýlmamýþ olmakla kalmaz, keþfedilmemiþ de olur. Bu yalnýzca çok iyi bir haber deðil, mükemmel ötesi bir haber... Bu kitapta iþte o muazzam be-yin gücümüzü, kullanýlmayan bebe-yin gücümüzü geliþtirmeniz hedefi ile yola çýktýk…
Sizin için hazýrladýðýmýz etkin öðrenme, zihinsel matematik kitabýn-da beyin, bellek, öðrenme, beyin gücünü kitabýn-daha etkin seviyeye taþýmak ve zihinsel matematik becerilerinizin farkýna varmak ve daha üst sevi-yeye taþýmak için iþinize yarayabilecek ve kolayca uygulayabileceðiniz çok sayýda test ile kendi seviyenizi öðrenebilecek ve daha üst seviyeye kendinizi taþýyabileceksiniz. Öðrenme seviyenizi ve zihinsel matematik-sel iþlem becerileriniz etkin seviye taþýyacak ve bu sayede bilgileri daha kolay ve hýzlý bir þekilde kullanabilecek bir seviyeye gelebilirsiniz ve
böylece hayallerinize ve hedeflerinize ulaþma yolunda etkin araçlar kullanabilecek ve kýsa sürede çok fazla yol alýp; hedeflediðiniz yaþam yolunda istediðiniz seviyeye gelebileceksiniz.
"Durup baþarýyý bekleyemezdim ben de onu beklemeden yola çýktým" Baþarý, çözümler bulmanýn ve harekete geçmenin sonucudur. Bi-raz sabrýn yardýmýyla, gerçek isteklerinize ve bilgeliðinize etkin þekil-de danýþarak, zorlu kararlar almak ve sorunlarý yaratýcý þekilþekil-de çöz-mek BÜTÜN beyin gücü kullanma yolunda çok yol almanýzý saðlaya-cak ve öðrenme etkinliðinizi daha üst düzeye taþýyabileceksiniz. Ken-diniz için belki bir iþkence olan matematik iþlemleri daha kolay ola-caktýr. Sizin potansiyeliniz çok büyük, bunu kullanmanýn yolu da o sihirli yerde gizli: Beyinde...
Ýyi bir kafaya sahip
olmak yetmez; mesele
onu iyi kullanmaktýr.
BÝRÝNCÝ BÖLÜM
BEYÝN NEDÝR?
Ýnsan vücudunda sinir sisteminin en önemi organý olmakla beraber, vücudun istemli ya da istemsiz bütün hareketlerini kontrol eden dene-tim merkezidir. Ayný zamanda düþünce, bellek, duygu ve konuþmadan sorumludur. Karmaþýk süreçleri çözer ve düzenler. Eþsiz ve karmaþýk bir yapýya sahip olan beyin, bedensel, zihinsel, ruhsal organizasyonu saðlar. Beynimizi ne kadarýný kullandýðýmýz yönünde yapýlan araþtýrmalar ve çalýþmalar beyin potansiyelinin çok az bir kýsmýný kullandýðýmýzý ortaya koymuþtur. Ýnsan beyni hiçbir bilgisayarla kýyaslanmayacak kadar karmaþýk ve üstün bir yapýya sahiptir. Günümüzde yapýlan araþtýrmalar sonu-cunda beyinle ilgili birçok soruya cevap bulunamasa
da, beynimizle ilgili birçok gizem çözülmüþtür. Bilim adamlarý insan beyninin potansiyelinin ancak %1'ini kullandýðýný söylemektedir. Bu durumda beynimizin geriye kalan çok büyük bir kýsmýnýn kullanýmý yoktur… Neden beynin
potansiyelinin bu kadar azý kullanýlmaktadýr?
Ana sebepleri, yakýn zamana kadar beyin hakkýnda fazla bilgiye sahip olmamamýz, beynin nasýl çalýþtýðýný bilmememizdi. 20. yüzyýlýn ikin-ci yarýsýndan itibaren beyinle ilgili bilgileri-mizin artýþý hýzlandý. 1930'lu 1940'lý yýllarda
bile beynin çok basit çalýþtýðý düþünülüyordu. Bir tarafta üç-beþ bilgi giriyor beyinde iþleniyor sonra da bir yerlere yerleþtiriyor diye düþünü-lüyordu. Her þey bu kadardý.
Son yýllarda yapýlan araþtýrmalarda, beynin çok basit çalýþtýðýndan yola çýkarak son derece karmaþýk ve düþünüldüðünden çok farklý bir gizem olduðu ortaya çýkarýlmýþtýr.
Beynimiz hakkýnda edinilen bilgilerin çoðuna son 20 - 25 yýllýk za-man periyodunda ulaþýlmýþtýr. Bunlar beynimizi daha etkin kullanmak adýna hem bilmemiz, hem de uygulamamýz gereken önemli bilgiler ol-masýna raðmen, hâlâ okullarda anlatýlmamaktadýr. Bu bilgilere kiþiler kendileri araþtýrarak ulaþabilmektedirler. Burada iþ tamamen kendini daha etkin kullanmak isteyen bireye düþüyor.
Beyin vücudumuzun en mükemmel sistemidir ve mükemmelliði ayrýntýlarýnda gizlidir. Beraberce beyin hakkýnda bir yolculuða çýka-lým. Beynin ilk oluþumu ve geliþiminden bahsedecek olursak:
Anneden gelen yumurta ve babadan gelen sperm hücresinin birleþ-mesi ile yepyeni bir insaný oluþturacak olan ilk embriyo hücresi meyda-na gelir. Vakit kaybetmeden hücreler bölünmeye baþlar ve zamanla ge-liþir. Embriyonun anne karnýndaki geliþiminde 5. haftadan itibaren olu-þan omurilikte çok süratli bir üretimle saniyede 5000 tane nöron adlý özel beyin hücresi üretilmeye baþlanýr. Bu bölgede daha sonra beyin oluþur. Beyin hücrelerinin büyük kýsmý embriyonun ilk altý ayýnda oluþur.
Vücudumuzun bütün iþlerini idare eden beynimizdir. Çok hassas bir sistem olan beynimiz hissetme, hareket
et-me, iþitet-me, tat, göret-me, nefes alma vb. bütün hayati iþlevlerin tümünü elektrik sinyalleri ile çalýþan sinir hücreleri ile bunlarý barýn-dýran ve beslenmelerine destek olan hücre-ler ve kan damarlarý yoluyla yerine getirirhücre-ler.
BEYNÝMÝZÝN SSUYUN ÝÝÇÝNDE
YÜZDÜÐÜNÜ B
BÝLÝYOR M
MUYDUNUZ?
Bir yumruk büyüklüðünde ve yaklaþýk 1200 gr. aðýrlýða sahip olan insan beyni vücudumuzda üretilen enerjinin dörtte birini harcamakta-dýr. Vücudumuza kýyasla fiziksel yapýsýndaki bu boyut ile harcadýðý enerjiyi göz önüne aldýðýmýzda kafamýzýn içindeki mucizevî bilgisayara vermemiz gereken deðeri sanýrým çok daha çabuk fark edebiliriz.
Eðer beyin sývýnýn içinde olmasaydý ve direk kafatasýna temas et-seydi kendi aðýrlýðýnýn altýnda ezilirdi. Bu da kiþinin ölmesine neden olurdu.
HER ÝÝNSANIN
BEYÝN Y
YAPISI A
AYNIDIR
Yapýlan araþtýrmalar bir dâhinin, düþünüldüðü gibi özel bir yin yapýsýna sahip olmadýðýný ortaya çýkarmýþtýr. Eðer her insanýn
be-yin yapýsý ayný ise, ne oluyor da kimi insanlar bebe-yin gücünü etkin kulla-namayabiliyor?
Herkesin beyin yapýsý ayný olabilir ama herkes onu tanýyýp ona gö-re bu gücü kullanamýyor. Kullananlar ise bunu nasýl kullandýklarýný bilmiyorlar. Þu ana kadar hayatýnýzda her þey hakkýnda bilgiye sahip-siniz. Gerekli ya da gereksiz… Peki neden bu büyük gücü nasýl daha etkin
kullanabileceðiniz hakkýnda bir þey bilmiyorsunuz?
Bu konuda kendinize bir araþtýrma ödevi vermeye ne dersiniz. Kimse için deðil sadece kendiniz için.
'BEYNÝNÝZ UYUYAN BÝR DEV'.
Her þeye yatýrým yapýyoruz. Beynimize ne kadar yatýrým yapýyoruz. Benjamin Franklin þöyle diyor:
"Cebinizdeki parayý zihnimize boþaltýrsanýz, zihniniz cebinizi parayla dolduracaktýr." Mide-mize yaptýðýmýz yatýrýmýn çok azýný beynimize yapmýþ olsak sizce ne olur?
BEYNÝMÝZÝ T
TANIYALIM
Yetiþkin bir insanda aðýrlýðý 1.2 kg. ve 1.4 kg. arasýndadýr. Beyin, vücudun toplam aðýrlýðýnýn % 2'si kadardýr. Alýnan oksijenin % 25'i beyine gider.
Gýdalarýn % 20'sini beyin kullanýr. Vücuttaki kanýn % 15'ini beyin kullanýr.
Beynin hacmi doðumda bir yetiþkinin beyninin % 25'i, altý ay-lýkken % 50'si, 2,5 yaþýndayken % 75'i, 5 yaþýndayken de % 90'ý kadardýr.
Beyin mesajlarýnýn hýzý saatte 580 km.yi bulabilmektedir. Bu yüksek hýz sayesinde ayaklarýmýzdan gelen herhangi bir uyarýnýn baþýmýza ulaþmasý saniyenin yüzde birinde gerçekleþir.
Enerji olarak deðerlendirmek gerekirse teorik olarak beynin içinde büyük bir þehri (Ýstanbul, Ýzmir, Ankara) kurmaya yetecek potansiyelde atom enerjisi vardýr.
Ýnsan beyni, sahibinin
ihtiyaçlarýndan fazla
geliþmiþ bir araca benzer.
1 saniyede 10 yeni bilgi yüklense bile ortalama ömürde bir in-sanýn hafýza kapasitesinin yarýsýndan çok azý doldurulabilir. Dünyanýn en hýzlý bilgisayarý saniyede 1 milyar hýzla iþlem yapabilmektedir. Oysa insan beyni saniyede 1 katrilyon hýzla iþlem yapabilmektedir.
Beyin sinir hücrelerini telefon þebekesine benzetirsek beynin 1gramýnda bulunan nöronlarýn baðlantý kapasitesinin dünya-daki telefon aðýna eþit olduðu söylemektedir.
Ýnsan beynini glikozla çalýþan ve özel bir iþçilik istemeden ya-pýlmýþ genel amaçlý süper bir bilgisayar olarak adlandýrabiliriz. Hesaplara göre hafýzamýz ortalama 70 yýldan fazla olan hayatýmýzýn her saniyesinde 11 olay kaydeder ve buna raðmen de potansiyel hal-de kullanýlmayý bekleyen çok büyük bir boþluk beynimizhal-de yer alýr. Beyin dakikada yüz bin kelimeyi anlayabilecek bir kapasitede (ortalama 400 sayfa) olmasýna raðmen gözümüz bu kadar fazla bilgiyi beynimize gönderemediði için beyin yine tam perfor-mansý ile çalýþmaz.
Vücudumuzdaki hassas alýcýlar vardýr. Yaklaþýk 500 bin dokunma detektörü, 200 bin ýsý detektörü, 4 milyon acýya duyarlý detektör kesintisiz olarak beynimizin ilgili yerlerine bilgi aktarmaktadýr.
BEYÝN N
NEDEN Y
YORULMAZ?
Beyin hakkýnda yapýlan araþtýrmalar 2500 yýldýr devam etmektedir ve bugüne kadar beynin % 5'ini aydýnlatabilmiþlerdir. Günümüzün tek-nolojisi ile deðerlendirirsek, beyin hakkýnda insanoðlunun bilgisinin her 10 yýlda bir iki katýna çýktýðýný söyleyebiliriz. "Beynim yoruldu,
din-lenmeye ihtiyacým var." diyenleri çok defa duymuþsunuzdur. Fakat
beyni-mizin yorulmasý fiziksel olarak mümkün deðildir. Elektro - kimyasal temlerle çalýþan beynimizin kas sistemi ile çalýþan el, kol, göz gibi sis-temlerden farklý yaný yorulmamasýdýr.
Beyin yaþamsal faaliyetlerimizi sürdürmemize yardýmcý olur. Beyin 24 saat 7 gün bizim için çalýþýr. Asla yorulmaz. Model olarak banka sis-temini düþünebiliriz sistemi 7 gün 24 saat kullanýr. Biz dinlenirken bile çalýþýr.
Peki; neden bazen beynimizin kilitlendiðini ve sýkýldýðýmýzý hissederiz?
Üç nedeni vardýr:
Ayný þeyleri monoton ve kesintisiz olarak tekrar tekrar düþünmek. Üst üste gelen bilgileri tahsis
edememek.
Fiziksel yorgunluklar (Diðer sistemlerin yorgunluklarý). Beyin yorgunluðumuzun nedenleridir.
SAÐ V
VE SSOL B
BEYÝN L
LOBLARI
Son 25 yýlda yapýlan çalýþmalarda ortaya çýkan bilgiler doðrultu-sunda bu insana özel geliþmiþ kýsým olan korteksin, fiziksel olarak iki ana parçadan oluþtuðu kanýtlanmýþtýr. Böylece korteksin hem fi-ziksel hem de iþlevsel olarak ayrý parçalar olduðu ortaya çýkarýlmýþ-týr. Sað LOB ve sol LOB olmak üzere ikiye ayrýlan beynimizde bil-giler bu iki kýsýmda iþlenmektedir. Sað LOB vücudumuzun sol tara-fýndaki iþlevleri, sol LOB ise vücudumuzda ki sað tarafýnda iþlevleri denetlemektedir.
Sað lobu daha fazla kullanan insanlar duygularý ve sezgileriyle ha-reket ederken, sol lobunu daha etkin kullanan bireyler ise daha çok kuralcý, lisan ve konuþma ilgili etkinliklerde baþarýlýdýrlar.
Sað elini kullanan bir insanýn sol lobu matematik, dil, mantýk, analitik düþünce gibi lineer fonksiyonlarý yönlendirir. Sol LOB ise öð-renilen bilgilerin tek tek kaydedildiði bölümdür.
Sað LOB tanýma ile hayal kurmayla bütünsel algýlama ve sanatýn dallarýyla ilgilenen etkinlikleri kontrol eder. Sað loba bilgiler bir bü-tün olarak kaydedilir. Sol elini kullanan kiþilerde sað ve sol lobun bu fonksiyonlarý yer deðiþtirir.
Sað LOB ve sol LOB birbirlerinden sadece iþlevsel olarak deðil fi-ziksel olarak da farklýdýr. Sað-sol lob arasýnda iletiþim ise beyin hücre-leri bað demethücre-leri tarafýndan saðlanmaktadýr. Bu demete 'korpus kal-lozum' denir. 300 milyonun üzerinde nörondan meydana gelir. Her iki loba iþlenen bilgilerin en hassas þekilde koordinasyonunu ve haberleþ-mesini saðlar.
Beyimizin her iki lobunu etkin þekilde kullanmayý öðrendiðinizde, öðrenme ve bellek gücünüzü eþsiz þekilde kullanmaya baþlarsýnýz. Kor-teksin bu her iki lobunun ayný anda kullanýlmasý ile öðrenilen tüm bil-gilerin daha kolay ve daha kalýcý olduðu araþtýrmalar sonucunda ispat-lanmýþtýr. Buna örnek olarak popüler þarkýlarýn çok çabuk öðrenilmesi gösterilebilir. Ancak popüler þarkýlarýn bir artýsý daha var: O da þarký-nýn duygularý uyandýrarak, orta beyini de kullanmasý ve kalýcý hafýzaya alýnmasýný saðlamaktýr.
Beynimizin her iki lobunu birlikte kullanmamýzý saðlayan ve orta beyinde duygularýmýzýn merkezini harekete geçiren her bilgi kolaylýkla kalýcý hafýzaya kaydedilir. Edineceðiniz her bilgi hem beyninizin her iki lobunu ayný anda kullanýp hem de duygularýnýzý harekete geçirecek þe-kilde deðil. Her bilgiyi melodilerle süsleyip içine duygu katmak mümkün
YES Si’ Oui
yazý dili matematik yeteneði
sað el kontrolü sol el kontrolü
müzik yeteneði irfan hayal gücü mantýksal sorgulama bilimsel yetenek sanat farkýndalýðý üç boyutlu formlar B D D sol lob sað lob A konuþma dili
olmadýðý için, özellikle de okul dersleri birer þarkýya asla dönüþemeyece-ðinden, size okul derslerini öðrenmenizde bunu bilmek nasýl iþinize yara-yabilir? Ýþte bu noktada bilincimiz devreye giriyor. Bilinçli olarak
duy-gularýmýzý harekete geçirerek öðrenmemizi etkili, kolay ve kalýcý hale getiriyoruz.
BEYNÝMÝZÝN SSOL- SSAÐ
TARAFLARININ ÝÝÞLEVLERÝ
SOL BEYÝN
☺ Vücudun sað yanýný kontrol etmek
☺ Mantýklý düþünmek
☺ Akýlcý olmak
☺ Sayýlarla çalýþmak
☺ Ardýþýklýk kontrolü yapmak
☺ Matematiksel iþlemler yapmak
☺ Analiz yapmak
☺ Listeleme, sýralama yapmak
☺ Dili doðru kullanmak
SAÐ BEYÝN SOL BEYÝN
☺ Yazmak
☺ Okumak
☺ Detaylarý fark etmek
AKADEMÝK SOL BEYÝN
Kelimelerle düþünür.
Sol beynin anahtarý, kelimelerdir. Sol beyin kelimelerle çalýþýr. Yazma iþini sözcükler ile yapar.
Zor ve karmaþýk baðlantýlarý zorlukla ve adým adým yerine getirir. Her þeyi bir anda algýlayamaz, ayrýntýlarla ilgilenir.
SAÐ BEYÝN
☺ Vücudun sol yanýný kontrol etmek
☺ Bütünü görmek
☺ Sentez yapmak
☺ Hayâl gücü kullanmak
☺ Yaratýcý olmak
☺ Duygusal olmak
☺ Renkler, þekillerle çalýþmak
☺ Üç boyutlu düþünmek
☺ Görüntülerle çalýþmak
☺ Ritim algýlamak
DUYGUSAL SAÐ BEYÝN
Sað beynin anahtarý da görüntülerdir. Görüntülerle çalýþýr.
Zor ve karmaþýk baðlantýlarý kavrayabilir ve doðru tepkiler verir.
Bütün üzerine yoðunlaþýr.
Birçok deðiþik þeyi ayný zamanda ve 'hepsini birlikte' bir bakýþta iþler, olaylarý birleþtirir.
Dili en çarpýcý, ince tanýmlarla, sembollerle ve duyusal ayrýntý-larla inceler.
BEYÝN H
HÜCRELERÝ
Beynimiz çok sayýda basit hücreden oluþmaktadýr. Beyin hücreleri-ne Nöron denir. Ýnsan beyninde nöron sayýsý 100 milyarýn üzerindedir. Bu sebeple beynimizi birbirleriyle iliþkili nöron kitlesi olarak da adlan-dýrabiliriz. Beynimizdeki ve omuriliðimizdeki nöronlar birbiriyle iliþ-ki kurarak sinir sistemimizi, sonuçta insan zekâsýný oluþturmaktadýr. Hareketlerinin kontrol ve denetimini saðlar.
Nöronlar, aðaçlar gibi kök, gövde ve dallarý anýmsatan bir yapýya sa-hiptir. Beyin hücreleri sinir uçlarý ile birbirine baðlanýr. Alýnan bilgiler bu baðlar aracýlýyla hücreler arasýnda aktarýlýr. Nöronlarýn, akson ve dentrit diye iki uzantýlarý vardýr. Dentritler gelen mesajlarý jet hýzýyla hücre gövdesine iletmekle, aksonlar hücre gövdesinde deðerlendirilen bu mesajý baþka bir nörona iletmekle görevlidir. Vücudumuzdaki tüm nöronlarýn bu akson ve dentrit uzantýlarý sayesinde, tüm bilgiler iste-nilen yere anýnda iletilerek etkin bir iletiþim kurulur. Böylece beyin, vücudumuzun her noktasýndan eksiksiz bilgi toparlamýþ olur.
Beyin hücrelerinin birbirleri ile baðlantýlar kurmasý beynimizin ka-pasitesinin artmasý anlamýna gelir. Zihinsel potansiyelimiz beyin hüc-relerimizin arasýndaki baðlantý sayýsý ile orantýlýdýr. Bu durumu daha kolay tarif etmek için bir matematik problemine dönüþtürebiliriz. Beynimizde 10 adet nöron olduðunu kabul edersek, hücreler arasýn-da birbirleriyle baðlanma alternatifleri sayýsý bir permutasyon hesabý olarak hesaplandýðýnda 3,628,800 adet olarak bulunur. Hücre sayýsý-ný bir arttýrýp 11 yaparsak 39,916,800 adet alternatif bað sayýsýna ula-þýlýr. Beyin hücresi sayýmýzýn 100 milyarýn üstünde olmasýndan dolayý oluþabilecek bað sayýsý ve zihin kullanma kapasitemizin büyüklüðü tüm heybeti ile göz önüne seriliyor.
Bellek sistemimizin temelini hücreler arasýndaki bu baðlar ve et-kileþimler oluþturmaktadýr. Beyindeki nöronlar arasýndaki baðlantýlar çoðaldýkça bellek kapasitesi de artmaktadýr. Beynimizi kullandýkça nöronlarýn güçlenmesi, bað sayýsý artmasýyla nedeniyle beyin kapasitesi, beyin gücü, bellek gücü sürekli geliþecektir.
BEYÝN H
HARÝTASI
Beyin korteksi ilgili olduklarý görevlerde uzmanlaþmýþ dört ana bö-lüme ayrýlabilir. Bu bölümler:
Alýn Lobu (Frontal Lobe) Çeper Lobu (Parietal Lobe) Oksipital Lob (Occipital Lobe) Þakak Lobu (Temporal Lobe) olarak adlandýrýlýrlar.
** MEDÜLLA OBLONGATA: Pons ile medulla spinalis arasýnda bulunan santral
sinir sistemi bölümü; beyin kökünün medülla spinalis ile devam eden, piramidal yollarýn ponsta çaprazlaþmasýnýn alt kenarýna uzanan en alt kýsmý.
ÇEPER LOBU
OKSÝPÝTAL LOB
BEYÝNCÝK OMURÝLÝK
MEDÜLLA OBLONGATA PONS ÞAKAK LOBU
1. AALIN LLOBU ((FRONTAL LLOBE):Alýn lobu baþýn ön kýsmýnda yer alýr. Bu LOB kiþilikleri belirler, gelecek hakkýnda planlar yapýldýðý, fi-kirlerin düzenlendiði bölümdür. Bilim adamlarýnýn inþaat iþçileri üzerin-de yaptýklarý araþtýrmalarda inþaatlarda kaza geçiren iþçiler incelenmiþ. Beynin alýn lobuna demir saplanmasý sonucu yaralanmýþ bir inþaat iþçi-si, on dakika sonra kendine gelmiþ ve konuþmaya baþlamýþ. Herkes çok þaþýrmýþ. Ancak þaþkýnlýk iþçinin ameliyatýndan sonra daha da artmýþ. Bu iþçi kazadan önce zeki, çalýþkan, aðýrbaþlý bir insanken; ameliyattan sonra, kaypak, iþ bilmeyen ve boþ gezen bir insan haline gelmiþ. Bu araþ-týrmalarla, beyin hangi bölümünden yara alýrsa o bölüme ait olan bilgi-lerde ve yetenekbilgi-lerde sorunlar ortaya çýkacaðý kanýtlanmýþtýr.
2. ÇÇEPER LLOBU ((PARIETAL LLOBE):Çeper lobu adýndan an-laþýlacaðý üzere beynin en üstünde bir kulaktan diðerine uzanan ký-sýmdýr. Vücudumuzdaki her organ beyin korteksi üzerindeki çeper lo-bunda bir bölgeyle temsil edilir. Çeper lobunun hangi organla ilgili kýsmý yara aldýysa kaza sonrasýnda o organda sorun yaþanýr. Bu duru-mu araþtýran bilim adamlarý köpekler üzerinde deneyler yapmýþlardýr. 1870 yýlýnda Alman bilim adamlarýnýn bir köpek üzerinde yaptýklarý deneyler sonucunda, kortekse verilen elektrik akýmlarý ile köpeðin uzuvlarý hareket ettirilebilmiþtir.
3. OOKSÝPÝTAL LLOB ((OCCIPITAL LLOBE):Beynin arka kýsmýn-da yer alýr. Bu bölüm görme ile ilgilidir. Beynin arka kýsmýnkýsmýn-daki ok-sipital lobdan yara alan bir insanda kýsmen ya da tamamen körlük gözlenebilir.
4. ÞÞAKAK LLOBU ((TEMPORAL LLOBE): Baþýn her iki yanýnda gözler ve kulak arasýnda kalan bölgede yer alýr. Orta beyindeki lim-bik kýsmý ile baðlantýlýdýr. Þakak lobundan yara almak; yaralanma-nýn büyüklüðüne göre yaþanýlan olaylarýn kalýcý hafýzaya kaydedilme yeteneðini tamamen ortadan kaldýrabilir.
BEYÝN D
DALGALARI
Beynimiz çalýþmasý sýrasýnda dört farklý elektriksel dalga yaymakta-dýr. Alfa, beta, teta, delta dalgalarýný yaymaktayaymakta-dýr. Bu dalgalar radyo ve televizyonlarýn kullandýðý frekanslar olarak düþünülebilir. Hangi kana-lýn frekansýna ayarlarsanýz o frekanstaki yayýnlarý çekersiniz. Fm lar ve Am radyolarda bulacaðýnýz kanallar farklýdýr. Beynimizin radyo-lar gibi farklý frekansradyo-larda bilgi alýþ-veriþi yaptýðý gerçeði, elektronik cihazlarla ölçülerek tespit edilmiþtir.
Kalýcý öðrenme uygun olan dalga ortamýna geçmesiyle saðlanmak-tadýr. Beynimiz 'uyanýkken, uykuya dalma sýrasýnda, derin uykuda ve sakin uyanýklýk' hallerinde farklý elektriksel dalgalar yayar. Dýþ çevre-den gelen uyarýcýlara açýk olduðumuzda uyanýklýk sürecinde beynimiz
beta dalgasýný yaymaktadýr. Beynimiz, rahat ve sakin bir ortama
girdiði-miz zaman alfa dalgasý yaymaya baþlamaktadýr. Uykuya geçiþ olan yarý uyanýk olan süreçte teta dalgasý yaymaya baþlamaktadýr. Delta dalgasý ise derin uyku halindeyken yayýlmaktadýr. Kalýcý öðrenme beynimizin alfa dalga ortamýna geçmesiyle
gerçekleþmektedir. Çünkü bilgiler alfa dalgasýyla uyarýlan bilinçaltý-na daha iyi ve etkili bir þekilde yerleþmektedir.
Bilgilerin kolay, hýzlý ve kalýcý olarak alýnmasýný saðlayan beyin dalgasý olan 'alfa' dalgasýný yay-masýný bilinçli olarak saðlamak eðitimli bir zihnin iþidir.
BEYNÝMÝZÝN
ELEKTRO-K
KÝMYASAL Y
YAPISI
Bütün insanlarýn beyni ayný elektro-kimyasal yapýyla çalýþmaktadýr. Sorunlarý çözerken…
Rahatladýðýmýz anlarda… Derin bir uykudayken…
Virajlý bir yolda araba kullanýrken; yaratýcý olduðunuz hallerde vb. durumlarda hiç beyninizin durumunu merak ettiniz mi?
Sonuçta beynimiz elektro-kimyasal faaliyetlerde bulunan harika ötesi bir fabrikadýr. Düþüncelerin, her biri beynin sinirsel etkinliði-nin bir çeþidi olan beta, alfa, teta, delta beyin dalgalarý sayesinde oluþtuðunu öðrenmiþtik. Bu dalgalar arabanýn viteslerine benzeti-lecek olursa birinci vites teta, ikinci alfa, üçüncü beta, dördüncü vites delta olur.
Arabayý kullanýrken nasýl her vitesin ayrý önemi varsa her dalga-nýn da kendine göre bir önemi vardýr.
Beta, fazlasýyla meþgul olduðumuz hallerde devreye girer. Hýzlý, se-ri ve iniþli dalgalardýr. Heyecanýmýz arttýðýnda veya dýþ faktörlerce fazlaca uyarýldýðýmýzda beta dalgalarý yayýnlamaya baþlarýz. Konuþan biri beta dalgalarý yayarken, ders veren bir öðretmen beta dalgalarý sa-çar. Konuþma sýrasýnda tartýþma çýkar, ortalýk gerginleþirse, beta dal-galarýnýn frekansý artar.
Alfa dalgalarýna gelince… Rahatlayýnca, heyecan yatýþtýðýnda al-fa dalgalarý devreye giriyor. Alal-fa dalgalarýnýn genliði beta dalgalarýna kýyasla daha yüksek, frekansý daha düþük. Elinizdeki iþ bitince…
Teta dalgalarý zihnimizin bilinçsiz olduðu hallerde ortaya çýkar… Teta dalgalarý bastýrýlmýþ duygular ortaya çýktýðýnda da aktifleþir. Ya-ratýcýlýk için ihtiyaç duyulan beyinsel baðlantýlar da teta dalgalarý sa-yesinde kuruluyor. Uzun bir yolda dümdüz asfaltta yol alýrken, sakin bir yürüyüþte, etkin beyinsel dalganýz teta olur. Ýlginç ve yaratýcý fikir-lerin dalgasýdýr.
Delta dalgalarý son derece düzensiz yayýlýrlar. Uykunun en derin seviyelerinde, yatakta kitap okumaya baþladýðýnýzda…
Araþtýrmalar teta ve delta dalgalarýnýn özellikle yaratýcýlýkla ilgili olduðunu, bu dalgalarýn beynimizin içine odaklanmamýza yardým et-tiðini ve yaratýcý düþünceyi ortaya çýkardýðýný ileri sürüyor. Bu dalga-larýn en aktif olduðu dönem uykudan uyanma dönemidir. Bu neden-le uykudan uyanma süreci yaratýcýlýk açýsýnda en yararlý dönemdir. Birçok ünlü eser ve birçok bilimsel buluþun fikirlerinin uykudan uya-nýp elde edilmesi tesadüf deðildir.
Yaratýcýlýk ile beynin dalgalarý arasýnda ilinti olduðu belirginleþtik-çe, beynin elektriksel çalýþmasýný düzenleme faaliyetleri de daha po-püler hale geliyor.
ÖÐRENME N
NEDÝR?
Öðrenme insanýn doðumundan itibaren geçirdiði deneyimler ve bilgilerdir.
Öðrenme davranýþlarýn deðiþmesidir. Bilmediðimiz bir bilgiyi bilir hale gelmemiz, yapamadýðýmýz bir etkinliði uygular duruma gelmemiz bir öðrenmedir. En yalýn tanýmla öðrenme, bilebilme, yapabilmedir. Öðrenmenin sýnýrý yoktur, yaþam boyu devam eder. Ýnsanlar, her þe-yi bilmek her þeye hâkim olmak ister. Bugünkü uygarlýðý, teknoloji vb. durumlarýn hepsi insanýn öðrenme merakýndan ortaya çýkmýþtýr. Ýnsanýn bilinçli bir varlýk olarak neyi, niçin ve nasýl yapacaðýný bil-mek hem hakký, hem de insan olma sorumluluðunun gereðidir. Öðren-me iþinin zaman, amaç, Öðren-merak ve irade ile yakýn ilgisi vardýr. Ýrade ve zamanýn nasýl kullanýlacaðýný bilmek, öðrenme yollarýný bilmektir.
Öðrenme isteði, merak, heves, disiplin, denge, yeni fikir ve dene-yimlere açýk olma geliþimidir. Baþarýnýn her türüne giden yol, baðým-sýz, yaratýcý düþünme ile döþenmiþtir. Size düþen þey, eðitim sistemi içinde daha etkin olmak için neler yapmanýz gerektiðini saptamaktýr. Gerçekten dinlemek, söylenen her þeyi yazmaya çabalamaktan vazgeçip konu üzerinde yoðunlaþarak kavrama yaklaþýmýdýr. Disiplin, gündelik yaþantý içinde baþka bir þeyi elde etmek için diðer bazý þey-lerden fedakârlýk etmekten baþka bir mesele deðildir.
Baþarýlý insanlarla, hemen vazgeçen insanlar arasýndaki fark, ba-þarýlý olanlarýn, baþarýsýzlýðý baþarý için bir adým olarak görmeleridir.
ÖÐRENDÝKLERÝMÝZ:
% 1' ini tatma yoluyla % 1,5' unu dokunarak % 3,5' unu koklayarak % 11' ini iþiterek
% 83' ünü görerek öðreniriz…
Yapýlan araþtýrmalarda: Belirli bir temel grupta yapýlan incelemede; zamanýn % 40'ýnda dikkatlerinin daðýnýk olduðu görülür.
Öðrencilerin, konuþmayý dinledikten sonra, ilk on dakikanýn % 70'ni, son on dakikanýn % 20'sini hatýrlarlar.
Duyularýmýzla edindiðimiz yaþantýlar ile öðreniyoruz. Kiþi öðrenme-nin gerçekleþmesi için kiþiöðrenme-nin duyu organlarýna gelen uyarýcýlara dikkat etmesi yeni gelen bilgileri seçerek kýsa süreli belleðe geçirmesi kýsa sü-reli belleðe gelen bilgiler arasýnda iliþki kurarak gruplamasý ve son ola-rak da uzun süreli bellekteki bilgileri arasýnda iliþki kuraola-rak yeni bilgi ile eskileri birleþtirmesi gerekmektedir.
BÝLÝNÇALTI Ö
ÖÐRENME
Alfa beyin dalgasý ile öðrenmenin daha kolay, hýzlý ve kalýcý olma-sýný saðlayan þey alfa dalgalarýnýn bilinçaltýný öðrenmeye açmasýdýr. Öðrenmeyi en etkili þekilde elde etmek için beyninizi alfa düzeyine getirmeli ve bilinçaltýnýzý da öðrenmeye açmalýsýnýz. Bu teknik son yýllarda yaygýn olarak yabancý dil öðreniminde kullanýlmaktadýr. Bu demek deðildir ki sadece yabancý dili öðrenirken bilinçaltý eðitime baþvurulur. Öðrenilecek olan her bilgi bilinçaltýný öðrenmeye açarak öðrendiðimizde kalýcý ve etkili olur.
Bilinçli olarak algýlayamadýðýmýz her þeyi bilinçaltýmýz algýlar. Bilin-çaltýna gönderilen tüm mesajlar savunma mekanizmasýný aþarak doð-rudan öðrenilir. Bu konunun en yaygýn kullaným alaný hepimizi haya-týnda sürekli karþýlaþtýðýmýz reklamlardýr. Sinema filmlerinde, film
kare-leri arasýna konulmuþ olan reklam karekare-leri olduðunu duymuþ muydunuz?
Filmler saniyede çok fazla fotoðraf karesinin akýþý ile ortaya çýkar. Gözümüz bu karelerin hepsini görse de beynimiz tüm kareleri ayrý ay-rý kodlandýrmaz. Bu nedenle filmdeki
duraðan kareleri hareketli olarak algý-larýz. Tüm kareleri algýlayamadýðýmýz için bu ardý ardýna gelen film kareleri arasýna yerleþtirilen ve doðrudan bilin-çaltýmýza hitap eden reklamlarý bilinci-miz fark etmez. Ancak bilinçaltýmýz hepsini kaydeder. Ýnsanlarýn düþünce-lerini farkýnda olmadan etkilediði ge-rekçesi ile Avrupa'da bu tür reklamlar hakkýnda sayýsýz tartýþmalar yaþanmýþtýr.
ÝKÝNCÝ BÖLÜM
BEYÝNGÜCÜ
GELÝÞTÝRME TEKNÝKLERÝ
BEYÝN G
GÜCÜ G
GELÝÞTÝRMEK
ÝÇÝN E
ETKÝLÝ T
TEKNÝKLER
Tutum
Beyin gücünüz duraðan bir þey deðildir. Ýnsanlar kendi zihinsel potansiyellerine inanmalýlar. Daha fazla beyin gücüne sahip olabileceðinize inanýn. Olumlu bir tutum kendinize ve yeteneklerinize olan güçlü inançla gerçekleþtirilir. Olumlu bir tutum zi-hin potansiyelinizin daha fazlasýný kullan-mak için ilk adým olacaktýr.
Pozitif Ýfade
Bilinçaltýnýzý pozitif bir yapýya kavuþtur-manýn en etkili ve kolay yolu, önce konuþmalarýnýzýn içinde bulunan ve zararsýz gibi görünen negatiflik taþýyan çok küçük ifadeleri kullan-mayý býrakmaktýr ama bu negatif kelimeleri nasýl bir kenara býrakaca-ðýz? Ýlk önce yapmamýz gereken þey, bu olumsuz kelimeleri fark etme-liyiz. Sonra da düþüncelerinizi kontrol altýna alýp en küçük olumsuz-luk düþüncesinden baþlayarak, büyük olumsuzolumsuz-luk düþüncesine doðru onlarýn önce bilincine varýp vücutta ve yüzümüzde meydana getirdi-ði kasýlmalarý gevþetmek ve onlarýn kaslarýmýz sayesinde vücudumuz-dan akýp gitmesini saðlamaktýr.
Konuþmalarýmýzdaki olumsuz sözcükler ve bu sýrada aklýmýzdan geçen negatif düþünceler tek baþlarýna zararsýz bile görünseler, bir za-man sonra bilinçaltýmýzda son derece zararlý etkilere yol açarlar. Bilin-çaltýmýz böylece olumsuz bir tutum alýr. Kendi kendine devamlý pozi-tif sözler söyleyip telkinde bulunan insan, zamanla bilinçaltýnýn o yönde çalýþmasýný saðlar. Bu ayný jimnastik alýþtýrmalarý gibidir.
Pozitif bir tutum geliþtirmek için insan olumlu ifadeler uygulama-lýdýr. Pozitif ifade derken belli pozitif ifadeleri kendimize
tekrarlama-mýzý kastediyoruz. Beyin gücü geliþtirmek isteyen bir insan kendine gün içinde pozitif telkinlerde bulunmalýdýr. Bu telkinlerin bazýlarý aþaðýda-kiler olabilir:
Beyin gücünü günden güne daha fazla geliþiyor.
Öðrenmek ve hatýrlamak benim için çok basit bir süreç. Bilgile-ri hem öðrenebiliBilgile-rim hem de öðrendikleBilgile-rimi hatýrlayabilmem çok kolay benim için...
Beynim çok etkili bir þekilde çalýþýyor ve gün içinde bunun fay-dalarýnýn çok fazla farkýna varýyorum.
Belleðim güçlü ve zihnim aktiftir.
Yukarýdaki ifadeler doðrultusunda kendi yaratýcýlýðýnýz dâhilinde, siz de kendi ifadelerinizi oluþturup onlarý da sýkça tekrar edebilirsiniz. Tek-rarladýðýnýz ifade bilinçaltýnýza yerleþecek ve beyninizi en iyi düzeyde kullanmanýz için sizi programlayacaktýr.
Antioksidanlar
Serbest radikaller vücuda ve beyne zarar verir. Antioksidan serbest radikal arýtýcýsý olarak hareket eden, vücut hücreleriniz içerisinde bun-larý tamamen harcayan, doðal bir maddedir. Beyin, özellikle serbest ra-dikaller, stresi týrmandýran oksijen tabanlý reaktif kimyasallar, kirlilik ve gýdalardaki kimyevi maddelerden gelecek zararlara karþý hassastýr. Ser-best radikallerin hastalýk ve yaþlanma ile baðlantýsý olduðu geniþ kabul görmektedir. Bu yüzden antioksidanlar, beynin etkin çalýþmasý için ya-þamsal öneme sahiptir.
Beslenmenizde ve yaþam tarzýnýzda serbest radikal bileþenlerini mi-nimuma düþürün ve B1, B5, B6, C ve E vitaminleri, jinseng, ginkgo, çin-ko ve selenyum gibi besinlerde bulunan antioksidan tüketimim arttýrýn. Selenyum E vitamini ile kombinasyon halinde çalýþýr. C vitamini temel bir antioksidandýr. Yapýlan araþtýrmalar, yaban mersininin anti-oksidan deðeri nedeniyle beyni besleyen önemli bir yiyecek olduðunu göstermektedir.
Biyoritm Devirleri
Ýnsanlarýn hayatý, ritmik yani düzenli bi-yolojik döngülerden etkilenir ve bu etkilerle ilgili iyileþtirmeler, düzenlemeler aramaya baþlar. Bu ritimler, çeþitli biyolojik iþlemleri baþlatýrlar veya kontrol ederler.
Vücudumuzda üç bileþen bulunmakta-dýr; fiziksel, duygusal ve entelektüel. Bunlar devirli olarak çalýþýr. Evren farklý enerji tür-lerine dayalý olan devirli bir operasyondur. Ýnsan vücudu üç tür enerjiden - fiziksel enerji, duygusal enerji ve entelektüel enerji -oluþan doðanýn bir oluþumudur.
Doðuþtan elde edilen bu enerjiler doðdu-ðumuz anda yaþamýmýzý etkilemeye baþlar. Vücudumuzdaki enerjinin azalýp artmasýný temsil ederler. Devirli bir yükselme ve düþüþ þeklinde iþler. Bunlara biyoritm devirleri denmektedir. Biyoritm devirlerinin yaþamýmýzda çok önemli bir etki-si vardýr. Fiziksel devrin tamamlanmasý 23 gün, duygusal devrin 28 gün, entelektüel devrin ise 33 gün sürer.
Yukarýdaki temel kurala göre, 1. FFiziksel ddöngü - 223 ggün Q Koordinasyon Q Güç Q Saðlýk 2. DDuygusal ddöngü - 228 ggün Q Yaratýcýlýk Q Hassaslýk Q Ruh hali Q Algýlama Q Bilinçlilik 3. AAkli ddöngü - 333 ggün Q Dikkat Q Analitik iþlevsellik Q Mantýksal analiz Q Hafýza, hatýrlama Q Ýletiþim
Entelektüel devir bellek, canlýlýk, fikirleri kavrama yeteneði, anla-ma ve anla-mantýksal düþünme, yaratýcýlýk, hayal gücü vb. gibi entelektüel becerileri düzenler. Pozitif evre 33 ile 16,5 gün arasý, negatif evre ise 16,5 gün sürer. Pozitif evre sýrasýnda zihin yeni fikirlere açýktýr. Bu ev-rede bellek hem akýlda tutma hem hatýrlama konusunda en iyi aþama-sýndadýr. Farklý düþünceleri bir araya getirebilir ve iyi bir kavrayýþa ula-þabilirsiniz. Yaratýcý ve mantýksal düþünme süreçleri doruk noktasýna ulaþýr. Hýzlý bir kavrayýþla yeni bir koþulun üstesinden gelme becerisi bu süreçte en iyi durumdadýr. Negatif evre sýrasýnda entelektüel enerji dü-þüktür fakat bu aþamada insanlarýn aptal ve ahmak olduðu anlamýna gelmez. Zihinsel yorgunluk daha sýk görülür.
Biyoritmin hesaplanmasý: Doðumunuzdan bu yana geçen gün sa-yýsýný hesaplayýn ve sonucu her bir devrin uzunluðuna (3, 28 ve 33) bölün. Artýk yýllarý dikkate almayý da unutmayýn. Kalan, o anki biyo-ritm devrinizin yer aldýðý noktayý verir. Örneðin doðumunuzdan bu yana 33.010 gün geçmiþse, 1000 entelektüel devri tamamlamýþsýnýz ve o anki devrinizin 10. gününde yer alýyorsunuz demektir. Bu pozitif bir devirdir. Bundan sonra yorum yapmak kolaylaþacaktýr. Biyoritm devirlerinin düzenli kaydýný tutarsanýz sürekli hesaplamanýz gerek-mez. Doðum tarihinizi girerek biyoritm devirlerini hemen hesaplaya-bileceðiniz cihazlar da vardýr. Biyoritm yazýlýmý piyasada da bulun-maktadýr.
Konsantrasyon
Konsantrasyon, bir konuya zihinsel ola-rak belli bir süre odaklanabilmektir. Kon-santrasyon süresi, kiþiden kiþiye deðiþebil-diði gibi; ayný kiþide konu ve yapýlan iþe
göre de deðiþiklik gösterebilir.
Ýnsan beyninin çalýþmasýnda kon-santrasyon ve dikkat çok önemli-dir. Konsantrasyon yalnýz baþý-na beyin gücünü iki katýbaþý-na çý-karýr. Ayný anda iki þeyi birden yapamazsýnýz -en azýndan iyi bir þekilde. Eðer dikkatinizi ikiye ayý-rýrsanýz potansiyel beyin gücünüz yarýya iner. Ancak saðlýklý bir bey-ne sahipseniz düzgün bir þekilde konsantre olabilirsiniz.
Konsantras-yon irade gücünün de bir sonucudur. Eðer konsantre olmak için çaba harcarsanýz beyniniz harekete geçer.
Beyin istemli olarak çalýþan bir organdýr. Bu nedenle onu denetimi-miz altýnda çalýþtýrabiliriz. Beynidenetimi-mizin ayný kalbidenetimi-miz, midedenetimi-miz, baðýrsak-larýmýz gibi otonom çalýþtýðýný ve denetlenemez olduðunu sanýrýz. Böy-le düþündüðümüzde olur olmaz zamanlarda elimizde olmadan, isteme-den kendimizi baþka baþka konularý konuþurken, istemediðimiz þeyleri yaparken bulabileceðimiz sonucu çýkar. Oysa hiç de öyle deðildir. Çün-kü beynimiz, bizim istemediðimiz þeyleri yapmamýzý denetleyebilir.
Beyin Ýçin Beslenme
Beynimizin beslenmesi çok önemlidir. Milyonlarca bilgiyi ayný anda iþleyebilen, 24 saat boyunca deðiþip güncellenebilen beynimizi düzgün beslemediðimiz takdirde bedelini yorgunluk, dikkat eksikliði, yoðunlaþ-ma ve hafýza yetersizliði gibi rahatsýzlýklarla öderiz. Uzyoðunlaþ-manlar beynin saðlýklý beslenmesi için 40 çeþit maddeye ihtiyaç duyulduðunu ve bun-larýn; vitaminler, mineraller, oligo-elemanlar, proteinler ve aminoasit-lerden oluþtuðunu, bu maddelerin de süt, meyve, sebze, ekmek, balýk, saf þeker ve karbonhidratýn da aralarýnda bulunduðu 10 deðiþik gýda ürününde yer aldýðýný belirtiyorlar.
Zihinsel potansiyelimizi gün boyu zirvede tutmak, iniþ-çýkýþlar yaþa-mak istemiyorsak günlük yiyeceklerimizi, 4 hatta 6 eþit parçaya bölerek mini öðünlerle beslenmeliyiz. Sindirim sistemini yoran besinlerden de uzak durmalýyýz. Aksi takdirde kan sindirim sisteminde yoðunlaþýyor bu da zihinsel potansiyelimizi düþürüyor. Besinler beyin gücünün destek-lenmesinde temel bir role sahiptir.
En iyi sonuçlarý elde etmek için aþaðýdaki maddeleri not edin:
Az yaðlý yiyecekler tüketin - kanda yað birikmesi düzgün kan dolaþýmýný engeller.
Meyve ve sebzeleri beslenmenizin temel maddeleri haline ge-tirin.
Beyninizin tek yakýtý glikozdur.
Kan þekeriniz yükseldiðinde beynin iþlevleri düþer.
Açlýk diyeti yapmanýz beyninizi de aç býrakmanýz anlamýna gelmektedir.
Yer fýstýðý da dahil her tür kuru fasulye ve baklagilleri, tercihen tuzsuz olarak, tüketin.
Ceviz, fýndýk, fýstýk, badem gibi yiyecekler konferanslarda, konserlerde, uzun araba yolculuklarýnda, sinirleri kuvvetlendi-rirken, beyindeki haber alma maddelerinin oluþumunu hare-ketlendirirler. Soðan, aþýrý yýpranmaya, fiziksel yorgunluða kar-þý kaný sulandýrýr, beyin oksijeni daha iyi alýr. Karides, beyin be-sinidir. Vücuda önemli omega 3 yað asitleri saðlar. Dikkat ver-me süresini daha uzatýr.
Þeker ve tuzu sýnýrlandýrýn.
Hidrojenize edilmiþ bitkisel yaðlardan kaçýnýn. Ýþlenmiþ gýdalarý sýnýrlandýrýn.
Daha az kalorili bir beslenme uygulayýn.
Soya ürünlerinin yað oraný az, sinir ileticilerinin yapýlmasýný saðlayan aminoasit oraný yüksektir.
Lahana, tiroit bezlerinin aktivitesini yavaþlattýðý için daha stressiz öðrenmeyi saðlar. Stresin getirdiði atýþtýrma krizlerinde, düþük kalorisi sayesinde bol bol çið olarak yenebilir.
Limon-portakal, C vitamininden dolayý canlandýrýr, algýlama yeteneðini artýrýr. Çalýþma ve sýnav öncesi, limonata veya portakal suyu için. Yaban mersini, beynin kanla daha iyi beslenmesi için, uzun süreli bir öðrenmede ideal bir meyvedir.
Lor peyniri özellikle baðýrsaklardaki probiyotik hareketlerinden dolayý en iyi süt ürünüdür.
Zencefil alýndýðý zaman kan sulandýðý için vücutta da-ha serbest akar, beyin oksijenle beslenir. Kimyo-nun da içerdiði uçucu yaðlarýn bütün si-nir sistemini uyarmaktadýr, Aniden bir fikre, bir buluþa ihtiyacý olan kimyon çayý içmeli-dir. Çay, bir fincana iki tat-lý kaþýðý dolusu kimyon eklene-rek yapýlabilir.
Kýrmýzý et kabul edilebilir bir besindir fakat kesinlikle gerekli deðildir.
Balýk beyin için faydalý olan besinlerin listesinde kesinlikle en tepededir. Ringanýn (bir tür balýk) bol bulunduðu bir yerde sadece birkaç doktorla yaþam devam edebilir.
Karbonhidrat almadan önce ilk olarak protein tüketin.
Ayurvedik besinler: Yulaf, yulaf ezmesi, yulaf unu ve yulaf
sü-tünün beyni ve sinir sistemini güçlendirdiði söylenmektedir. Ýnek sütünden yapýlan Ghee (Hint hayvansal yaðý) belleði geliþ-tirip zekâyý dengeleyerek enerji dengesizliklerinden kaynakla-nan zihinsel bozukluklarý düzelttiði için çok faydalýdýr. Beyin gü-cünüzü geliþtirmeniz için gereken beslenmede bulunmasý
fayda-lý olacak genel yiyecekler elma, portakal, ayva, gül suyu, zen-cefil, karanfil, tavuk, balýk, inek sütü, sarýmsak ve ginsengdir. (Çinlilerin þifalý bitkisi).
Havuç, beyin metabolizmasýný canlandýrarak, hatýrlama yete-neðini arttýrýr, bir þey ezberlerken bir küçük tabak sývý yaðlý ha-vuç salatasý yiyin. Uzun bir metin ezberleyebilmek için fazla miktarda C vitaminine ihtiyaç vardýr. Ananas bunu saðlar, ay-rýca önemli bir element olan mangan içerir. Avokado, kýsa sü-reli hafýza içindir. Fazla miktarda yað asidi içerir. Çalýþýrken ya-rým avokado yeterlidir.
Hepimiz her gün yemek yiyoruz, o halde neden diyetimize bir miktar Ginkgo Biloba veya E vitamini veya ekstra Kolin ekle-meyelim? Beynimiz bize minnet-tar kalacaktýr... Ben son 10 yýldýr daha fazla protein alýyorum - fa-kat dikfa-katinizi çekerim kýrmýzý et-ten deðil soya fasulyesi, balýk ve tavuktan. Vücudum çeþitli psiko-lojik kanallarýyla bana daha çok proteine ihtiyaç duyduðunu söy-ledi. Zihnin ilerlemeye devam et-mesi için daha da fazla.
Öðle öðünü için en iyi beslenme biçimi omlet ve salata. Çünkü J vitamini (choline) açý-sýndan son derece zengin olan yu-murtanýn tüketilmesi, beyin ve
kalpteki damar sertliðini giderici özelliði açýsýndan önemli. Beta-karoten ve C ile E vitaminleri açýsýndan zengin bir salata-nýn öðle yemeðinde tüketilmesi yine beynin çabuk yaþlanmasýný önleyici bir faktör. Uzmanlar yemeði meyveli bir yoðurt ile son-landýrmanýn öðleden
sonrasý stresine karþý bedeni daha dirençli kýlacaðýný düþünüyorlar. Kahveyi ve kolayý azaltýn. Sabahlarý bir iki fincan kahve uyku sersemliðinizi gidermede yardýmcý olur. Fazlasý ise kalp çarpýntý-sýna, huzursuzluða, geç saatlerde de uykusuzluða, korku ve endi-þeye neden olur. Kolalý içeceklerde bol miktarda kafein içerir. Alkol ise ertesi sabah unutkanlýða neden olur.
Sarýmsak kan basýncýnýn düþmesine yardýmcý olur. Kan dolaþýmý-ný temizler. Daha fazla beyin gücü elde etmek için sabahlarý dört veya beþ bardak suyla birlikte üç diþ sarýmsak yutun. Yapýlan araþtýrmalar sonucu sarýmsaðýn belleði de güçlendirdiði kanýt-lanmýþtýr.
Mineraller
Magnezyum: Magnezyumun beyin hücrelerinin canlý tutulmasý
için çok önemli bir rolü vardýr. Beyin fonksiyonlarýnýn düzenli olarak çalýþabilmesi beyne sürekli olarak biyo-kimyasal enerji saðlanmasýna baðlýdýr. Uzun süre magnezyum eksikliði ile karþý karþýya kalan beyin hem enerji kaybeder, hem de beyin metabolizmasý hasar görebilir.
Selenyum: En etkili antioksidan minerallerinden biridir. Yaðýn
oksitlenmesini önler. Beynin büyük kýsmý yaðdan oluþur, selenyum baðýþýklýðý arttýrýr ve dolaþým sistemim etkinleþtirir. Kandaki selenyum düzeyi yaþlandýkça azalýr.
Manganez: Bellek geliþtirici ve sinirleri besleyici bir mineraldir,
ayrýca tiroit bezlerinde tiroksin üretilmesine yardýmcý olur.
Meyveler
Vücut için en harika gý-da, meyvedir. Sindirim siste-mi meyveyi, en az enerji sarf ederek hazmeder. Beyin sa-dece glikoz, yani þeker ile ça-lýþýr. Meyvelerde bulunan meyve þekeri, kolayca glikoza dönüþür ve birçok meyve yüzde 90 - 95 su içerir. Meyveler hem bes-lenme hem de temizlik görevi yapar. Meyveleri daima aç karnýna ye-meliyiz. Meyveler çoðunlukla midede deðil, ince baðýrsaklarda sindi-rilir. En iyi meyve, taze olanýdýr. Taze sýkýlmýþ meyve suyu harikulâde bir içecektir. Meyve sularýný aç karnýna için, 15 - 20 dakika sonra ye-meðe baþlayabilirsiniz.
Enerji için önce meyve þekeri kullanýlýr. Bu da meyve, sebze ve fi-lizlerden elde edilir. Niþastadan sonra da yaðlardan enerji saðlanýr. Enerji için en son kullanýlan þey, proteindir. Özellikle kahvaltýlarda
sadece meyve yer ve meyve suyu içerseniz oldukça dinç kalýrsýnýz. Ýki tür meyve vardýr ve beyni güçlendirmeye yönelik bir diyette bunlarýn besin deðeri farklýlýk göstermektedir. Hurma ve kuru incir magnezyum, çinko ve demirin yaný sýra önemli ölçüde potasyum, kalsiyum ve fosfor almanýzý saðlar. Bu maddeler harika bir beyin gücü oluþturmada çok önem arz eder.
Ginseng
Beynimizin çalýþma þeklini iyileþtirir. Beyin hücrelerine zarar ve-ren serbest radikallerle mücadele eder. Beyne doðru kan dolaþýmýný hýzlandýrýr ve böylece performansýný arttýrýr. Ginseng kalp atýþlarýný, kan þekerini ve kan basýncýný düzenleyerek zihinsel fonksiyonlarý daha iyi bir hale getirir. Endokrin aktivitesini ve metabolizma düze-yini düzenler, uyuþturucu, alkol, kemoterapi ve diðer toksinlere kar-þý dayanýklýlýðý arttýrýr. Yorgunluðu engelleyici maddeler de içerir.
Gingko Biloba
Bu bitkisel madde (gingko aðacýnýn yapraklarýndan çýkarýlýr) beyin güçlendiricilerin en süperi olarak kabul edilir. Gingko biloba bitkisel maddesinin antioksidan özellikleri de vardýr ve serbest radikallere kar-þý mücadele eder ve arýndýrýcýsýdýr. Hücrelerin en üst düzeyde çalýþma-sýný saðlar. Asetil kolin bellek fonksiyonu için çok önemlidir. Uzun sü-re ginkgo kullanýlmasý beyindeki asetil kolin alýcýlarýnýn sayýsýný arttýr. Belleði, düþünmeyi, muhakemeyi geliþtirme ve genel zihinsel canlýlýðý arttýrma kapasitesine sahiptir. Gingko, beyin enerjisini ve metabolizma-yý harekete geçirmek için beyne daha fazla kan gitmesini saðlar. Yapýlan araþtýrmalar sonucunda gingko bilobanýn, bilimsel düzeyde hiçbir yan
etkisi ortaya çýkmamýþtýr. Birçok bilim adamý ginkgoyu akýl ilacý ola-rak tanýmlamaktadýr.
Kýsaca, saðlýklý yaþam için vücudumuzu hazýrlarken beynimizi göz ardý etmemeliyiz ve yediðimiz besinlere özen göstermeliyiz.
Egzersiz (Fiziksel)
Fiziksel egzersiz beyne daha fazla kan gitmesini saðlar. Bu da sonuç olarak beyin aktivitelerini hýzlandýrýr. Beyin fonksiyonlarý ancak týkalý olmayan ve hasar görmemiþ damarlara sahipseniz geliþtirilebilir. Egzersiz damarlarý uygun durumda tutar. Ayrýca kal-bi güçlendirir, kolesterolü düþürür ve týkalý arterleri açar. Ruh halini iyileþtirir, stres ve depresyonu uzaklaþtýrýr. Egzersiz yaþamýnýz boyunca kalbinizi genç ve canlý tutar. Yürüyüþ, koþu, yüzme beyin fonksiyonla-rýný geliþtirmek için en uygun olan egzersiz türleridir.
Uyku
Uyku beyin için hayati önem taþýyan bir süreçtir. Uyku her gece bilinçsiz hale geldiðimiz zihinsel yolculuðun daha fazlasýdýr. Ýnsanlar için uyku sürecinde kendini yenilemesi, beynin iþlevlerini düzenleme-si, bellekle ilgili çalýþmalarý yapmasý, gün içinde gelen bilgileri deðer-lendirip çeþitli þekilde belleðe atmasý, o bellekten lüzumsuz ayrýntýla-rýn çýkartýlmasý, beynin deðiþik yerlerindeki bilgilerin birbirleriyle ilin-tilendirilmesi, alýnan bilgilerin günlük hayat için önem sýrasýnýn belir-lenmesi gibi faaliyetler gerçekleþir. Bu faaliyetler kýsa süreli bellek ve
uzun süreli bellek arasýndaki geçiþlerin yapýlmasý açýsýndan uykunun olmazsa olmazlarýdýr.
Yapýlan araþtýrmalar beynin uyurken rahatlamadýðýný kanýtlamýþ-týr. Tam tersine beynin belli bölgelerindeki elektrik aktivitesi, har-canan oksijen ve enerji aslýnda artmaktadýr. Uyku sýrasýndaki ekstra beyin aktivitesinin bir amacý belleði güçlendirmektir. Uyku sadece devamlý meydana gelen yýpranmalarý önleyen protein yenilenmesiy-le belyenilenmesiy-leði korumak için deðildir. Ayný zamanda beyne siniryenilenmesiy-lerin de-polanmasý için, uygun bir plan içerisinde aþýrý yüklenmeyi önleme yolu açar.
Belli bir zaman diliminde yeteri kadar uyumazsak belleðimizdeki bil-giler kaybolabilir. Öðle yemeðinden sonra kýsa bir þekerleme günün ge-ri kalan kýsmýný canlý geçirmek için çok iyi gelir. Bir insanýn kaç saat uyumasý gerektiðine dair genel bir kural yoktur. Bu kiþinin yaþam tarzý-na ve iþinin zorluðutarzý-na baðlýdýr. Yüksek pozisyonlarda bulutarzý-nan ve ya-þamda büyük þeyler baþarmak isteyen insanlar amaçsýzca yaþayan in-sanlara göre daha az uyur.
Serbest Radikaller
Günümüzde yaþadýðýmýz çevrede serbest radikaller çok fazladýr. Mesela, sanayi iþlemleriyle yüksek düzeyde birçok toksik kimyasal materyal ve aðýr metaller ortaya çýkýyor. Kurþun, arsenik, civa, nikel, zehirli aðýr metaller (içme sularýnda bulunan alüminyum ve kadmi-yum gibi), sanayi sisi, besinlerdeki kimyasal katký maddeleri, sigara dumaný, otomobil egzozu, hidrojenli bitkisel yaðlar ve margarin, sütsüz kremalar, þiþelenmiþ salata soslarý ve ticari yemeklik yaðlar gibi yapay doymuþ yað asitleri içermektedir. Bu ürünlerin herhangi birinden (bunlar hazýr ve iþlenmiþ gýdalar ile restoran ve fast food-lardaki yiyeceklerde bulunmaktadýr) tükettiðiniz anda vücut siste-minizde serbest radikallere dönüþürler. Bu yaðlar yüksek ýsýda ha-zýrlanan yiyeceklerde kullanýldýðýnda (kýzartmalarda) sýcaklýk bun-larýn daha çabuk oksitlenmesine ve daha fazla serbest radikal oluþ-turmasýna sebep olur. Bu serbest radikallerin çoðu nereye gider? Vücudunuza giren serbest radikallerin saldýrýsýna karþý tüm organ-lar arasýnda en duyarlý olan beyne zarar verirler.
Arabalarda kurþunlu benzin kullanmaya baþlanmasýndan bu yana dünyada tüm zihinsel fonksiyonlar düþürmüþtür. Ýnsan türü adýna ha-yatta kalma potansiyelini engelleyerek çevreye zehir saçýyor. Kurþun, insan zekâsýna en büyük çevresel tehditlerinden biridir. Kurþunu ta-mamen engellemek mümkün deðildir. Bu zehirli metal okyanuslar ve hatta kutup noktalarýný aþarak tüm dünyaya iletilmektedir. Kurþun vücudumuzda da birikmektedir. Ýyi beslenme zehrin etkilerini mini-muma indirmek için önemli olabilir. Bu önermenin doðal sonucu da doðrudur: kurþun zehri ve etkileri yetersiz beslenmeden dolayý daha aðýr sonuçlar ortaya çýkarýr. Yeterli demir ve kalsiyum harcanmasý kurþunun zararýný azaltmanýn iyi bir yoludur.
Çinko da kurþun zehrine karþý duyarlýlýðý da etkileyebilmektedir. D vitamini kurþunun vücutta toplanma miktarýný azaltýr.
Zihinsel Huzur
ve Mutluluk
Ýnsan beyni eðer bir sü-per bilgisayara benzetilirse, nasýl ki bilgisayarda farklý komutlar farklý iþlemlere yol açýyorsa, beynimizde de bir, fikir, bir þema, bir re-sim; insan duygu, düþünce ve davranýþlarýný belirler. Zihinsel mutluluk saðlan-dýðý zaman beyin daha et-kili çalýþýr. Bunun için de beynimize bu komutu ver-meliyiz. Mutlu olmak bir seçimdir ya da karardýr. Ýn-san mutluluðu þansýn,
rast-lantýsal durumlarýn ya da diðer insanlarýn hareketlerinin bir sonucu olarak kabul etse de, aslýnda insanlar kendilerini nasýl mutlu edecekle-rine karar vermelidirler. Ýnsanlar genelde mutsuz olmaya, bilinçsiz bir þekilde karar verirler. Mutlu olmaya karar verebilirsiniz ve sizi mutlu edecek kaynaklara ulaþabilirsiniz.
Hayal Gücü
Hayal gücü beyni harekete geçirir. Bir koltuða oturun. Önünüze bir elma koyun. Biraz elmaya bakabilirsiniz. Sonra da kendinizi rahat
his-settiðinizde gözlerinizi kapatabilirsiniz ve zihninizde elmayý canlandý-rabilirsiniz. Elmayý bir boþluk olarak hayal edin. Olduðundan çok da-ha küçük bir þekilde resmedebilirsiniz zihninizde. Þimdi elmayý oldu-ðundan çok daha büyük düþünerek zihninizdeki resmi deðiþtirebilirsi-niz… Kýrmýzý renkli elma olabileceði gibi farklý renklerde (pembe, sa-rý... vb.) elma da olabilir. Örneðin elmayý farklý abartýlý ve komik gö-rünüþe de sokabilirsiniz. Hatta içinden bir kurt çýkabilirsiniz. Beyin komik ve ilginç resimleri çok sever, hatta bayýlýr. Belki elmayý canlan-dýrabilirsiniz bile... Bu sizin hayal gücünüzde kalmýþ. Bunu yaparken beyninizi çok önemli bir oranda harekete geçecektir. Farklý boyutlar sadece farklý beyin hücreleri tarafýndan algýlanýr. Bu resimleri algýla-ma belleðinizi deðiþtirerek birçok beyin hücresini harekete geçirebil-menizi saðlayacak. Bu görsel þekilleri hayal ederek beyniniz onlarý sa-dece görmekten fazlasýný yapar.
Hayal etme yoluyla hatýrlamayý kolaylaþtýrmak mümkündür. Ha-týrlamayý kolaylaþtýrmak için hatýrlanacak bilgiyi veya olayý kodlama sýrasýnda belleðe yardýmcý olacak bir düzenleme kullanmak gerekir.
Biyolojik Saat
Her insanda biyolojik bir saat vardýr. Bu saat vücut fonksiyonlarýmýzý idare eder. Karanlýk ve gün ýþýðýnýn gün-lük rutinine ayak uyduran bir biyolojik saat, vücut sistemle-rinin birçoðunu düzenlemek-tedir. Bunlar arasýndan kalp ritmi, kan basýncý, solunum düzeyi ve vücut sýcaklýðý vardýr. Hayvan-lar genelde gezegenin ekolojisinde uygun ortama göre gece veya
gün-düz doðuya yönelir. Biz insanlar en çok güngün-düz saatlerinde verimli ol-ma eðilimi gösteririz. Tüm gündüz saatleri zihinsel çalýþol-maya eþit dere-cede uygun deðildir. Vücudun çeþitli sistemleri hýzlanýp kiþisel iniþ ve çýkýþlarý belirlediði için daha iyi çalýþabilir. Ne zaman harekete geçip ne zaman geçmediðini bilmeniz çok önemlidir.
Müzik
Müzik beyin ve vücut fonksiyonlarýný geliþtirmek ve korumak için önemli araçlardan birisidir. Yapýlan araþtýrmalar müziðin kon-santrasyon, dikkat, bellek becerileri için çok etkili olduðunu ortaya koymuþtur. Vücudumuzun da müzik gibi ritmi ve temposu vardýr, bu yüzden müzik sinir sistemimizi çok etkili bir þekilde harekete geçi-rir. Tüm müzikal ritimlerin en önemlilerini kalp
atýþlarýnýzla algýlarsýnýz. Müziðin ritmi bizi ha-reket etmeye zorlar, temposu ise ne kadar hýzlý hareket edeceðimizi belirler. Çalýþ-manýzýn ilerleyiþinizi hýzlandýrýr ve eðlenceli bir hale getirir. Müzik dinleyerek koþmanýn veya müzikal vuruþlarla yapýlan aerobik dansýnýn ne ka-dar popüler olduðunu bir düþünün.
Belirli ritimdeki müzik insanlarý stres-siz bir ortama soktuðundan, bedenlerini rahatlatýr. Böylece zihinsel etkinlikler için enerji miktarý artar ve zihin tam kapasi-teyle çalýþabilir. Dolayýsýyla bu koþullar-da öðrenilen bilgiler belleðimize koþullar-daha rahat yerleþir.
Bilim adamlarýnýn yaptýðý araþtýrmalarda bazý müzikler beyni ra-hatlatýcý etki oluþturarak en iyi öðrenme ve en yüksek yaratýcýlýðý için ideal koþularý oluþturan Alfa dalga getirdiðini göstermiþtir. Örneðin; doðada rüzgar, þelale, dalga, kuþ sesi ve yaðmur sesi kalp alýþ-veriþiniz ve soluk alýþ-veriþiniz düzeyi ile beynin alfa dalgasý yaymasýný saðla-maktadýr. Ayrýca beynin alfa beyin dalgasý yaymasýný saðlasaðla-maktadýr. Belli bir müzikle elde edilen rahatlama zihni canlandýrýr ve konsantre olabilmesini saðlar. Bu durum için en uygun bulduðu müzik Bach, Handel, Pachelbel ve Vivaldi gibi barok müziðidir. Bu besteciler zih-nimizle vücudumuzu otomatik olarak senkronize eden özel vuruþlar ve tarzlar kullanmýþtýr. Örneðin barok birçok müziði dakikada 60 vu-ruþtan oluþur, bu da ortalama kalp atýþ oranýnýn aynýsýdýr. Müzik ke-sinlikle beyin gücümüzü geliþtirmektedir…
Görsel Bellek Gücü
Resimlerin, grafiklerin, renklerin kullanýldýðý bilgiler bellekte da-ha uzun kalmaktadýr. Belleðimiz aldýðý bilgiyi resimlendirerek dada-ha kolay saklayabilmektedir.
Yeni bilgileri uyumlu þekilsel karþýlýklar bularak hatýrlama ve aným-sama gücünüzü arttýrabilirsiniz. Ayrýca bilgilerin fiziksel hareket kulla-narak öðrenilmesi de hatýrlatmayý kolaylaþtýrmaktadýr. Örneðin not tu-tarken ya da özet çýkartýrken yaptýðýmýz fiziksel hareket görsel bellek kýsmýný etkileyerek bilgilerin uzun süreli belleðe daha etkin kalmasýný saðlamaktadýr.
Sistematik Tekrar
Öðrenilen bilgilerin bel-lekte uzun süre etkin bir þe-kilde kalmasýný saðlayan önemli tekniklerden biride sistematik tekrardýr. Tekrar-lar planlý bir þekilde yapýlma-lý ve geniþ zaman arayapýlma-lýðýna yayýlmasý önemlidir. Öðreni-len bilgilerin büyük
çoðunlu-ðu 24 saat içinde bellekten atýlmaktadýr. Bu zaman aralýðýnda yapýlan tekrarlar çok önemlidir. Örneðin çalýþmanýzý bitirin ve bir süre dinlenin ve ardýndan konularý tekrar edin. Bir gün sonra ayný konuyu tekrar edin böylece 24 içinde yaþanýlan bilgi kaybýný önlemiþ olabilirsiniz. Da-ha sonra tekrarlarýnýzý Da-haftalara ve aylara yayabilirsiniz.
Þekille çalýþýlan bilgiler kolay ve etkin bir þekilde uzun süreli bel-lekte depolanmýþ olacaktýr. Uyumadan önce yapýlan bir tekrar da bil-gilerin daha kolay anýmsanmasýna neden olacaktýr. Ayrýca benzer bilgilerin ardý sýra çalýþýlmasý bu bilgilerin karýþmasýna ve unutulma-sýna neden olacaktýr. Mesela matematik çalýþtýktan hemen sonra geometri çalýþmak bellek gücünü azaltmaktadýr bunun yerine mate-matikten hemen sonra sosyal bilgiler çalýþmak daha iyi olacaktýr.
Böylece çalýþýlan konular belleðimize daha etkin ve daha kolay bir þekilde yerleþecektir.
Mnemonik Sistem
Mnemonik sistemde belirli bir konu, hayal gücü kullanarak baþka bir imgeyle iliþkilendirilmektedir. Örneðin ezberlenmesi zor olan sayýlar ve kimya formüller, bu teknikle kolay ezberlenebilir ve anýmsanabilir.
Eski yunan hatipleri uzun konuþmalarý hatýrlamak için mne-monik sisteminden yararlanmýþlar. Mnemne-monik sistemle kiþi için anlamsýz veya düþük anlamlý bilgileri anlamlý hale gelmektedir. Bu sistemin temelinde, bellekte bulunan bilgilerin bilinmeyen ya da yeni sunulan bilgiler ile çaðrýþtýrýlmasý vardýr. Mne-monik sistemler bellekteki bilgilere kolayca ulaþmayý saðlayan zihinsel dosyalama sistemleridir. Bunlardan bazý-larý anlamlýlýk, organizasyon, çaðrýþým, zihinde canlandýr-ma, dikkat ve ilgidir.
Anlamlýlýk
Mnemonik sistemde uyarý-lar, görüntüler, çaðrýþýmlar ve hayal kullanýlýr. Bu sistemle ha-týrlanmasý gereken bilgilerin daha anlamlý hale gelmesi he-deflenmektedir. Bilgilerin kiþi
için anlamlý hale gelmesi bu bilgi-lerin hatýrlanmasýný kolaylaþtýr-maktadýr.
Bütün mnemonik sistemlerde belleðe kaydedilen bilgilerin ön-celikle belirli bir organizasyon içinde sýralanmasý amaçlanmýþ-týr. Bilgi belleðe belli bir organi-zasyon içinde kaydedildiði zaman gerektiðinde bu organizasyona göre, sistematik bir biçimde geri getirilmesi saðlanmaktadýr.
Çaðrýþým
Mnemonik sistemde bellekte daha önce hazýr bulunan malzeme-lerle, belleðe yeni kaydedilenler arasýnda çaðrýþým kurulur.
Çaðrý-þým ilkesi bütün mnemonik sistemlerin temelini oluþturmaktadýr.
Zihinde Canlandýrma
Zihinde canlandýrma, nesnelerin zihinde resimsel olarak temsili, mnemonik sistemlerde oldukça önemli rol oynamaktadýr. Daha önce bellekte yer alan bilgilerin yenilerine baðlanmasýyla oluþan iliþkiler bu ilke uyarýnca görülür hale gelir. Yapýlan araþtýrmalar zihinde canlandýr-manýn hatýrlamayý artýrdýðýný göstermektedir.
Hayal kurmak, beyni harekete geçirse de bazý davranýþlar ger-çek bir fiziksel deneme olmadan da geliþtirilebilir. Bilim adamlar, bir þeyin gerçekten yapýlmadan öðrenilmesini bir yerde gizli bir
öð-renme olarak tanýmlamýþlardýr. Belli bir fiziksel aktiviteyi gerçek-leþtirdiðinizi hayal etmek için kontrol eden beyin hücrelerini ha-rekete geçirmeniz gerektiðinde bu öðrenme gerçekleþir. Örneðin bir tenis oyuncusu olduðunuzu düþünün. Neyi daha mükemmel hale getirmek istiyorsanýz ilk önce zihninizde canlandýrýn. Sonra nasýlsa daha mükemmel olacaktýr. Bu durum beyin potansiyeliniz içinde geçerlidir.
Dikkat ve Ýlgi
Mnemonik sistemlerde mümkün olduðu kadar dikkat çekici ve il-ginç çaðrýþýmlar kullanmak gerekir. Bu durum zihinde görsel imgele-rin oluþmasýna katkýda bulunur. Dikkat çekici imgeler garip ve biricik olma eðilimi gösterirler. Ýmgenin biricikliði onun bellekte daha uzun süre kalmasýný saðlar.
Yukarýda özetlenen ilkeler üzerine temellenen ve bellek araþ-týrmacýlarý tarafýndan sýklýkla kullanýlan genel bazý mnemonik teknikler vardýr.
Zihin Haritasý
1970'lerin baþýnda Tony Buzon tarafýndan bulunmuþtur. Zihin hari-talarý bir not alma ve yaratýcý düþünme tekniðidir. Notlarýnýzý daha ya-ratýcý biçimlerde almanýzý, daha kolay hatýrlamanýzý ve üzerinde çalýþtý-ðýnýz konuyu net bir þekilde anlamanýza yardýmcý olur.
Zihin haritalarý bir düþüncenin, elde edilmek istenen bir þeyin veya öðrenilecek bir bilginin rengârenk kalemler ve anahtar kelimelerle kâðýt üzerine aktarýlmasýdýr.
Zihin haritalarý beynin sað ve sol lobunu birlikte harekete geçiren ve beynin doðal çalýþmasýyla tam uyumlu farklý bir yaklaþýmdýr. Zihin haritalarý ile renk, boyut, hacim, þekil, resim, ritim gibi beynin sað lo-buna ait elemanlar kullanýlmakta ve böylece bellekte bilgilerin kalma süresi çok uzun olmaktadýr.
Negatif Ýyonlar
Uzmanlar ortamda ne kadar fazla negatif iyon varsa beyindeki sero-tonin düzeyinin o kadar düþtüðünü bulmuþtur. Serosero-tonin insaný uyutan hormondur. Bu yüzden negatif iyon bakýmýndan zengin olan temiz ha-va ruhu canlandýrýr ve zihinsel randýmaný arttýrýr.
Handikaplar
Stres, depresyon, alkol kullanýmý, sigara, beslenme tarzý, yetersiz bes-lenme, kronik kabýzlýk, beyin alenileri, yüksek kan basýncý ve hipertansi-yon beyin gücünün önündeki engellerdir. Bu negatif faktörleri düzeltin.
Oksijen
Kansýz kalan beyin ayný zamanda oksijensiz de kalýr. Belli sinir ile-ticilerin üretilmesi için de oksijene ihtiyaç duyulduðu söylenmektedir. Beyin vücut aðýrlýðýnýn sadece % 2'sini oluþtururken oksijene olan ih-tiyacý çok fazladýr vücuttaki toplam oksijenin % 20'si, büyüme çaðýn-daki çocuklarda % 50'sidir.
Beynin Zehirlenmesi
Beyninizi zehirleyen þeyleri öðren-meniz onu geliþtiren þeyleri öðrenme-niz kadar önemlidir. Evrensel olarak güvenli kabul edilen aspirin bile yük-sek dozda alýnýrsa beyin hücreleri için zehirleyici olabilmektedir.
Güçlü Düþünme
Zihninizi yeni düþüncelerin sonsuz olanaklarýna açýn. Doðuþtan gelen kavrama, anlayýþ, sezgi ve duyumsal algý güçlerinizi nasýl harekete geçire-ceðinizi öðrenin. Zihinsel becerilerini-ze olan güveninizi geliþtirin.
Ritimler
Beynin günlük kendine ait aktivite ve dinlenme ritimleri vardýr. Her 90 ya da 120 dakikada bir beyin fonksiyonlarýnýzda doðal yüksel-me ve düþüþ yüksel-meydana gelir. Beyin gücü en az 20 dakikalýðýna azalýr.
Zihinsel beceriler ritimlere göre yükselir ve düþer. Beyninizin geliþmiþ iþleyiþine 20 dakika ara verin.
Sessizlik
Zihin bir yerden bir yere, bir kiþi-den diðerine ve bir düþüncekiþi-den bir baþka düþünceye doðru dalgalanýr. Ses-sizlik tek çözümdür. Sadece iç sesSes-sizlik size sükûnet saðlar.
Sigara
Sigara akciðerlerin yapýsýnda, kan-daki oksijen oranýný azaltan deðiþiklik-lere sebep olabilir. Bu da beyin hücre-lerinin fonksiyonunda azalmaya sebep olabilir.
Stres
Stres konsantre olma yeteneðini birçok þekilde yok eder:
Q Stres, norpinefrin ve serotonin açýða çýkmasýna sebep olur. Bu
sinir ileticilerin her ikisi de hýzlý düþünme için gereklidir fakat uzun süreli stres sonucu aþýrý derecede açýða çýkmasý bunlarýn deposunu tüketir ve sonuç olarak beyinde kaynak eksikliðine se-bep olur.
Q Stres, hidro-kortizon açýða çýkarýr. Kronik hidro-kortizon açýða
çýkýþý aslýnda hücreleri öldürerek beynin boyutunu küçültür.
Q Stres, glutamat alýcýlarýný açýða çýkarýr ve beyin hücrelerinde
durum-larda sonuç olarak hücrenin ölümüne sebep ölür.
Q Stres, uyku düzenini bozar. Uyku
yetersizliði bir insanýn konsantre olma yete-neðini çabucak etkiler.
Beynin etkili bir þekilde çalýþmasý için aþaðýdaki yaþam felsefesini geliþtirerek stre-sin üstestre-sinden gelmeniz çok önemlidir:
Þimdiyi Yasayýn:"Þimdi" her þey-dir ve gelecek ise sadece geldiði zaman ya-þanacak olan bir baþka þimdidir. Geçmiþin suçluluðu ve gelecek kaygýlarý daima onlarý kapanýna alýr. Þimdiki zamaný yakalamayý bilen ve bunu maksimuma çýkaran insanlar stressiz, etkin ve baþarýlý bir yaþamý seçmiþ-lerdir.
Ýmkansýz Kavramýný Kabul Edin:Yaþamýmýzdaki birçok þey kontrolümüz dýþýndadýr. Doðumumuz bile bir kaderdi. Herhan-gi bir insanýn baþýna herhanHerhan-gi bir zamanda bir kaza gelebilir. Birçok þey deðiþtirilemez. Hayatta kaçýnýlmaz olan her þey na-zikçe kabul edilmelidir, aksi takdirde stres, gerilim ve kaygýyla kendimize iþkence ederiz.
Ne Ýseniz Osunuz: Diðerleriyle iliþkimiz bir üstünlük veya aþaðýlýk hissiyle ilgili deðildir.
Siz Bu Dünyada Eþsizsiniz: Kendinizi bu dünyada yeni bir varlýk olduðunuza inanýn. Eþsiz olmanýzla gurur duymalýsýnýz. Deneyimleriniz, çevreniz ve kalýtýmýn size sunduklarýna
sahip-siniz. Daha iyisi veya daha kötüsü için kendi bahçeni sürmeli ve yaþam orkestranýzda kendi küçük enstrümanýnýzý çalmalýsýnýz" olarak belirtmiþlerdir.
Yaþamda Baþarý ya da Baþarýsýzlýk Yoktur:Yaþamda baþarý ve baþarýsýzlýk bir tutum meselesidir. Yaþamda hiçbir baþarýsýzlýk þüphesi yoktur. Baþarýsýzlýk üstlendiðimiz görevi bitirmek için bi-raz daha fazla çaba göstermemiz gerektiði anlamýna gelebilir.
Her Þey Sizin Ýyiliðiniz Ýçin:Yaþamda baþýnýza gelen her þeyin kendi iyiliðiniz için olduðunu düþünün ve olumlu düþünün.
Olumsuzlarý olumluya Dönüþtürün: Stresi yenmenin en iyi yollarýndan biri eksileri artýlara dönüþtürmektir. Sýkýntýlarýnýzý deðil, size sunulan destekleri düþünün. Eksileri artýlara dönüþtü-recek bir tutum geliþtirin.
Adalet ve Dürüstlük Beklemeyin:Dünyanýn neredeyse hiç-bir yerinde adalet yoktur. Genellikle bunun hiç-bir hak olduðu dü-þünülür. Hapishaneler sadece cezalarýný parayla telafi edeme-yen mahkûmlarla doludur.
Minnettarlýk Beklemek Gerçekçi Deðildir:Ýnsanlarda onla-ra yaptýklarýnýz iyilikleri unutma eðilimi vardýr. Herkesin deðer bilmesini beklemek hiç akýllýca deðildir.
Potansiyelimizi, yeteneklerimizi, etkinliðimizi, karakterimizi vb. geliþtirmek için sýký çalýþmamýz çok daha iyidir…
Uyarýcýlar
Kahve, çay, her tür sigara, alkol, esrar ve kokain gibi diðer eðlence uyuþturucularý kýsa bir süre için harekete geçirici bir etkiye sahiptir.
Þeker
Beyninizin kanýnýzdaki tat-lý maddeye ihtiyacý vardýr. Si-nir hücrelerinin en iyi þekilde iþlemesi normal düzeyde ne aþýrý fazla, ne aþýrý az kan þeke-rine baðlýdýr. Sinir hücreleri genelde "kan þekeri" olarak bi-linen kandaki glikoz olmadan hayatta kalamaz ve çoðalamaz. Kederinizi alýr ve sinirliliði azaltýr. Kandaki glikoz eksikliði beynin yavaþlamasýna ve
