BAB 1 GRAF BAR BERGANDA, GRAF GARISAN BERGANDA DAN CARTA
PAI
Geografi Tingkatan 5 KSSM By MSA
SMeCT
GRAF BAR BERGANDA, GRAF
GARISAN BERGANDA DAN CARTA
PAI
GRAF BAR
BERGANDA, GRAF GARISAN BERGANDA
DAN C ARTA PAI
• Graf ialah satu
persembahan lakaran grafik bagi menunjukkan nilai data atau
maklumat yang menarik, jelas dan tepat.
• Terdapat dua jenis graf iaitu graf bar dan graf garisan.
GRAF BAR BERGANDA
• Graf bar berganda merupakan graf yang mempunyai dua atau lebih bar yang berlainan
maklumat bagi menunjukkan
perbandingan nilai sesuatu data.
CIRI-CIRI GRAF BAR BERGANDA
• Tajuk: Menjelaskan maklumat yang hendak disampaikan
• Skala: Menentukan skala yang bersesuaian
• Paksi menegak: Satu garisan yang dilukis secara menegak
• Paksi mendatar: Satu garisan yang dilukis secara mendatar atau melintang
• Petunjuk: Paparan maklumat yang diwakili oleh setiap bar
• Bar: Ketinggian bar
menunjukkan kuantiti atau nilai
CIRI-CIRI GRAF BAR BERGANDA
• Terdiri daripada
sekurang-kurangnya 2 bar.
• Tiap-tiap bar mewakili satu set data yang
tertentu.
• Memudahkan perbandingan.
• Petunjuk yang jelas diperlukan.
GRAF GARISAN BERGANDA
• Graf garisan berganda merupakan graf yang terdiri daripada dua
atau lebih garisan yang mempunyai maklumat yang berbeza.
• Titik-titik disambung bagi menunjukkan perbandingan dan
perubahan nilai sesuatu data.
CIRI-CIRI GRAF GARISAN
BERGANDA
• Tajuk: Menjelaskan maklumat yang hendak disampaikan
• Skala: Menentukan skala yang bersesuaian
• Paksi menegak: Satu garisan yang dilukis secara menegak
• Paksi mendatar: Satu garisan yang dilukis secara mendatar atau melintang
• Petunjuk: Paparan maklumat yang diwakili oleh setiap garisan
• Plot garisan: Menunjukkan kuantiti atau nilai melalui garisan yang diplot
CIRI-CIRI UTAMA GRAF GARISAN
BERGANDA
• Terdiri daripada dua atau lebih garis.
• Setiap garis mewakili satu set data yang tertentu.
• Berguna untuk membuat
perbandingan antara dua atau lebih set data
CARTA PAI
• Carta pai adalah sejenis gambar rajah atau perwakilan grafik untuk memaparkan pembahagian atau pecahan data dan maklumat
dalam bentuk bulatan yang dibahagikan kepada beberapa sektor.
• Carta pai sesuai digunakan untuk menunjukkan perbandingan data dan maklumat kepada informasi yang lebih jelas, mudah dan
menarik.
CIRI-CIRI CARTA PAI
• Tajuk: Menerangkan data yang hendak dipersembahkan
• Jejari: Menentukan jejari yang bersesuaian
• Jumlah: Menyatakan nilai keseluruhan
• Peratus: Memaparkan nilai sektor yang hendak dipersembahkan
• Petunjuk: Memaparkan maklumat yang mewakili sektor
• Bulatan sektor: Mengandungi sudut sektor yang mewakili data
KEGUNAAN GRAF BAR BERGANDA, GRAF GARISAN BERGANDA DAN
CARTA PAI
KEGUNAAN GRAF B AR BERGANDA, GRAF GARISAN BERGANDA DAN C ARTA PAI
• Graf dan carta adalah kaedah yang digunakan untuk
menyampaikan maklumat dan data dalam bentuk yang
menarik, jelas dan tepat.
• Penggunaan graf dan carta juga dapat mengelakkan huraian
yang panjang dan mengelirukan.
• Setiap jenis graf dan carta sesuai digunakan untuk kegunaan
tertentu.
KEGUNAAN GRAF BAR BERGANDA
• Graf bar berganda digunakan untuk menunjukkan
perbandingan antara dua atau lebih maklumat.
• Graf bar berganda sesuai digunakan untuk membuat
perbandingan tentang pelbagai komponen yang hendak dikaji.
• Kebiasaannya komponen ini mempunyai perkaitan antara satu sama lain.
CONTOH KEGUNAAN GRAF BAR BERGANDA
• Perbandingan bilangan murid sekolah kerajaan dan bantuan kerajaan mengikut peringkatpada tahun 2018 dan 2019
CONTOH KEGUNAAN GRAF BAR BERGANDA
Perbandingan unjuran KDNK negara-negara Asia tahun 2019 hingga 2021
KEGUNAAN GRAF GARISAN
BERGANDA
• Graf garisan berganda
digunakan untuk membandingkan perubahan nilai atau kuantiti beberapa unsur yang dikaji
mengikut skala masa tertentu
CONTOH KEGUNAAN GRAF GARISAN BERGANDA
Perbandingan kadar pengangguran mengikut kumpulan umur terpilih 1982 hingga 2019
CONTOH KEGUNAAN GRAF GARISAN
BERGANDA
Perbandingan jangkaan hayat
ketika lahir di Malaysia bagi
tahun 2014 hingga 2020
KEGUNAAN CARTA PAI
• Carta pai digunakan
untuk mewakilkan data dalam bentuk bulatan yang terdiri daripada beberapa sektor.
• Carta pai boleh
menunjukkan taburan atau kadar peratusan sesuatu aspek yang dikaji.
CONTOH KEGUNAAN
CARTA PAI
• Jumlah eksport Malaysia ke negara-negara
ASEAN bagi tahun 2019
• Bilangan penduduk mengikut etnik di Malaysia
• Jumlah keluaran negara mengikut sektor
ekonomi di Malaysia
MENGHASILKAN GRAF BAR
BERGANDA, GRAF GARISAN
BERGANDA DAN CARTA PAI
LANGKAH-LANGKAH MEMBINA GRAF B AR BERGANDA
• Jadual menunjukkan maklumat tentang bilangan murid SMK Tg Panglima Perang Tg Muhammad mengikut jantina di antara tahun 2017 hingga 2019
LANGKAH 1
• Lukis paksi menegak dan paksi mendatar.
• Labelkan bagi kedua-dua paksi tersebut. (Paksi
menegak mewakili bilangan murid dan paksi mendatar mewakili tahun).
• Menentukan skala yang bersesuaian berdasarkan data yang diperoleh, contohnya 1 cm mewakili 100 orang murid.
LANGKAH 2
• Lukiskan bar-bar mewakili bilangan murid lelaki dan perempuan
mengikut tahun.
• Tinggi bar menunjukkan bilangan murid.
LANGKAH 3
• Lorek atau warnakan bar yang telah dilukis. Lorekan atau warna mestilah
berbeza bagi menunjukkan perbezaan setiap bar.
• Sediakan petunjuk
berpandukan lorekan atau warna yang telah dibuat pada setiap bar.
• Tuliskan tajuk yang sesuai.
• Tuliskan skala graf di bahagian bawah graf.
L A NG K A H -L A NG K A H ME MB INA G RA F G A RIS A N B E RG A NDA
• Jadual menunjukkan maklumat tentang nilai eksport getah Malaysia ke negara China dan Jerman antara tahun 2017 hingga 2020
LANGKAH 1
• Lukis paksi menegak dan paksi mendatar.
• Labelkan kedua-dua paksi tersebut. (Paksi menegak mewakili nilai eksport
dan paksi mendatar mewakili tahun).
• Menentukan skala yang bersesuaian berdasarkan data yang diperoleh,
contohnya 1 cm mewakili 5 000 tan metrik
LANGKAH 2
• Tandakan ‘x’ bagi menunjukkan nilai
eksport ke negara China untuk setiap tahun.
• Sambungkan semua titik tersebut.
• Langkah (a) dan (b) diulang semula bagi menunjukkan nilai eksport ke negara Jerman.
LANGKAH 3
• Pastikan kedua-dua garisan yang diplot mempunyai
garisan yang berbeza seperti warna atau corak garisan.
• Lengkapkan graf tersebut dengan tajuk dan petunjuk yang sesuai.
• Tuliskan skala graf di bahagian bawah graf.
LANGKAH-LANGKAH MEMBINA CARTA PAI
• Untuk melukis carta pai, kita perlu mengumpulkan data terlebih dahulu.
• Berdasarkan data yang diperoleh, kita perlu menukar maklumat kepada
bentuk peratus dan sudut sektor.
• Kedua-dua perkara tersebut penting untuk melukis carta pai dengan betul dan tepat.
JUMLAH PENJUALAN KENDERAAN
SYARIKAT GARUDA MENGIKUT JENAMA PADA
TAHUN 2020
LANGKAH 1
• Gunakan jejari 5 cm, lukis bulatan dengan menggunakan jangka lukis di atas sehelai kertas graf
• Lukis garisan tegak dari pusat bulatan sebagai jejari 5 cm bagi saiz bulatan tersebut.
LANGKAH 2
• Letakkan jangka sudut secara menegak di atas garisan jejari bulatan.
• Ukur saiz sudut
bermula dengan 0º
mengikut arah putaran jam.
• Lukis garisan setiap sudut sektor
berdasarkan nilai sudut sektor.
LANGKAH 3
• Lorek dan warnakan setiap sudut sektor yang telah dibuat.
• Lengkapkan dengan nilai peratus setiap sektor dan tulis petunjuk.
• Nyatakan jumlah keseluruhan.
• Tulis tajuk carta pai bagi menunjukkan maklumat yang hendak dipaparkan.
MENGANALISIS GRAF BAR BERGANDA, GRAF GARISAN
BERGANDADAN CARTA PAI
LANGKAH -LANGKAH MENGANALI SI S GRAF B AR BERGANDA DAN
GRAF GARI SAN BERG ANDA
• Baca dan fahami tajuk graf.
• Perhatikan label paksi menegak dan paksi mendatar.
• Telitikan nilai pada skala dan bar atau titik garisan.
• Kenal pasti nilai paling tinggi dan paling rendah serta nilai bagi bar atau titik garisan yang lain.
LANGKAH -LANGKAH MENG ANALI SI S G RAF B AR BERGANDA DAN
GRAF GARI SAN BERGANDA
• Perhatikan perubahan atau perbezaan nilai yang nyata.
• Huraikan isi tersirat berdasarkan data yang diwakili.
• Buat satu rumusan bagi mentafsir graf tersebut.
LANGKAH MENGANALISIS C ARTA PAI
• Baca dan fahami tajuk carta pai.
• Perhatikan tajuk dan label yang terdapat pada carta pai.
• Telitikan petunjuk dan nilai sektor yang terlibat.
• Kenal pasti nilai setiap sektor melibatkan sektor terkecil dan terbesar.
LANGKAH MENGANALISIS C ARTA PAI
• Perhatikan perbezaan
peratus bagi setiap sektor dalam carta pai.
• Huraikan isi tersirat
berdasarkan data yang diwakili.
• Buat satu rumusan
terperinci berkaitan perkara yang telah anda kaji.
CONTOH ANALISIS GRAF BAR BERGANDA
• Graf bar berganda menunjukkan nilai eksport barangan getah dan kayu getah Malaysia antara tahun 2017 hingga 2019.
• Nilai eksport barangan getah lebih tinggi berbanding nilai eksport kayu getah.
• Barangan getah mencatat nilai eksport paling tinggi sebanyak RM24 bilion pada tahun 2018.
• Berlaku peningkatan nilai eksport barangan getah iaitu dari RM22 bilion pada tahun 2017 kepada RM24 bilion pada tahun 2018
• Namun terdapat sedikit penurunan pada tahun 2019 sebanyak RM1 bilion kepada RM23 bilion.
CONTOH ANALISIS GRAF BAR BERGANDA
• Bagi eksport kayu getah pada tahun 2017 dan 2018 telah mencatat nilai
eksport yang sama iaitu sebanyak RM9 bilion dan meningkat kepada RM10
bilion pada tahun 2019.
• Perbezaan yang ketara antara nilai eksport barangan getah dan nilai eksport kayu getah disebabkan oleh permintaan terhadap barangan getah yang lebih tinggi seperti sarung tangan, tayar, kasut dan benang lateks.
• Barangan getah Malaysia banyak
dieksport ke Amerika Syarikat, Jepun dan Kesatuan Eropah.
CONTOH ANALISIS GRAF BAR BERGANDA
• Sebagai rumusan, nilai eksport barangan getah dan kayu getah Malaysia menunjukkan terdapat peningkatan dan penurunan
antara tahun 2017 hingga 2019.
• Nilai eksport barangan getah adalah lebih tinggi daripada eksport kayu getah.
CONTOH ANALISIS CARTA PAI
• Carta pai menunjukkan jumlah
penduduk warganegara mengikut etnik di Malaysia pada tahun 2019.
• Etnik utama yang terdapat di Malaysia ialah Bumiputera, Cina, India dan lain- lain. Jumlah keseluruhan warganegara Malaysia pada tahun 2019 ialah seramai 29.1 juta orang.
• Bumiputera merupakan etnik terbesar iaitu 20.1 juta (69.3%), manakala
bilangan terkecil adalah etnik lain-lain iaitu seramai 0.29 juta orang (1%).
• Bilangan etnik Cina adalah seramai 6.7 juta orang (22.8%) dan etnik India
seramai 2.0 juta orang (6.9%).
CONTOH ANALISIS CARTA PAI
• Terdapat beberapa kaum dalam etnik bumiputera antaranya kaum Melayu, Orang Asli, Kadazan dan Iban. Etnik Cina, India dan lain-lain juga merupakan sebahagian daripada warganegara di Malaysia.
• Antara contoh etnik lain-lain seperti Baba dan Nyonya, Sikh, Jawa dan Bugis.
• Semua etnik bumiputera dan bukan bumiputera ini membentuk sebuah masyarakat majmuk yang hidup
dalam suasana harmoni dan bersatu padu.
CONTOH ANALISIS CARTA PAI
• Sebagai rumusan, terdapat pelbagai etnik di Malaysia.
• Etnik Bumiputera mewakili jumlah penduduk
warganegara terbesar
diikuti oleh etnik Cina, India dan lain-lain.
