PROSEDUR KIMIA. PK.UMS.HEA.UiTM.CNS(0).4

(1)

UiTM CAWANGAN

NEGERI SEMBILAN

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

CNS.(O).4 NO. KELUARAN

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

1

PROSEDUR

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN KIMIA

PK.UMS.HEA.UiTM.CNS(0).4

Disediakan oleh Disemak oleh Diluluskan oleh

T/tangan

Nama Dr. Suhaidi Ariffin Dr. Noorlis Ahmad Prof. Dr. Yamin Yasin

Jawatan Koordinator Makmal Wakil Pengurusan Rektor

Tarikh 30/6/2021 3/8/2021 3/12/2021

(2)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

2

REKOD PINDAAN DOKUMEN TERKAWAL

Adalah menjadi tanggungjawab Pemegang Dokumen untuk memastikan salinan dokumen ini sentiasa dikemaskini dengan memasukkan semua pindaan-pindaan yang dinyatakan di dalamnya.

HALAMAN DIPINDA Tarikh No.

Pindaan

No. Para Muka Surat

Bentuk Pindaan Tarikh Diluluskan

(3)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

3

BIL. KANDUNGAN MUKA SURAT

1.0 Objektif 4

2.0 Skop 4

3.0 Definisi 4

4.0 Singkatan 4

5.0 Dokumen Rujukan 5

6.0 Tanggungjawab dan Tindakan 6-10

7.0 Carta Alir 11-16

8.0 Rekod Kualiti 17

9.0 Lampiran 17

(4)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

4

1.0 OBJEKTIF

Prosedur ini disediakan bertujuan untuk memastikan kaedah pengendalian tumpahan bahan dapat dilaksanakan dengan teratur dan cekap.

2.0 SKOP

Prosedur ini digunapakai oleh semua staf makmal sains yang bertugas di Unit Makmal Sains, Bahagian Hal Ehwal Akademik, UiTM Cawangan Negeri Sembilan Kampus Kuala Pilah.

3.0 DEFINISI

1.1 Tumpahan Bahan Kimia Kecil (Minor) Tumpahan bahan kimia kurang daripada 5 L 1.2 Tumpahan Bahan Kimia Besar (Major)

Tumpahan bahan kimia melebihi 5 L

4.0 SINGKATAN

Makmal : Makmal Sains UiTM Cawangan Negeri Sembilan KM : Koordinator Makmal

P : Pensyarah

PJ : Pelajar

PPSK : Penolong Pegawai Sains Kanan PMK : Pembantu Makmal Kanan

PM : Pembantu Makmal

(5)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

5

5.0 DOKUMEN RUJUKAN

Bil. Jenis Dokumen Lokasi No. Rujukan

(6)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

6

6.0 TANGGUNGJAWAB DAN TINDAKAN

6.1 Pengendalian Tumpahan Kecil

TANGGUNGJAWAB TINDAKAN

A. Bahan Kimia Asid

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal tentang kejadian tumpahan bahan kimia

PM / PMK / PPSK 2. Beri amaran kepada orang berhampiran dengan kawasan tumpahan tersebut

3. Tingkatkan pengudaraan di kawasan tumpahan dengan segera dengan membuka tingkap dan menghidupkan kebuk wasap.

4. Pakai sepenuhnya peralatan perlindungan peribadi seperti safety google, kot makmal, kasut bertutup dan sarung tangan semasa mengendalikan tumpahan asid itu.

5. Neutralkan tumpahan asid dengan menggunakan Natrium Bikarbonat (serbuk penaik) atau Natrium Karbonat (abu soda) dan membersihkannya dengan tuala kertas atau span 6. Elakkan menggunakan alkali yang kuat seperti Natrium

Hidroksida untuk meneutralkan asid yang kuat seperti Asid Hidroklorik

7. Kawasan tumpahan perlu dibersihkan dengan sabun dan air 8. Melaporkan kepada Koordinator Makmal.

KM 9. Membuat tindakan terhadap laporan sekiranya perlu

(7)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

7

B. Bahan Kimia Alkali

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal tentang kejadian tumpahan bahan kimia

PM / PMK / PPSK 2. Beri amaran kepada orang berhampiran dengan kawasan tumpahan tersebut

4. Pakai sepenuhnya peralatan perlindungan peribadi seperti safety google, kot makmal, kasut bertutup dan sarung tangan semasa mengendalikan tumpahan alkali itu.

5. Neutralkan tumpahan asid dengan menggunakan Asid Borik atau Asid Sitrik dan membersihkannya dengan span atau tuala kering

6. Jangan menggunakan Asid Asetik untuk membersihkan tumpahan alkali

7. Tumpahan boleh dikendalikan dengan menggunakan pasir kering

8. Kawasan tumpahan perlu dibersihkan dengan sabun dan air 9. Melaporkan kepada Koordinator Makmal.

(8)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

8

C. Merkuri

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal mengenai tumpahan merkuri yang disebabkan daripada thermometer yang pecah

PM / PMK / PPSK 2. Memindahkan para pelajar dari kawasan tumpahan 3. Memakai sarung tangan nitril

4. Pakai sepenuhnya peralatan perlindungan peribadi seperti safety google, kot makmal dan kasut bertutup semasa mengendalikan tumpahan itu

5. Memeriksa seluruh kawasan tumpahan dan taburkan serbuk sulfur di kawasan yang tercemar dengan merkuri

6. Gunakan kit pembersihan merkuri untuk mengumpulkan merkuri dan buang di dalam bekas yang disediakan dan labelkan

7. Melaporkan kepada Koordinator Makmal

(9)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

9

D. Bahan Kimia Tidak Diketahui

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal mengenai tumpahan bahan kimia yang tidak diketahui

PM / PMK / PPSK 2. Memindahkan para pelajar dari kawasan tumpahan 3. Tingkatkan pengudaraan di kawasan tumpahan dengan

segera. Buka semua tingkap dan hidupkan kebuk wasap 4. Pakai sepenuhnya peralatan perlindungan peribadi seperti

safety google, kot makmal, sarung tangan dan kasut bertutup semasa mengendalikan tumpahan itu

5. Gunakan bahan menyerap untuk mengecilkan kawasan tumpahan

6. Kumpul buangan tersebut, letakkan di dalam bekas dan labelkannya. Untuk maklumat pelupusannya, hubungi Jabatan Alam Sekitar/ Pembekal bahagian pelupusan/

Jabatan Kualiti Alam

7. Kawasan tumpahan perlu dibersihkan dengan sabun dan air.

(10)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

10

6.2 Pengendalian Tumpahan Besar

A. Bahan Kimia Asid

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada Penolong Pegawai Sains Kanan tentang kejadian tumpahan bahan kimia

PPSK 2. Memaklumkan kepada Koordinator Makmal tentang kejadian tumpahan bahan kimia

KM 3. Menghubungi pihak bertanggungjawab di talian kecemasan 999

PMK / PM 4. Beri amaran kepada orang berhampiran dengan kawasan tumpahan tersebut sekiranya bahan kimia yang tumpah itu mudah meruap dan mudah terbakar.

5. Memindahkan para pelajar dari kawasan tumpahan.

6. Mengasingkan dan mengawal akses ke kawasan kimia tumpahan. Jangan biarkan kakitangan yang tidak berkaitan memasuki kawasan yang tercemar.

7. Bantu pelajar yang tercedera atau tercemar dan jauhkan mereka daripada terdedah.

8. Bawa pelajar yang tercedera ke stesen membasuh mata kecemasan dan tempat mandi kecemasan yang disediakan.

9. Arahkan pelajar yang tercedera atau tercemar untuk membuka pakaian dan kasut mereka.

10. Padamkan sumber api yang hanya daripada lokasi diluar yang selamat jika bahan kimia yang tumpah mudah terbakar.

11. Tutup semua pintu di kawasan tumpuhan tersebut.

12. Berkumpul dan tunggu pasukan penyelamat di kawasan selamat. Membantu pasukan sekiranya diperlukan.

KM 13. Membuat tindakan terhadap laporan kepada pihak pengurusan dan pegawai kesihatan dan keselamatan

(11)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

11

7.0 CARTA ALIR

7.1 Pengendalian Tumpahan Kecil TANGGUNG

JAWAB

ALIRAN KERJA

PROSES KERJA REKOD AP/PA

A.

Bahan Kimia Asid

MULA

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal tentang kejadian tumpahan bahan kimia

PM / PMK / PPSK

2. Beri amaran kepada orang berhampiran dengan kawasan tumpahan tersebut

4. Pakai sepenuhnya peralatan perlindungan peribadi seperti safety google, kot makmal, kasut bertutup dan sarung tangan semasa mengendalikan tumpahan asid itu.

5. Neutralkan tumpahan asid dengan menggunakan Natrium Bikarbonat (serbuk penaik) atau Natrium Karbonat (abu soda) dan membersihkannya dengan tuala kertas atau span

6. Elakkan menggunakan alkali yang kuat seperti Natrium Hidroksida untuk meneutralkan asid yang kuat seperti Asid Hidroklorik

7. Kawasan tumpahan perlu dibersihkan dengan sabun dan air

8. Melaporkan kepada Koordinator Makmal.

KM 9. Membuat tindakan terhadap

laporan sekiranya perlu TAMAT

(12)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

12

TANGGUNG

JAWAB

B.

Bahan Kimia Alkali

MULA

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal tentang kejadian tumpahan bahan kimia

PM / PMK / PPSK

2. Beri amaran kepada orang berhampiran dengan kawasan tumpahan tersebut

4. Pakai sepenuhnya peralatan perlindungan peribadi seperti safety google, kot makmal, kasut bertutup dan sarung tangan semasa mengendalikan tumpahan alkali itu.

5. Neutralkan tumpahan asid dengan menggunakan Asid Borik atau Asid Sitrik dan membersihkannya dengan span atau tuala kering

6. Jangan menggunakan Asid Asetik untuk membersihkan tumpahan alkali 7. Tumpahan boleh dikendalikan dengan

menggunakan pasir kering

8. Kawasan tumpahan perlu dibersihkan dengan sabun dan air

9. Melaporkan kepada Koordinator Makmal.

TAMAT

(13)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

13

TANGGUNG

JAWAB

C.

Merkuri

MULA

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal mengenai tumpahan merkuri yang disebabkan daripada thermometer yang pecah

PM / PMK / PPSK

2. Memindahkan para pelajar dari kawasan tumpahan

3. Memakai sarung tangan nitril 4. Pakai sepenuhnya peralatan

perlindungan peribadi seperti safety google, kot makmal dan kasut bertutup semasa mengendalikan tumpahan itu

5. Memeriksa seluruh kawasan tumpahan dan taburkan serbuk sulfur di kawasan yang tercemar dengan merkuri

6. Gunakan kit pembersihan merkuri untuk mengumpulkan merkuri dan buang di dalam bekas yang disediakan dan labelkan

(14)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

14

TANGGUNG

JAWAB

D.

Bahan Kimia Tidak Diketahui

MULA

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal mengenai tumpahan bahan kimia yang tidak diketahui

PM / PMK / PPSK

2. Memindahkan para pelajar dari kawasan tumpahan

3. Tingkatkan pengudaraan di

kawasan tumpahan dengan segera.

Buka semua tingkap dan hidupkan kebuk wasap

4. Pakai sepenuhnya peralatan

perlindungan peribadi seperti safety google, kot makmal, sarung tangan dan kasut bertutup semasa

mengendalikan tumpahan itu 5. Gunakan bahan menyerap untuk

mengecilkan kawasan tumpahan 6. Kumpul buangan tersebut, letakkan

di dalam bekas dan labelkannya.

Untuk maklumat pelupusannya, hubungi Jabatan Alam Sekitar/

Pembekal bahagian pelupusan/

Jabatan Kualiti Alam 7. Kawasan tumpahan perlu

dibersihkan dengan sabun dan air.

(15)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

15

7.2 Pengendalian Tumpahan Besar

TANGGUNG JAWAB

A.

Bahan Kimia Asid

MULA

P/ PJ 1. Memaklumkan kepada pembantu makmal mengenai tumpahan bahan kimia yang tidak diketahui

PPSK 2. Memaklumkan kepada Koordinator Makmal tentang kejadian tumpahan bahan kimia

KM 3. Menghubungi pihak bertanggungjawab di talian kecemasan 999

PMK / PM 4. Beri amaran kepada orang berhampiran dengan kawasan tumpahan tersebut sekiranya bahan kimia yang tumpah itu mudah meruap dan mudah terbakar.

5. Memindahkan para pelajar dari kawasan tumpahan.

6. Mengasingkan dan mengawal akses ke kawasan kimia tumpahan. Jangan biarkan kakitangan yang tidak berkaitan memasuki kawasan yang tercemar.

7. Bantu pelajar yang tercedera atau tercemar dan jauhkan mereka daripada terdedah.

8. Bawa pelajar yang tercedera ke stesen membasuh mata kecemasan dan tempat mandi kecemasan yang disediakan.

9. Arahkan pelajar yang tercedera atau tercemar untuk membuka pakaian dan kasut mereka.

10. Padamkan sumber api yang hanya daripada lokasi diluar yang selamat jika bahan kimia yang tumpah mudah terbakar.

(16)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

16

11. Tutup semua pintu di kawasan

tumpuhan tersebut.

12. Berkumpul dan tunggu pasukan penyelamat di kawasan selamat.

Membantu pasukan sekiranya diperlukan.

KM 13. Membuat tindakan terhadap laporan kepada pihak pengurusan dan pegawai kesihatan dan keselamatan

TAMAT

(17)

PROSEDUR KUALITI OPERASI

NO. RUJUKAN

:

PK.UMS.HEA.UiTM.

:

⁰¹

PENGENDALIAN TUMPAHAN BAHAN

KIMIA

NO. PINDAAN

:

⁰⁰

TARIKH

KUATKUASA

:

^30.6.2021

17

8.0 REKOD KUALITI

Bil. Jenis Rekod Lokasi

1. Rekod Kemalangan Makmal Makmal / Bengkel

9.0 LAMPIRAN

Bil Nama Lampiran No. Lampiran