KAT
KATA PEN
A PENGA
GANTAR
NTAR
Puji syukur Kami panjatkan kepada tuhan yang Maha Esa,
Puji syukur Kami panjatkan kepada tuhan yang Maha Esa,
k
kar
arena
ena ata
atas
s ka
karun
runia
ia-N
-Nya
ya k
kam
ami
i da
dapa
pat
t me
menye
nyele
lesa
saik
ikan
an La
Lapo
poran
ran
Resmi Fisika Dasar ini dengan baik dan tepat aktunya! Laporan
Resmi Fisika Dasar ini dengan baik dan tepat aktunya! Laporan
ini disusun berdasarkan hasil penelitian dan beberapa per"obaan
ini disusun berdasarkan hasil penelitian dan beberapa per"obaan
yang telah
yang telah dilakuk
dilakukan!
an!
Pada kesempatan ini penulis menyampaikan u"apan terima
Pada kesempatan ini penulis menyampaikan u"apan terima
kasih kepada semua pihak yang se"ara langsung ataupun tidak
kasih kepada semua pihak yang se"ara langsung ataupun tidak
langsung telah membantu dalam penyusunan laporan ini hingga
langsung telah membantu dalam penyusunan laporan ini hingga
slesai!
slesai!
Penulis menyadari baha dalam penulisan dan penyusunan
Penulis menyadari baha dalam penulisan dan penyusunan
laporan resmi ini masih terdapat banyak kekurangan, untuk itu
laporan resmi ini masih terdapat banyak kekurangan, untuk itu
pe
penul
nulis
is se
sela
lalu
lu ter
terbu
buk
ka
a ter
terha
hada
dap
p se
sega
gala
la kr
krit
itik
ik da
dan
n sa
sara
ran
n ya
yang
ng
dapat berguna untuk menyempurnakan laporan selanjutnya!
dapat berguna untuk menyempurnakan laporan selanjutnya!
#khir kata, penulis berharap agar laporan ini berman$aat
#khir kata, penulis berharap agar laporan ini berman$aat
bagi para pemba"a!
bagi para pemba"a!
%
Daftar isi
KATA PENGANTAR ... 1 DAFTAR ISI ...2 BAB I PENDAHULUAN
1.1. Latar Belakang Masalah ... 1.2. R!"!san Masalah ... 1.. T!#!an Pen!l$san %... & BAB II PEMBAHASAN A. Pengert$an 'enalaran... ... ( B. Uns!r Penalaran... .. ) *. Penalaran In+!kt$,... ... D. Penalaran +e+!kt$,... ... -E. Salah Nalar... ... .. 11 F. Is$ Karangan... ... 11 G. General$sa$ +an S'es$,$kas$... ... 11 BAB III PENUTUP
A. Kes$"'!lan ... ... 1 B. Kr$t$k +an Saran %%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%% 1 DAFTAR PUSTAKA ... 2/
BAB I
PENDAHULUAN A. Latar Belakang
Men!l$s "er!'akan 'r0ses ernalar. Unt!k "en!l$s "engena$ s!at! t0'$k k$ta har!s er,$k$r "engh!!ng3h!!ngkan eraga$ ,akta "e"an+$ngkan +an seaga$n4a. Set$a' saat sela"a h$+!' k$ta ter!ta"a +ala" kea+aan #aga 5t$+ak t$+!r6 k$ta selal! er,$k$r. Men!l$s "er!'akan keg$atan "ental. Pa+a 7akt! k$ta er,$k$r +ala" enak k$ta t$"!l serangka$an ga"ar ses!at! 4ang t$+ak ha+$r se8ara n4ata. Keg$atan $n$ "!ngk$n t$+ak terken+al$ ter#a+$ +engan sen+$r$n4a tan'a kesa+aran "$saln4a "ela"!n. Keg$atan 4ang le$h t$ngg$ +$lak!kan se8ara sa+ar ters!s!n +ala" !r!tan 4ang sal$ng erh!!ngan +an ert!#!an !nt!k sa"'a$ ke'a+a s!at! kes$"'!lan. 9en$s keg$atan er,$k$r 4ang terakh$r $n$lah 4ang +$se!t keg$atan ernalar. Da'atlah +$8atat ah7a 'r0ses ernalar ata! s$ngkatn4a 'enalaran "er!'akan 'r0ses er,$k$r 4ang s$ste"at$k !nt!k "e"'er0leh kes$"'!lan er!'a 'engetah!an. Keg$atan 'enalaran "!ngk$n ers$,at $l"$ah ata! t$+ak $l"$ah. Dar$ 'r0sesn4a 'enalaran $t! +$e+akan seaga$ 'enalaran $n+!kt$, +an +e+!kt$,.
Ber+asarkan !ra$an +$atas "engena$ 'enalaran "aka +a'at k$ta katakan 'enalaran "er!'akan 'r0ses er'$k$r "an!s$a !nt!k "engh!!ng3h!!ngkan +ata ata! ,akta 4ang a+a seh$ngga sa"'a$ 'a+a s!at! kes$"'!lan. Se"entara +ala" karangan 'enalaran erart$ 'engg!naan '$k$ran !nt!k s!at! kes$"'!lan 4ang t!angkan +ala" ent!k t!l$san ata! tert!l$s. Dengan 'enalaran 4ang te'at hal3hal 4ang akan +$t!angkan +ala" karangan "en#a+$ k!at. Pen4a#$an "ater$ karangan akan ses!a$ +engan #alan '$k$ran 4ang te'at. :leh karena $t! set$a' 'eng!ngka'an har!s +$'ert$"angkan terle$h +ah!l! agar hal3hal 4ang t$+ak te'at t$+ak "as!k
+ala" karangan.
B. Rumusan Masalah
A+a'!n r!"!san +ar$ 'en!l$san "akalah $n$ +$antaran4a a+alah; 1. A'akah 4ang +$"aks!+ +engan 'enalaran +$+ala" karangan < 2. A'akah 4ang +$"aks!+ +engan 'enalaran $n+!kt$, +an +e+!kt$, <
. Baga$"ana "enga'l$kas$kan 'enalaran +ala" "eng0rgan$sas$ karangan < &. Baga$"ana "en4$"'!lkan karangan se8ara te'at +an l0g$s <
C. Tujuan Penulisan
A+a'!n t!#!an 'en!l$san +ar$ "akalah $n$ +$antaran4a a+alah;
1. Unt!k "engetah!$ hak$kat 'enalaran karangan.
2. Unt!k "engetah!$ "aks!+ 'enalaran $n+!kt$, +an +e+!kt$,.
. Agar $sa "enga'l$kas$kan 'enalaran +ala" "eng0rgan$sas$ karangan. &. Agar $sa "en4$"'!lkan karangan se8ara te'at +an l0g$s.
BAB II PEMBAHAAN A. Pengertian Penalaran
Penalaran "e"'!n4a$ eera'a 'engert$an 4a$t!; 516 Pr0ses er'$k$r l0g$s s$ste"at$s ter0rgan$sas$ +ala" !r!tan 4ang 'al$ng erh!!ngan sa"'a$ s$"'!lan. 526 Mengh!!ng3
h!!ngkan ,akta ata! +ata sa"'a$ +engan s!at! s$"'!lan 56 Pr0ses "enganal$s$s s!at! t0'$k seh$ngga "enghas$lkan s!at! s$"'!lan ata! 'engert$an are. 5&6 Dala" karangan ter+$r$ +!a =ar$ael ata! le$h 'enalaran +a'at +$art$kan "engka#$ "e"ahas ata! "enganal$s$s +engan "engh!!ng3h!!ngkan =ar$ael 4ang +$ka#$ sa"'a$ "enghas$lkan s!at! +era#at h!!ngan s!at! s$"'!lan. 5(6 Pe"ahasan s!at! "asalah sa"'a$ "enghas$lkan s!at! s$"'!lan 4ang er!'a 'engetah!an ata! 'engert$an ar!.1>1?
9a+$ Penalaran karangan $alah 'r0ses er'$k$r l0g$s !nt!k "engka#$ h!!ngan3h!!ngan ,akta 4ang ter+a'at +ala" karangan sa"'a$ "enghas$lkan s!at! s$"'!lan 4ang er!'a 'engetah!an ata! 'engert$an ar!. Ke"!+$an has$l ata! s$"'!lan +ala" s!at! karangan $t!
"enghas$lkan se!ah anal$s$s $n+!kt$, +an +e+!kt$,.
B. Unsur Penalaran
Ber$k!t $alah "er!'akan !ns!r 'enalaran karangan $l"$ah 4a$t!;
1. T0'$k 4a$t! $+e sentral +ala" $+ang ka#$an tertent! 4ang s'es$,$k +an er$s$ sek!rang3 k!rangn4a +!a =ar$ael.
2. Dasar 'e"$k$ran 'en+a'at ata! ,akta +$r!"!skan +ala" ent!k 'r0'0s$s$ 4a$t! kal$"at 'ern4ataan 4ang +a'at +$!kt$kan keenarann4a ata! kesalahann4a.
. Pr0'0s$s$ "e"'!n4a$ eera'a #en$s antara la$n;
a. Pr0'0s$s$ e"'$r$k 4a$t! 'r0'0s$s$ er+asarkan ,akta "$saln4a; Anak 8er+as +a'at "e"an,aatkan '0tens$n4a.
. Pr0'0s$s$ "!tlak 4a$t! 'e"enaran 4ang t$+ak "e"erl!kan 'eng!#$an.
8. Pr0'0s$s$ h$'0tet$k 4a$t! 'ers4aratan h!!ngan s!#ek +an 're+$kat 4ang har!s +$'en!h$. M$saln4a; 9$ka +$#e"'!t @ akan ke r!"ah.
+. Pr0'0s$s$ kateg0r$s 4a$t! t$+ak a+an4a 'ers4aratan h!!ngan s!#ek +an 're+$kat. M$saln4a; @ akan "en$kah$ .
e. Pr0'0s$s$ '0s$t$, !n$=ersal 4a$t! 'ern4ataan '0s$t$, 4ang "e"'!n4a$ keenaran "!tlak. M$saln4a; Se"!a he7an akan "at$.
,. Pr0'0s$s$ '0s$t$, 'ers$al 4a$t! 'ern4ataan ah7a seag$an !ns!r 'ern4ataan terse!t ers$,at '0s$t$,. M$saln4a; Seag$an 0rang $ng$n h$+!' ka4a.
g. Pr0'0s$s$ negat$, !n$=ersal 4a$t! keal$kan +ar$ 'r0'0s$s$ '0s$t$, !n$=ersal. M$saln4a; T$+ak a+a ga#ah t$+ak erelala$.
h. Pr0'0s$s$ negat$, 'ers$al 4a$t! keal$kan +ar$ 'r0'0s$s$ '0s$t$, 'ers$al. M$saln4a; Seag$an 0rang h$+!' "en+er$ta.
&. Pr0ses er'$k$r $l"$ah 4a$t! keg$atan 4ang +$lak!kan se8ara sa+ar tel$t$ +an terarah "en!#! s!at! kes$"'!lan.
'
(. L0g$ka 4a$t! "et0+e 'eng!#$an kete'atan 'enalaran 'engg!naan 5alasan6 arg!"entas$ 5'e"!kt$an6 ,en0"ena +an #!st!,$kas$ 5'e"enaran6.
). S$ste"at$ka 4a$t! se'erangkat 'r0ses atas ag$an3ag$an ata! !ns!r3!ns!r 'r0ses er'$k$r ke +ala" s!at! kesat!an.
-. Per"asalahan 4a$t! 'ertan4aan 4ang har!s +$#a7a 5+$ahas6 +ala" karangan. . Variabel 4a$t! !ns!r sat!an '$k$ran +ala" se!ah t0'$k 4ang akan +$anal$s$s.
. Anal$s$s 5'e"ahasan 'eng!ra$an6 +$lak!kan +engan "eng$+ent$,$kas$ anal$s$s 5'e"ahasan 'eng!ra$an6 +$lak!kan +engan "eng$+ent$,$kas$ "engklas$,$kas$ "en8ar$ h!!ngan 5k0relas$6
"e"an+$ngkan +an la$n3la$n.
1/. Pe"!kt$an 5arg!"entas$6 4a$t! 'r0ses 'e"enaran ah7a 'r0'0s$s$ $t! ter!kt$ keenarann4a ata! kesalahann4a.
11. Has$l 4a$t! ak$at 4ang +$t$"!lkan +ar$ se!ah anal$s$s $n+!kt$, +an +e+!kt$,.
12. Kes$"'!lan 5s$"'!lan6 4a$t! 'ena,s$ran ata! has$l 'e"ahasan +a'at er!'a $"'l$kas$ ata! $n,erens$.
C. Penalaran In!uktif
Penalaran $n+!kt$, a+alah 'r0ses er'$k$r l0g$s 4ang +$a7al$ +engan 0ser=as$ +ata 'e"ahasan +!k!ngan 'e"!kt$an +an +$akh$r$ kes$"'!lan !"!". Kes$"'!lan $n$ +a'at er!'a 'r$ns$' ata! s$ka' 4ang erlak! !"!" atas ,akta 4ang ers$,at kh!s!s. Penalaran $n+!kt$, 'a+a +asarn4a ter+$r$ atas t$ga "a8a" 4a$t!; general$sas$ anal0g$ +an sea ak$at.
*0nt0h;
Se0rang '0l$s$ lal! l$ntas "enga"at$ 'r0ses 'er$st$7a +$ te"'at ke#a+$an 'erkara s!at! ke8elakaan lal! l$ntas +$ 'ere"'atan Ra7a"ang!n M!ka 'ers$"'angan Ra7a"ang!n M!ka3 Utan Ka4! +an *$l$l$tan3Tan#!ng Pr$!k 4ang ter#a+$ tanggal 1/ #!l$ 2/// '!k!l 12./. Se!ah se'e+a "0t0r +ar$ arah Tan#!ng Pr$!k "enarak "0$l seh$ngga '$nt! +$ ag$an k$r$ r!sak 'en40k se+ala" 1/ 8" +an se'e+a "0t0r tergeletak +$ +ekat "0$l 4ang +$tarakn4a. Se0rang saks$ "ata "en!t!rkan ah7a 'engen+ara se'e+a "0t0r terka'ar #at!h 1( "eter +$ seelah k$r$ se'e+a "0t0rn4a. Dala" 'enga"atann4a "elal!$ 'r0ses 'erh$t!ngan 7akt! '0l$s$ "en4atakan ah7a 'a+a saat "0$l "el$ntas +ar$ arah *$l$l$tan ke Ra7a"ang!n M!ka la"'! h$#a! "en4ala
+an +$enarkan 0leh 'ara saks$. P0l$s$ "en4atakan ah7a +ala" kea+aan la"'! "erah se'e+a "0t0r erke8e'atan t$ngg$ +ar$ arah Tan#!ng Pr$!k "enarak "0$l 4ang se+ang erel0k +ar$ arah selatan ke arah Ra7a"ang!n M!ka. Has$l 'enga"atan 'engen+ara se'e+a "0t0r ter!kt$ ersalah.
Kes$"'!lan; 516 'engen+ara se'e+a "0t0r har!s "e"$a4a$ 'era$kan "0$l 4ang +$tarakn4a. 526 "e"a4ar +en+a atas kesalahann4a.
Karangan $l"$ah k!al$tat$, $n+!kt$, +$lan+as$ 'enalaran 516 0ser=as$ +ata 526 "en4!s!n est$"as$ 5'erk$raan +ata6 56 =er$,$kas$ anal$s$s 'e"!kt$an 5&6 'e"enaran C k0"'aras$ k0nstan 5ter!s3"ener!s +an erkelan#!tan sa"'a$ s!at! s$"'!lan6 5(6 k0n,$r"as$ 5'enegasan +an 'engesahan6 "elal!$ 'eng!#$an h$'0tes$s 5)6 hash general$sas$ C $n+!ks$ 5-6 k0nkl!s$ 5s$"'!lan; 'ena,s$ran atas has$l er!'a $"'l$kas$ ata! $n,erens$6.
D. Penalaran De!uktif
Penalaran +e+!kt$, a+alah 'r0ses er'$k$r l0g$s 4ang +$a7al$ +engan 'en4a#$an ,akta 4ang ers$,at !"!" +$serta$ 'e"!kt$an kh!s!s +an +$akh$r$ +engan s$"'!lan kh!s!s 4ang er!'a 'r$ns$'. Karangan +e+!kt$, "e"'!n4a$ er"a8a"3"a8a" #en$s er+asarkan tekn$k 'enge"angann4a "a!'!n !ra$an $s$n4a.
Karangan k!al$tat$, ser$ng +$g!nakan +ala" 'e"ahasan "asalah3"asalah h!"an$0ra 5sastra ke"an!s$aan 8$nta kas$h 'en+er$taan +an la$n3la$n6. Na"!n k!al$,$kas$ 'r0+!k 4ang ern$la$ ek0n0"$ se'ert$; ke$n+ahan 'aka$an ke8ant$kan keseras$an +an la$n3la$n +a'at '!la
"engg!nakan #en$s karangan $n$.
Dala" karangan 5la'0ran 'enel$t$an6 +e+!kt$, k!ant$tat$, +$tan+a$ +engan 'engg!naan angka k!ant$tat$, 4ang ers$,at ras$0nal. Se8ara r$n8$ 'r0ses terse!t "eng!ra$kan;
1. B$+ang 0ser=as$; er+asarkan $+ang st!+$ ka#$an 2. R!"!san "asalah; 'ertan4aan 4ang akan +$ahas . Kerangka te0r$; er$s$ 'a+a 'e"ahasan =ar$ael &. T!#!an; taha' keg$atan 4ang hen+ak +$8a'a$ (. R!"!san h$'0tes$s +an 'en#elasann4a
). Deskr$'s$ +ata; +$'erl!kan !nt!k 'eng!#$an h$'0tes$s
-. Desa$n 'enel$t$an 5"et0+e 'enel$t$ana6; 'r0ses 'eng!"'!lan +ata 'eng0lahan has$l anal$s$s +ata sa"'a$ +engan s$"'!lan
. Anal$s$s +ata . Has$l anal$s$s +an
1/. S$"'!lan +e+!kt$,; $nter'retas$ atas has$l
Bahasan t0'$k karangan er+asarkan 'enel$t$an terse!t relat$, r!"$t +an s!l$t. Na"!n se!ah karangan +a'at +$t!l$s +ala" ent!k 4ang se+erhana +an "!+ah. Penge"angan t0'$k +a'at +$lak!kan er+asarkan !r!tan 'er$st$7a 7akt! r!ang 'enalaran se+erhana sea3ak$at +e+!ks$ se+erhana $n+!ks$ se+erhana +an seaga$n4a.
Karangan +$s!s!n er+asarkan sat! kesat!an k0nse' +$ke"angan +ala" !r!tan l0g$s s$ste"at$k #elas +an ak!rat. Ur!tan +a'at +$s!s!sn er+asarkan !r!tan 'er$st$7a 7akt! r!ang 'enalaran 5$n+!ks$ +e+!ks$ sea3ak$at6 'r0ses ke'ent$ngan +an seaga$n4a.
a. Ur!tan Per$st$7a 5Kr0n0l0g$s6
Karangan +engan !r!tan 'er$st$7a se8ara kr0n0l0g$s $alah "en4a#$kan ahasan er+asarkan !r!tan ke#a+$an. Per$st$7a $n$ ter#a+$ ke"!+$an +$!ra$kan le$h +!l! 'er$st$7a 4ang
ter#a+$ ke"!+$an +$!ra$kan ke"!+$an. Ur!tan +a'at +$sa#$kan +engan '0la seaga$ er$k!t; *ara 'erta"a; !r!tan kr0n0l0g$s se8ara ala"$.
Per$st$7a 1 Per$st$7a 2
Per$st$7a +an seter!sn4a
*ara ke+!a; !r!tan 'er$st$7a +engan s0r0t ar$k ,lasha8k. 16
516 Per$st$7a terakh$r
526 'er$st$7a 'erta"a s.+ ket$ga +ala" ent!k s0r0t al$k ata! ,lasha8k 56 ke"al$ ke 'er$st$7a terakh$r +an "elan#!tkan 8er$ra.
Per$st$7a terakh$r 26 Per$st$7a 'erta"a
Per$st$7a ke+!a Per$st$7a ket$ga
Unt!k "en4!s!n kr0n0l0g$ 'er$st$7a 'erhat$kan kata3kata +an ,rasa er$k!t $n$. +ala" 'er$st$7a $t!
'er$st$7a $t! +$a7al$ +engan +e7asa $n$ sekarang $n$ 'a+a 7akt! $t! ket$ka $t! $la seel!" se"entara +ala" 'er$st$7a $t! "!la3"!la akh$rn4a 'er$st$7a ke#a+$an
'erta"a ke+!a ket$ga selan#!tn4a akh$rn4a setelah $t! +$a7al$ lal! ke"!+$an akh$rn4a 'a+a har$ $t!
sela"a $t!
akan s!+ah se+ang
'r0ses $t! +$a7al$ +$lan#!tkan +an +$akh$r$ 'er$st$7a $t! +$akh$r$ +engan
se#ak $t! lal!
selan#!tn4a . Ur!tan R!ang
Ur!tan r!ang +$'erg!nakan !nt!k "en4atakan h!!ngan te"'at ata! r!ang. Unt!k "en4atakan !r!tan r!ang $t! antara la$n k$ta +a'at "engg!anakan !ngka'an3!ngka'an;
+$ sana +$ s$n$ +$ s$t! +$ 'a+a +$ a7ah +$ atas +$ tengah +$ !tara +$ selatan +$ +e'an +$ "!ka +$ elakang +$ k$r$ +$ kanan +$ l!ar +$ +ala" erha+a'an
ert0lak elakang +engan erseerangan
"elal!$ el0k kanan el0k k$r$ ke +e'an
ke atas ke sa"'$ng +$ s$s$ +$ seerang +$ ha+a'an
+$ 'ers$"'angan
8. Ur!tan Al!r Penalaran
Ber+asarkan al!r 'enalarann4a s!at! 'aragra, +a'at +$ke"angkan +ala" !r!tan !"!"3 kh!s!s +an kh!s!s3!"!". Ur!tan $n$ "enghas$lkan 'aragra, +e+!kt$, +an $n+!kt$,. Dala" karangan 4ang 'an#ang ter+$r$ eera'a a akan "enghas$lkan a s$"'!lan.
Ur!tan !"!"3kh!s!s an4ak +$'erg!nakan +ala" kar4a $l"$ah. T!l$san 4ang 'aragra,3 'aragra,n4a +$ke"angkan +ala" !r!tan $n$ se8ara "en4el!r!h le$h "!+ah +$'aha"$ $s$n4a. +. Ur!tan Ke'ent$ngan
S!at! karangan +a'at +$ke"angkan +engan !r!tan er+asarkan ke'ent$ngan gagasan 4ang +$ke"!kakan. Dala" hal $n$ arah 'e"$8araan $alah +ar$ 4ang 'al$ng 'ent$ng sa"'a$ ke'a+a 4ang 'al$ng t$+ak 'ent$ng ata! seal$kn4a.
E. alah Nalar
Salah nalar 4a$t! gagasan 'erk$raan ke'er8a4aan ata! kes$"'!lan 4ang kel$r! ata! sesat. D$ a7ah $n$ a+a 1/ "a8a" salah nalar 4ang +a'at +$saks$kan +ala" karangan.
1. D$+!ks$ 4ang salah
2. General$sas$ 4ang terlal! l!as . Pe"$k$ran ata! $n$ ata! $t! &. Salah n$la$ atas 'en4ea (. Anal0g$ 4ang salah
). Pen4$"'angan "asalah
-. Pe"enaran '0k0k "asalah le7at '0k0k sa"'$ngan . Arg!"entas$ Ad-Huminem
. I"a!an 'a+a keahl$an 4ang +$sangs$kan 1/. N0nseg!$t!r 2>2?
". Isi #arangan
Is$ karangan +a'at er!'a sa#$an ,akta 5en+a ke#a+$an ge#ala s$,at ata! 8$r$ ses!at! +an seaga$n4a6 'en+a'atCs$ka' +an tangga'an $"a#$nas$ ra"alan +an seaga$n4a. Kar4a $l"$ah er$s$ $l"! 'engetah!an +an tekn0l0g$ "e"ahas 'er"asalahan 'e"ahasan +an 'e"!kt$an.
Dala" ag$an $n$ akan +$ahas hal3hal 4ang erh!!ngan +engan ,akta general$sas$ s'ek$,$kas$ klas$,$kas$ 'eran+$ngan +an 'ertentangan sea3ak$at anal0g$ +an 'erk$raan 5ra"alan6.
$. %eneralisasi !an &esifikasi
General$sas$ a+alah 'ern4ataan 4ang erlak! !nt!k se"!a ata! seag$an esar ge#ala 4ang +$a"at$. D$ +ala" 'enga"angan karangan general$sas$ 'erl! +$t!n#ang 'e"!kt$an +engan ,akta 80nt0h380nt0h +ata stat$st$k +an seaga$n4a 4ang "er!'akan s'es$,$kas$ ata! 8$r$ kh!s!s. Ungka'an general$sas$;
(
teresar ter ... 'al$ng esar se"!a set$a' t$+ak 'ernah 'a+a !"!"n4a se8ara kesel!r!han Ungka'an 'en+!k!ng; 8en+er!ng 'a+a !"!"n4a seag$an esar gal$n4a selal!
+!k!ngan k!ant$tat$, 5angka6
general$sas$ 4ang "enge"!kakan ,akta +$se!t general$sas$ ,akt!al ata! 0'$n$. General$sas$ ,akt!al le$h "!+ah +$4ak$n$ 0leh 'e"a8a +ar$'a+a general$sas$ 4ang er!'a 'en+a'at ata! 'en$la$an 5=al!e #!+ge"ent6. Fakta "!+ah +$!kt$kan ata! +$!#$. Perhat$kan 'ern4ataan3 'ern4ataan er$k!t;
516 a. Ke'en+!+!kan "er!'akan "asalah '0k0k +!n$a. . Bag$n4a "asalah $t! terlal! re"eh.
526 a. G!r! a+alah tenaga ke'en+$+$kan. . S!+ah sela4akn4a g!r! +$s0r0t$ 0leh "as4arakat.
Dengan segera +a'at +$ketah!$ ah7a 'ern4ataan3'ern4ataan a "enge"!kakan ,akta se+angkan "enge"!kakan 'en$la$anC'en+a'at.
'. #lasifikasi
Klas$,$kas$ a+alah 'engel0"'0kan ,akta er+asarkan atas 8$r$ ata! kr$ter$a tertent!. Klas$,$kas$ a+a +!a #en$s 4a$t! klas$,$kas$ se+erhana 4ang "engel0"'0kkan 0#ek "en#a+$ +!a kel0"'0k "$saln4a; "an!s$a ter+$r$ +ar$ +!a #en$s 4a$t! 'r$a +an 7an$ta +an klas$,$kas$ k0"'leks 4ang "engel0"'0kkan 0#ek "en#a+$ t$ga kel0"'0k ata! le$h "$saln4a; !s$a "an!s$a +a'at +$kel0"'0kkan ke +ala" eera'a kel0"'0k 4a$t! anak al$ta anak !s$a sek0lah SD SMP +an SMU 0rang +e7asa +an "an!la.
Dala" 'enge"angan karangan klas$,$kas$ "er!'akan karangan se#en$s general$sas$. Fakta "enge"!kakan +!a "a8a" general$sas$ 4a$t! general$sas$ $asa +an general$sas$ klas$,$kas$.
*0nt0h ;
a. Bahasa3ahasa +$ Ma+agaskar F0r"0sa F$l$'$na +an In+0nes$a ter"as!k r!"'!n ahasa A!str0nes$a. 5general$sas$ klas$,$kas$6
. Se"!a "ahas$s7a "a"'! er'$k$r "an+$r$. 5general$sas$6
(. Per)an!ingan !an Pertentangan
Peran+$ngan $alah "e"ahas kesa"aan +an ke"$r$'an. Se+angkan 'ertentangan $alah "e"ahas 'ere+aan +an ket$+aksa"aan. Kal$"at3kal$"at er$k!t "er!'akan +$kat0r 'eran+$ngan +an 'ertentangan.
Dah!l! +$ g!n!ng k$+!l a$r sangat langka sekarang "!+ah +$+a'at. Anak "!+a sekarang le$h eas erga!l +aar$'a+a anak "!+a +ah!l!. In+$a a+alah negara en!a se+angkan In+0nes$a a+alah negara "ar$t$". Pere+aan s$ste" l$eral +an +e"0kras$ Pan8as$la.
Kata3kataC!ngka'an 4ang +$'erg!nakan !nt!k "en4atakan !nt!k 'eran+$ngan +an 'ertentangan +$ antaran4a; Unt!k "e"an+$ngkan; sa"a +engan se'ert$ se'ert$ haln4a "en4er!'a$
ha"'$r sa"a +engan selaras +engan
ses!a$ +engan te'at sa"a +engan +e"$k$an #!ga sa"a sa#a ser!'a +engan se#alan +engan
Unt!k "e"'ertentangkan;
ere+a +engan ertentangan +engan erla7anan +engan .... se+angkan .... seal$kn4a +$'$hakn la$n haln4a +engan "esk$'!n
la$n haln4a +engan k!rang +ar$
t$+ak sa"a +engan akan teta'$.
*. e)a) !an Aki)at
S!at! 'er$st$7a +a'at "en4eakan serangka$an ak$at seh$ngga t$"!llah serangka$an sea3ak$at. Ber$k!t "er!'akan 'r0ses "engarang +engan 'enalaran sea3ak$at;
16 Menent!kan t0'$k 26 Menent!kan '0la 6 Menent!kan sea
&6 M!la$ "en!l$s +engan kal$"at t0'$k 4ang "en#a+$ sea
(6 Men#elaskan sea3sea terse!t "enga'a sea3sea $t! ter#a+$ )6 Men4e!tkanC"en#elaskan ak$at 4ang +$t$"!lkan.
Kata ata! !ngka'an 4ang la$" +$g!nakan; 0leh sea $t! +engan 'ert$"angan ah7a 0leh karena $t!
ak$atn4a alhas$l #a+$ sea
+engan alasan $t!
+engan alasan $t! 'engala"an "e"!kt$kan ah7a karena.
+. Anal,gi
Anal0g$ a+alah ent!k s!at! k$as 'ersa"aan ata! 'eran+$ngan +!a ata! le$h 0#ek 4ang erla$nan.
Se8ara gar$s esar anal0g$ +a'at +$e+akan atas; 16 Anal0g$ se+erhana
M!+ah +$'aha"$ karena "en8ar$ 'ersa"aan +!a 0#ek 4ang t$+ak "en!nt!t 'en#elasan ,akta se8ara "en+ala".
Men8ar$ 'ersa"aan +!a 0#ek er+asarkan salah sat! +ar$ 0#ek terse!t 4ang s!+ah +$ketah!$.
*0nt0h; Ga+$s $t! aga$kan !nga "a7ar +$ kelas ka"$. 26 Anal0g$ 4ang er!'a k$asan
S!l$t +$'aha"$ karena ers$,at s!#ekt$,.
Men8ar$ 'ersa"aan +engan "engg!nakan !ngka'an ata! k$asan. *0nt0h; Da4a '$k$r "ahas$s7a $t! ta#a".
Anal0g$ er+asarkan 'eng!ngka'an Is$; 16 Anal0g$ +eklarat$,
Men#elaskan s!at! 0#ek 4ang el!" +$kenal er+asarkan 'ersa"aann4a +engan 0#ek 4ang s!+ah +$kenal.
T$+ak "enghas$lkan s$"'!lan.
T$+ak "e"er$kan 'engetah!an ar!.
Kata3kata 4ang +$g!nakan +ala" anal0g$ +eklarat$, a+alah aga$kan laksana se'ert$ aga$. se.... 5kale kea+aan "$saln4a se$n+ahJ6.
*0nt0h;
Ia er+$r$ +$ +e'an kelas +engan 7a#ah "erah 'a+a". Matan4a "el0t0t aga$kan Batara Kala 4ang se+ang "arah. Lal! sa"$l "eletakkan '$st0l +ar$ tangan k$r$n4a +$ "e#a se'ert$ "$l$ter
s$a' te"ak "!s!h. Ia "e"!k!l "e#a +$ ha+a'ann4a sa"$l erter$ak tak terken+al$. S!aran4a "enggelegar "enge#!tkan se'ert$ g!nt!r +$ "!s$" 'anas. Se"!a 0rang 4ang ha+$r ter+$a" +an "enger!t se'ert$ ek$80t +$s$ra" gara".
26 Anal0g$ $n+!kt$,
Men#elaskan s!at! 0#ek 4ang +a'at "e"er$kan 'engetah!an ar!.
Menghas$lkan s!at! kes$"'!lan $n+!kt$, 4ang kh!s!s 5!kan general$sas$6.
Kes$"'!lan +a'at +$#a+$kan +asar 'engetah!an ag$ 0#ek 4ang la$n er+asarkan 'ersa"aan 8$r$.
Kata3kata 4ang ser$ng +$g!nakan; "aka +engan +e"$k$an +engan eg$t!. *0nt0h;
Pa+a 'ertengahan 9!l$ 11 Sa4a 'erg$ ke ka"'!s L0n+0n Un$=ers$t4 !nt!k "eng$k!t$ k!l$ah 'ag$. Mas$h a+a 7akt! / "en$t !nt!k "eng$k!t$ k!l$ah terse!t "aka Sa4a +a'at er#alan
santa$ sa"$l "en$k"at$ "!s$" 'anas 4ang "as$h terasa se#!k. D$ +e'an ka"'!s t$a3t$a Sa4a "en+engar ter$akan Hal0 In+0nes$a . Sa4a "eneng0k ke arah s!ara sa"$l ertan4a H07 +0 40! kn07 < . Meraka ert$ga "en#a7a +ala" ahasa In+0nes$a M!+ah sa#a 7ala!'!n An+a ta"'ak se'ert$ 0rang 'h$l$'$n #alan An+a 'ers$s 0rang In+0nes$a. Santa$ . Dengan 'engala"an $t! sa4a 'erl! "eng!ah #alan Sa4a. ala!'!n t$+ak se8e'at 0rang Inggr$s ata! 0rang Er0'a 'a+a !"!"n4a. Mereka enar. :rang er#alan santa$ er$s$k0 +$80'et +$'alak ata! se#en$sn4a. Tegasn4a Sa4a har!s er#alan 8e'at se'ert$ ke$asaan 0rang Er0'a.
-. Hu)ungan #ausal
H!!ngan ka!sal a+alah 'enalaran 4ang +$'er0leh +ar$ ge#ala3ge#ala 4ang sal$ng erh!!ngan. M$saln4a tembok ditekan, akibatnya bel berbunyi. Dala" keh$+!'an k$ta
sehar$3har$ h!!ngan ka!sal $n$ ser$ng k$ta te"!kan.>?
. Ramalan !an Perkiraan
Ra"alan a+alah se"a8a" $n,erens$ 4ang er$s$ 'ern4ataan tentang ses!at! 4ang ter#a+$ 'a+a 7akt! 4ang akan +atang. Ra"alan +$e+akan "en#a+$ atas ra"alan t$+ak $l"$ah +an ra"alan $l"$ah. Ra"alan t$+ak $l"$ah a+alah ra"alan 4ang +$'er0leh "elal!$ 'r0se+!r 4ang t$+ak $l"$ah. M$saln4a ses!at! 4ang ers$,at ga$. Ra"alan $l"$ah +$s!s!n er+asarkan has$l 'enalaran $l"$ah 'erh$t!ngan atas ,akta 'engala"an e"'$r$k 'eng!#$an ata! anal$s$s $l"$ah.
Kata3kata 4ang la$" +$g!nakan +ala" 'erk$raan; "e"'erk$rakanC+$'erk$rakan +$taks$r sangat "!ngk$n 0leh #a+$ angga'an +a'at +$'r04eks$kan )
"!ngk$n +$+!ga akan. %. im&ulan
Data 4ang +$anal$s$s +an +$e=ak!as$ "enghas$lkan ,akta. Fakta has$l anal$s$s +a'at +$$nter'retas$kan "en#a+$ s!at! s$"'!lan 4ang +a'at ar!'a; 'erk$raan $"'l$kas$ $n,erens$ ata! t$n+akan.
a. I"'l$kas$ a+alah s$"'!lan 4ang ers$,at "el$atkan +ata. M$saln4a; S0re har$ $n$ t$+ak h!#an. Kes$"'!lan terse!t +$a"$l er+asarkan ,akta 4ang "as$h terl$hat 'a+a saat s$"'!lan +$!at.
. In,erens$ +$a"$l er+asarkan anal$s$s 4ang ers!"er 'a+a re,erens$ ata! r!#!kan. M$saln4a; Ma#a'ah$t a+alah kera#aan +$ 9a7a t$"!r 4ang "engala"$ ke#a4aan 'a+a "asa kek!asaan Ha4a" !r!k +an Pat$h Ga#ah Ma+a. S$"'!lan terse!t +$+asarkan 'a+a tan+a3 tan+a ata! s$sa3s$sa 4ang "as$h +$a"at$ seaga$ arg!"entas$.
8. T$n+akan a+alah s$"'!lan 4ang +$lak!kan seaga$ t$n+ak lan#!t +ar$ s!at! ka#$an. M$saln4a; Setelah +$lak!kan st!+$ 4ang "en+ala" se!ah 'er!sahaan ha"'$r angkr!t karena "es$n tekn0l0g$ 4ang +$g!nakan s!+ah !sang. Alternat$, s0l!s$ "en#!al 'er!sahaan +engan harga "!rah ata! "e"$n#a" !ang +$ ank !nt!k 'ere"a#aan "es$n 'r0+!ks$.
BAB III PENUTUP A. #esim&ulan
1. Penalaran karangan $alah 'r0ses er'$k$r l0g$s !nt!k "engka#$ h!!ngan3h!!ngan ,akta 4ang ter+a'at +ala" karangan sa"'a$ "enghas$lkan s!at! s$"'!lan 4ang er!'a 'engetah!an ata! 'engert$an ar!. Ke"!+$an has$l ata! s$"'!lan +ala" s!at! karangan $t! "enghas$lkan se!ah anal$s$s $n+!kt$, +an +e+!kt$,.
2. In+!kt$, +an +e+!kt$, 'a+a +asarn4a "er!'akan 'r0ses ernalar 4ang nant$n4a akan "enghas$lkan s!at! s$"'!lan.
. Dala" karangan ter+a'at $s$ karangan. Is$ karangan terse!ta "el$'!t$ general$sas$ klas$,$kas$ 'eran+$ngan +an 'ertentangan sea +an ak$at anal0g$ ra"alan +an 'erk$raan +an s$"'!lan.
B. #ritik !an aran
Se"0ga +engan a+an4a "akalah $n$ 'ara 'e"a8a +an ka"$ selak! 'e"ater$ "en+a'atkan "an,aatn4a. Dan a'a$la ter+a'at kekh$la,an +an kek!rangan +ala" 'en!l$san ata! 'en4a#$an "akalah $n$ ka"$ senant$asa "enghara'kan kr$t$k +an saran 4ang ers$,at "e"ang!n agar "akalah $n$ le$h er"an,aat +$ "asa 4ang akan +atang.
DA"TAR PUTA#A
Alek +an A8h"a+. 2/1/ Bahasa Indonesia untuk Perguruan Tinggi 9akarta ; Ken8ana Prena+a Me+$a Gr0!'.
Ar$,$n a$nal +an Tasa$ A"ran. 2//) Cermat Berbahasa Indonesia Untuk Perguruan Tinggi, 9akarta ; Aka'res
M!a7anah S$t$. 2/12. Bahan Ajar Bahasa Indonesia urusan !PI, Bahsasa Inggris, Bahasa Arab . Palangka Ra4a; Sek0lah T$ngg$ Aga"a Isla" Neger$.
#ATA PEN%ANTAR
Assala"!ala$k!" 7arah"at!llah$ 7aarakat!h. Segala '!#$ ag$ Allah 4ang telah
"e"er$kan ka"$ ke"!+ahan seh$ngga +a'at "en4elesa$kan "akalah $n$. Tan'a 'ert0l0ngan3 N4a "!ngk$n 'en4!s!n t$+ak akan sangg!' "en4elesa$kann4a +engan a$k. Shala7at +an
sala" se"0ga terl$"'ah 8!rahkan ke'a+a ag$n+a ter8$nta k$ta 4akn$ Na$ M!ha""a+ SA. Makalah $n$ +$s!s!n agar 'e"a8a +a'at "e"'erl!as $l"! tentang Penalaran Karangan 4ang ka"$ sa#$kan er+asarkan 'enga"atan +ar$ eraga$ s!"er. Makalah $n$ +$ s!s!n 0leh 'en4!s!n +engan eraga$ r$ntangan. Ba$k $t! 4ang +atang +ar$ +$r$ 'en4!s!n "a!'!n 4ang
+atang +ar$ l!ar. Na"!n +engan 'en!h kesaaran +an ter!ta"a 'ert0l0ngan +ar$ T!han akh$rn4a "akalah $n$ +a'at terselesa$kan.
Pen4!s!n #!ga "eng!8a'kan ter$"a kas$h ke'a+a +0sen ahasa In+0nes$a 4a$t! $! Ma4a Ag!st$na.Sh!t.M'+ 4ang telah "e"$"$ng 'en4!s!n agar +a'at "engert$ tentang
aga$"ana 8ara "en4!s!n "akalah 4ang a$k +an ses!a$ ka$+ah.
Se"0ga "akalah $n$ +a'at "e"er$kan 'engetah!an 4ang le$h l!as ke'a+a 'e"a8a. ala!'!n "akalah $n$ "e"$l$k$ kele$han +an kek!rangan. Pen4!s!n "e"!t!hkan kr$t$k +an saran +ar$ 'e"a8a 4ang "e"ang!n. Ter$"a kas$h.
Sa"ar$n+a /2 n0'e"er 2/1&
