BAB III BEBAOSAN PAWIWAHAN
7. Baos Mapiteket ring Sang Alaki-Rabi
Ring parikrama pamadikan, becik pisan kadagingin marerasan micayang piteket ring sang kalih alaki-rabi riantuk duk punika durung masarengan manggala adat miwah dinas.
Baos Piteket
Ring Upacara Pawiwahan
Om Swastyastu
Kaping ajeng mantuk ring Jero Mangku sané patut wangiang titiang, panglingsir, miwah sameton sami sané kusumayang titiang, Pamekas sang kalih ayat alaki rabi sané asihin titiang.
Inggih, matur sisip titiang, nunas ampura ping banget riantuk tambet titiangé kalintang, kapakusara mapiteket ring galahé sané becik puniki. Manut kecaping sastra, upacara pawiwahan kabaos manggeh utawi sah yéning maduluran tri upasaksi. Sané mangkin, pangrauh titiang miwah sameton majanten pinaka saksi sajeroning pawongan sané ketah kabaos manusa saksi.
Pinaka upasaksi, titiang sareng ngrastitiang ring Ida Hyang Widhi Wasa mangda pawiwahané labdhakarya. Kaping kalih, nénten lali titiang ngucapang doa restu saha ngucapang selamet nyangra kauripan anyar, grahasta asrama. Mogi-mogi napi sané pinaka tetujon
sang mawiwaha sareng kalih prasida kamolihang. Raris kaping tiga, titiang jagi mapawungu kadi asapuniki.
Sapuniki Dé sareng Iluh. Duaning ngawit mangkin Madé kasarengin Iluh sampun sah mawiwaha, mapikuren, saluir pratingkahé patut titénin mangda manut ring swaginan anaké masima tua. Tiang naenan ngwacén, wirasan kruna pawiwahan/perkawinan asapuniki.
Perkawinan wantah “Ikatan lahir batin antara seorang pria dengan seorang wanita berdasarkan suka sama suka untuk membentuk keluarga kecil yang bahagia dan sejahtera berdasarkan Ketuhanan Yang Maha Esa”.
Ikatan lahir tegesnyané mungguing sang alaki-rabi sampun bebas nglaksanayang kama senggama sareng rabinné. Drika swargan kayun anaké marabian duaning prasida muponin sané mawasta sada rasa. Sada manis, sada lalah, sada sakit, madukan tur ngulangunin.
Indik ikatan lahiré punika patut imbangang ring ikatan batin. Artiné suargan kayunné sané karasayang patut imbangang ring daging kayun susatya, mangda nénten maderbé kayun nuapara malih. Slogan jagaté
“Jauh di mata dekat di hati” patut gelarang! Sang Arjuna, daweg Ida mayasa ring Gunung Indrakila, pitung dedari ngoda, nénten pisan ida obah. Raris, Iluh, susatyan Ida Dewi Sitané sandang tulad. Bulan- bulanan ida kapandung olih Sang Rahwana, tetep ida satya ring Sang Ramadewa. Artine, ri kala kurenané makuli ngrereh pangupajiwa, patut rastitiang uli jumah mangda sadia rahayu.
Nah jani, ri kala ngupapira kauripan, patut jemet magarapan apang ada anggon nglanturang uripé kantos ka wekas. Yening suba mapikolih, apang bisa ngolah arta brana. Manut sastra aji, pah tiga gunakayané. Apahtigan anggon ngupapira urip, apahtigan anggon nglaksanang swagina, buin apahtigan anggon mayadnya. Eda engsap mapunia teken sametone ane katunan, merluang wantuan.
disagété manian ada wicara abot, apang buin kapragatang ngajak kulawarga. Nah amonto malu bapak papainget, astungkara setata rahayu. Inggih, asapunika titiang prasida ngwewehin, galah waliang titiang malih ring ugrawakia. Yéning nénten wénten bebaosan malih, ugrawakia muputin bebaosan antuk parama santih.
Om Santih, Santih, Santih, Om.
7. Baos Mapiteket ring Sang Alaki-Rabi
Ring parikrama pamadikan, becik pisan kadagingin marerasan micayang piteket ring sang kalih alaki-rabi riantuk duk punika durung masarengan manggala adat miwah dinas.
Baos Piteket
Ring Upacara Pawiwahan
Om Swastyastu
Kaping ajeng mantuk ring Jero Mangku sané patut wangiang titiang, panglingsir, miwah sameton sami sané kusumayang titiang, Pamekas sang kalih ayat alaki rabi sané asihin titiang.
Inggih, matur sisip titiang, nunas ampura ping banget riantuk tambet titiangé kalintang, kapakusara mapiteket ring galahé sané becik puniki. Manut kecaping sastra, upacara pawiwahan kabaos manggeh utawi sah yéning maduluran tri upasaksi. Sané mangkin, pangrauh titiang miwah sameton majanten pinaka saksi sajeroning pawongan sané ketah kabaos manusa saksi.
Pinaka upasaksi, titiang sareng ngrastitiang ring Ida Hyang Widhi Wasa mangda pawiwahané labdhakarya. Kaping kalih, nénten lali titiang ngucapang doa restu saha ngucapang selamet nyangra kauripan anyar, grahasta asrama. Mogi-mogi napi sané pinaka tetujon
miwah semén. Risaksat sang kalih alaki-rabi pinaka semen miwah bias, prasida nunggilang guru rupakan predana miwah purusa.
Banget rikala kapituturin, ri kala kapiteketin mangda sang kalih kukuh ngiket tresna, mangda pawarangan kulawargané taler langgeng kantos ka wekas. Raris indik mapejati, sekalani sané isteri mapamit ring kulawargané jagi ngranjing ring kulawargan sané lanang, niskalané malarapan banten pejati masareng-sareng mapamit ring Dewa Hyang Guruné mangda kapicayang pamargi luih hayu.
Indik muat katipat bantal, maka kalih kulawarga nyitarasa luir sanganan miwah tipat bantale punika mangda nyitarasa sinarengan.
Tipat makalambang predana, bantal makalambang purusa.
1. Baos Ugrawakia ring Pakrunan Majauman
Indik bebaosan pawiwahan nénten ja setata patut nganggén ugrawakia. Dados kémanten langsung saking para juru baos purusa miwah predana. Yadiastun kadi asapunika, becik pisan ring sasuratan puniki kawewehin imba bebaosan ugrawakia ngénterang bebaosan sajangkepnyané. Durusang piarsayang imba ring sor puniki!
Baos Ugrawakia Ring Pakrunan Majauman
Inggih, nawegang nunas uratian Ida-dané, para panglingsir, miwah para sameton sareng sami, duaning pakrunan majauman puniki jagi kakawitin. Sadurung nglantur, ngiring ngrastiti bhakti ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa, nunas pasuécan-Ida mangda bebaosan drué mamargi antar, labdakarya. Om Swastyastu.
Dané Jero mangku sané wangiang titiang, Manut Undang-Undang Perkawinan, pawiwahané madasar
Ketuhanan Yang Maha Esa. Suksmané, pawiwahané ento suci tuah acepok sauripan. Patut yatna-yatna miara pawiwahané apang sida ngulatiang kulawarga subagia, sukerta, tur santih. Anaké mawiwaha kabaos mantén, artinné mategul. Sang kalih apang langgeng nunggil kayang ka wekas. Yéning suba mantén, pastika swadarmané sayan nglimbak. Satondén ngantén tuah miara raga suang-suang, sasubané ngantén patut ngurusang somah, pianak, matua, muah rerama.
Inggih, para panglingsir miwah sameton sareng sami, kadi asapunika titiang prasida matur, mogi-mogi wénten pikenohipun.
Badung mangupura, kirang langkung nunas ampura. Inggih, puputang titiang antuk parama santih.
Om Santih, Santih, Santih, Om.
3.4.3 Bebaosan Majauman (Mapajati)
Manut dudonan pawiwahan arsa wiwaha, sané madasar antuk pamargi ayu sangkaning sang kalih pada rena, saha kacumponin antuk kulawargannyané sami, paletan kaping tiga, sasampun mapisedek, miwah mamadik, inggih punika ngindikang upacara majauman, ngaba jaja, mapajati, utawi maketipat bantal. Parikrama puniki dudonan pinih untat pinaka pamuput. Kulawarga purusa nyarengin sang kalih mawali ka jeroan sané isteri muat tipat bantal miwah sanganan tiosan maduluran daksina pejati.
Kocap majauman wit saking kruna jaum, jaum puniki piranti alit sané prasida nyikiang kalih kain sané palas matunggilan dados asiki. Malarapan punika raris metu kruna mapawarangan. Warang wantah belahan batu paras. Kekalih belahan batu paras punika pacang prasida masikian yéning wénten sané ngiket. Sané ngiket wantah bias
miwah semén. Risaksat sang kalih alaki-rabi pinaka semen miwah bias, prasida nunggilang guru rupakan predana miwah purusa.
Banget rikala kapituturin, ri kala kapiteketin mangda sang kalih kukuh ngiket tresna, mangda pawarangan kulawargané taler langgeng kantos ka wekas. Raris indik mapejati, sekalani sané isteri mapamit ring kulawargané jagi ngranjing ring kulawargan sané lanang, niskalané malarapan banten pejati masareng-sareng mapamit ring Dewa Hyang Guruné mangda kapicayang pamargi luih hayu.
Indik muat katipat bantal, maka kalih kulawarga nyitarasa luir sanganan miwah tipat bantale punika mangda nyitarasa sinarengan.
Tipat makalambang predana, bantal makalambang purusa.
1. Baos Ugrawakia ring Pakrunan Majauman
Indik bebaosan pawiwahan nénten ja setata patut nganggén ugrawakia. Dados kémanten langsung saking para juru baos purusa miwah predana. Yadiastun kadi asapunika, becik pisan ring sasuratan puniki kawewehin imba bebaosan ugrawakia ngénterang bebaosan sajangkepnyané. Durusang piarsayang imba ring sor puniki!
Baos Ugrawakia Ring Pakrunan Majauman
Inggih, nawegang nunas uratian Ida-dané, para panglingsir, miwah para sameton sareng sami, duaning pakrunan majauman puniki jagi kakawitin. Sadurung nglantur, ngiring ngrastiti bhakti ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa, nunas pasuécan-Ida mangda bebaosan drué mamargi antar, labdakarya. Om Swastyastu.
Dané Jero mangku sané wangiang titiang, Manut Undang-Undang Perkawinan, pawiwahané madasar
Ketuhanan Yang Maha Esa. Suksmané, pawiwahané ento suci tuah acepok sauripan. Patut yatna-yatna miara pawiwahané apang sida ngulatiang kulawarga subagia, sukerta, tur santih. Anaké mawiwaha kabaos mantén, artinné mategul. Sang kalih apang langgeng nunggil kayang ka wekas. Yéning suba mantén, pastika swadarmané sayan nglimbak. Satondén ngantén tuah miara raga suang-suang, sasubané ngantén patut ngurusang somah, pianak, matua, muah rerama.
Inggih, para panglingsir miwah sameton sareng sami, kadi asapunika titiang prasida matur, mogi-mogi wénten pikenohipun.
Badung mangupura, kirang langkung nunas ampura. Inggih, puputang titiang antuk parama santih.
Om Santih, Santih, Santih, Om.
3.4.3 Bebaosan Majauman (Mapajati)
Manut dudonan pawiwahan arsa wiwaha, sané madasar antuk pamargi ayu sangkaning sang kalih pada rena, saha kacumponin antuk kulawargannyané sami, paletan kaping tiga, sasampun mapisedek, miwah mamadik, inggih punika ngindikang upacara majauman, ngaba jaja, mapajati, utawi maketipat bantal. Parikrama puniki dudonan pinih untat pinaka pamuput. Kulawarga purusa nyarengin sang kalih mawali ka jeroan sané isteri muat tipat bantal miwah sanganan tiosan maduluran daksina pejati.
Kocap majauman wit saking kruna jaum, jaum puniki piranti alit sané prasida nyikiang kalih kain sané palas matunggilan dados asiki. Malarapan punika raris metu kruna mapawarangan. Warang wantah belahan batu paras. Kekalih belahan batu paras punika pacang prasida masikian yéning wénten sané ngiket. Sané ngiket wantah bias
Punika iwawu bebaosan panyawis saking panglingsir kanti purusa. Unteng pinunasé mangda para manggala arsa mapica baos ngesahang utawi ngamanggehang pawiwahan sang kalih. Antuk punika galah kapretama katur ring Dané Manggala adat Banjar Bantas Peguyangan. Inggih durusang!
……….… Baos Manggala Adat Banjar Bantas ………..……
Inggih, Dané sampun arsa maosang mungguing pawiwahan sang kalih sah manut hukum agama. Saha misadia jagi nglepas cacah jiwa miwah pasuka-dukan Luh Rai saking Seka Truna Banjar Bantas.
Galah salanturnyané aturang titiang ring Manggala Adat Banjar Kangin, Petang, Badung. Inggih durusang!
………..… Baos Manggala Adat Banjar Kangin, Petang ………….…
Inggih matur suksma, Dané sayaga nampénin saha pacang ngilikitayang Luh Rai ring Banjar Kangin, Pétang, Badung. Sané mangkin katur galah ring Dané Manggala Dinas Dusun Bantas, Peguyangan. Inggih durusang!
………… Baos Manggala Dinas Dusun Bantas Peguyangan……..….
Matur suksma mantuk ring Dané Manggala Dusun Bantas sampun arsa mapaica baos sapisanan piteket saha lédang maosang pawiwahan sang kali sah manut sulur hukum agama miwah adat Bali.
Salanturnyané aturang titiang galah Manggala Dinas saking Dusun Kangin, Petang, Badung. Inggah, galah katur!
……… Baos Manggala Dinas Dusun Kangin Petang ……...….
Inggih, Dané jero mangku, para panglingsir, para manggala, miwah pamilet bebaosan sareng sami. Sampun kapirengang diwawu, para manggala sampun purun saha arsa ngesahang pawiwahan sang kalih. Ngawit rahinané mangkin, Putu Susastra miwah Luh Rai sampun kabaos sah alaki-rabi, nilarin masa anom ngranjing ka masa
Para panglingsir saking kulawarga purusa miwah predana sané kusumayang titiang,
Para manggala adat miwah dinas saking purusa miwah predna sané singgihang titiang
Sang alaki-rabi sareng kalih sané asihin titiang
Taler para sameton lanang istri sané mustikayang titiang.
Rasa pangayubagia katur ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa, duaning sangkaning panugrahan-Ida, titiang miwah Ida-dané kénak rahajeng, mawinan prasida rauh nyarengin bebaosan puniki. Titiang ngangganin kulawarga, matur suksma mantuk ring sapangrauh Ida- dané saha prasida nyarengin parikrama puniki.
Para panglingsir, para manggala, miwah sameton sinamian sané pisinggihin titiang. Duk tanggal 15 Juli sané lintang, kulawarga purusa saking Pétang sampun rauh meriki nglaksanayang pamadikan.
Duaning bebaosan sampun nemu gelang madasar antuk kapitresnan anaké alit sareng kalih saha sampun kacumponin olih para panglingsir makasami, duk punika Luh Rai sampun kaajak ka Pétang sayaga pacang nglaksanayang pawiwahan.
Sané mangkin sampun panemaya galah nglanturang parikrama majauman, raksa rumaksa, tegep saha upasaksi. Antuk punika, galah aturang titiang riin ring dané juru baos saking kanti predana, matur panyangra. Inggih durusang!
…….…..….…. Baos Panyanggra Juru Baos Predana …..……….
Inggih kadi asapunika atur panyangra saking juru baos kanti predana, galah salanturnyané aturang titiang ring panglingsir saking kanti purusa. Inggih durusang!
………..………… Baos Juru Raos Kanti Purusa …….………...………
Punika iwawu bebaosan panyawis saking panglingsir kanti purusa. Unteng pinunasé mangda para manggala arsa mapica baos ngesahang utawi ngamanggehang pawiwahan sang kalih. Antuk punika galah kapretama katur ring Dané Manggala adat Banjar Bantas Peguyangan. Inggih durusang!
……….… Baos Manggala Adat Banjar Bantas ………..……
Inggih, Dané sampun arsa maosang mungguing pawiwahan sang kalih sah manut hukum agama. Saha misadia jagi nglepas cacah jiwa miwah pasuka-dukan Luh Rai saking Seka Truna Banjar Bantas.
Galah salanturnyané aturang titiang ring Manggala Adat Banjar Kangin, Petang, Badung. Inggih durusang!
………..… Baos Manggala Adat Banjar Kangin, Petang ………….…
Inggih matur suksma, Dané sayaga nampénin saha pacang ngilikitayang Luh Rai ring Banjar Kangin, Pétang, Badung. Sané mangkin katur galah ring Dané Manggala Dinas Dusun Bantas, Peguyangan. Inggih durusang!
………… Baos Manggala Dinas Dusun Bantas Peguyangan……..….
Matur suksma mantuk ring Dané Manggala Dusun Bantas sampun arsa mapaica baos sapisanan piteket saha lédang maosang pawiwahan sang kali sah manut sulur hukum agama miwah adat Bali.
Salanturnyané aturang titiang galah Manggala Dinas saking Dusun Kangin, Petang, Badung. Inggah, galah katur!
……… Baos Manggala Dinas Dusun Kangin Petang ……...….
Inggih, Dané jero mangku, para panglingsir, para manggala, miwah pamilet bebaosan sareng sami. Sampun kapirengang diwawu, para manggala sampun purun saha arsa ngesahang pawiwahan sang kalih. Ngawit rahinané mangkin, Putu Susastra miwah Luh Rai sampun kabaos sah alaki-rabi, nilarin masa anom ngranjing ka masa
Para panglingsir saking kulawarga purusa miwah predana sané kusumayang titiang,
Para manggala adat miwah dinas saking purusa miwah predna sané singgihang titiang
Sang alaki-rabi sareng kalih sané asihin titiang
Taler para sameton lanang istri sané mustikayang titiang.
Rasa pangayubagia katur ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa, duaning sangkaning panugrahan-Ida, titiang miwah Ida-dané kénak rahajeng, mawinan prasida rauh nyarengin bebaosan puniki. Titiang ngangganin kulawarga, matur suksma mantuk ring sapangrauh Ida- dané saha prasida nyarengin parikrama puniki.
Para panglingsir, para manggala, miwah sameton sinamian sané pisinggihin titiang. Duk tanggal 15 Juli sané lintang, kulawarga purusa saking Pétang sampun rauh meriki nglaksanayang pamadikan.
Duaning bebaosan sampun nemu gelang madasar antuk kapitresnan anaké alit sareng kalih saha sampun kacumponin olih para panglingsir makasami, duk punika Luh Rai sampun kaajak ka Pétang sayaga pacang nglaksanayang pawiwahan.
Sané mangkin sampun panemaya galah nglanturang parikrama majauman, raksa rumaksa, tegep saha upasaksi. Antuk punika, galah aturang titiang riin ring dané juru baos saking kanti predana, matur panyangra. Inggih durusang!
…….…..….…. Baos Panyanggra Juru Baos Predana …..……….
Inggih kadi asapunika atur panyangra saking juru baos kanti predana, galah salanturnyané aturang titiang ring panglingsir saking kanti purusa. Inggih durusang!
………..………… Baos Juru Raos Kanti Purusa …….………...………
Baos Kanti Predana Ring Upacara Majauman
Dané Jaro Mangku sané maraga suci saha banget wangiang titiang. Para Manggala Adat miwah Dinas sané kusumayang titiang, Panglingsir miwah sameton lanang-istri sané mustikayang titiang, taler sang kalih alaki-rabi sané tresnain titiang. Sadurung nglantur, ngiring riin ngastiti bakti ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa malarapan pangastungkara, Om Swastyastu.
Rasa pangayubagia katur majeng ring Ida Hyang Widhi Wasa santukan sangkaning asung kerta wara nugrahan-Ida, mawinan iraga sareng sami kénak rahajeng. Ngangganin kulawarga predana, titiang ngaturang suksmaning manah mantuk ring dané jero mangku miwah para prajuru sami riantuk sampun lédang rauh, sayaga ngupasaksi ring upacara pawiwahan puniki. Raris mantuk ring kekaonan genah miwah saluir kakirangan tata krama panyangran titiang ring sapangrauh druéné, lugrayang titiang nglungsur agung pangampura.
Sayuakti duk tanggal 15 Juli sané lintang, panglingsir miwah sameton saking kalér sampun ngrauhin meriki. Duk punika sané nyangra sameton saking kalér wantah kulawargan titiang. Sané mangkin maweweh malih kekalih. Puniki dané manggala Banjar Adat Bantas, punika dané Manggala Dusun Bantas. Inggih amunika riin titiang mahbahang atur pinaka atur panyembrama, galahé waliang titiang ring dané ugrawakia. Inggih durusang!
………. Ugrawakia ngaturang Galah ring Juru Baos Purusa ...……..
………...… Bebaosan Juru Baos Kanti Purusa ...………
Inggih, matur suksma titiang majeng ring dané para manggala sami, riantuk sampun lédang mapaica bebaosan ring pianak titiang grahasta asrama. Tunas titiang mangda makasami bebaosan para
manggala diwawu prasida karesepang saha agia kalaksanayang.
Sadurung kalaksanayang acara raksa rumaksa saha ngalinggatanganin ilikita pawiwahan, galah aturang titiang ring juru baos predana, manawi ta wénten puteket miwah sané lianan! Inggih durusang!
………… Baos Paweweh saking Juru Raos Kanti Predana ………….
Iggih kadi asapunika atur paweweh miwah pawungu saha puiteket saking juru baos predana. Mangkin galah pinih untat waliang titiang ring Juru baos purusa. Inggih durusang!
………… Baos Paweweh saking Juru Raos Kanti Purusa ………..….
Matur suksma mantuk ring Dané juru baos saking purusa sampun ngwewehin atur marupa piteket ring sang kalih. Sané mangkin ngiring lanturang antuk parikrama saserahan kalanturang antuk ngalinggatanganin ilikita pawiwahan. Galah katur!
……… Saserahan miwah Nglinggatanganin Ilikita ……………..
Inggih, Jero mangku, para manggala, para panglingsir saking purusa miwah predana, sameton lanang isteri, taler sang kalih alaki rabi. Matur suksma mantuk ring uratian Ida-dané, nunas ampura mantuk ring kakirangan atur titiang. Sasampun nyarik bebaosan, sang kalih durusang ka pamerajan ngaturang sembah bakti, para anggala miwah pamilet sami katurang bhoga samatra, magenah ring jinengé.
Inggih ngiring sineb parikrama puniki antuk parama santih, Om Santih Santih Santih Om.