HUKUK SORU BANKASI TAMAMI COZUMLU

(1)

HUKUK

L I B E R T U S

SORU BANKASI

TAMAMI ÇÖZÜMLÜ

KAMU HUKUKU

ANAYASA HUKUKU

İDARE HUKUKU ve İDARİ YARGILAMA CEZA HUKUKU

CEZA MUHAKEME HUKUKU

(2)

Komisyon

LİBERTUS HUKUK SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ KAMU HUKUKU ISBN 978-0-2020-0023-7

Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Pegem Akademi Yay. Eğt. Dan. Hizm. Tic. A.Ş.’ye aittir.

Anılan kuruluşun izni alınmadan kitabın tümü ya da bölümleri, kapak tasarımı; mekanik, elekt- ronik, fotokopi, manyetik kayıt ya da başka yöntemlerle çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz.

Bu kitap, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı bandrolü ile satılmaktadır. Okuyucularımızın bandrolü olmayan kitaplar hakkında yayınevimize bilgi vermesini ve bandrolsüz yayınları satın almamasını

diliyoruz.

Pegem Akademi Yayıncılık, 1998 yılından bugüne uluslararası düzeyde düzenli faaliyet yürüten uluslararası akademik bir yayınevidir. Yayımladığı kitaplar; Yükseköğretim Kurulunca tanınan yükseköğretim kurumlarının kataloglarında yer almaktadır. Dünyadaki en büyük çevrimiçi kamu

erişim kataloğu olan WorldCat ve ayrıca Türkiye’de kurulan Turcademy.com tarafından yayın- ları taranmaktadır, indekslenmektedir. Aynı alanda farklı yazarlara ait 1000’in üzerinde yayını bulunmaktadır. Pegem Akademi Yayınları ile ilgili detaylı bilgilere http://pegem.net adresinden

ulaşılabilmektedir.

2. Baskı: Ekim 2020, Ankara Proje-Yayın: Özge Türk Dizgi-Grafik Tasarım: Gülnur Öcalan

Kapak Tasarımı: Pegem Akademi Baskı: Vadi Grup Basım A.Ş.

İvedik Organize Sanayi 28. Cadde 2284 Sokak No:105 Yenimahalle/ANKARA

(0312 394 55 91) Yayıncı Sertifika No: 36306 Matbaa Sertifika No: 26687

İletişim

Karanfil 2 Sokak No: 45 Kızılay/ANKARA Yayınevi: 0312 430 67 50 - 430 67 51 Dağıtım: 0312 434 54 24 - 434 54 08 Hazırlık Kursları: 0312 419 05 60

İnternet: www.pegem.net

E-ileti: [email protected]

WhatsApp Hattı: 0538 594 92 40

(3)

SUNU

Bu kitap, KPSS başta olmak üzere, ÖSYM tarafından hazırlanan di- ğer sınavların ve kurumların kendi açtıkları sınavlarda siz değerli arka- daşlarımıza bol soru içeren yeterli kapsama sahip bir kaynak oluşturmak amacıyla hazırlanmıştır.

KPSS’ye hazırlanırken çeşitli kaynaklardan farklı bilgilere ulaşılabilir, birçok soru ile karşılaşılabilir. Bizim ise kitabı hazırlarken temel amacımız, siz adayların bir tek kaynaktan; çelişkilerden uzak, güncel ve temel bilgileri sorgulayan sorulara ve ayrıntılı çözümlere rahatça ulaşabilmenizi sağla- maktır.

Bu ürünün ortaya çıkmasında emeği geçen herkese sonsuz teşekkürle- rimizi sunarız.

Kitaba ilişkin sorularınızı [email protected] adresine e-posta yoluyla

ya da

0

538 594 92 40 numarasına WhatsApp üzerinden iletmeniz yeterli

olacaktır.

(4)

(5)

ANAYASA HUKUKU (1-160)

Anayasa Hukuku ��1

İDARE HUKUKU (161-270)

İdare Hukuku ��161

CEZA HUKUKU (271-342)

Ceza Hukuku ��271

CEZA MUHAKEME HUKUKU (343-426)

Ceza Muhakeme Hukuku��343

İÇİNDEKİLER

(6)

(7)

ANAYASA

HUKUKU

(8)

(9)

3

Test - 1 Anayasa Tarihi - 1982 İlkeleri

1.

I. 1808 II. 1839 III. 1856 IV. 1876 V. 1921

Yukarıdaki tarihler, aşağıdakilerden han- gisiyle doğru sırada eşleştirilmiştir?

A) Tanzimat Fermanı, Islahat Ferma- nı, Sened-i İttifak, Kanun-i Esasi, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu

B) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı, Islahat Fer- manı, Kanun-i Esasi

C) Sened-i İttifak, Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı, Kanun-i Esasi, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu

D) Sened-i İttifak, Tanzimat Ferma- nı, Islahat Fermanı, Kanun-i Esasi, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu

E) Sened-i İttifak, Teşkilat-ı Esasiye Ka- nunu, Tanzimat Fermanı, Islahat Fer- manıi Kanun-i Esasi

2. Osmanlı - Türk Anayasal gelişme- lerinin ilk adımı olarak kabul edilen Sened-i İttifak ile ilgili verilen bilgiler- den hangisi yanlıştır?

A) Padişah ve ayanlar arasında karşılıklı imzalandığı için ferman değil, bir söz- leşmedir.

B) Sened-i İttifak’ta halkın yararına olan hiçbir hüküm bulunmamaktadır.

C) İlk kez devlet iktidarının sınırlanabile- ceği görülmüştür.

D) Hükümlerin uygulanmasını denetleyecek bir mekanizma yoktur.

E) Merkezi otoriteyi güçlendirmek ama- cıyla imzalanmıştır.

3. Tanzimat Fermanı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) İlk haklar beyannamesi olarak kabul edilmiştir.

B) İlk kez kanunların üstünlüğü ilkesi kabul edilmiştir

C) “Din ayrımı gözetmeksizin devlet tüm uyruklarına eşit davranacaktır”, hük- mü laik bir gelişme olarak kabul edil- mektedir.

D) Yasalar karşısında herkesi eşit olma- sı ilkesi benimsenmiştir.

E) Devlet adamlarının kul statüsüne son verilmiş, müsadereye izin verilmiştir.

4. Aşağıdakilerden hangisi Islahat Fer- manı ile ilgili yanlış bir ifadedir?

A) İlk kez hukukun üstünlüğü kabul edil- miştir.

B) Din farkı gözetilmeksizin bütün uyruk- ların eşit işlem göreceği ilkesi kabul edilmiştir.

C) Din değiştirme hakkı kabul edilmiştir.

D) İslam dininden çıkmanın yaptırımının ölüm cezası olmasına son verilmiştir.

E) Gayrimüslimlere, devlet memurluğu yapma ve eyalet meclislerinde temsil hakkı tanınmıştır.

5. Aşağıdakilerden hangisi, Kanun-i Esasi ile ilgili yanlış bir ifadedir?

A) İlan edilmesinde Genç Osmanlılar’ın etkisi vardır.

B) II.Abdülhamit’in döneminde ilan edil- miştir.

C) İlk kez parlamento açılmıştır.

D) Mutlak monarşiye geçilmiştir.

E) Halk, ilk kez yönetime katılmıştır.

(10)

4

6. Aşağıdakilerden hangisi, Kanun-i Esa- si ile açılan parlamentoya dair yanlış bir ifadedir?

A) Yasama organının adı Meclis-i Umumi’dir ve Heyet-i Âyan ile Heyet-i Mebusan olmak üzere iki kanattan oluşmaktadır.

B) Heyet-i Âyan üyelerini padişah ata- maktadır ve üyelerin görev süresi ömür boyudur.

C) Heyet-i Mebusan üyelerini halk seç- mektedir ve üyelerin görev süresi 4 yıldır.

D) Heyet-i Mebusan üyelerinin seçimi, tek dereceli nispi temsil sistemine da- yanmaktadır.

E) Heyet-i Mebusan, her 50.000 erkek nüfusa bir temsilci düşecek şekilde seçilmektedir.

7. Resmî dilin Türkçe olduğu ilk kez aşa- ğıda verilen anayasalardan hangisi ile hüküm altına alınmıştır?

A) 1876 Kanun-i Esasi B) 1921 Teşkilatı Esasiye C) 1924 Anayasası D) 1961 Anayasası E) 1982 Anayasası

8. Aşağıdakilerden hangisi, Kanun-i Esasi’de 1909 yılında yapılan değişik- liklerden biri değildir?

A) Padişahın meclisi feshetme hakkı kal- dırılmıştır.

B) Gerçek anlamda meşruti monarşiye geçilmiştir.

C) Bakanlar Kurulu meclise karşı sorumlu tutmuştur.

D) Basın özgürlüğü genişletilmiştir.

E) Kanun teklifi için padişahtan izin alma şartı kaldırılmıştır.

9. Aşağıdakilerden hangisi, Kanun-i Esasi’de 1909 yılında yapılan değişik- liklerden biri değildir?

A) Örgütlenme özgürlüğü genişletilmiştir.

B) Padişahın veto yetkisi kaldırılmıştır.

C) Haberleşme gizliliği esası benimsen- miştir.

D) Kanun tekliflerinin Şura-yı Devlet’te görüşülmesine son verilmiştir.

E) Hükûmetin kuruluşu parlâmenter sisteme daha uygun hale getiril miştir.

10.

I. Islahat Fermanı II. Kanun-i Esasi III. Tanzimat Fermanı IV. Sened-i İttifak

V. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu

Yukarıdakilerden hangileri, mutlak mo- narşi dönemi gelişmelerinden değildir?

A) I ve II B) I ve V C) II ve V D) III ve IV E) I, II ve V

11. Aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası’nın özelliklerinden biri değildir?

A) Yumuşak bir anayasadır.

B) Çerçeve bir anayasadır.

C) En önemli ilkesi, millî egemenliktir.

D) Kuvvetler birliği-görevler ayrılığı sistemi uygulanmıştır.

E) Meclis hükûmeti sistemi benimsenmiştir.

(11)

5

A) Bakanların hem bireysel hem de kolektif sorumluluğu vardır.

B) Temel hak ve özgürlükler düzenlen- memiştir.

C) Yargı düzenlenmemiştir.

D) Çift anayasalı dönemdir, Kanun-i Esasi yürürlükten kaldırılmamıştır.

E) Yerinden yönetim kuruluşlarına geniş yer verilmiştir.

A) İstiklal Mahkemeleri kurulduğu için hâkimlerin bağımsızlığı ve kanuni hâkim güvencesi ihlal edilmiştir.

B) Cumhuriyet ilan edildiğinde anayasaya hükûmet şekli olarak eklenmiştir.

C) Cumhuriyet maddesinin değiştirile- meyeceği belirtilmiştir.

D) Laiklik ilkesine hiç yer verilmemiştir.

E) Hâlifelik, bu anayasa döneminde kal- dırılmıştır.

A) Kuvvetler birliği-görevler ayrılığı sistemi benimsenmiştir.

B) Meclis hükûmeti ile parlamenter sistem arası karma sistem uygulanmıştır.

C) Çoğulcu demokrasiyi benimsemiştir.

D) Katı (sert) bir anayasadır.

E) Değiştirilemeyecek maddeye yer veren ilk anayasadır.

A) Çift anayasalı döneme son verilmiştir.

B) Yasama yorumu uygulanmıştır.

C) Cumhuriyet, hükûmet şekli olarak ifade edilmiştir.

D) Cumhurbaşkanına anayasa değişikli- ği ile ilgili bir yetki verilmemiştir.

E) Ayrıntılı (kazuistik) bir anayasadır.

A) Millî egemenlik ilkesi benimsenmiştir.

B) Devletin dinin islam olduğu hükmü, bu dönemde anayasadan çıkarılmıştır.

C) Laiklik ilkesine yer veren ilk anayasadır.

D) Sosyal hak anlayışı benimsenmiştir.

E) Çok partili hayata bu anayasa döne- minde geçilmiştir.

(12)

6

ÇÖZÜMLER

1. Osmanlı-Türk anayasal gelişmelerinin tarih- sel sıralaması şöyledir:

• 1808 : Sened-i İttifak

• 1839 : Tanzimat Fermanı

• 1856 : Islahat Fermanı

• 1876 : Kanun-i Esasi

• 1921 : Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası)

Yukarıdaki açıklamadan da görülebileceği gibi doğru sıralama, Sened-i İttifak, Tan- zimat Fermanı, Islahat Fermanı, Kanun-i Esasi, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu şeklinde olmalıdır.

Cevap D

2. Osmanlı-Türk anayasal gelişmelerinin baş- langıç tarihi olan Sened-i İttifak’la ilgili temel özellikler, şöyle özetlenebilir:

• Sened-i İttifak 1808 yılında dönemin padişahı II. Mahmut ile ayanlar arasın- da karşılıklı olarak imzalandığı için bir sözleşme niteliği taşımaktadır. Ferman ise karşılıklı değil doğrudan padişah tarafıyla çıkarılan hükümlerdir.

• Sened-i İttifak ile ilk kez padişahın yetkileri sınırlandırılmıştır. Bu yüzden ilk Anayasal adım olarak kabul edilmek- tedir.

• Sened-i ittifak hükümlerinin uygulan- masını sağlayacak bir mekanizma ku- rulmamıştır.

• Sened-i İttifak ile merkezi otoritenin güçlendirilmesi amaçlanmıştır. Nitekim merkezi otorite güçlendiği zamanda Sened-i İttifak uygulamadan kaldırıl- mıştır.

• Sened-i İttifak’ta az da olsa, yoksulla- rın korunması, vergilerin ölçülü olma- sı, asayişe dikkat edilmesi ve kimseye zulmedilmemesi gibi halkın lehine olan hükümlere yer verilmiştir.

Cevap B

3. Tanzimat Fermanı, Hariciye Nazırı Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanmış ve 3 Ka- sım 1839’da Abdülmecit adına okunmuştur.

• Tanzimat Fermanı ilk haklar beyannamesi olarak kabul edilir.

• İlk kez kanunların üstünlüğü kabul edil- miştir. Padişah fermanda yer alan ilke- lere uyacağına dair söz vermiştir.

• Din ayrımı gözetmeksizin devletin tüm uyruklarına eşit davranacak olması hem eşitlik hem de laiklik adı altından atılmış bir adım olarak kabul edilir.

• Yasalar karşısında Müslim-gayrimüs- lim ayrımı yapmadan herkes eşit ola- caktır.

• Tanzimat fermanı ile ırz, can, mal gü- venliği sağlanmış, devlet adamlarının kul statüsüne son verilmiş ve müsade- re yasağı getirilmiştir.

Cevap E

4. Esas itibariyle gayrı müslimlerin haklarına dö- nük düzenlemeleri içeren Islahat Fermanı’nın temel özellikleri, şöyle özetlenebilir:

• Abdülmecit tarafından ilan edilmiştir.

• Paris Antlaşması’nı hazırlayan devlet- lere bildirilmiştir.

• Anayasal belgedir.

• Ferman niteliğindedir.

• Tanzimat Fermanı’ndaki vaatler doğru- lanmıştır.

• Din farkı gözetilmeksizin bütün uyruk- ların eşit işlem göreceği ilkesi kabul edilmiştir.

• Din değiştirme hakkı kabul edilmiştir.

• İslam dininden çıkmanın yaptırımının ölüm cezası olmasına son verilmiştir.

• Vergi ve askerlik işlerinde eşitlik geti- rilmiştir.

• Gayrimüslimlere, devlet memurluğu yapma ve eyalet meclislerinde temsil hakkı tanınmıştır.

Hem Tanzimat Fermanı hem de Islahat Fermanı, bir antlaşma/sözleşme niteliğinde değil, padişahın vaatlerinin okunduğu bir ferman biçimindedir.

Cevap A

(13)

7

5. Osmanlı Devleti döneminin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi’nin temel özellikleri, şöy- le özetlenebilir:

• Genç Osmanlılar’ın etkisiyle ilan edil- miştir.

• II.Abdülhamit döneminde aittir.

• İlk kez parlamento (Meclis-i Umumi) açılmıştır.

• Anayasal/meşruti monarşi dönemi başlamıştır.

• Mutlak monarşiden meşruti monarşiye geçilmiştir.

• Halk, ilk kez yönetime dahil olmuştur.

• Bazı temel hak ve özgürlükler tanın- mıştır.

Kanun-i Esasi’nin ilanıyla birlikte mutlak mo- narşiden meşruti monarşiye geçildiğidir.

Cevap D

6. Kanun-i Esasi’nin ilanıyla beraber açılan Meclis-i Umumi, Osmanlı Devleti’nin ilk parlamentosudur. Meclis-i Umumi, Heyet-i Âyan ile Heyet-i Mebusan olmak üzere iki kanattan oluşmuştur. Heyet-i Âyan üyeleri- ni padişah atamaktadır, üyelerin görev sü- resi ömür boyudur ve üye sayısı, Heyet-i Mebusan’ın üye sayısının üçte birini geçe- mez. Heyet-i Mebusan üyelerini ise halk seçmektedir ve üyelerin görev süresi 4 yıl- dır. Heyet-i Mebusan üyelerinin seçimi, çift dereceli seçim sistemine göre ve basit ço- ğunluk usulüne göre yapılmıştır. Seçimlerde kadınlar oy kullanma hakkına sahip değildir.

Servete bağlı oy yöntemi benimsenmiştir ve Heyet-i Mebusan, her 50.000 erkek nüfusa bir temsilci düşecek şekilde seçilmiştir.

Heyet-i Mebsuan üyelerinin seçimi, çift dereceli seçim sistemine göre ve basit çoğun- luk usulüyle olmaktadır.

Cevap D

7. Resmî dilin Türkçe olduğu ilk kez, Kanun-i Esasi ile hüküm altına alınmıştır.

Cevap A

8. 1876 yılında ilan edilen Kanun-i Esasi’yi Osmanlı-Rus Savaşı gerekçesiyle yürür- lükten kaldıran Abdülhamit, Jön Türkler’in baskısıyla yeniden meşrutiyeti ilan etmek zorunda kalmıştır (1908) ve meşrutiyetin ila- nıyla Kanun-i Esasi’yi de yeniden yürürlüğe koymuştur. İkinci Meşrutiyet’in ilanını takip eden yıl (1909), Kanun-i Esasi’de önemli de- ğişiklikler yapılmış; bu değişikliklerle padişa- hın yetkileri daraltılmış, meclisin yetkileri art- tırılmıştır. Bu değişikliklerin bazıları şöyledir:

• Padişahın meclisi feshetme hakkı sı- nırlanmıştır.

• Gerçek anlamda meşruti monarşiye geçilmiştir.

• Bakanlar Kurulu meclise karşı sorumlu tutmuştur.

• Basın özgürlüğü genişletilmiştir.

• Kanun teklifi için padişahtan izin alma şartı kaldırılmıştır.

1909 değişiklikleriyle padişahın meclisi feshetme yetkisi kaldırılmamış, sınırlanmıştır.

Cevap A

9. Kanun-i Esasi’de 1909 yılında yapılan deği- şikliklerin bir kısmı, aşağıdaki gibidir:

• Örgütlenme özgürlüğü genişletilmiştir.

• Padişahın veto yetkisi sınırlanmıştır.

• Haberleşme gizliliği esası benimsen- miştir.

• Kanun tekliflerinin Şura-yı Devlet’te görüşülmesine son verilmiştir.

• Hükûmetin kuruluşu parlâmenter sisteme daha uygun hâle getirilmiştir.

• Padişahın sürgün yetkisi kaldırılmıştır.

Padişahın veto yetkisi kaldırılmamış; mutlak veto yetkisi, geciktirici vetoya dönüştürül- müştür.

Cevap B

10. Mutlak monarşi dönemi, meşrutiyetin ila- nından önceki dönemi kapsar. Osmanlı Devleti’nde meşrutiyet, 1876 yılında ilan edil- diği için bu tarihten önceki gelişmeler, mutlak monarşi dönemine aittir. Sened-i İttifak (1808), Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856) mutlak monarşi evresine;

Kanun-i Esasi (1876) ve Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921) ise meşruti monarşiye geçil- mesinden sonrasına denk gelmektedir.

Cevap C

(14)

8

11. Türkiye Cumhuriyeti döneminin ilk anaya- sası olan 1921 Anayasası’nın resmî adı Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’dur ve temel özellikleri şunlardır:

• Yumuşak bir anayasadır, çünkü hem değiştirilemeyecek maddeye yer ver- memiştir hem de değiştirilmesi kanun- larla aynıdır.

• Çerçeve bir anayasadır, çünkü 24 maddeden oluşan kısa bir metindir, de- taylara girmemiştir.

• En önemli ilkesi, millî egemenliktir ve bu ilkeye yer veren ilk anayasadır.

• Kuvvetler birliği sistemi uygulanmıştır.

Yasama, yürütme ve yargı yetkileri tek elde toplanmıştır.

• Meclis hükûmeti sistemi benimsenmiş- tir. Büyük Millet Meclisi, yasama göre- vinin yanında yürütme ve yargı görev- lerini de bünyesinde toplamıştır.

Kuvvetler birliği-görevler ayrılığının uygu- landığı anayasa, 1924 Anayasası’dır. 1921 Anayasası, kuvvetler birliğidir.

Cevap D

12. 1921 Anayasası’nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanu- nu) diğer temel özellikleri şöyle özetlenebilir:

• Meclis hükûmeti sistemi uygulandığı için bakanlar, meclis içinden teker teker seçilmişler; beğenilmeyen bakan da yine meclis iradesiyle görevinden alınmıştır. Dolayısıyla bakanların so- rumluluğu bireyseldir.

• Temel hak ve özgürlüklere yer verilme- miştir.

• Yargı organı ayrıca düzenlenmemiş;

meclis, bu yetkiyi de kendi tekeline al- mıştır.

• Çift anayasalı dönemdir, çünkü Kanun-i Esasi yürürlükten kaldırılmamıştır.

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kap- samına girmeyen konularda Kanun-i Esasi devrededir. Kanun-i Esasi, 1924 Anayasası ile kaldırılmıştır.

• Çerçeve bir anayasa olmasına rağmen yerinden yönetim kuruluşlarına geniş yer verilmiştir.

Bakanların hem bireysel hem de kolektif so- rumluluğu, 1924 Anayasası ile gelmiştir.

Cevap A

13. 1921 Anayasası’nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanu- nu) temel özellikleriyle ilgli şunlar söylenebilir:

• İlk kez Firariler Hakkında Kanun ile kurulan İstiklal Mahkemeleri, olağanüstü bir mahkemedir ve hem suçtan sonra kurulduğu hem de hâkimlik görevini milletvekilleri yaptığı için hâkimlerin bağımsızlığı ve kanuni hâkim güven- cesine aykırıdır.

• Cumhuriyetin 29 Ekim 1923’te ilanıy- la beraber anayasaya, “Türkiye Dev- letinin şekli hükûmeti Cumhuriyettir”

şeklinde bir ibare eklenmiştir. 1921 Anayasası’na “hükûmet şekli” olarak eklenen bu ilke; 1924, 1961 ve 1982 anayasalarında “devlet şekli” olarak ifade edilmiştir.

• Kanun-i Esasi ve Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, laiklik ilkesine hiç yer ver- memiştir. Laiklik ilkesi ilk kez 1924 Anayasası’na 1937’de eklenmiştir.

Başlangıçtan beri laik olan ilk anayasa ise 1961’dir.

• Hâlifelik, 3 Mart 1924’te kaldırıldığı için bu anayasa dönemine denk gelmektedir, çünkü 1924 Anayasası, 20 Nisan 1924’te kabul edilerek yürürlüğe kon- muştur.

Değiştirilemeyecek maddeye yer veren ilk anayasa, 1924 Anayasası’dır. 1924 Anaya- sası ve 1961 Anayasası, devletin şeklinin Cumhuriyet olarak tanımlandığı 1. maddenin; 1982 Anayasası ise ilk 3 maddenin değiştirilemeyeceğini belirtmiştir. 1921 Anayasası’nın değiştirilemeyecek maddesi yoktur.

Cevap C

(15)

9

14. 20 Nisan 1924’te kabul edilen anayasanın temel özellikleri şöyledir:

• Kuvvetler birliğinden kuvvetler ay- rılığına geçiş dönemini temsil eden 1924 Anayasası, kuvvetler birliğine dayanmakla birlikte görevler ayrıntılı bir şekilde tanımlandığı için kuvvetler birliği-görevler ayrılığı şeklinde nitelen- mektedir.

• 1921 Anayasası’nın meclis hükûmeti ile 1961 Anayasası’nın parlamenter sistemi arasında, yani her ikisinin de bazı özelliklerini taşıyan bir karma sistem uygulanmıştır.

• Millî irade teorisine dayanan çoğunluk- çu demokrasiyi benimsemiştir.

• Katı (sert) bir anayasadır. Hem değiş- tirilemeyecek bir maddeye yer vermiş- tir hem de değiştirilmesi kanunlardan daha zor koşullara bağlanmıştır.

• Değiştirilemeyecek maddeye yer veren ilk anayasadır.

Çoğulcu demokrasiyi benimseyen, 1924 de- ğil 1961 Anayasası’dır.

Cevap C

15. 1924 Anayasası ile ilgili özellikler şunlardır:

• Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile Kanun-i Esasi, birlikte uygulanmıştır ve bu uy- gulamaya, 1924 Anayasası ile son verilmiş; çift anayasalı dönem bitmiştir.

• Kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyecek bir mekanizma (Anaya- sa Mahkemesi) olmadığı için yasama organı (TBMM), çıkardığı kanunların anayasaya uygunluğunu kendisi yo- rumlamıştır ve bu sisteme yasama yorumu denmiştir.

• Cumhuriyet, devlet şekli olarak ifade edilmiş ve bu maddenin değiştirileme- yeceği belirtilmiştir.

• 1982 Anayasası’na kadar cumhurbaş- kanına anayasa değişikliği ile ilgili bir yetki verilmemiştir.

• Ayrıntılı (kazuistik) bir anayasadır.

1924 Anayasası çoğulcu değil çoğunlukçu demokrasiyi benimsemiştir.

Cevap C

16. 1924 Anayasası;

• Kanun-i Esasi dışındaki tüm anayasalar, millî egemenlik ilkesini benimse- miştir.

• Devletin dinin islam olduğu hükmü, 1928’de anayasadan çıkarılmıştır.

• Laiklik ve diğer ilkeler, 1937’de anayasaya eklenmiştir.

• 1924 Anayasası, liberal felsefeye da- yanmaktadır ve doğal haklara yer ver- miştir.

• 1946 seçimleri yılında geçilen çok partili hayat, bu anayasa dönemine denk gelmektedir.

Sosyal hak anlayışına yer veren, 1961 Anayasası’dır.

Cevap D

(16)

10

1. Aşağıdakilerden hangisi 1924

Anayasası’nda düzenlenen yasama ile ilgili özelliklerden biri değildir?

A) Milletveki li sayısı anayasada belirtil- memiştir.

B) Seçimlerin beş yılda bir yapılacağı belirtilmiştir.

C) Milletvekili seçilebilmek için 30 yaşını bitir miş olmak gerekir.

D) Seçme hakkı ilkin 18 yaş olarak be- lirlenmiş; 1934’te ise 22’ye yükseltil- miştir.

E) Milletvekille ri, yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığına sahiptir.

2. Aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası’nda düzenlenen yargı ile ilgili özelliklerden biri değildir?

A) Olağanüstü mahkeme kurulması ya- saklamamıştır.

B) İstiklal Mahkemeleri ile kanuni hâkim güvencesi ihlal edilmiştir.

C) Kapsamlı bir yargı yolu teminatı ve genel bir savunma hakkı yoktur.

D) Kanunların yorumlanması yetkisi yasama organına verilmiştir.

E) Tüzüklerin kanunlara aykırılığı, Da- nıştay tarafından denetlenmiştir.

3. Aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası’nda düzenlenen yürütme ile ilgili özelliklerden biri değildir?

A) Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve tek- rar se çilmek mümkündür.

B) Yetkileri daha çok semboliktir.

C) Mutlak karşı imza kuralı vardır; cum- hurbaşkanının bütün kararlarının başbakan ve ilgili bakan tarafından imzalanması gerekir.

D) Cumhurbaşkanının siyasal sorumlulu- ğu yoktur sadece vatana ihanet hâlinde TBMM’ye karşı sorumlu tutulmuştur.

E) Başbakan, cumhurbaşkanı tarafından TBMM üyeleri arasın dan; bakanlar da başbakan tarafından, meclis üyeleri içinden veya dışında seçilir ve cum- hurbaşkanı onayı ile meclise sunulur.

4. Aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası’nın yapım süreciyle ilgili yanlış bir ifadedir?

A) Kurucu meclis tarafından hazırlan- mıştır.

B) Kurucu meclisin bir kanadı sivil, diğer kanadı askerlerden oluşmuştur.

C) Sivil kanadın adı Temsilciler Mec- lisi, askeri kanadın adı Millî Birlik Komitesi’dir.

D) Sivil kanatta siyasi partilerin tümün- den temsil sağlanmıştır.

E) Yasama yetkisini Millî Birlik Komitesi kullanmıştır.