ﯽ ود ﺪ
ﺪﻜﺸﻧاد ة ناﺮﻬﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ
رود ة 8 رﺎﻤﺷ ، ة 1
رﺎﻬﺑ 1395
ص . 32 - 15
ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺎﺑ
هﺮﻬﺑ يﺮﻴﮔ زا حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ
رد نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ
ي هژوﺮﭘ رﻮﺤﻣ
ﺪﻴﺣو
1ﻲﮕﻴﺑ
، ﻦﻳرآ ﻲﻠﻗ
2رﻮﭘ
هﺪﻴﻜﭼ ﺐﻠﻏا: ﺶﻫوﮋﭘ ﺎﻫ مﺎﺠﻧا ي ﺪﺷ ه رد ﺔﻨﻴﻣز ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺎﺑ ﻪﺑ ﮔرﺎﻛ ﻴ ﺮ ي حﺮﻃ ﻌـﺳﻮﺗ ﺔ
يدﺮﻓ ﺑ ، ﺮ ﻊﻳﺎﻨﺻ شزﻮﻣآ و ﺖﻣﻼﺳ ﺰﻛﺮﻤﺘﻣ هدﻮﺑ ﺖﺳا . فﺪﻫ ﻦﻳا ﺶﻫوﮋﭘ ، ﻦﻴﻴﺒﺗ ﺪـﻨﻳاﺮﻓ ﻌـﺳﻮﺗ ﺔ
ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻧﺎﺴﻧا ﻲ رد نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ هژوﺮﭘ ي رﻮﺤﻣ ﺎﺑ هﺮﻬﺑ ﮔ ﻴ ﺮ ي زا حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ ، ياﺮـﺑ كرد ﺮـﺘﻬﺑ و
ﺎﺳﺎﻨﺷ ﻲﻳ ﻞﻣاﻮﻋ راﺬﮔﺮﺛا ﺮﺑ نآ ﺖﺳا . ﻦﻳﺪﺑ ،رﻮﻈﻨﻣ ﺎـﺑ هدﺎﻔﺘـﺳا زا شور ﻪـﻳﺮﻈﻧ يزادﺮـﭘ هداد دﺎـﻴﻨﺑ
،
هداد يﺎﻫ زا ﻞﺻﺎﺣ ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ يﺎﻫ زﺎﺑ و ﻤﻋ ﻴ ﻖ ﺎﺑ 12 ﺮﻔﻧ زا نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺶﺨﺑ ﻊﺑﺎـﻨﻣ ﻧﺎـﺴﻧا ﻲ ﺖﻛﺮـﺷ
ﺐﺼﻧ ﻧﻴ وﺮ ، روآدﺮﮔ ي و ﺰﺠﺗ ﻳ ﻪ و ﻠﺤﺗ ﻴ ﻞ ﺪﻧﺪﺷ . ،داﺮﻓا ﻦﻳا بﺎﺨﺘﻧا سﺎـﺳاﺮﺑ
ﻪـﻧﻮﻤﻧ يﺮـﻴﮔ ﺮـﻈﻧ ي
ﺖﻓﺮﮔ ترﻮﺻ .
ﺞﻳﺎﺘﻧ نﺎﺸﻧ ﻲﻣ ﺪﻫد ﻞﻣاﻮﻋ
،يدﺮﻓ ﻲﻤﻴﺗ و ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻲﺗوﺎﻔﺘﻣ ﺮﻴﻈﻧ ﻪﻌـﺳﻮﺗ
،ﻲﻳﻮـﺟ
ﻪﻘﺑﺎﺴﻣ ياﺮﺑ
،ﺖﻓﺮﺸﻴﭘ ﺖﻓﺎﻳرد درﻮﺧزﺎﺑ يدﺮﻜﻠﻤﻋ و رﺎﺒﺟا ﻪـﺑ ﻪﻌـﺳﻮﺗ ﺐـﺟﻮﻣ ﻲـﻣ دﻮـﺷ داﺮـﻓا و
نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ياﺮﺑ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻲﮕﺘﺴﻳﺎﺷ يﺎﻫ يدﺮﻓ شﻼﺗ ﻨﻛ ﺪﻨ . حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ
،يدﺮﻓ راﺰـﺑا ي ﺪـﻣآرﺎﻛ رد
ﮓﻨﻫﺎﻤﻫ ندﺮﻛ ﻦﻳا شﻼﺗ ﺖﺳﺎﻫ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﺪﻣﺎﻴﭘ بﻮﻠﻄﻣ ، ﺮﻴﻈﻧ يﺎﻘﺗرا ﺖـﻴﻠﺑﺎﻗ ماﺪﺨﺘـﺳا و دﻮـﺒﻬﺑ
دﺮﻜﻠﻤﻋ يدﺮﻓ و ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻳ ﺪﻨﻧﺎﻣ بﻮﻠﻄﻣﺎﻧ ضرﺎﻌﺗ زوﺮﺑ
يﺎﻫ ﺖﻟاﺪﻋ ﻪﻧﺎﻫاﻮﺧ دراد لﺎﺒﻧد ﻪﺑ .
هژاو يﺎﻫ يﺪﻴﻠﻛ : ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﺎﺷ ﻳ ﮕﺘﺴ ﻲ ﺎﻫ
، ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ
،ﻲﻧﺎﺴﻧا حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي
، ﺮﻈﻧ ﻳ ﻪ زادﺮـﭘ ي
هداد دﺎﻴﻨﺑ .
1 . يﻮﺠﺸﻧاد يﺮﺘﻛد ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻲﺘﻟود ، ﺪﻜﺸﻧاد ة ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ هﺎﮕﺸﻧاد
،ناﺮﻬﺗ
،ناﺮﻬﺗ ناﺮﻳا
2 . دﺎﺘﺳا هوﺮﮔ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ، ﺪﻜﺸﻧاد ة ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ هﺎﮕﺸﻧاد
،ناﺮﻬﺗ ناﺮﻬﺗ
، ناﺮﻳا
رﺎﺗ ﻳ ﺦ رد ﻳ ﺖﻓﺎ ﻪﻟﺎﻘﻣ : 21 / 02 / 1393
رﺎﺗ ﻳ ﺦ ﺬﭘ ﻳ شﺮ ﺎﻬﻧ ﻲﻳ ﻪﻟﺎﻘﻣ : 06 / 07 / 1394
ﻮﻧ ﻳ ﺪﻨﺴ ة لﻮﺌﺴﻣ ﻪﻟﺎﻘﻣ : ﻲﮕﻴﺑ ﺪﻴﺣو
E-mail:[email protected]
ﻪﻣﺪﻘﻣ
هزوﺮﻣا نﺎﻣزﺎـﺳ ﺎـﻫ رد ﺤﻣ ﻴ ـﻄ ﻲ ﭘﻴ ﭽ ـﻴ
،هﺪ ﻐﺘﻣ ـﻴ ﺮ و ﻮﭘ ـﻳ ﺎ ﻟﺎﻌﻓ ـﻴ ﺖ ـﻣ ﻲ ﺪـﻨﻨﻛ و ﺪﭘ ـﻳ هﺪ ﺎـﻫ ﺪـﻨﻧﺎﻣ ﻲﻳ
ﻧﺎﻬﺟ ﻲ
،يزﺎﺳ ﺮﺤﺗ ﻳ ﻢ ﺎﻫ ي ﺑﻴ ﻦ ﻠﻠﻤﻟا ﻲ
، ﻐﺗ ﻴﻴ ﺮ ﻼﺳ ﻳ ﻖ ﺮﺘـﺸﻣ ﻳ نﺎ و ﺎﻣﺮـﺳ ﻪﻳ ناراﺬـﮔ و ﺪـﺸﺗ ﻳ ﺪ ﺎـﻀﻓ ي
ﺘﺑﺎﻗر ﻲ
،رازﺎﺑ ﺮﺑ ﺎﻬﻧآ ﺛﺄﺗ ﻴ ﺮ ﻣ ﻲ راﺬﮔ د . رد
،ﻪﺘﺷﺬﮔ نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ اﺮﺑ ي ﺐـﺴﻛ ﺰﻣ ـﻳ ﺖ ﺘﺑﺎـﻗر ﻲ
، ﻪـﺑ ﻊﺑﺎـﻨﻣ
ﺘﻨﺳ ﻲ ﺪﻨﻧﺎﻣ روﺎﻨﻓ ي
، ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺒﻃ ﻴ ﻌ ﻲ و ﺎﻣﺮﺳ ﺔﻳ ﻟﺎﻣ ﻲ ﺎﻜﺗا ﻣ ﻲ ﺪـﻧدﺮﻛ ـﻛ ﻪ هزوﺮـﻣا سﺮﺘـﺳدرد ا
ﺖـﺳ و
ﺘﺳد ﻲﺑﺎﻴ ﻪﺑ ﺎﻬﻧآ اﺮﺑ ي نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ي د ﻳ ﺮﮕ ﻧﻴ ﺰ نﺎﻜﻣا ﺬﭘ ﺮﻳ ﺖﺳا )
،ﺰﻨﻴﺋﻮﮔآ ﻦﺳﺮﻓدﺎﮔ و
،ﻮﺟ 2012 .(
رد
اﻳ ﻦ اﺮﺷ ﻳ
،ﻂ نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ﻪﺑ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻧورد ﻲ و ﻪﺑ و هﮋﻳ ﺎﻣﺮﺳ ﺔﻳ ﻧﺎﺴﻧا ﻲ دﻮﺧ ﻫﺎـﮕﻧ ﻲ و ـﻳ هﮋ ﺪـﻧراد ﻪـﻛاﺮﭼ ؛
ﻘﻓﻮﻣ ﻴ ﺖ آ ﺎﻬﻧ مﺰﻠﺘﺴﻣ ﻦﺘﺷادرﺎﻴﺘﺧارد ﻲﻳﺎﻫوﺮﻴﻧ
ﺪﻌﺘﺴﻣ و ﻪﺘﺴﻳﺎﺷ ﺖﺳا . ﺑ ﻦﻳﺪ ،ﺐﻴﺗﺮﺗ نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ﺪﺷر
و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﻮﺧ ار زا ﺮﻃ ﻳ ﻖ ﺪﺷر و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﺎﻣﺮﺳ ﺔﻳ ﻧﺎﺴﻧا ﻲ ﭘﻴ ﮕ ﻴ ﺮ ي ﻣ ﻲ ﺪـﻨﻨﻛ )
،ﺰﻨﻴﺋﻮـﮔآ 2005 : 172 ( .
ﺪﺷر و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻳﺎﻣﺮﺳ ﺔ ﻲﻧﺎﺴﻧا ، رد وﺮﮔ ﻳ ﮔدﺎ ﻴ ﺮ ي ﺮﻤﺘﺴﻣ ﺎﻬﻧآ1
ﺖﺳ ﻪﻛ زا ﻖﻳﺮﻃ هرود ﺎـﻫ ي ـﺷزﻮﻣآ ﻲ
ﻦﻤﺿ ﺖﻣﺪﺧ و ﻟﺎﻌﻓ ﻴ ﺖ ﺎﻫ ي ﻤﺳر ﻲ و ﻏ ﻲﻤﺳرﺮﻴ عﻮﻨﺘﻣ د ﻳ ﺮﮕ ي ﻈﻧ ﻴ ﺮ ﺑﺮﻣ يﺮـﮕﻴ و ـﻳ ﮔدﺎ ﻴ ﺮ ي ﺗﻴ ـﻤ ﻲ
ﻣ ﻲ ناﻮﺗ ﻪﺑ نآ ﺖﺳد ﺖﻓﺎﻳ )
،تﺮـﺳﻮﻴﺑ 2011
؛ تراﻮﻴﺘـﺳا و
،نوآﺮـﺑ 2011 : 376 (.
زا ﻦـﻳا ﻖـﻳﺮﻃ ،
ﺎﻧاﻮﺗ ﻲﻳ داﺮﻓا و ﺘﻧرد ،ﻪﺠﻴ ﺎﻧاﻮﺗ ﻲﻳ نﺎﻣزﺎﺳ اﺮﺑ ي قﺎﺒﻄﻧا ﺎﺑ ﻐﺗ ﻴﻴ تاﺮ ﺤﻣ ﻴ ﻄ ﻲ و ﻌﻗﻮﻣ ـﻴ ﺖ ﺎـﻫ ي ﺪﺟ ـﻳ ﺪ ،
اﺰﻓا ﻳ ﺶ و ﺶﻧاد نﺎﻣزﺎﺳ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻲﻣ ﺪﺑﺎﻳ ) ﺰﺒﻴﮔ و
،نﻮﺴﭙﻤﻴﺳ 2003
.(
زا يﻮﺳ د ﻳ
،ﺮﮕ ﺎﺑ ﻲﺼﺼﺨﺗ نﺪﺷ
،ﻞﻏﺎﺸﻣ داﺪﻌﺗ داﺮﻓا ي ﻪﻛ ﺎﺑ ﺼﺤﺗ ﻴ تﻼ ﻟﺎـﻋ رد ﻲ نﺎﻣزﺎـﺳ ﺎـﻫ
ماﺪﺨﺘﺳا ﻣ ﻲ ﺪﻧﻮﺷ
، ﺑ ﻪ ﺖﻋﺮﺳ لﺎﺣرد اﺰﻓا ﻳ ﺶ ﺳا ﺖ . ﻪﺟﻮﺗ فﺮﺻ ﻪﺑ ﻞﻣاﻮﻋ ﺘـﺷاﺪﻬﺑ ﻲ و هﺪـﻧراﺪﻬﮕﻧ
ﺪﻨﻧﺎﻣ قﻮﻘﺣ و اﺰﻣ ﻳﺎ و
،شادﺎﭘ ﮕﻧا ﻴ هﺰ و ﺎﺿر ﻳ ﺖ ﻠﻐﺷ ﻲ مزﻻ ار رد نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺼﺤﺗ ﻞﻴ هدﺮـﻛ و ـﺸﻧاد ﻲ
ﻢﻫاﺮﻓ ﻤﻧ ﻲ دروآ . ﻳ ﻜ ﻲ زا ﻢﻬﻣ ﺮﺗ ﻳ ﻦ ﻞﻣاﻮﻋ ﮕﻧا ﻴ ﺷﺰ ﻲ اﺮﺑ ي ﺎﻬﻧآ
، ﻢﻫاﺮﻓ ندﺮﻛ اﺮﺷ ﻳ ﻂ دﻮﺒﻬﺑ و ﺪﺷر رد
ﺐﻟﺎﻗ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺎﻫ ي ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺖﺳا )
،ﺰﻨﻴﺋﻮﮔآ ﻦﺳﺮﻓدﺎﮔ و
،ﻮﺟ 2012 .(
رد ﺮﺼﻋ ﺮﺿﺎﺣ ، ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا يراﺰﺑا ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ هﺪﺷ ﺖﺳا ﻪﻛ ناﺮﻳﺪﻣ ﻪﺑ ـﺳو ﻠﻴ ﺔ نآ ﺪـﻧردﺎﻗ
نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ي يزوﺮﻣا ار ﺎﺑ و ﻲﮔﮋﻳ ﻲﻳﺎﻫ ﺪﻨﻧﺎﻣ لﺎﻧﺎﻛ ﺎﻫ ي
،ذﻮﻔﻧ ﺪﺷر ، ﺎـﻜﺗا ﻪـﺑ يﺎﻫرﺎﺘﺧﺎـﺳ ﻲـﻘﻓا
و
ﻪﻜﺒﺷ ﺎﻫ ي
،رﺎﻜﻤﻫ توﺎﻔﺗ كﺪﻧا ناﺮﻳﺪﻣ و نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺑﺎ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ و ﺶﻫﺎﻛ ﻖـﻠﻌﺗ
،ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ ﻪـﺑ
رﻮـﻃ
ﺪﻣآرﺎﻛ هرادا ﺪﻨﻨﻛ ) ﺳ ﻦﻳداﻮﺟﺪﻴ
، يرﺪﻴﺣ و
،يداﺮﻣزﺎﺒﻬﺷ 1388
.(
ﺑ ﻲ ﻲﻬﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ
،داﺮﻓا ﺐﻗاﻮﻋ
ﺎﺷﻮﺧﺎﻧ ﻳ ﺪﻨ ي دراد . زا ﻚﻳ ﻮﺳ
، ﻠﺑﺎﻗ ﻴ ﺖ قﺎﺒﻄﻧا نﺎﻣزﺎﺳ رد ﻪﻬﺟاﻮﻣ ﺎﺑ ﻐﺗ ﻴﻴ تاﺮ ﺮﺳ ﻳ ﻊ زوﺮﻣا ي ﺶﻫﺎﻛ و
دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻲ لﺰﻨﺗ ﻣ ﻲ ﻳ ﺪﺑﺎ و زا ﻮﺳ ي د ﻳ
،ﺮـﮕ نﺎـﻨﻛرﺎﻛ و
ﻊﺑﺎـﻨﻣ ﻧﺎـﺴﻧا ﻲ
،نﺎﻣزﺎـﺳ
،ﺎﻫداﺪﻌﺘـﺳا
ﺎﺷ ﻳ ﮕﺘﺴ ﻲ ﺎﻫ و ﺎﻧاﻮﺗ ﻲﻳ ﺎﻫ ي دﻮﺧ ار رﻮﺼﺤﻣ رد ﻧﺎﻣزﺎـﺳ ﻲ ـﻣ ﻲ ﺑﻴ ﺪـﻨﻨ ﻪـﻛ اﺮﺑ ﻳ نﺎـﺸ ﺖـﺻﺮﻓ ﺪـﺷر و
ﭘﻴ ﺖﻓﺮﺸ ﻬﻣ ﻴﺎ ﻤﻧ ﻲ ﺪﻨﻛ و زا اﻳ ﻦ ﺮﻃ ﻳ ﻖ ﺎﺿرﺎﻧ ﻳﺘ ﻲ و ﺑ ﻲ ﮕﻧا ﻴ ﮔﺰ ﻲ ﺎﻬﻧآ اﺰﻓا ﻳ ﺶ ـﻣ ﻲ ﻳ ﺪـﺑﺎ ) تراﻮﻴﺘـﺳا و
ﺮﺑ ا
،نو 2011 : 376 .(
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Continuous Learning
ًﻻﻮﻤﻌﻣ شﻼﺗ ﺎﻫ ﻲﻳ ﻪﻛ رد نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ياﺮﺑ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ترﻮﺻ ﻣ ﻲ
،دﺮﻴﮔ ﻲﮕﻨﻫﺎـﻤﻫ و
مﺎﺠﺴﻧا مزﻻ دراﺪﻧ ار و نﺎـﻴﻟﻮﺘﻣ نآ زا راﺰـﺑا ﻲﺒـﺳﺎﻨﻣ ﺪـﻨﻧﺎﻣ حﺮـﻃ ﻌـﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮـﻓ )1
( IDP
هﺮـﻬﺑ
ﻤﻧ ﻲ
؛ﺪﻧﺮﻴﮔ ياراد ﺪﻳد ﻌﻣﺎﺟ ﻲ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﺑ نآ ﻧ ﻨﺘﺴﻴ ﺪ و زا ﻞﻣاﻮﻋ ﻬﺴﺗ ﻞﻴ
،هﺪﻨﻨﻛ ﻊـﻧاﻮﻣ ﺎـﻳ يﺎﻫﺪـﻣﺎﻴﭘ
ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺖﺧﺎﻨﺷ ﻲﻧاﺪﻨﭼ ﺪﻧراﺪﻧ . زا يﻮﺳ ﺮﮕﻳد ، ﺐﻠﻏا ﺶﻫوﮋﭘ ﺎﻫ مﺎﺠﻧا ي هﺪﺷ درﻮﻣرد ﻌﺳﻮﺗ ﺔ داﺮـﻓا و
ﻪﺑ ﮔرﺎﻛ يﺮﻴ حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ﺑ ،ي ﺮ زﻮﺣ ة ﺖﻌﻨﺻ شزﻮـﻣآ و ﺖﻣﻼـﺳ ﺰـﻛﺮﻤﺘﻣ هدﻮـﺑ ﺖـﺳا و كرد
ﻓﺎﻛ ﻲ زا اﻳ ﻦ ﺪﻨﻳاﺮﻓ رد ﻳ ﻚ ﺤﻣ ﻴ ﻂ ﺪﻣ ﻳ ﺮ ﻳﺘ ﻲ و ﺑﺮﻣ ﻮ ط ﺑ ﻪ ﺐﺴﻛ رﺎﻛو دﻮﺟو دراﺪـﻧ )
،ﻦـﺴﻳرد 2007
.(
رد اﻳ ﻦ ﺶﻫوﮋﭘ ، ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ كرد ﺮﺘﻬﺑ ماﺰﻟا ﺎﻫ
، ﻞﻣاﻮﻋ ﺛﺄﺗ
،راﺬﮔﺮﻴ ﺎﻫراﺰﺑا ي درﻮﻣ هدﺎﻔﺘﺳا و ﭘﻴ ﺎﻫﺪـﻣﺎ ي
ﻞﺻﺎﺣ زا ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ داﺮﻓا
، ﺎﺑ هدﺎﻔﺘﺳا زا حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ
، ﻪﺑ لﺎﺒﻧد ﺳرﺮﺑ ﻲ و ﺒﺗ ﻴﻴ ﻦ اﻳ ﻦ ﺪـﻨﻳاﺮﻓ
ﺘﺴﻫ ﻴ ﻢ ﺎﺗ ﺪﺑ ﻦﻳ ﻪﻠﻴﺳو ، ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫ ﺗآ ﻲ رد زﻮﺣ ة ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮـﻓ ي نﺎـﻨﻛرﺎﻛ رد
نﺎﻣزﺎـﺳ ﻪـﺑ ﻠﻜـﺷ ﻲ
ﻢﺠﺴﻨﻣ ﺮﺗ
، ﺮﺗارﺎﻛ و ﺶﺨﺑﺮﺛا ﺮﺗ ﭘ ﻲ ﻪﺘﻓﺮﮔ دﻮﺷ . ﺑ ﻳﺪ ﻦ
،رﻮﻈﻨﻣ نﺎـﻨﻛرﺎﻛ ﺖﻛﺮـﺷ
ﺐـﺼﻧ ﻧ ـﻴ وﺮ ﻪـﻛ زا
نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ هژوﺮﭘ ي رﻮﺤﻣ ﻓ ﻌ لﺎ رد ﺖﻌﻨﺻ ژﺮﻧا ي ﺖﺳا ، ﻪﺑ ناﻮﻨﻋ ﻌﻣﺎﺟ ﺔ رﺎﻣآ ي بﺎﺨﺘﻧا ﺪﻧﺪﺷ .
ﺔﻨﻴﺸﻴﭘ يﺮﻈﻧ ﺶﻫوﮋﭘ
ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا
يروﺮﻣ ﺮﺑ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ مﺎﺠﻧا هﺪﺷ رد ﻣز ﻨﻴ ﺔ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا نﺎﺸﻧ ﻣ ﻲ ﺪﻫد ﺎـﺑ دﻮـﺟو شﻼـﺗ ﺎـﻫ ي
رﺎﻴﺴﺑ ياﺮﺑ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﻦﻳا مﻮﻬﻔﻣ ، نﻮﻨﻛﺎﺗ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﻲﻛﺮﺘﺸﻣ ﻪﻛ ﻪﺑ ترﻮـﺻ نﺎـﻬﺟ لﻮﻤـﺷ درﻮـﻣ لﻮـﺒﻗ
،ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺋارا هﺪﺸﻧ ﺖﺳا ) لﺪﻨﺷور
،ﻲﻧﺎﻄﺑرا ﻲﻔﻳﺮﺷ و
،نﺎﻴﺴﮔﺮﻧ 1392
.(
لوﺪﺟ 1 ﺑ ـﻀﻌ ﻲ زا ﻒﻳرﺎـﻌﺗ
ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ار نﺎﺸﻧ ﻣ ﻲ ﺪﻫد . ﺎﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﻦﻳا ﻒﻳرﺎﻌﺗ ـﻣ ﻲ ناﻮـﺗ رد ﻲـﻔﻳﺮﻌﺗ ﻊﻣﺎـﺟ ﻪـﻛ ﺎـﺑ
ﺶﻫوﮋﭘ ﺮﺿﺎﺣ ﺖﺑاﺮﻗ يﺮﺘﺸﻴﺑ
،دراد ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ار ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ ا ي زا تﺎﻣاﺪـﻗا نﺎﻣزﺎـﺳ
ﻪـﺘﻓﺎﻳ
ياﺮﺑ
،ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ ﻲﺑﺎﻳزرا
و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﺎﺷ ﻲﮕﺘﺴﻳ يﺎﻫ داﺮﻓا ، ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ دﻮﺒﻬﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ يدﺮﻓ و ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ و
تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ درﻮﻣ ﺮﻈﻧ ﺖﺴﻧاد .
ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ار ﻣ ﻲ ناﻮﺗ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻞﻜﺷ 1 ﻪﺑ ترﻮﺻ ﻚﻳ ﺪﻨﻳاﺮﻓ دﻮﺒﻬﺑ رد نﺎﻣزﺎﺳ
رﻮﺼﺗ دﺮﻛ . ﻦﻳارد ترﻮﺻ ، ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺪﻨﻳاﺮﻓ ، ي ﺞﻨﭘ ﻪﻠﺣﺮﻣ ا ي ﺖﺳا ﻪﻛ رد ﻲﮕﻨﻫﺎﻤﻫ ﻞﻣﺎﻛ
ﺎﺑ ﺮﻳﺎﺳ ﺪﻨﻳاﺮﻓ يﺎﻫ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ رد ﻣز ﻨﻴ ﺔ نﺎﻣزﺎﺳ و ﻂﻴﺤﻣ ﻲﻧوﺮﻴﺑ
، ﻪﺑ
،ﻞـﻴﻠﺤﺗ راﺬـﮕﻓﺪﻫ ي
،
،ﻲـﺣاﺮﻃ
اﺮﺟا و ﻲﺑﺎﻳزرا ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺎﻫ ي ﻌﺳﻮﺗ ﺔ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﻣ ﻲ دزادﺮﭘ .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Individual Development Plan
لوﺪﺟ 1 . ﻒﻳرﺎﻌﺗ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا
هﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻒﻳﺮﻌﺗ
ﺮﻟدﺎﻧ ) 1970 ( ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ
ا ي زا تﺎﻣاﺪﻗا نﺎﻣزﺎﺳ ﻳ ﻪﺘﻓﺎ ﻪﻛ رد نﺎﻣز ﻲﺼﺨﺸﻣ ياﺮﺑ دﺎﺠﻳا تاﺮﻴﻴﻐﺗ يرﺎﺘﻓر لﺎﻤﻋا
ﻣ ﻲ دﻮﺷ .
ﺰﻧﻮﺟ ) 1981 ( ﻌﺳﻮﺗ
ﺔ مﺎﻈﻧ ﺪﻨﻣ ﺪﻨﻤﻧاﻮﺗ ي ﺎﻫ ي ﺑﺮﻣ ﻮ ط ﺑ ﻪ رﺎﻛ داﺮﻓا ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻖﻘﺤﺗ فاﺪﻫا ﻲﺼﺨﺷ و ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ .
ﻚﻣ نﺎﮕﻟ ) 1983 (
،ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ ﻲﺑﺎﻳزرا و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﺎﺷ ﻳ ﮕﺘﺴ ﻲ ﺎﻫ ﻲﻳ ﻪﻛ داﺮﻓا ﻪﺑ ﺳو ﻴﻠ ﺔ ﺎﻬﻧآ ﻞﻐﺷ ﻲﻠﻌﻓ ﺎـﻳ آﻳ هﺪـﻨ نﺎـﺷ ار
مﺎﺠﻧا ﻲﻣ ﺪﻨﻫد .
نﻮﺴﻧاﻮﺳ ) 1987 ( ﺪﻨﻳاﺮﻓ دﻮﺒﻬﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ زا ﻖﻳﺮﻃ ﻠﺑﺎﻗ ـﻴ ﺖ ﺎـﻫ ي ﻊﺑﺎـﻨﻣ ﻲﻧﺎـﺴﻧا نﺎﻣزﺎـﺳ
، ﺎـﺑ هدﺎﻔﺘـﺳا زا
ﻟﺎﻌﻓ ﻴ ﺖ ﺎﻫ ﻲﻳ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻲﺣاﺮﻃ ﻞﻐﺷ و دﺎﺠﻳا شﺰﻴﮕﻧا .
ﻲــﻠﻴﮔ و ﻞــﮕﻧا ﺪــﻧا
) 1989 ( برﺎﺠﺗ
يﺮﻴﮔدﺎﻳ نﺎﻣزﺎﺳ ﻳ ﺘﻓﺎ ﺔ نﺎﻨﻛرﺎﻛ رد ﻚﻳ دوﺪﺤﻣ ة ﻲﻧﺎﻣز ﺺﺨﺸﻣ ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻢﻫاﺮـﻓ نﺪـﻣآ
نﺎﻜﻣا دﻮﺒﻬﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺎﻳ ﺪﺷر ﻲﺼﺨﺷ .
دراﻮﻛرﺎـــﻣ و ﻞـــﮕﻧا
) 1993 ( ﻌﺳﻮﺗ
ﺔ ﻮﺟ
،يﺮﻴﮔدﺎﻳ ﻲﺣاﺮﻃ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺎﻫ ي
،شزﻮﻣآ لﺎﻘﺘﻧا تﺎﻋﻼﻃا و
،تﺎﻴﺑﺮﺠﺗ ﻲﺑﺎـﻳزرا
،ﺞﻳﺎـﺘﻧ
ﻲﺣاﺮﻃ ﻫاررﺎﻛ ﺔ
،ﻲﻠﻐﺷ دﺎﺠﻳا تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ و ﻪﺑ ﮔرﺎﻛ ﻴ ﺮ ي ﻟﺎﻌﻓ ﻴ ﺖ ﺎﻫ ي ﻪﻌﺳﻮﺗ ا ي .
ﻚﻴﺳرﺎﻣ و ﺲﻨﻴﻜﺗاو
) 1994 ( ﻲﺒﻴﻛﺮﺗ
زا
،شزﻮﻣآ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻫاررﺎﻛ ﺔ ﻲﻠﻐﺷ و ﻌـﺳﻮﺗ ﺔ ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ ياﺮـﺑ ﻖـﻘﺤﻣ ﻦﺘﺧﺎـﺳ نﺎﻣزﺎـﺳ
هﺪﻧﺮﻴﮔدﺎﻳ ﺎﺑ ﻦﺘﺷادﺮﻈﻧرد يﺎﻫدﺮﺒﻫار
نﺎﻣزﺎﺳ .
نﻮﺴﻧاﻮﺳ ) 1995 ( ﺪﻨﻳاﺮﻓ ﻪﻌﺳﻮﺗ و زﺎﺳﺎﻫر ي ﺺﺼﺨﺗ ﺎﻫ ي ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا زا ﻖﻳﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ و شزﻮﻣآ ﻊﺑﺎﻨﻣ
ﻲﻧﺎﺴﻧا ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ دﻮﺒﻬﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ .
ﻲﻧﺎﺴﻧاﻊﺑﺎﻨﻣﺔﻌﺳﻮﺗيﺪﻨﻳاﺮﻓلﺪﻣ. 1ﻞﻜﺷ ﻊﺒﻨﻣ : ،نﻮﺘﻟﺎﻫ و نﻮﺴﻧاﻮﺳ 2001
: 19
ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ، ﺪﻨﻧﺎﻣ ﺮﻳﺎﺳ هزﻮـﺣ ﺎـﻫ ي ﻲﺘﻳﺮﻳﺪـﻣ
، ادارﺎـﭘ ﻢﻳ يﺎـﻫ ﻲـﺸﻫوﮋﭘ و
يدﺮﺑرﺎـﻛ
يدﺪﻌﺘﻣ دراد . ﻚﻳﺮﻫ زا ﻦﻳا ادارﺎﭘ ﻢﻳ
،ﺎﻫ ﻲﻫﺎﮔﺪﻳد توﺎﻔﺘﻣ
ﻪﺑ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺪـﻧراد و
،فاﺪـﻫا
شزرا ﺎﻫ و يﺎﻫدﻮﻤﻨﻫر صﺎﺧ
دﻮﺧ ار ﻪﺋارا ﻣ ﻲ ﺪﻨﻫد . ﻣ ﻲ ناﻮﺗ ود ﻢﻳادارﺎﭘ ﻲﻠﻛ ار ياﺮﺑ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ
ﻲﻧﺎﺴﻧا رﻮﺼﺗ ﺮﻛ د ) نﻮﺴﻧاﻮﺳ و
،نﻮﺘﻟﺎﻫ 2001 : 128 :(
1 . يﺮﻴﮔدﺎﻳ ﻢﻳادارﺎﭘ رد :
ﻢﻳادارﺎﭘ يﺮﻴﮔدﺎﻳ ، ﺶﻫوﮋـﭘ ﺎـﻫ ﺮﺘـﺸﻴﺑ رد زﻮـﺣ ة ﻲـﺣاﺮﻃ ﻪـﻣﺎﻧﺮﺑ ﺎـﻫ ي
،ﻲﺷزﻮﻣآ يﺮﻴﮔدﺎﻳ و نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ي هﺪﻧﺮﻴﮔدﺎﻳ ، ﺎﺑ فﺪﻫ ﺎﻘﺗرا ي يﺮﻴﮔدﺎـﻳ يدﺮـﻓ
و ﺎـﻘﺗرا ي دﺮـﻜﻠﻤﻋ
يدﺮﻓ و ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ زا ﻖﻳﺮﻃ يﺮﻴﮔدﺎﻳ ترﻮﺻ ﻣ ﻲ ﮔ ﺪﻧﺮﻴ . ﻦﻴـﻨﭽﻤﻫ
ًﻻﻮـﻤﻌﻣ ﻞـﻣاﻮﻋ و هﺎﮕﺘـﺳد ﺎـﻫ ي
ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻤﺣ ﺖﻳ هﺪﻨﻨﻛ زا يﺮﻴﮔدﺎﻳ ، ﻪﻠﺧاﺪﻣ ﺮﮔ د ر ﺮﻈﻧ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﻣ ﻲ ﻧﻮﺷ ﺪ .
2 . دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻢﻳادارﺎﭘ نﺎﻤﻫ:
رﻮﻃ ﻪﻛ زا مﺎـﻧ ﺪﻴﭘ نآ
،ﺖـﺳا ﺶﻫوﮋـﭘ ﻢﻳادارﺎـﭘ
دﺮـﻜﻠﻤﻋ ، ﺮﺘـﺸﻴﺑ ﺮـﺑ
هزﻮﺣ ﺎﻫ ي دﻮﺒﻬﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ و روﺎﻨﻓ ي يﺎﻫ ﺑﺮﻣ ﻮ ط ﺑ ﻪ دﺮﻜﻠﻤﻋ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺰﻛﺮﻤﺗ دراد . ﻢﻬﻣ ﺮﺗ ﻦﻳ فاﺪـﻫا و
ﺞﻳﺎﺘﻧ درﻮﻣ رﺎﻈﺘﻧا زا ﺶﻫوﮋـﭘ ﺎـﻫ رد ﻦـﻳا ﻢﻳادارﺎـﭘ
، ﺎـﻘﺗرا ي دﺮـﻜﻠﻤﻋ يدﺮـﻓ و ﻲﻧﺎﻣزﺎـﺳ ﺖـﺳا
و
ﺳ ﻢﺘﺴﻴ يﺎﻫ دﻮﺒﻬﺑ يدﺮﻜﻠﻤﻋ يدﺮﻓ
و ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻂﺒﺗﺮﻣﺮﻴﻏ ﺎﺑ
يﺮﻴﮔدﺎﻳ
، ﻞﻣاﻮﻋ ﻪﻠﺧاﺪﻣ ﺮﮔ بﻮـﺴﺤﻣ
ﻣ ﻲ ﺪﻧﻮﺷ . اﺮﺑ ي ﻖﻘﺤﺗ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ
،ﻲﻧﺎﺴﻧا شور ﺎﻫ ي دﺪﻌﺘﻣ ي رد ﺐـﻟﺎﻗ ﻟﺎﻌﻓ ﺖـﻴ يﺎـﻫ ﻪﻌـﺳﻮﺗ ا ي
دﻮﺟو دراد . دﺎﻘﺘﻋا ﻪﺑ دوﻮﺗا
) 2007 ( ﻤﻧ ﻲ ناﻮﺗ زا ﻲﻜﻳ شور ار ﺎﻫ رد ﺎﻘﻣ ﻳ ﻪـﺴ ﺎـﺑ ﻪـﻴﻘﺑ ﺶﺨﺑﺮـﺛا ﺮـﺗ
ﺖﺴﻧاد . اﺎﺑ ﻦﻳ ،لﺎﺣ ﻟﺎﻌﻓ ﺖﻴ يﺎﻫ ﻪﻌﺳﻮﺗ ا ي ، ﻞﻣﺎﺷ شزﻮـﻣآ ﻦﻤـﺿ ﺖﻣﺪـﺧ
،1
هرود ﺎـﻫ ي ـﺷزﻮﻣآ
2ﻲ
،
زﻮﻣآدﻮﺧ
3ي
، ﺑﺮﻣ يﺮﮕﻴ
، ﺖﻛﺮﺷ رد
،ﺲﻧاﺮﻔﻨﻛ ﺶﺧﺮﭼ
ﻠﻐـﺷ ﻲ
، ﻮـﻀﻋ ﻳ ﺖ رد تﺎـﺴﺳﺆﻣ ﻪـﻓﺮﺣ
ا ي و
بﺎﺼﺘﻧا ﺖﻗﻮﻣ ﺪﻧا )
،ﺰﻨﻴﺋﻮﮔآ 2005 : 175 - 177 .(
حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ
حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي
، راﺰﺑا ي ﺐﺳﺎﻨﻣ اﺮﺑ ي رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻣ ﺪﻨ ﺮﻛ ند ﻳ ﮔدﺎ ﻴ ﺮ ي نﺎﻨﻛرﺎﻛ و يدﺮﺒﻫار ـﺳﺎﻨﻣ ﺐ و
ﺪﻣآرﺎﻛ اﺮﺑ ي ﻌﺳﻮﺗ ﺔ داﺮﻓا بﻮﺴﺤﻣ ﻣ ﻲ دﻮﺷ ) ﺘـﺳآ ﻴ
،ﻦ رﺎـﻣ ﻳﻨ ﻲ و ﺰﭼوﺮـﺳد
، 2005 .(
نﺎﻣزﺎـﺳ ﺎـﻫ ﺎـﺑ
ﻪﺑ ﮔرﺎﻛ ﻴ ﺮ ي اﻳ ﻦ
،حﺮﻃ رد ﺨﺸﺗ ﻴ ﺺ ﻧﻴ ﺎﻫزﺎ ي ﻪﻌﺳﻮﺗ و مﺎـﺠﻧا نداد تﺎﻣاﺪـﻗا مزﻻ اﺮـﺑ ي ﻊـﻓر ﺎـﻬﻧآ
،
ﺮﺗﺪﻣآرﺎﻛ ﺪﻨﻫاﻮﺧ دﻮﺑ ) ﺖﻴﻤﺳا و
،ﺎﻤﻠﻴﺗ 2001 .(
اﻳ ﻦ حﺮﻃ ، تﻮﻗ ﺎﻫ و ﻒﻌﺿ يﺎﻫ دﺮﻜﻠﻤﻋ نﺎـﻨﻛرﺎﻛ ار
ﺺﺨﺸﻣ و اﺮﺑ ي دﻮﺒﻬﺑ ﻒﻌﺿ ﺎﻫ و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ تﻮﻗ يﺎﻫ ﺎـﻬﻧآ
، ﻪـﻋﻮﻤﺠﻣ ا
ي زا تﺎﻣاﺪـﻗا ار ـﭘ ﺶﻴ ﻲـﻨﻴﺑ
ﻣ ﻲ ﺪﻨﻛ . ﺎﺑ وﺪﺗ ﻳ ﻦ حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي
، ﻧﻴ ﺎﻫزﺎ ﻳ ي ﮔدﺎ ﻴ ﺮ ي
، ﺎﺘﻧ ﻳ ﺞ درﻮـﻣ رﺎـﻈﺘﻧا ) فاﺪـﻫا ـﻳ ﮔدﺎ ﻴ ﺮ ي ( و
تﺎﻣاﺪﻗا مزﻻ اﺮﺑ ي ﻖﻘﺤﺗ فاﺪﻫا ﻳ ﮔدﺎ ﻴ ﺮ ي ﻌﺗ ﻴﻴ ﻦ ﻣ ﻲ دﻮـﺷ )
،ﮓﻧاﺮﺘـﺴﻣرآ 2009
: 249 .(
ﻦﻴـﻨﭽﻤﻫ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. On The Job Training
2. Courses
3. Self-Guided Reading
ﻣ ﻲ ناﻮﺗ حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي ار ﻳ ﻚ راﺰﺑا زرا ﻳ ﺑﺎ ﻪﺑ ﻲ دروآ رﺎﻤﺷ ﻪﻛ
ﻂـﺳﻮﺗ نﺎـﻨﻛرﺎﻛ ﻪـﺑ
رﺎـﻛ ﻪـﺘﻓﺮﮔ
ﻣ ﻲ دﻮﺷ و اراد رﺎﻬﭼ ي ﺼﺨﺸﻣ ﺔ ﻠﺻا ﻲ ﺖﺳا ﻪﻛ ترﺎﺒﻋ ﺪﻧا زا )
،تﺮﺳﻮﻴﺑ 2011
:(
1 .
،ﺶﻧاد ترﺎﻬﻣ و ﺎﻧاﻮﺗ ﻲﻳ ﺘﺷﺬﮔ ﺔ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ار ﺑزﺎﺑ ﻴﻨ ﻲ ﻣ ﻲ ﻨﻛ ﺪ و ﻧﻴ ﺎﻫزﺎ ـﻳ ي ﮔدﺎ ﻴ ﺮ ي ﺎـﻬﻧآ ار
سﺎﺳاﺮﺑ فاﺪﻫا آﻳ هﺪﻨ ﺺﺨﺸﻣ ﻣ ﻲ دزﺎﺳ .
2 . نﺎﻨﻛرﺎﻛ رد وﺪﺗ ﻳ ﻦ حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي ﺖﻛرﺎﺸﻣ ﺪﻧراد و ﺮﻫ حﺮﻃ دﺮﻓ ي ﺎﺑ رﺎﻜﻤﻫ ي دﻮﺧ
دﺮﻓ و ﺎﺑ ترﻮﺸﻣ ﺶﺘﺳﺮﭘﺮﺳ وﺪﺗ
ﻳ ﻦ ﻣ ﻲ دﻮﺷ .
3 . تﺎﻃﺎﺒﺗرا نﺎﻣزﺎﺳ
ﺘﻓﺎﻳ ﺔ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺎﺑ ﺪـﻣ ﻳ ناﺮ و نﺎﺘـﺳﺮﭘﺮﺳ ار
ﻬـﺴﺗ ﻴ ﻞ ـﻣ ﻲ دزﺎـﺳ . زا ا ـﻳ ﻦ
ﺮﻃ ﻳ ﻖ ، نﺎﻜﻣا رد ﻳ ﺖﻓﺎ رﻮﺧزﺎﺑ د دﺮﻜﻠﻤﻋ ي ﺑﻴ ﺮﺘﺸ ﻢﻫاﺮﻓ ﻣ ﻲ دﻮﺷ .
4 . تﺎــﻋﻼﻃا مزﻻ
اﺮــﺑ ي ﻤــﺼﺗ ﻢﻴ يﺮــﻴﮔ رد ﻣز ﻪــﻨﻴ يﺎــﻫ ﻒــﻠﺘﺨﻣ ار ﻢﻫاﺮــﻓ ــﻣ ﻲ
؛ﺪــﻨﻛ زا
ﻤﺼﺗ ﻢﻴ يﺮﻴﮔ درﻮﻣرد بﺎﺨﺘﻧا شور ﺐﺳﺎﻨﻣ اﺮﺑ ي شزﻮﻣآ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺎﺗ ﻤﺼﺗ ﻢﻴ يﺮﻴﮔ رد درﻮﻣ
ﺎﻘﺗرا ي نﺎﻨﻛرﺎﻛ .
رد ﺔﻨﻴﻣز ﻛ ﺖﻴﻔﻴ و اﻮﺘﺤﻣ ي حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي ﻧ ﺰﻴ كﺮﻛ ﺮﺗﺎﭘ ﻳ ﻚ ) 2006 ( ﺪﻘﺘﻌﻣ ﺖﺳا ﻪﻛ ﺮـﻫ
حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي ﺎﺑ ﻳ ﺪ يدﺮﺑرﺎﻛ و ﻞﺑﺎﻗ هدﺎﻔﺘﺳا
؛ﺪﺷﺎﺑ ياراد دوﺪﺤﻣ ة ﻲﻧﺎـﻣز و
ًﻼﻣﺎـﻛ ﺺﺨـﺸﻣ و
ﺢﻳﺮﺻ ﺪﺷﺎﺑ . ﻪﺑ رﻮﻃ ﻲﻠﻛ ، ﺶﻫوﮋﭘ ﺎﻫ مﺎﺠﻧا ي هﺪﺷ رد ﻨﻴﻣز ﺔ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ ار ﻣ ﻲ ناﻮـﺗ ﻪـﺑ ود ﻪﺘـﺳد
ﻢﻴﺴﻘﺗ دﺮﻛ :
.1 نﺎﻨﻛرﺎﻛ يدﺮﻓ ﺔﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫﺪﻣﺎﻴﭘ ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ
،ﺰﻧاﻮﻳا: ﻲﻠﻋ و ﺳ نﻮﺘﻠﮕﻨﻴ ) 2002 (
، ﺎـﺑ ﻲـﺳرﺮﺑ
ﻮﺤﻧ ة ﻦﻴﻴﻌﺗ يﺎﻫزﺎﻴﻧ
،ﻲﺷزﻮﻣآ شور ﺎﻫ ي ﻲﺷزﻮﻣآ
، ﺎﻤﺣ ﺖﻳ يﺎﻫ ﻲﺘﻓﺎـﻳرد داﺮـﻓا و هﺎﮔﺪـﻳد ﺎـﻬﻧآ ـﺑ ﺎ
هدﺎﻔﺘﺳا زا حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ ﻪﻛ ﺪﻧدﺮﻛ تﺎﺒﺛا هدﺎﻔﺘﺳا
زا ﻦﻳا حﺮـﻃ ، رد ﻌـﺳﻮﺗ ﺔ ﻪـﻓﺮﺣ ا ي ﺮﻤﺘـﺴﻣ
نﺎﻨﻛرﺎﻛ يدﺎﻋ لﺎﻌﻓ رد ﺶﺨﺑ ﺖﺒﻗاﺮﻣ ﺎﻫ ي ﻲﻜﺷﺰﭘ ﺶﺨﺑﺮﺛا ﺖﺳا . ﺶﻫوﮋﭘ رد ﺰـﻴﻧ يﺮـﮕﻳد يﺎـﻫ
ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا دﺮﺑرﺎﻛ
حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ رد دﻮﺒﻬﺑ دﺮﻜﻠﻤﻋ داﺮـﻓا ) يﺪـﻠﻳاو و
،سﻻاو 1998
؛
،ﻲﻧﺎـﻘﻟﺎﻃ
،ﻲﻨﻴﻣا يرﺎﻔﻏ و
،ﻲﺳودآ 1392 (
، ﺎﻘﺗرا ي ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ماﺪﺨﺘﺳا )
،يﺪﻫاز ـﺷور لﺪﻨ و ﻦـﺴﺣ رﻮـﭘ
، 1389
؛
يد
،سوو د ي وﺎﻫ
،ﺰﻣﺎﻴﻠﻳو 2011 ( و يزوﺮﻴﭘ رد ﮓﻨﺟ ﺎﻫداﺪﻌﺘﺳا )
،ﺰﻨﻴﺋﻮﮔآ ﻦﺳﺮﻓدﺎﮔ و
،ﻮﺟ 2012 (
ﻲﺳرﺮﺑ ﺪﺷ ه ﺖﺳا . ﺖﻨﺑ ) 2006 ( ﺑ ﻀﻌ ﻲ زا ﻪﺒﻨﺟ ﺎﻫ ي ﻚﻳرﺎﺗ ﻪﺑ ﮔرﺎﻛ يﺮﻴ حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮـﻓ ياﺮـﺑ
ﻌﺳﻮﺗ ﺔ داﺮﻓا ار دﺮﻛ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ .
يو ﺖﻓﺎﻳرد ﻪﻛ حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮـﻓ ، ﻪـﺑ ﻞـﻴﻟد يدﺮـﻓ ندﻮـﺑ ﺘﻴﻫﺎـﻣ ﺶ
ﺐﺟﻮﻣ ﺖﻠﻔﻏ زا ﻞﺋﺎﺴﻣ و را دﺮﺒﻫ يﺎﻫ نﻼﻛ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻣ ﻲ دﻮﺷ . رد ﺐﻠﻏا دراﻮـﻣ
، ﻦـﻳا حﺮـﻃ ﻲـﺘﻨﻳز
ﺖﺳا و دﺮﺑرﺎﻛ ﻲﻌﻗاو دراﺪﻧ .
.2 ﻞﻣاﻮﻋ و داﺮﻓا ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ ﺛﺄﺗ
ﻴ راﺬﮔﺮ يدﺮﻓ ﺔﻌﺳﻮﺗ ﺮﺑ ﺳ :
ﻴ داﻮﺟﺪ ﻳ ﻦ
، يرﺪﻴﺣ و يداﺮﻣزﺎﺒﻬـﺷ
) 1388 ( رد ﻲﺸﻫوﮋﭘ ﻪﺑ ﻲﺳرﺮﺑ ﻞﻣاﻮﻋ ﺮﺛﺆﻣ ﺮﺑ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ يدﺮﻓ و زﺎـﺳﺪﻨﻤﻧاﻮﺗ ي
نﺎـﻨﻛرﺎﻛ ﻞﻏﺎـﺷ
رد
ﺶﺨﺑ ﻲﺗﺎﻣﺪﺧ مﺎﻈﻧ ﻲﻜﻧﺎﺑ ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ . ﺎﻬﻧآ ﺲﭘ زا ﻞﻴﻠﺤﺗ هداد ﺎﻫ
، ﺞﻨﭘ ﻞﻣﺎﻋ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﺪﺷر يدﺮـﻓ و
ﻲﺣاﺮﻃ
،ﻲﻠﻐﺷ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﻞﺋﺎﺴﻣ يوﺮﻴﻧ ﻲﻧﺎﺴﻧا و ﺗ ﻢﻴ يﺎﻫ
،يرﺎﻛ ﻚﺒﺳ
،يﺮﺒﻫر ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﺖﻴﻤﺳر و
ﺖﻴﻓﺎﻔﺷ و ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ ﻂﻴﺤﻣ و دﻮﺒﻧ ﺰﻛﺮﻤﺗ ار ﻪﺑ ناﻮﻨﻋ ﻢﻬﻣ ﺮﺗ ﻦﻳ ﻞﻣاﻮﻋ ﺮﺛﺆﻣ ﺮﺑ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ داﺮﻓا ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ
ﻛ ﺪﻧدﺮ . هوﻼﻋ ﻦﻳاﺮﺑ ، ﻲﻠﺋﺎﺴﻣ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﺖﻳﺎﻤﺣ نﺎﺘﺳﺮﭘﺮﺳ )
،كﻮﻟﺎﺑ 2007 ( و نارﺎﻜﻤﻫ دﺮﻓ ) رﻮﻣ و
،ﺪـﻧﻮﺑ
2007 ( ﺰﻴﻧ ﻪﺑ ناﻮﻨﻋ ﻞﻣاﻮﻋ ﺮﺛﺆﻣ رد ﻌﺳﻮﺗ ﺔ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﻲﻳﺎﺳﺎﻨﺷ ﺪﻧﺪﺷ .
رد ﻲﺸﻫوﮋﭘ
،ﺮﮕﻳد ﺺﺨﺸﻣ ﺪﺷ ﻪﻛ ﻲﺸﺨﺑﺮﺛا حﺮﻃ
ﻌﺳﻮﺗ ﺔ
،يدﺮﻓ ﻲﮕﺘﺴﺑ ﻪﺑ دﺮﻓ هدﺎﻔﺘﺳا هﺪﻨﻨﻛ
زا نآ
؛دراد ﻦﻳﺪﺑ ﻪﻛ ﺎﻨﻌﻣ يدﺮﻓ ﻪﻛ ﺶﻘﻧ دﻮﺧ ار رد ﻪﻌـﺳﻮﺗ ـﻣ ﻲ
،ﺪـﻧاد ﺮـﺑاﺮﺑرد تاﺮـﻴﻴﻐﺗ ﺖـﻣوﺎﻘﻣ
ﻤﻧ ﻲ
،ﺪﻨﻛ ﻪﺑ ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﺪﺷر دﻮﺧ ﻪﻗﻼﻋ ﺪﻨﻣ ﺖﺳا و ﻣ ﻲ ﺪﻧاد ﻪـﻛ ﻪـﻧﻮﮕﭼ دﻮـﺧ و ﺶﻄﻴـﺤﻣ ار
ياﺮـﺑ
يﺮﻴﮔدﺎﻳ
،ﺮﺘﺸﻴﺑ ﮓﻨﻫﺎﻤﻫ ﺪﻨﻛ
) ﺘﺳآ ﻴ
،ﻦ رﺎﻣ ﻳﻨ ﻲ
، و ﺰﭼوﺮﺳد
، 2005 .(
شور ﻲﺳﺎﻨﺷ ﺶﻫوﮋﭘ
ﺶﻫوﮋﭘ ﺎﻫ مﺎﺠﻧا ي هﺪﺷ درﻮﻣرد ﻪﺑ رﺎﻛ يﺮﻴﮔ حﺮﻃ ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي رد نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ
، ﺴﺑ ﻴ رﺎ دوﺪﺤﻣ ﺖﺳا و
ﺑﻴ ﺮﺘﺸ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﺮﺑ نﺎﻣزﺎﺳ ﺎﻫ ي لﺎﻌﻓ رد زﻮﺣ ة شزﻮﻣآ و ﺖﻣﻼﺳ ﺰﻛﺮﻤﺗ ﻪﺘﺷاد ﺪﻧا . اﻳ ﻦ ﺶﻫوﮋﭘ ، ﺎـﺑ
ﻢﻠﻋ ﻪﺑ اﻳ ﻦ ﺘﺳﺎﻛ ﻲ ﺎﻫ و ﺎﺑ فﺪﻫ ﺖﺧﺎﻨـﺷ ﺑﻴ ﺮﺘـﺸ ا ـﻳ ﻦ حﺮـﻃ و دﺮﺑرﺎـﻛ نآ رد ﺖﻌﻨـﺻ و ﻧﺎﻣزﺎـﺳ ﻲ
توﺎﻔﺘﻣ ترﻮﺻ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺳا ﺖ . اﺮﺑ ﻳ ﻦ سﺎﺳا ، شور درﻮﻣ هدﺎﻔﺘﺳا رد اﻳ ﻦ ﻘﺤﺗ ـﻴ ﻖ ، دﺪـﻧاﺮﮔ رﻮـﺌﺗ ـﻳ ي ﺎ
ﺮﻈﻧ هداد ﺔﻳ دﺎﻴﻨﺑ ﺖﺳا . اﺮﺑ ي ﻊﻤﺟ روآ ي هداد ﺎـﻫ ي درﻮـﻣ ﻧ ـﻴ زﺎ رد ا ـﻳ ﻦ ﺶﻫوﮋـﭘ ، زا ﻪﺒﺣﺎـﺼﻣ ﺎـﻫ ي
ﻧرﺎﺘﺧﺎﺳ ﻪﺘﻓﺎﻴ و ﻧ ﻪﻤﻴ ﻪﺘﻓﺎﻳرﺎﺘﺧﺎﺳ هدﺎﻔﺘﺳا
ﺪﺷ . ﻨﭽﻤﻫ ﻴ ﻦ ﺎﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ اﺮﻘﺘﺳا ﻲﻳ ندﻮـﺑ شور هداد دﺎـﻴﻨﺑ
،
تﻻاﺆﺳ زﺎﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻪﺑ زﻮﺣ ة ﻠﻛ ﻲ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻈﻧ ﻴ ﺮ
» ﺎﻤﺷ ﻪﭼ ﻪﺑﺮﺠﺗ ا ي زا ﺪـﺷر و ﭘﻴ ﺖﻓﺮـﺸ رد ﮔﺪـﻧز ﻲ
رﺎﻛ ﻳ ي ﺎ ﺼﺨﺷ ﻲ ﻪﺘﺷاد ا ﺪﻳ
؟
« رد ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ ﺎﻫ ﻪﺑ ﻛ رﺎ ﺘﻓﺮﮔ ؛ﺪﺷ ﻪ زﻳ اﺮ ترﻮﺻرد ﺋﺰﺟ
ﻲ و ﻲﻠﻴﺼﻔﺗ ندﻮﺑ
،تﻻاﺆﺳ هار ﻪﺑ ور ي نﺎﻜﻣا ﺎﻫ ي ﻒﻠﺘﺨﻣ رد ﻒﺸﻛ ﻫﺎﻔﻣ ﻴ ﻢ و ﻪﻟﻮﻘﻣ ﺎـﻫ ﻪﺘـﺴﺑ ـﻣ ﻲ دﻮـﺷ و ﻫﺎﻣ ـﻴ ﺖ
اﺮﻘﺘﺳا ﻲﻳ ﻘﺤﺗ ﻴ ﻖ زﻳ ﺮ لاﺆﺳ ﻣ ﻲ دور .
ﻌﻣﺎﺟ ﺔ رﺎﻣآ ي اﻳ ﻦ ﺶﻫوﮋﭘ ﻞﻣﺎﺷ ، نﺎﻨﻛرﺎﻛ و ناﺮﻳﺪﻣ ﺖﻛﺮﺷ ﺐﺼﻧ ﻧﻴ
،وﺮ ﻳ ﻜ ﻲ زا نﺎﻣزﺎﺳ ﺎـﻫ ي
هژوﺮﭘ رﻮﺤﻣ لﺎﻌﻓ رد زﻮﺣ ة ﺖﻌﻨﺻ ژﺮﻧا ي ﺖﺳا . اﺮﺑ ي ﻌﺗ ﻴﻴ ﻦ داﺪﻌﺗ ﻪﻧﻮﻤﻧ رد اﻳ ﻦ ﺶﻫوﮋﭘ ، زا مﻮـﻬﻔﻣ
ﻪﻧﻮﻤﻧ ﮔ ﻴ ﺮ ي ﺮﻈﻧ ي هدﺎﻔﺘﺳا و ﻪﻧﻮﻤﻧ ﮔ يﺮﻴ ﻪﺑ شور ﻪﻟﻮﻠﮔ ﻓﺮﺑ ﻲ مﺎﺠﻧا ﺪﺷ . رد ﺶﻫوﮋﭘ ،ﺮﺿﺎﺣ ﻢـﺠﺣ
ﻪﻧﻮﻤﻧ زا ﭘﻴ ﺶ ﻌﺗ ﻴﻴ ﻦ ﺪﺸﻧ
؛ ﻪﻜﻠﺑ سﺎﺳاﺮﺑ رﻮﺌﺗ ي لﺎﺣرد رﻮﻬﻇ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﺎﻫ بﺎﺨﺘﻧا و هداد ﺎﻫ روآدﺮـﮔ ي
ﺪﻧﺪﺷ و ﻊﻤﺟ روآ ي هداد ﺎﺗ ﺳر ﻴ نﺪ ﻪﺑ ﻄﻘﻧ ﺔ عﺎﺒﺷا ﻪﻣادا1
ﻳ ﺖﻓﺎ . اﺮﺑ ﻳ ﻦ سﺎﺳا ، ﺎﺑ هد ﺒﺣﺎـﺼﻣ ﺔ ﻤﻋ ـﻴ ﻖ
ﺎﺑ نﺎﻨﻛرﺎﻛ و ناﺮﻳﺪﻣ ﺪﺣاو ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻧﺎﺴﻧا ﻲ ﺖﻛﺮﺷ ﺐﺼﻧ ﻧﻴ وﺮ ﻪﺑ عﺎﺒـﺷا ﺮـﻈﻧ ي ـﺳر ﻴ ﺪ ﻳ ﻢ ﺎـﻣا ، اﺮـﺑ ي
ﻤﻃا ﻴ نﺎﻨ ﺑﻴ ﺮﺘﺸ ، ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ ﺎﻫ ي ﻢﻫدزﺎﻳ و ﻢﻫدزاود ﻧﻴ ﺰ مﺎﺠﻧا و ﺰﺠﺗ ﻪﻳ و ﻞﻴﻠﺤﺗ ﺪﺷ ﺎﺗ ﭼ ـﻴ ﺰ ي زا ﻢـﻠﻗ
ﻧﻴ ﺪﺘﻔ . ﻪﺑ ﻠﻛرﻮﻃ ،ﻲ
±10 15 ﻪﻧﻮﻤﻧ اﺮﺑ ي مﺎﺠﻧا ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ ﻓﺎﻛ ﻲ دﻮﺑ )
،ﻞﻳو 1996 : 101 .(
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Saturation point
ًﺎﺒﻟﺎﻏ رد ﺶﻫوﮋﭘ ﺎﻫ ي ﻲﻔﻴﻛ
، ﻪﺑ ﺎﺟ ي هدﺎﻔﺘﺳا زا تارﺎﺒﻋ ﻲﻳاور و ﻲﻳﺎﻳﺎﭘ ﻪـﻛ ﻪـﺸﻳر رد ﻢﻳادارﺎـﭘ
ﺶﻫوﮋﭘ ﻛ ﻤ ﻲ
،ﺪﻧراد ياﺮﺑ ﻲﺑﺎﻳزرا ﺖﻴﻔﻴﻛ ﺶﻫوﮋﭘ ﺎﻫ ، زا رﺎـﻴﻌﻣ ﺬـﭘدﺎﻤﺘﻋا يﺮﻳ ﺎـﻳ ﺖـﻴﻠﺑﺎﻗ دﺎـﻤﺘﻋا
1
هدﺎﻔﺘﺳا ﻣ ﻲ دﻮﺷ . ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ دﺎﻤﺘﻋا ﻪﺑ ﻲﻧﺎﻴﺑ
،هدﺎﺳ ﻲﻧاﺰﻴﻣ ﺖـﺳا ﻪـﻛ رد نآ ـﻣ ﻲ ناﻮـﺗ ﻪـﺑ ﻪـﺘﻓﺎﻳ يﺎـﻫ
ﺶﻫوﮋﭘ ﻲﻔﻴﻛ ﻲﻜﺘﻣ دﻮﺑ و ﻪﺑ ﺞﻳﺎﺘﻧ نآ دﺎﻤﺘﻋا ﺮﻛ د . ﺎﺑﻮﮔ و ﻦﻠﻜﻨﻴﻟ
، ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ دﺎﻤﺘﻋا ار ﻞﻣﺎـﺷ رﺎـﻬﭼ
رﺎﻴﻌﻣ ﻞﺑﺎﻗ لﻮﺒﻗ
،ندﻮﺑ لﺎﻘﺘﻧا ﺬﭘ
،يﺮﻳ ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ نﺎﻨﻴﻤﻃا و ﺗ ﻳﺄ يﺮﻳﺬﭘﺪﻴ ﻣ2
ﻲ ﺪﻨﻧاد ) ﻪﺑ ﻞﻘﻧ زا ﺮﺷ ﻒﻳ هداز
،
،ﻲﻧاﻮﻟا ﺎﺿر ﻲﻳ ﺶﻨﻣ و رﺎﺘﺨﻣ نﺎﻳ رﻮـﭘ
، 1392 .(
رد ﻦـﻳا ﺶﻫوﮋـﭘ ، يﺎـﻫرﺎﻴﻌﻣ قﻮـﻓ
ﺎـﺑ يﺎـﻫدﺮﺒﻫار
هﺪﺷ ﻦﻴﻣﺄﺗ ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ ﺪﻧا
. زا ﻲﺘﻓﺎﻳرد تﺎﻋﻼﻃا ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ
نﺎﮔﺪﻧﻮﺷ و ﻂﺒﺿ ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ ﺔﺴﻠﺟ رد
ﻋرد ﻦﻴ لﺎـﺣ
ﺖﺷاددﺎﻳ ﺖﻓﺮﮔ ترﻮﺻ ﺰﻴﻧ يرادﺮﺑ .
ﻪﺑ نآ زا ﻪﺨﺴﻧ ﻚﻳ ﺲﭙﺳ ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ
نﺎﮔﺪﻧﻮﺷ ﺎـﺗ ﺪـﺷ هﺪـﻧادﺮﮔزﺎﺑ
ﺖﺤﺻ ﺎﻬﻧآ ﺪﻨﻨﻛ ﺪﻴﻳﺄﺗ ار .
ﻪﺑ ترﻮﺻ ﺎﺑ ﺮﻤﺘﺴﻣ ﺖﻛرﺎﺸﻣ نﺎﮔﺪﻨﻨﻛ رد ﺶﻫوﮋﭘ رد طﺎﺒﺗرا
ﻢﻳدﻮﺑ و ﺞﻳﺎـﺘﻧ
ﺮﻫ ﻪﻠﺣﺮﻣ زا ﻞﻴﻠﺤﺗ و ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ لﺪﻣ ﻲﻳﺎﻬﻧ ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﺑ ﺎﻬﻧآ ا ﻪـﺋار و زا ﺮﻈﻧ ﻫ ﺎﻳ نﺎـﺸ هدﺎﻔﺘـﺳا ﺪـﺷ .
ﺎﻬﻧرد ،ﺖﻳ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻂﺳﻮﺗ رﺎﻬﭼ ﺮﻔﻧ زا ﺼﺼﺨﺘﻣ ﺎ ن ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﻲﺳرﺮﺑ و ﺗﺄ ﻳﻴ ﺪ ﺪﺷ .
ﻪﺘﻓﺎﻳ يﺎﻫ ﺶﻫوﮋﭘ
رد ﻦﻳا ﺶﻫوﮋﭘ ، اﺮﺑ ي ﺰﺠﺗ ﻞﻴﻠﺤﺗ و ﻪﻳ هداد
ﺎﻫ ، زا ﻪـﺳ شور راﺬـﮔﺪﻛ ي
،زﺎـﺑ رﻮـﺤﻣ ي و ﺑﺎـﺨﺘﻧا
3ﻲ
هدﺎﻔﺘﺳا ﺪﺷ . ﻪﻣادارد ، ﻮﺤﻧ ة ﺰﺠﺗ ﻪﻳ و ﻞﻴﻠﺤﺗ هداد ﺎﻫ ﺎﺑ اﻳ ﻦ ﻪﺳ عﻮﻧ راﺬﮔﺪﻛ ي و ﺎﺘﻧ ﻳ ﺞ ﺎﻬﻧآ نﺎﺸﻧ هداد
ﺪﻫاﻮﺧ ﺪﺷ .
راﺬﮔﺪﻛ ي زﺎﺑ
رد ﻦﻳا
،ﻪﻠﺣﺮﻣ اﺪﺘﺑا هداد ﺎﻫ ي ﻞﺻﺎﺣ زا ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ ﺎﻫ ﻪﺑ ﺖﻗد
،ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺳرﺮﺑ ﻲ و ﻠﺤﺗ ﻴ ﻞ ﺪﻧﺪـﺷ . ﺲﭙـﺳ
مﻮﻬﻔﻣ زﺎﺳ ي ترﻮﺻ ﺖﻓﺮﮔ و هداد ﺎﻫ ﻲﻳ ﻪﻛ زا ﺮﻈﻧ مﻮﻬﻔﻣ ﺒﺷ ﻴ ﻪ ﻪﺑ ﻳ ﺪﻜ ﻳ
،ﺪﻧﺮﮕ ﺎﺑ مﺎﻧ ﺎﻫ ي
،ﺐـﺳﺎﻨﺘﻣ
ﺐﺴﭼﺮﺑ هدز ﺪﺷ
؛ﺪﻧ ﺑ ﺮا ي
،لﺎﺜﻣ ﺮﮕﺸﻫوﮋﭘ ﺎﺑ
ﺳرﺮﺑ ﻲ ﻞﻘﻧ لﻮـﻗ ز ـﻳ
،ﺮ ﻪـﺑ مﻮـﻬﻔﻣ
» دﻮـﺒﻬﺑ دﺮـﻜﻠﻤﻋ
ﻇو ﻪﻔﻴ يا
« ﺖﺳد ﻳ ﻪﺘﻓﺎ ﺖﺳا :
» ﺮﻜﻓ ﻣ ﻲ ﻢﻨﻛ ﺎﺑ ﻳ ﺪ ﻳ ﻚ راﺪﻘﻣ ﻪﺑ مرﺎﻛ ﺼﺼﺨﺗ ﻲ ﺮـﺗ هﺎـﮕﻧ ﻢﻨـﻛ . ﻦـﻣ
ﺎﻫرﺎﻛ ي طﻮﺑﺮﻣ ﻪﺑ ﻮﺴﺗ ﻪﻳ بﺎﺴﺣ ﺎﻫ و ﻢﻜﺣ ندز ﺎﻫ ، رﺎﻣآ ، شراﺰﮔ ﺎﻫ و ﺎﺑ ﻳ ﻧﺎﮕ ﻲ ور رد نﺎﻣزﺎـﺳ مﺎـﺠﻧا
ﻣ ﻲ ﻢﻫد و ﻣ ﻲ ﻢﻫاﻮﺧ ﻢﺼﺼﺨﺗ ور
رد ﻤﻫ ﻴ ﻦ ﻣز ﻴ ﻪﻨ ﺎﻘﺗرا مﺪـﺑ . ﺮـﮔا رد مرﺎـﻛ ﺺـﺼﺨﺘﻣ ﺮـﺗ
،ﻢـﺷﺎﺑ
ﺖﻋﺮﺳ مرﺎﻛ ﺮﺗﻻﺎﺑ ﻣ ﻲ
،دور ﻗد ﻴ ﻖ ﺮﺗ ﻣ ﻲ مﻮﺷ و ﻢﺘﻗو ﻢﻫ ﺖﺳرد ﺼﺨﺗ ﻴ ﺺ هداد ﻣ ﻲ دﻮﺷ . ﺮـﮔا
ًﻼﺒـﻗ
ﻳ ﻚ ﻮﺴﺗ ﻪﻳ بﺎﺴﺣ ﺑﻴ ﺖﺴ ﻗد ﻴ ﻪﻘ لﻮﻃ ﻣ ﻲ ﺸﻛ ﻴ ﺪ
، ا ﻻ ن ﻢﻧاﻮﺘﺑ ﺎﺑ ﻳ ﻚ هﺎﮕﻧ ندﺮﻛ ، ﻢﻫ ﺮﺳ ﻳ ﻊ ﺮـﺗ و ﻢـﻫ
ﺘﻬﺑ ﺮ نآ ار مﺎﺠﻧا ﻢﻫد
« .
،ﻪﻣادارد نآ ﻪﺘﺳد زا ﻫﺎﻔﻣ ﻴ ﻢ جاﺮﺨﺘﺳا هﺪﺷ ﻪﻛ ﻪﺑ ﻘﻋ ﻴ ﺪ ة ﺮﮕﺸﻫوﮋﭘ ﻪﺑ
ﻳ ﻚ
عﻮﺿﻮﻣ ﻳﺎ مﻮﻬﻔﻣ
،كﺮﺘﺸﻣ هرﺎﺷا ﻪﺘﺷاد ﺪﻧا
، ﺮﻳز ﻧاﻮﻨﻋ ﻲ ﻋاﺰﺘﻧا ﻲ ﺮﺗ راﺮﻗ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺪﻧا ﻪـﻛ ﻪـﺑ نآ ﻪـﻟﻮﻘﻣ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 1. Trustworthiness
2. Credibility, transferability, ependability and confirmability 3. Open, Axial and Selective Coding
ﻣ ﻲ ﻢﻴﻳﻮﮔ ؛ ﺑ ﺮا ي لﺎﺜﻣ ﺷ ﺺﺨﺸﻣ ، ﺪ
ﻪﻛ ﻫﺎﻔﻣ ﻴ ﻢ
» ﮕﻧا ﻴ هﺰ اﺮﺑ ي ﻪﻌﺳﻮﺗ
«
،
» ﻮﭘ ﻳﺎ ﻲﻳ دﺮﻓ ي
«
،
» ﻧﻴ زﺎ ﻪـﺑ
ﻦﺘﺴﻧاد
« و
» ﺪﺷر ﻨﺘﺒﻣ ﻲ ﺮﺑ ﻖﺋﻼﻋ
« هرﺎﺷا ﻪﺑ ﻳ ﻚ عﻮﺿﻮﻣ دراد ﺪﻨﻳاﺮﻓ و ﻌﺳﻮﺗ ﺔ دﺮﻓ ي
، ﻣ ﺛﺄﺘ ﺮ زا اﻳ ﻦ
ﺖﺳا ﻪﻛ دﻮﺧ دﺮﻓ ﻧﻴ ﺰ ﻪﻌﺳﻮﺗ شا ار روﺮﺿ ي ﺪﻧاﺪﺑ . ﻪﺑ ترﺎﺒﻋ
،ﺮـﺘﻬﺑ دﺮـﻓ ﻪـﺑ لﺎـﺒﻧد ﻪﻌـﺳﻮﺗ ﺪـﺷﺎﺑ ؛
اﺮﺑﺎﻨﺑ ﻳ ﻦ ، ﻫﺎﻔﻣ ﻴ ﻢ قﻮﻓ رد ﻪﻟﻮﻘﻣ ا ي ﺎﺑ ناﻮﻨﻋ
» ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻮﺟ ﻲﻳ دﺮﻓ
« راﺮﻗ هداد ﺪﺷ ﻪﻛ ﻢـﻫ ـﻋاﺰﺘﻧا ﻲ ﺮـﺗ
ﺖﺳا و ﻢﻫ اﻳ ﻦ ﻫﺎﻔﻣ ﻴ ﻢ ار ﺶﺷﻮﭘ ﻣ ﻲ ﺪﻫد . عﻮﻤﺠﻣرد ، 17 ﻪﻟﻮﻘﻣ و 61 مﻮﻬﻔﻣ ﺎﺳﺎﻨﺷ ﻲﻳ و جاﺮﺨﺘﺳا
ﺪﻧﺪﺷ ﻪﻛ رد لوﺪﺟ 2 ﻞﺑﺎﻗ ﻪﻈﺣﻼﻣ ﺪﻧا .
لوﺪﺟ 2 . ﻪﻟﻮﻘﻣ ﺎﻫ و ﻫﺎﻔﻣ ﻴ ﻢ
راﺬﮔﺪﻛ ي رﻮﺤﻣ ي
رد اﻳ ﻦ ﻪﻠﺣﺮﻣ
، ﺑﻴ ﻦ ﻪﻟﻮﻘﻣ ﺎﻫ ي ﻟﻮﺗ هﺪـﺷﺪﻴ رد ـﻠﺣﺮﻣ ﺔ ﻛ راﺬـﮔﺪ ي زﺎـﺑ ﻪـﻄﺑار راﺮـﻗﺮﺑ ﺪـﺷ .
» ﺔﻌـﺳﻮﺗ
ﺎﺷ ﻲﮕﺘﺴﻳ يﺎﻫ دﺮﻓ
« ﻪﺑ ناﻮﻨﻋ ﻟﻮﻘﻣ ﺔ رﻮـﺤﻣ ي بﺎـﺨﺘﻧا
؛ﺪـﺷ ز ـﻳ اﺮ ﺎـﭘدر ي نآ رد ﺐـﻠﻏا هداد ﺎـﻫ و
ﻞﻘﻧ لﻮﻗ ﺎﻫ ي ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ نﺎﮔﺪﻧﻮﺷ
، ﻪﺑ حﻮﺿو هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺪﺷ و ﺲﭘ زا ندادراﺮﻗ نآ رد ﺰﻛﺮﻣ
،لﺪـﻣ ﺮﻳﺎـﺳ
ﻪﻟﻮﻘﻣ ﺎﻫ ﺎﺑ نآ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﺪﻧﺪﺷ . اﺮﺑ ﻛ ي راﺬﮔﺪ ي رﻮـﺤﻣ ،ي زا ﻮـﮕﻟا ي ادارﺎـﭘ ﻳ ﻤ ﻲ سواﺮﺘـﺳا و
ﺑرﻮـﻛ ﻴ ﻦ
) 1391 ( هدﺎﻔﺘﺳا ﺪﺷ .
ﻪﻟﻮﻘﻣ ﻫﺎﻔﻣ
ﻴ ﻢ
ﺔﻌﺳﻮﺗ ﺎﺷ ﻲﮕﺘﺴﻳ دﺮﻓ يﺎﻫ و ﺶﻧاد ﺐﺴﻛ ،ﺺﺼﺨﺗ يﺎﻘﺗرا
،ﻲﻫﺎﮔآ ﻪﺑﺮﺠﺗﺎﺑ ﺮﺗ يﺮﻴﮔدﺎـﻳ ،ﻞﺋﺎـﺴﻣ ةرﺎﺑرد ﺶﻨﻴﺑ ﺐﺴﻛ ،نﺪﺷ
ترﺎﻬﻣ ﺎﻫ ي
،ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﻲﺣﻼﺻا ﺔﻌﺳﻮﺗ
يدﺮﻓ دﺮﻜﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ
دﺮﻜﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ ﻇو
ﻴ ﻪﻔ ا يدﺮﻜﻠﻤﻋ يﺎﻫﺎﻄﺧ ﺶﻫﺎﻛ ،رﺎﻛ رد ﺖﻗد و ﺖﻋﺮﺳ يﺎﻘﺗرا ،ي
ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ دﺮﻜﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ
،نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ يﺪﻨﻣدﻮﺳ ،نﺎﻣزﺎﺳ دﺮﻜﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ هﺮﻬﺑ
رو نﺎﻣزﺎﺳ ي
ﻪﻌﺳﻮﺗ دﺮﻓ ﻲﻳﻮﺟ ﻪﺑ زﺎﻴﻧ ،يدﺮﻓ ﻲﻳﺎﻳﻮﭘ ،ﻪﻌﺳﻮﺗ ياﺮﺑ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ةﺰﻴﮕﻧا
ﻲﻨﺘﺒﻣ ﺪﺷر ،ﻦﺘﺴﻧاد ﻖﻳﻼﻋ ﺮﺑ
و ﻳ ﮔﮋ ﻲ ﺎﻫ نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﻲﺼﺨﺷ ي
شﻮﺧ ﺑﻴ ﻨ ،نﺎﻨﻛرﺎﻛ رد يرﺎﻛ ناﺪﺟو ،دﺮﻓ ﺔﻳور تﺎﺒﺛ ،نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﻲﻨﻴﺑﺪﺑ ﺎﻳ ﻲ ﻟﻮﺌﺴﻣ
ﻴ ﺖ ﺬﭘ ﻳ ﺮ ،داﺮـﻓا ي
رد رﺎﻜﺘﺸﭘ ﻟﺎﻌﻓ ﺖﻴ يﺎﻫ ﻪﻌﺳﻮﺗ ا ي
ﻲﻠﻐﺷ ﺖﻳﺎﺿر
،دﻮﺟﻮﻣ ﺖﻴﻌﺿو زا ﻲﺘﻳﺎﺿرﺎﻧ ﻲﮔﺮﻣزور
لﻼﻘﺘـﺳا ،ﻲﻠﻐـﺷ ﺖﻴﻨﻣا ،ﺪﺷر و ﺖﻓﺮﺸﻴﭘ ﺖﺻﺮﻓ ،ﻲﻠﻐﺷ
،ﺎﻳاﺰﻣ و قﻮﻘﺣ ،يدﺮﻓ ﻪﻗﻼﻋ
ﺪﻨﻣ ﻞﻐﺷ ﻪﺑ ي
ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﮓﻨﻫﺮﻓ رﻮﺤﻣ
ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻮﺟ طﺎﺸﻧ روآ ﺪﺷر يﺎﻀﻓ ، و نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺖﻛرﺎﺸﻣ ،ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺮﺑاﺮﺑرد تﺎﺒﺛ ،يﺮﻴﮔدﺎﻳ
نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﻟﺎﻋ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ هﺎﮔﺪﻳد
هﺎﮔﺪﻳد ،شزﻮﻣآ ﻪﺑ روﺎﺑ ،ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ﻲﻧﺎﺒﻴﺘﺸﭘ ﺎﻣﺮﺳ
ﻳ ﻪ ا شزﻮﻣآ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ي
ﺖﺳﺮﭘﺮﺳ ﻲﻧﺎﺒﻴﺘﺸﭘ
ﻪﻄﺑار و داﺮﻓا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ،نﺎﻨﻛرﺎﻛ ﺎﺑ يرﺎﻜﻤﻫ و ﻲﻫاﺮﻤﻫ بﻮﺧ ﺖﻳﺮﻳﺪﻣ ،يراﺪﻣ
ﺖﻓﺎﻳرد درﻮﺧزﺎﺑ يدﺮﻜﻠﻤﻋ ﺔﺋارا
درﻮﺧزﺎﺑ ،داﺮـﻓا دﺮـﻜﻠﻤﻋ ﻪـﺑ ﺖﻳﺮﻳﺪـﻣ ﻪـﺟﻮﺗ ،ﻲﻔﻨﻣ يدﺮﻜﻠﻤﻋ درﻮﺧزﺎـﺑ
،هﺪﻧزﺎـﺳ درﻮﺧزﺎـﺑ
ﻏ ﻴ ﻤﺳرﺮ ﻲ
نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﻟﺎﻣ ناﻮﺗ
دوﺪﺤﻣ ﺖﻳ ﺑ يﺎﻫ ﺔﺟدﻮ ،ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻣﺄﺗ نﺎﻣزﺎﺳ ﻲﻟﺎﻣ ﺔﻴﻨﺑ ،نﺎﻣزﺎﺳ ﻂﺳﻮﺗ شزﻮﻣآ ﻲﻟﺎﻣ ﻦﻴ
ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻪﺑ رﺎﺒﺟا
ماﺰﻟا يﺎﻫ ﻫاﻮﮔ ﻴ ﻪﻣﺎﻨ ﺎﻫ ، ﻂﺧ ﺸﻣ ﻲ ﺎﻫ ﻲﺷزﻮﻣآ ي
ﺖﻓﺮﺸﻴﭘ ياﺮﺑ ﻪﻘﺑﺎﺴﻣ
هﺪﻧزﺎﺳ ﺖﺑﺎﻗر ،نارﺎﻜﻤﻫ ﻲﻳﺎﻳﻮﭘ ،ﻲﮕﺘﺴﻳﺎﺷ ﺔﺴﻳﺎﻘﻣ
ﻪﺑ ﮔرﺎﻛ يدﺮﻓ ﺔﻌﺳﻮﺗ حﺮﻃ يﺮﻴ
ﻧﻴ ﺠﻨﺳزﺎ ،ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻲ راﺬﮕﻓﺪﻫ ياﺮﺟا و ﻲﺣاﺮﻃ ،ﻪﻌﺳﻮﺗ ي ﻪﻌﺳﻮﺗ تﺎﻴﻠﻤﻋ
ﻮﻧ ﻳ ﻦ زﺎﺳ ﻲﻧﺎﻣزﺎﺳ ي ،رﻮﺤﻣدﺮﺒﻫار ﺮﻜﻔﺗ ،رﺎﻛ مﺎﺠﻧا ﻲﺘﻨﺳ يﺎﻫﺪﻨﻳاﺮﻓ
ﻨﻓ ﺎ رو تﺎﻋﻼﻃا ي
ماﺪﺨﺘﺳا ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ يﺎﻘﺗرا
ﺔﻫاررﺎﻛ رد ﺎﻘﺗرا ،يرﺎﻛ ﺔﻣوزر دﻮﺒﻬﺑ ﻪﻓﺮﺣ
ا ي
ضرﺎﻌﺗ يﺎﻫ ﺖﻟاﺪﻋ ﻪﻧﺎﻫاﻮﺧ سﺎﺴﺣا
ﺑ ﻲ ﺘﻟاﺪﻋ ﻪﻧﻻدﺎﻋ ﺔﻌﺳﻮﺗ ،ﻲ
