هدکشناد ی
یسانشناور و یتیبرت مولع یشزومآ هورگ یسانشناور
نایاپ همان هجرد تفایرد یارب دشرا یسانشراک ی
هتشر رد ی
یسانشناور شیارگ
یمومع
:ناونع
شیپ یتخانش یشوجمه ،یهاگآ نهذ ساسا رب نایوجشناد یدعب دنچ تملاس ینیب
هعماج تیصخش و دنسپ
داتسا امنهار :
ربکا رتکد تخداطع
داتسا رواشم :
یلیئاکیم رفولین رتکد
رگشهوژپ :
هناوریش هدازدباع یلع هد
ناتسبات 69
مان يگداوناخ وجشناد
: هناوریش هدازدباع هد
مان : یلع
ناونع ناياپ همان : پی ش ب ی ن ي دعب دنچ تملاس ی
وجشناد ي نا نااگا آانه ااسا رب ي
، اشوجمن ي خاناش ي اصخش و ی ت
هعماج دنسپ
دا سا امننار : تخداطع ربکا ر کد
دا سا واشم :ر يلیئاکیم رفولین ر کد
عطقم لیصحت :ي دشرا یسانشراک
ه شر يسانشناور :
شيارگ : يمومع
هاگشناد : ققحم یلیبدرا
هدکشناد يسانشناور و ي یبرت مولع :
خيرات :عافد 22 / 6 / 66 دادعت حفص :تا 80
هدیکچ : رضاح شنوژپ زا فدن آییعت
هعماج تیصخش و ي خانش يشوجمن ،يناگا آنه شقن شیپ رد دنسپ
ينیب
ناد یدعب دنچ تملاس .دوب نايوجش
هنومن روظنم آيا یارب .دوب يگ سبمن يفیصوت عون زا شنوژپ شور دادعت هب یا
523 لاس رد هک يلیبدرا ققحم هاگشناد نايوجشناد زا يندومزا يلیصحت
– 66 5563 هب ،دندوب لیصحت هب لوغشم
هنومن شور اصت یریگ
هشوخ يفد عمج یارب .دش باخ نا یا
هداد یروا همانشسرپ زا ان
گربدلگ يمومع تملاس
( 5692 ( نوارب و نايار يناگا آنه همانشسرپ ،) 2005
هعماج تیصخش همانشسرپ ) ( رنپ دنسپ
2002 همانشسرپ و )
( زردنلایگ ي خانش يشوجمن 2050
هداد لیلحت و هيزجت روظنم هب .دش هداف سا ) نومزا زا ،ان
يگ سبمن بيرض یان
ن قيرط زا هناگدنچ نویسرگر لیلحت و نوسریپ رازفا مر
SPSS-24 .دش هداف سا
دنچ تملاس هک داد ناشن جيا ن
يناگا آنه اب یدعب (
22 / 0
=- وr 05 / P<0 ) هطبار اب ،يفنم ی ( ي خانش يشوجمن
00 /
= 0 وr 05 / P<0 هدرخ و )
( يشوجمن ایقم 59
/
=0 وr 05 / P<0 ) هطبار اب و تبثم ی هعماج تیصخش
دنسپ ( 55 / 0
=- وr 05 / P<0 ) هدرخ و
من ایقم ح
تهج يس نارگيد هدش یریگ
( 53 / 0
= - و r 05 / P<0 ) هطبار و دراد يفنم ی 25
سنايراو زا دصرد
شیپ یانریغ م طسوت نايوجشناد یدعب دنچ تملاس يم آییبت آیب
دوش ( 005 / P< 0 ) هک داد ناشن زین ا ب بيارض .
اب يناگا آنه 22
/ 0 - اب ي خانش يشوجمن ، 00
/ 0 هعماج تیصخش و اب دنسپ
55 / 0 - لباق شیپ تی کلام ریغ م ينیب
.دن شاد ار ه فاي اسا رب
هعماج تیصخش و ي خانش يشوجمن ،يناگا آنه شنوژپ یان يم دنسپ
تملاس دنناوت
شیپ ار یدعب دنچ هعماج تیصخش و يناگا آنه تيوقت و شزوما اب آياربانب ؛دننک ينیب
تلاخادم ماجنا و دنسپ
يم ي خانش يشوجمن هب طوبرم دنچ تملاس ناوت
.داد شيازفا ار نايوجشناد نايوجشناد یدعب
دیلک هژاو ان : هعماج تیصخش ،ي خانش يشوجمن ،يناگا آنه ،یدعب دنچ تملاس .دنسپ
أ بلاطم تسرهف
بلاطم ناونع و هرامش
هحفص
لصف لوا : لک ی تا شهوژپ
5 - 5 - همدقم ...
...
...
...
...
...
2
5 - 2 - ب ی نا هلئسم ...
...
...
...
...
....
5
5 - 5 - منا ی ت و ترورض عوضوم
...
...
...
...
...
6
5 - 0 - فادنا شنوژپ ...
...
...
...
...
9
5 - 3 - ضرف ی ه ان ی شنوژپ ...
...
...
...
...
8
5 - 6 - تلااوس شنوژپ
...
...
...
...
...
8
5 - 9 - راعت ي ف رظن ی و لمع ی تا ي غ م ی انر ...
...
...
...
8
لصف مود : یرظن ینابم شهوژپ
2 - 5 - تملاس و داعبا نا ...
...
...
...
...
55
2 - 2 - رعت ي ف تملاس ناور ...
...
...
...
...
52
2 - 5 - منا ی ت تملاس ناور ...
...
...
...
...
50
2 - 0 - و ي گژ ي دارفا ملاس زا رظن ناور ي ...
...
...
...
53
2 - 3 - موهفم تملاس ناور زا د ي هاگد ان ی فل خم ...
...
...
...
56
2 - 6 - لدم ان ی تملاس ناور
ي ...
...
...
...
...
58
2 - 9 - آنه ناگا ي ...
...
...
...
...
. 20
2 - 8 - هاگ ساخ آنه
ناگا ي ...
...
...
...
...
25
2 - 6 - ناکم ی مس ان ی آنه ناگا ي ...
...
...
...
...
22
2 - 50 - اپ ي ه ان ی زغم ی و ف ی ز ي ژولو ي ک ي آنه ناگا ي ...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 55 - و ي گژ ي ان ی آنه ناگا ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 52 - ثات ی تار ردت ي ج ي آنه ناگا ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 55 - رمت ي آ ان ی مسر ي و غ ی ر مسر ي رد آنه ناگا ي ...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 50 - شوجمن ي ( ما ی گ خ ي ) خانش ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 53 - صخش ی ت هعماج دنسپ ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 56 - انرا فر ی اج هعم دنسپ ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 59 - مز ی هن ان ی رات ي خ ي را فر هعماج دنسپ ...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 58 - لد ی ل انرا فر ی هعماج دنسپ ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 56 - رظن ي ه لماکت ي ...
...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 56 - 5 تظفاحم زا
وخ ي ناش ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
ب
2 - 56 - 2 - خساپ لباق م ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.....
2 - 20 - رظن ي ه لدابت عام جا ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 25 - رظن ي ه انراجنن ی
عام جا ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 25 - 5 - راجنن خساپ لباق م ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 25 - 2 - راجنن لوئسم ی ت عام جا ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 22 - سودعون ي
قح ی ق ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 25 - ماگ ان ی عت یی آ هدننک کمک ندرک ي ا کمک ندرکن ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 20 - و ي گژ ي ان ی دارفا ي را ی رگ ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2 - 23 - پ ی ش ی هن شنوژپ ...
...
DEFINED....
ERROR! BOOKMARK NOT
2 - 26 - عمج دنب ی ...
...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
لصف موس : شور و داوم شهوژپ
5 - 5 - شور شنوژپ ...
...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5 - 2 - هعماج راما ی ...
...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5 - 5 - هنومن و شور هنومن گ ی ر ی ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5 - 0 - اسو ي ل و رازبا دروم زاین یارب ماجنا شنوژپ ...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5 - 3 - شور ارجا ی شنوژپ ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5 - 6 - شور زجت ي ه و لحت ی ل تاعلاطا ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
لصف مراهچ :
اتن ی ج و ی هتفا اه ی شهوژپ
0 - 5 - ي ه فا ان ی عمج ی ت خانش ي ...
...
...
...
..
32
0 - 2 - ي ه فا ان ی صوت ی ف ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
0 - 5 - ي ه فا ان ی طابن سا ي ...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
لصف مجنپ : ثحب و تن ی هج گ ی ر ی
3 - 5 - ثحب رد ا ن ي ج ...
...
...
...
...
60
3 - 2 - دودحم ي ت ان ی شنوژپ ...
...
...
...
...
60
3 - 5 - پ ی تاداهنش شنوژپ
...
...
...
...
...
60
تسرهف عبانم
و ذخآم : ...
...
...
...
...
66
تسویپ ان و مئامض ...
...
...
...
...
85
ج
لودج تسرهف اه
و هرامش ناونع
لودج
هحفص
لودج 0 - 5 : زوت ي ع ناوارف ي سنج ی ت وجشناد ي نا ...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
لودج 0 - 2 : زوت ي ع ناوارف ي آس وجشناد ي نا ...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
لودج 0 - 5 : زوت ي ع ناوارف ي وجشناد ي نا رب اسا عضو ی ت ERROR! BOOKMARK NOT لنات
DEFINED.
لودج 0 - 0 : زوت ي ع ناوارف ي ناد وجش ي نا رب اسا عضو ی ت داص قا ERROR! BOOKMARK NOT ی
DEFINED.
لودج 0 - 3 : زوت ي ع ناوارف ي وجشناد ي نا رب اسا عضو ی ت لاغ شا ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.
لودج 0 - 6 : زوت ي ع ناوارف ي وجشناد ي نا رب اسا لحم تنوکس ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.
لودج 0 - 9 : زوت ي ع ناوارف ي وجشناد ي نا رب بسح هدکشناد ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED....
لودج 0 - 8 : زوت ي ع ناوارف ي وجشناد ي نا رب اسا عطقم صحت ی ل ERROR! BOOKMARK NOT ي
DEFINED.
لودج 0 - 6 : م ی گنا ی آ و فارحنا عم ی را تملاس یدعب دنچ و
( هفلوم ان ی نا ) رد وجشناد ي ERROR! نا
BOOKMARK NOT DEFINED.
لودج 0 - 50 : م ی گنا ی آ و فارحنا عم ی را آنه ناگا ي وجشناد ي ERROR! BOOKMARK NOT نا
DEFINED.
لودج 0 - 55 : م ی گنا ی آ و فارحنا عم ی را شوجمن ي خانش ي و هفلوم ان ی نا رد وجشناد ي ERROR! نا
BOOKMARK NOT DEFINED.
لودج 0 - 52 : م ی گنا ی آ و فارحنا عم ی را صخش ی ت هعماج دنسپ و هفلوم ان ی نا رد وجشناد ي ERROR! نا
BOOKMARK NOT DEFINED.
لودج 0 - 55 : رتام ي س گ سبمن ي
ب ی آ آنه ناگا ي و تملاس ناور وجشناد ي ERROR! BOOKMARK نا
NOT DEFINED.
لودج 0 - 50 : رتام ي س گ سبمن ي
ب ی آ شوجمن ي خانش ي و هدرخ قم ی ا ان ی نا اب تملاس ناور
وجشناد ي نا ...
...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
لودج 0 - 53 : رتام ي س گ سبمن ي
ب ی آ صخش ی ت هعماج دنسپ و هدرخ قم ی ا ان ی نا اب تملاس ناور
وجشناد ي نا ...
...
...
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
لودج 0 - 56 شیپ : و ي خاناش ياشوجمن ،ينااگا آانه ااسا رب نايوجشناد یدعب دنچ تملاس ينیب
هعماج تیصخش شور زا هداف سا اب دنسپ
Enter )نامزمن دورو(
...
38
ا لصف لو
شهوژپ تایلک
2
1 - 1 - همدقم رضاح رصع رد نیا زا و دراد یتخانشناور رظن زا دمآراک و ملاس ،هدنزاس یاهورین هب یگتسب هعماج ره یگدنلاب و دشر
مزلتسم هعماج بولطم درکلمع هک ارچ ،دراد رارق تیولوا رد تیمها رظن زا وجشناد هژیو هب و رضاح لسن ناور تملاس لطم تیعضو رد یناور تملاس ثیح زا هک تسا یدارفا زا یرادروخرب
،ینلایگ و یناورسخ( دنشاب هتشاد رارق یبو 6831
.)
تیاضر و رثوم ،دیفم یگدنز کی همزلا ناور تملاس رثوم راشقا اصوصخ هعماج کی راشقا ناور تملاس و تسا یدرف شخب
هدنزاس و هیامرس نیرتمهم ناونع هب ناناوج .تسا هعماج یلاتعاو یگدنلاب ،ییایوپ همزلا ،نآ ی بوسحم نیمزرس ره یاه
یم افیا هعماج تفرشیپ یگنوگچ رد ار یقیمع شقن روشک کی هتخیهرف ناناوج ناونع هب نایوجشناد نانآ نایم زا و دنوش
یم یب ،یشزومآ و یلیصحت تفا لیبق زا یتلاکشم بجوم ناور تملاس نادقف .دننک نایم رد هریغ و یلیصحت یگزیگنا
یم نایوجشناد ،یمشاه یناهج( دوش
6831 حرف ؛ ،شخب 6831 ،یحلاص و 6831
یب تاعلاطم هزورما .) تسا هداد ناشن یرامش
یم یناور لئاسم یفطاع و یمسج تلاکشم زا یرایسب هشیر هک هس داعبا ریثات رگنایب هک دشاب
هناگ و یعامتجا ،یمسج ی
،یجنگ( تسا رگیدمه یور رب یمدآ یناور 6831
هاگشناد لئاسم ام روشک هلمج زا و ایند یاهروشک همه رد .) تلاکشم و ی
یم دوخ هب یعیسو هنماد نایوجشناد نیب یتخانشناور یم رظن هب و دریگ
هب ار اهنآ یتخانشناور تملاس یددعتم لماوع هک دسر
یم رطخ هنیمز هک دزادنا تلاکشم ،یراکیب ،یلیصحت تسکش هب بلغا و تسا تلاکشم ربارب رد درف میلست و تسکش زاس
،درکلمع رد فعض ،تملاس لیصحت کرت
یم رجنم یشکرگید و یشکدوخ هب یتح دراوم یخرب رد و دومحم و کنوم( دوش
،6
6111 سرتسا دح زا شیب شیازفا .) یماکان و تاضراعت ،یعامتجا یاهراشف و اه
هب لاتبم نارامیب رامش دایدزا هب رجنم اه
یناور تلالاتخا هب لاتبم دارفا هعجارم نازیم هک هدش ثعاب و تسا هتشگ یناور للاتخا ،یرفعج( دبای ینوزف ناتسرامیب هب
6831 ،ینابعش زا لقن هب ؛ 6811
.)
یهاگآ نهذ ،دراد دوجو هظحل هب هظحل جاتنتسا نودب و یراج هظحل رد فده یور هجوت رثا رب هک ار یهاگآ زا یعون
1
یم تاباک( دنیوگ -
8نیز ، 1008 رضاح عیاقو یور رب یدمع ریغ یقّمعت یهاگآ نهذ ،رگید ترابع هب .) ناونع هب ،هدوب یراج و
یم فیرعت ،تسا عوقو لاح رد نونکا هچنآ زا تواضق زا یراع و اریذپ یهاگآ یعون نوسلیو و زیه( ددرگ
،4
1008 و نایار ؛
نوارب ،1
1008 .)
1- Monk & Mahmood
2- mindfulness 3- Kabat-Zinn 4- Hayes,Wilson 5- Ryan, Brown
3
یم بجوم یتخانش یشوجمه یایتن هیب تبیسن دریف و دنویش مکایح یرایتفر مییظنت عبانم رگید رب هبرجت و راتفر دوش
ساسح ،میقتسم زردنلایگ( دنک ادیپ یرتمک تی
نوتسردلب ،6
دناب ،1
نوتگنیمر ،8
،4
1064 .) ادویسام تاینایب قبط زییه ،1
تکایس ،1
،1
گیهوت (3
1004 مک داعبا زا یخرب رد یملاک یاهدنیارف هک اجنآزا عقاو رد .دراد طابترا یمدآ نابز اب یتخانش یشوجمه هدیدپ )
یم دیفم شیب و ر هب دنرداق هک یدارفا ،دنشاب
،دینهد نایشن شنیکاو دنیشاب سویسحم هچنانچ یملاک راتخاس یاراد یاهدادیو
همه رد دنراد لیامت هظحل زا نابز عقاورد .دننک هدافتسا یملاک یاهدنیارف زا اج
یم هتفرگارف هک یا ییعقاو یاهراتخاس اب و دوش
یم طابترا لاک کرحم دنویپ ،دبای
یم شیازفا تیعقاو اب ار یم .دهد
ارراب(
، ارفاس کسن ی نویترون ،اتنارگ ،فیلک تار ، نارایکمه و1
،
1061 .) فوهریب تیلاعف لماش ار دنسپ هعماج راتفر60
یم ییاه ار ناریگید تدعاسم ،یعامتجا ای یدام شاداپ راظتنا نودب هک دناد
یم رب رد حلاطیصا نییا ریگید ترایبع هیب .تیسا هدننک کمک درف یدنیاشوخ ساسحا نامه امومع نآ شاداپ و دزیگنا درویم
یم راک هب یلامعا یم ماجنا ار لامعا نآ هک یدرف هب یمیقتسم دوس چیه هک دور
یمن ،دهد ییتارطخ تسا نکمم یتح و دناسر
( دشاب هتشاد وا یارب یمیرک
، 6833 شیپ رضاح هعلاطم فده نیاربانب .) نیهذ سایسا ریب نایوجیشناد یدعب دنچ تملاس ینیب
هعماج تیصخش و یتخانش یشوجمه ،یهاگآ سپ
.تسا دن
1 - 2 - هلئسم نایب همزلا ناور تملاس یم هعماج دارفا یلیصحت و یلغش ،یعامتجا درکلمع ماود و ظفح ی
و یئابحص ،یدمحا( دشاب
،هدازدمحم 6831
هزات تیعقوم هکنیا بسح رب ییوجشناد یگدنز .) باسح هب یا
یم یم دیآ سرتسا عاونا زاس هنیمز دناوت اه
سرتسا نیا ،دشاب یم اه
اوت هویش زا دیدج تیعقوم اب ندمآ رانک یارب اهنآ .دزادنا رطخ هب ار نایوجشناد یناور تملاس دن یاه
هلباقم یم هدافتسا یددعتم یا نک
یم هک دن هویش هب ناوت
هلاسم یاه ناجیه ،رادم
( درک هراشا یبانتجا و رادم روپ و یمغیض
،ینیدلااهب 6831
یناهج تشادهب نامزاس رظن زا .) (66
1060 ) :زا تسا ترابع یناور تملاس
« طابترا یرارقرب رد درف تیلباق
ضراعت یقطنم و بسانم لح و شیوخ یعامتجا طیحم حلاصا و رییغت رد ییاناوت ،نارگید اب گنهامه و نوزوم یناجیه یاه
1- Gillanders
2- Bolderston 3- Bond
4- Remington 5- Masuda
6- Hayes
7- Sackett 8- Twohig
Norton , Garnaat ,
Ratcliff ,
Szafranski ,
Barrera -
9
10- Birhouf
11- Word health organization
4
دوخ یصخش تلایامت و .»
کوداس ( کوداس و 6
6833 :تسا هدرک فیرعت تروص نیا هب ار یناور تملاس ،زین )
« لمع درک
تیلاعف هب رجنم هک ،راتفر و قلخ ،رکفت بلاق رد یناور یاهدرکراک قفوم و نارگید اب هدننک اضرا طباور ،شخب رمث یاه
یم تامیلامان اب ارادم و رییغت اب قابطنا ییاناوت دوش
.»
همه هب کمک ناور تملاس یلصا فده ،رگید ترابع هب رد دارفا ی
امه ،رتداش ،رتلماک یگدنز هب ندیسر تسا یراتفر و یفطاع ،یقلخ تلالاتخا زورب زا یریگشیپ و عیسو تخانش ،گنه
میرگلیپ(
،1
1001 رلدآ .) و ناعونمه هب کمک ،بولطم یعامتجا و یگداوناخ طباور ،صخشم فادها نتشاد ار ناور تملاس 8
یم دوخ تاساسحا و فطاوع لرتنک زرجار رواب هب هک یلاح رد ،دناد
هب و ملاس تیصخش یوگلا ،4
،ناور تملاس زا دنم هر
ییاناوت مامت زا هک لماک درکراک و شنک اب و دمآراک رایسب تسا یناسنا یم هرهب دوخ یاهدادعتسا و اه
یاراد و دریگ
یگژیو ،یمیحر ادخ( تسا یگدننیرفآ و تیقلاخ ،یدازآ ساسحا ،هبرجت بسک یارب یگدامآ نوچمه ییاه 6818
.)
تملاس رد رثوم لماوع زا یکی دنچ
یدعب زا یراع و اریذپ یهاگآ ناونع هب یهاگآ نهذ .تسا یهاگآ نهذ ،نایوجشناد
یم ،تسا عوقو لاح رد نونکا هچنآ زا تواضق ،نوارب و نایار( دشاب
1008 هیاپ .) یم ار موهفم نیا یاه نهک رد ناوت
نیرت
نتم یرایشه و یهاگآ قیرط زا یهاگآ نهذ رگید ترابع هب .درک یبایدر ییادوب یاه هنابایزرا ریغ و موادم ،هظحل هب هظحل
یم صخشم یناور یاهدنیارف هب تبسن تاروصت و راکفا ،فطاوع ،تاکاردا ، یکیزیف تاساسحا زا موادم یهاگآ لماش و دوش
زلو( تسا ریذپانادج راکفا زا یهاگآ نهذ .تسا ،1
1004 .)
فیرحت نودب و هنادازآ ار ینوریب و ینورد تایعقاو هاگآ نهذ دارفا یم کاردا
هنماد اب ههجاوم رد یدایز ییاناوت و دننک
ناجیه ،تارکفت هدرتسگ هبرجت و اه
،نوارب و نایار( دنراد )دنیاشوخان و دنیاشوخ زا معا( اه 1008
،ناراکمه و نوارب ؛ 1001
.)
سا نآ ریبعت لاح رد نونکا مه وا هک تسا یزیچ نآ هب درف قیقد هجوت نامه ،یهاگآ نهذ عون زا هجوت کیکفت اب نیا و ت
شنکاو هداد زا دوخ یاه یم تروص ماخ یسح یاه
ریگ د نیتسا(
،1
6111 یهاگآدوخ زا دیاب ار یتخانشناور هزاس نیا .) اب و 1
هزاس نیا هباشت .درک زیامتم دوخ هب فوطعم هجوت هبرجت هب هتفای نوزف هجوت رد اه
رد یلصا توافت اما ،تسا ینهذ یاه
هبنج .تساهنآ یتخانش ی یریگوس ریثات تحت یهاگآدوخ رد هجوت بلج هک انعم نیدب
تواضق اب ،هدوب روحم دوخ رکفت یاه
هبنج نوماریپ تواضق و یریگوس نودب هجوت کی ،یهاگآ نهذ اما ،تسا هارمه دوخب عجار اب یهاگآ نهذ .تسا دوخ یاه
1- Sadock
2- Pilgrim
3- Adller
4- Rogers
5- Wells
6- Astin
7- Self awdreness
5
خ هک یلاح رد ،دراد تبثم هطبار یناور تملاس و یتخانشناور و ینهذ یتسیزهب یتخانشناور یتسیزهب نییاپ نازیم اب یهاگآ دو
رساک و نوارب( تسا طبترم ،6
1001 ،ناراکمه و نوارب ؛ 1001
مورتسنکلاف ؛ ،1
1060 .)
یتخانش یشوجمه نایوجشناد یدعب دنچ تملاس اب طبترم یلامتحا لماع نیمود یموهفم یتخانش یشوجمه .تسا8
یتخانش - و تسا یعامتجا ینامز
قافتا یم دتفا ک ه صخش رد تفاب یرکف دوخ راتفرگ دنیآرف کی یتخانش یشوجمه .دوش
فاطعنا هک تسا یدیلک یم دیدهت ار یناور یریذپ
دنک ،زیه(
1004 یشوجمه زا روظنم رگید ترابع هب .) هک تسا نیا یتخانش
تحت یروط درف یم بجوم و دنتسه یلخاد لاماک ییوگ هک دریگ رارق شراکفا ریثات
رجت و راتفر دنوش میظنت عبانم رگید رب هب
یم ادیپ یرتمک تیساسح ،میقتسم یاتن هب تبسن درف و دنوش مکاح یراتفر ،ناراکمه و زردنلایگ( دنک
1064 یشوجمه .)
داینب طسوت یبرجت روطب یتخانش شریذپ و دهعت نامرد
( )ACT هفلوم ود یاراد موهفم نیا .دش یحارط ناتسلگنا رد 4
تسا یتخانش شلسگ و یشوجمه ،ناراکمه و زردنلایگ(
1060 ( یوگلا رد .) شلسگ ار راکفا زا ندش رود لمع )ACT
یم یتخانش دیاقع و راکفا اب صخش هک یطباور رب شریذپ دهعت نامرد .دراد مان یتخانش یشوجمه نآ فلاخم دنیارف و دنمان
یم دیکات دراد دوخ زا راکفا ییاهر بجوم یشوجمه تلاخادم نامرد عون نیا رد ،دنک
یم لامعا هلصاف و دوش
یتخانشناور یا
یم داجیا شتلاایخ و تارطاخ ،دیاقع ،راکفا اب صخش نیب ،ناراکمه و زردنلایگ( دنک
1064 و زیه ،یشوجمه اب طابترا رد .)
( شناراکمه 1004
هبرجت یعقاو ریسافت زا یشان هک یراکفا اب هدرتسگ روطب تاناجیه هک دنداد حیضوت ) بیکرت دنتسه اه
یم وش یم صیخشت لباق ریغ ار دارفا ینورد هبرجت و دن .دننک
یم رظن هب هک یریغتم نیموس تملاس اب دسر
یدعب دنچ ا طابترا رد نایوجشناد
هعماج تیصخش ،تس
1دنسپ .تسا
فوهریب هعماج راتفر1
تیلاعف لماش ار دنسپ یم ییاه
ب ار نارگید تدعاسم ،یعامتجا ای یدام شاداپ راظتنا نودب هک دناد ر
یم مع نآ شاداپ و دزیگنا کمک درف یدنیاشوخ ساسحا نامه امو
یلامعا دروم رد حلاطصا نیا رگید ترابع هب .تسا هدننک
یم راک هب یم ماجنا ار لامعا نآ هک یدرف هب یمیقتسم دوس چیه هک دور
یمن ،دهد وا یارب یتارطخ تسا نکمم یتح و دناسر
( دشاب هتشاد یمیرک
، 6833 .)
نادرم و نانز دایز تهابش دنسپ هعماج راتفر بذج رد
هقبط رد دیکات نیرتشیب و دنراد ی یدنب
نیا صاخ یاه
یاهراتفر .تساهراتفر هعماج
هطبار رتشیب ،نانز رد دنسپ نادرم رد اهراتفر نیا و تسا یهورگ و یا
هدنیامن رتشیب هب و یا
تهج تروص نیا ادبم هک تسا یراکمه تردق رب زکرمت دننام هدش یریگ
شزادرپ ریثات تحت اهرواب تاراظتنا ینومروه یاه
1- Kasser
2- Falkentrom
3- Cognitive Fasion
4- Acceptance and Commitment Therapy
Prosocial Personality -
5
6- Birhouf
6
تیعقوم و یعامتجا یلگیا( دراد رارق یدرف یاه
،6
1001 ناسانشناور زا یخرب .) هعماج تلایامت هک دندقتعم یلماکت
زا هنادنسپ
ییعت یناسنا تادوجوم مامت نیب کرتشم ینورد مسیناکم کی طسوت یکیتنژ روطب و هدوب یتاذ ،یتسود عون هلمج یم ن
.دوش
ا ،ندش بلطواد ،ندرک کمک ،ندیشخب
ّین نسح ،ندوب عضاوتم ،تامدخ هئار رد یناسنا دوجو یایند زا یرگید هژاو ره ای ت
یم راک هب نارگید هب تبسن هناتسود عون راتفر و یگدنشخب تیلاعف نینچ هکنآ اب .دور
لباقتم لمع ای شاداپ راظتنا نودب ییاه
یم ماجنا نوش تلز ،وناگپ( د ویز ،رباج ،تساپ ،رن
توتسا و کا ،1
1001 کمک یارب ) ،نمزتنرک ،وناگاپ( دنراد لابند هب ییایازم هدننک
و کایراب ،ردنوا کاویز
توتسا و ،8
1060 .)
یم لیکشت نایوجشناد ار نامروشک تیعمج زا یهجوت لباق شخب هکنیا هب هجوت اب یاهرشق نیرتساسح زا اهنآ و دنهد
یآ رد هک دنتسه هعماج خرچ همه هدن
هک دراد ترورض تفرگ دنهاوخ هدهع رب ار یگنهرف و یسایس ،یعامتجا ،یداصتقا یاه
هدهع زا دنناوتب ات دنشاب رادروخرب یرتلااب یناور تملاس زا اهنآ شلاچ ی
هدهع زا هژیو هب و ،یگدنز یدج یاه فیلاکت ی
اوع ییاسانش یاتسار رد شهوژپ نیا نیاربانب .دنیآرب دوخ یلیصحت ددصرد ،نایوجشناد یدعب دنچ تملاس اب طبترم لم
شیپ رد دنسپ هعماج تیصخش و یتخانش یشوجمه ،یهاگآ نهذ ایآ هک هدوب لاوس نیا هب ییوگخساپ دنچ تملاس ینیب
؟دنراد شقن نایوجشناد یدعب 1 - 3 - عوضوم ترورض و تیمها اج نآ یناور تشادهب ،فلتخم عماوج یتملاس یبایزرا یاهروحم زا یکی یب .تسا هعم
یمهم شقن ،یناور تملاس کش
یم افیا هعماج ره یدمآراک و ییایوپ نیمضت رد یادرف ناگدنزاس و هعماج هدیزگرب ،دعتسم راشقا زا نایوجشناد هک اجنآ زا .دنک
یم روشک ره هژیو تیمها زا نانآ یناور تملاس نیاربانب ،دنشاب
سا رادروخرب یملع یهاگآ شیازفا و یریگدای رد یا ت
و یکاس(
،یناخیک 6836 ).
ج رد یناور تملاس ندوب اراد تیمها آ زا و تسا ریذپانراکنا یرما عماو
ًلاک و راک یورین هک ییاجن نودب هعماج دارفا
یمن ناور تملاس دارفا ییاراک هدننک لتخم لماوع ییاسانش دنشاب هتشاد ار مزلا ییاراک هعماج رد دنناوت
نایوجشناد هژیو هب
نیآ رشق هک هد
بیسآ دنشاب رادروخرب یرتشیب یناور تملاس زا دارفا هچ ره .تسا رادروخرب ییازسب تیمها زا دنتسه هعماج زاس
ب اب .دوب دهاوخ رتمک اهنآ یریذپ یم ناور و رکف تملاس زا یرادروخر
تیقفوم هب دنناوت زا شیب و دنبای تسد یرتشیب یاه
رب شیپ نایاش( دنیامن هبلغ تلاکشم ،داژن
6810 همه رد .) نیب یتخانشناور تلاکشم و یهاگشناد لئاسم ایند یاهروشک ی
یم دوخ هب یعیسو هنماد نایوجشناد دریگ
یم رظن هب و لاس یددعتم لماوع هک دسر
یم رطخ هب ار اهنآ یتخانشناور تم .دزادنا
1- Eagly
2- Pagano, Zeltner, Post, Jaber, Zywiak & stowt
3- Pagano, krentzman, Onder, Baryak, Zywiak & stowt
7
یم لماوع نیا و یتیصخش یاهیگژیو دننام ینورد یاهکرحم زا یبیکرت دناوت
ینوریب لماوع سرتسا و راشف دننام
طرفم یاه
یلو و یتفت( دوش رجنم لیصحت کرت ،تملاس تلاکشم ،یراکیب ،یلیصحت تسکش هب بلغا هک دشاب نایوجشناد نیب رد ،هداز 6831 .) هنیمز رد هدش رشتنم ماقرا و رامآ هب یهاگن اب زا یکاح ،ناهج فلتخم یاهروشک رد یناور تلالاتخا عویش ی
س تیعضو ندوب ینارحب زا شیب ،تشادهب یناهج نامزاس دروآرب قبط .تسا ناور تملا
100 زا یکی هب ایند رد رفن نویلیم
زا هک دنتسه لاتبم یناور تلالاتخا عاونا نیا
نیب 10 ،دیدش یناور تلالاتخا هب لاتبم رفن نویلیم 110
هب لاتبم رفن نویلیم
،یناور فیعض تلالاتخا 610
گدنام بقع هب لاتبم رفن نویلیم ،ینهذ ی
10 و هدوب عرص هب لاتبم رفن نویلیم 80
زا رفن نویلیم
یم نر سنامد ،ینابرهم( دنرب
6831 .)
نیا یناور تملاس هب نتخادرپ ور نیا زا .تسا ناوج نآ تیعمج زا یا هدمع شخب هک تسا ییاهروشک هلمج زا ناریا ییاسران هنوگره هک تسا یهیدب .تسا تیولا و ترورض یاراد میظع رشق شهاک هجیتن رد و یناور و یمسج تملاس رد
هنوگ هب کرحت رپ رشق نیا یاه ییاناوت ،ناناوج یلم شرازگ( دماجنا یم هعماج تفرشیپ رد یدنک هب بانتجا لباق ریغ یا
6836 ،داژن یدیمح ینامیلس زا لقن هب ؛ 6811
یتخانش یشوجمه ریغتم هنیمز رد کدنا تاقیقحت هب هجوت اب رگید یوس زا .)
د اگآ نهذ شقن یسررب هب شهوژپ نیا نیاربانب ،ناریا ر هعماج تیصخش و یتخانش یشوجمه ،یه
یدعب دنچ تملاس رب دنسپ
.دزادرپ یم نایوجشناد 1 - 4 - شهوژپ فادها
6 - 4 - 6 - :یلصا فادها
6 - نایوجشناد یدعب دنچ تملاس اب دنسپ هعماج تیصخش و یتخانش یشوجمه ،یهاگآ نهذ نیب هطبار نییعت
1 - دنسپ هعماج تیصخش و یتخانش یشوجمه ،یهاگآ نهذ ساسا رب نایوجشناد یدعب دنچ تملاس ینیب شیپ
6 - 4 - 1 - :یعرف فادها
6 - نایوجشناد یدعب دنچ تملاس اب یهاگآ نهذ طابترا نییعت
1 - نایوجشناد یدعب دنچ تملاس اب یتخانش یشوجمه طابترا نییعت
8 - اب دنسپ هعماج تیصخش طابترا نییعت نایوجشناد یدعب دنچ تملاس
4 - نایوجشناد یدعب دنچ تملاس ینیب شیپ رد دنسپ هعماج تیصخش و یتخانش یشوجمه ،یهاگآ نهذ شقن نییعت
8
1 - 5 - هیضرف شهوژپ یاه
6 - هطبار نایوجشناد یدعب دنچ تملاس و یهاگآ نهذ نیب میقتسم
.دراد دوجو
1 - یوجشناد یدعب دنچ تملاس و یتخانش یشوجمه نیب هطبار نا
میقتسم .دراد دوجو
8 - هطبار نایوجشناد یدعب دنچ تملاس و دنسپ هعماج تیصخش نیب میقتسم
.دراد دوجو
1 - 6 - لاوس شهوژپ
ایآ یهاگآ نهذ
، )شلسگ و یشوجمه داعبا اب( یتخانش یشوجمه و
هعماج تیصخش دنسپ
شیپ رد ینیب یدعبدنچ تملاس
نایوجشناد قچ مادک ره مهس و ؟دنراد شقن
؟تسا رد
1 - 7 - اهریغتم یتایلمع و یرظن فیراعت
1 - 7 - 1 - یدعب دنچ تملاس
زا :یرظن فیرعت هاگدید
،یناهج تشادهب نامزاس یتملاس
تسا ترابع زا یرادروخرب
هافر لماک
،یمسج یناور و یعامتجا
تسا و هن نادقف .یرامیب گربدلگ هاگدید زا (6
6111 تملاس ) یناور
زا قیرط یسررب دارفا رد راهچ یبایزرا دروم صخاش رارق
یم دریگ هک ترابع دنا زا هناشن یاه
،یمسج بارطضا و یب
،یباوخ
،یگدرسفا للاتخا و
رد درکراک .یعامتجا
هرمن هب :یتایلمع فیرعت همانشسرپ رد یندومزآ هک دراد هراشا یا
هلیصاف ساییقم رد گربدیلگ یمومع تملاس ی تیسد هیب یا
یم .دروآ
1 - 7 - 2 - گآ نهذ یها
:یرظن فیرعت ییم ،تیسا عویقو لایح رد نونکا هچنآ زا تواضق زا یراع و اریذپ یهاگآ ناونع هب یهاگآ نهذ
و ناییار( دیشاب
،نوارب 1008 .)
هرمن هب :یتایلمع فیرعت رد یندومزآ هک یا
سایقم 61 نایر و نوارب یهاگآ نهذ یبایزرا یلاوس یم تسد هب
.دراد هرایشا ،دروآ
افتسا دروم سایقم هلصاف ریغتم نیا شجنس یارب هد
.دوب یا
1 - 7 - 3 - یتخانش یشوجمه
1- Goldberg
9
:یرظن فیرعت ییلخاد لامایک ییویگ هک دریگ رارق شراکفا یریثات تحت یروط درف هک تسا نیا یتخانش یشوجمه زا روظنم
یم بجوم و دنتسه م یایتن هیب تبیسن درف و دنوش مکاح یراتفر میظنت عبانم رگید رب هبرجت و راتفر دنوش
تییساسح ،میقتیس
یم ادیپ یرتمک ،ناراکمه و زردنلایگ( دنک
1064 .)
:یتایلمع فیرعت یشوجمه نازیم
هرمن یتخانش یشوجمه همانشسرپ یارجا زا هک دوب ییاه
یتخانش گ زردنلای ( 1060 ) تیسد هیب
یم .دیآ هلصاف زین ریغتم نیا شجنس سایقم .دوب یا
1 - 7 - 4 - هعماج تیصخش دنسپ
هریب :یرظن فیرعت هعماج راتفر فو
تیلاعف لماش ار دنسپ یم ییاه
تدعایسم ،یعایمتجا ایی یدایم شادایپ راظتنا نودب هک دناد
یم رب ار نارگید مع نآ شاداپ و دزیگنا
کمک درف یدنیاشوخ ساسحا نامه امو .تسا هدننک
نیا حلاطصا رد دروم یلایمعا هیب
راک یم دور هک چیه یمیقتسم دوس هب
یدرف هک نآ لامعا ار نا ماج یم یمن ،دهد دناسر
یتح و نکمم تیسا ییتارطخ یاریب
وا
هتشاد ( دشاب یمیرک ، 6833 .)
هعماج تیصخش زا روظنم شهوژپ نیا رد :یتایلمع فیرعت هرمن دنسپ
مرف رد ینومزآ هک دوب یا 80
تییصخش همانشسرپ یلاوس
هعماج یم تسد هب دنسپ .دروآ
هلصاف زین ریغتم نیا شجنس سایقم .دوب یا
لصف مود
یرظن ینابم
شهوژپ
11
2 - 1 - نآ داعبا و تملاس
لومعم یناهج تشادهب نامزاس همانساسا رد تملاس زا فیرعت نیرت ،لماک ندوب بوخ تلاح تملاس :تسا هدش هئارا6
یم اقلا ار بلطم نیا فیرعت نیا .تسین یناوتان و یرامیب نادقف یانعم هب نیا و تسا یعامتجا و یناور ،یمسج رظن زا هک دنک
یعقاو تملاس یریگشیپ لماش مه
)یرامیب و بیسآ ،یشوخان( ندش رامیب زا 1
رد ار تبثم تملاس یاقترا مه و تسا
یمرب درای نب .دریگ زا ،لماک ندوب بوخ تلاح هک تسا هداد رارق داقتنا دروم لیلد نیا هب ار یناهج تشادهب نامزاس فیرعت 8
تسا لکشم رایسب یعقاو یایند رد یعامتجا و یناور ،یمسج رظن سیترک(
،4
6831 .) هدش نآ زا هک یتاداقتنا هب انب فیرعت نیا
هدیا یدایز دح ات تسا دروم یبوخ هب تملاس یلصا دعب هس لاح نیا اب .دراد یراوشد مه شجنس ناکما رظن زا و تسا لآ
ب ؛تسا حرطم تملاس زا ثحب رد هک میشاب یتاکن ریاس هجوتم لاح نیع رد تسین دب .تسا هتفرگ رارق دیکات لاثم ناونع ه
هعماج رتسکلاب هنیمز رد یباتک رد یسیلگنا سانش
لاس رد تملاس یبایزرا ی 6110
هرابرد هتکن دنچ نیا رب هتشون تملاس ی
:تسا هتشاد دیکات یلک روط هب 6 - یدعب دنچ یموهفم تملاس رارق یرامیب طیارش رد رگید رظن هطقن زا و ملاس رظن هطقن کی زا تسا نکمم درف .تسا 1
تلاکشم هب هکنیا مغریلع تسا نکمم دارفا زا یرایسب .دشاب هتشاد یرامیب و
( دنشاب راچد ددعتم یاه ،نرگیم ،درداپ ریظن
دشاب هتشادن یصاخ ینامسج یرامیب درف تسا نکمم .دنروایب باسح هب ملاس نانچمه ار دوخ )هریغ و یگدرسفا ،دید لکشم ار دوخ ،یناور یحور یدنسرخان لیلد هب اما .دنک یقلت رامیب
1 - هطقن تسا نکمم تملاس تیعضو یمن ار نآ مدع ای تملاس ینعی دوش هتفرگ رظن رد راتسویپ کی رد یا
و هایس ناوت
.دید دیفس 8 - یم راجنهب تملاس زا فیرعت هدنرادرب رد دناوت
هناشن ای میلاع زا ینیعم نازیم ی ای ،سنج هب هتسب هک دشاب یرامیب یاه
هبرجت ای درف ی یم ادیپ توافت دارفا رد یعامتجا یاهراجنه
هناشن چیه دیوگب یدرف هکنیا عقاو رد .دنک ،درادن یرامیب زا یا
یم یقلت یداع ریغ .دوش
1-World Health Organization 2- Prevention
3- Banyard 4- Curtis
5- Multidimensional
12
4 - یدرکراک هجو ای هبنج یاهشقن یافیا ییاناوت .تسا یماع دارفا دزن تملاس فیرعت رصانع نیرتمهم زا یکی تملاس 6
ملاس یاهیگژیو زا یکی یعامتجا یم هضحلام ندوب
:دوش
"
یم مهدب ماجنا ار میاهراک مناوتن یتقو متسین ملاس ممهف
"
یرقاب(
،یدزی 6831 .)
فیرعت( تملاس فیرعت هب هجوت اب صخشم )WHO
یم هلئسم تملاس هک دوش دعب رب هولاع هک تسا یدعب دنچ یا
تجا تملاس ،یونعم تملاس دننام مه یرگید یداعبا یعامتجا و یناور ،یمسج هفاضا نآ هب نهذ و شوه تملاس و یعام
.درک ىارب و دنراد ار دوخ صاخ تعیبط کی ره ىلو دنراد شنک رگیدکی رب و لمع رگیدکی اب هطبار رد داعبا نیا هکنآ اب
.دنوش ىسررب هناگادج دیاب ىفیصوت دصاقم ناور تملاس ،تملاس داعبا نیب زا
.تسا هتفرگ رارق نارگشهوژپ هجوت دروم رتشیب1
ا یراتفرگ زا یکی ناور تملاس مدع هزورم هداوناخ مهم یاه
نامزاس ،اه ،درفنم ینامز و یعاجش( تسا عماوج و اه
6836 .)
گنهرف زا ناققحم طسوت ناور تملاس تروص هب ،فلتخم یاه
لماش ناور تملاس موهفم .تسا هدش فیرعت یتوافتم یاه
تا ،دوخ یدمآراک زا نانیمطا و ندوب بوخ ینورد ساسحا ییافوکش دوخ و یلسن نیب قلعت ،تباقر تیفرظ ،دوخ هب اک
ییاناوت یم یناجیه و یرکف هوقلاب یاه ناور تملاس زا عماج فیرعت هئارا ،اهگنهرف نیب یاهتوافت نتفرگ رظن رد اب هتبلا .دشاب
یم نکمم ریغ ارف یزیچ ناور تملاس هک دراد دوجو رظن قافتا رما نیا رس رب نیا دوجو اب .دیامن
یناور تلالاتخا دوبن زا رت
یمن یحور یرامیب نتشادن ظاحل هب افرص هک ینعم نیا هب .تسا ناور تملاس ناوت
یتح .درک دییات دص رد دص درف کی رد ار
یمن نر صیخشت لباق یناور صاخ یرامیب زا ام زا یرایسب هکنیا اب یناور ظاحل هب ام زا یخرب هک تسا حضاو اما میرب
ملاس ،روپ یفجن( تسا تیمها زئاح مسج تملاس دننام زین ناور تملاس ظفح تسا ملسم هچنآ میتسه نارگید زا رت 6831
.)
2 - 2 - ت ناور تملاس فیرع ( یناهج تشادهب نامزاس رظن زا 1060
:زا تسا ترابع یناور تملاس )
« و نوزوم طابترا یرارقرب رد درف تیلباق
ضراعت یقطنم و بسانم لح و شیوخ یعامتجا طیحم حلاصا و رییغت رد ییاناوت ،نارگید اب گنهامه و یناجیه یاه
دوخ یصخش تلایامت .»
کوداس ( کوداس و8
6833 ین ) :تسا هدرک فیرعت تروص نیا هب ار یناور تملاس ،ز
« قفوم درکلمع
تیلاعف هب رجنم هک ،راتفر و قلخ ،رکفت بلاق رد یناور یاهدرکراک ییاناوت و نارگید اب هدننک اضرا طباور ،شخب رمث یاه
یم تامیلامان اب ارادم و رییغت اب قابطنا دوش
.»
ب کمک ناور تملاس یلصا فده ،رگید ترابع هب همه ه
هب ندیسر رد دارفا ی
،میرگلیپ( تسا یراتفر و یفطاع ،یقلخ تلالاتخا زورب زا یریگشیپ و عیسو تخانش ،گنهامه ،رتداش ،رتلماک یگدنز 1001
.)
1- Function
2- Mental Health
3- Sadock
13
هنیمز رد هدش رشتنم ماقرا و رامآ هب یهاگن اب ندوب ینارحب زا یکاح ،ناهج فلتخم یاهروشک رد یناور تلالاتخا عویش ی
تملاس تیعضو .تسا ناور
دودح ناهج رساترس رد هک تسا نیا زا یکاح یناهج تشادهب نامزاس رامآ 410
زا رفن نویلیم
یناور تلاکشم زا مدرم یم نر یراتفر و یبصع–
تلع .دنرب 88
نویلیم کی دودح ،یناوتان اب هدش یرپس رمع زا دصرد
زا شیب ،ناهج رد هنلااس قفوم یشکدوخ 610
ب لاتبم رامیب نویلیم دودح و یگدرسفا ه
11 ینرفوزیکسا هب لاتبم رفن نویلیم
یرامیب ریثات یبوخ هب یم ناشن هعماج رب ار یناور یاه
یرامیب هک تسا یتلاکشم رگید زا یادج رامآ نیا .دهد یناور یاه
یم داجیا عامتجا یارب ر یرازآ کدوک و قلاط ات هتفرگ تیانج و لتق زا ینلاوط یتسرهف هک یتلاکشم ؛دننک
یاج دوخ رد ا
یم هتفه نداد رارق فاصوا نیا اب .دهد ( تسین ینهذ زا رود راک نادنچ ناور تملاس یارب یا
ینابرهم ، 6831 شیپ .) ینیب
یم لاس ات دوش 1010
دودح یبصع و یناور تلالاتخا نازیم 10
دودح و دبای شیازفا دصرد 61
یناهج راب لک دصرد
یرامیب .دوش لماش ار اه 31
مدرم دصرد للاتخا عویش زین ناریا رد ،دنراد لکشم ناور تملاس رد هتفاین هعسوت یاهروشک
یناور 1 / 66 ات دصرد 1 / 80 ،ناراکمه و لاابرون( تسا هدش شرازگ دصرد 6831
.)
یمسج تملاس اهنت رگید تملاس فیرعت تساهلاس زین لیلد نیمه هب .دنتسین رگیدکی زا یادج ناور و مسج تملاس یمن رب رد ار ریگ
نیب دوجوم یاهدروآرب ساسا رب .د 61
ات 10 .دنتسه راچد یناور تلالاتخا زا یکی هب یعون هب مدرم دصرد
( دراد دوجو ناهج یاهروشک رثکا رد شیب و مک هک یرامآ نیا زتلوش و زتلوش
،6
1003 رد ناور تملاس مهم شقن دوجو اب .)
ناسنا یگدنز شرازگ قبط ،اه
ایسب یناهج تشادهب نامزاس یاه فرص ار دوخ تملاس هجدوب زا یمک نازیم اهروشک زا یر
یم یناور تملاس ثحب یرامیب فرص نامرد و تشادهب شخب لوپ هدمع تقیقح رد .دننک
یم یمسج یاه مجنپ کی .دوش
هدرک هئارا نامزاس نیا هب ار دوخ یاهرامآ هک یروشک دصکی هجدوب دصرد کی زا رتمک ،دنا
ار دوخ نامرد و تشادهب شخب ی
یم هنیزه یناور تملاس یارب یلاح رد .دننک
،نامزاس نیا یاهرامآ قبط هک 68
هنیزه دصرد یرامیب نامرد یاه
هتسد هب اه
هدرتسگ یبصع تلالاتخا زا یا یم طوبرم یناور–
هداس نایب هب .دوش رد زونه یناور تملاس هک تسا نآ یایوگ رامآ نیا رت
هتفرگن رارق اهروشک زا یرایسب تیولوا یناور تلالاتخا هب نایلاتبم یارب یناهج عبانم و تسا
عفر روظنم هب یبصع –
زوت و یفاکان یناور تشادهب نوزفازور یاهزاین پوک( تسا رباربان ناهج رد اهنآ عی
،ر 6818 .)
یرامیب دننامه یناور تلالاتخا زا یرایسب یم درف یحور تیعضو ،دنرادن یراکشآ دومن ینامسج یاه
زا شیب دناوت
و یرامیب .دوش هتفرگ زین هدیدان و دشاب میخو وا یمسج تیعض یاش یناور یاه
یرامیب دننام د نامسج یاه
ره( دنشابن هدنشک ی
رامیب ریمو گرم اب هسیاقم و یرامآ رظن زا و )تسا یناور نارامیب ریم و گرم مهم للع زا یکی یشکدوخ دنچ ی
ینامسج یاه
1- Schultz& Schultz
14
هب مه دیاش .تفرگ هدیدان ار نآ ناوتب نامرد هب دوش هداد تیمها ناور و حور هب هچنآ زا شیب هزورما هک دشاب لیلد نیمه
یم هتخادرپ مسج نارامیب زا یرایسب یکشزپ هاگدید زا اما .دوش
هعجارم ینامرد زکارم هب دوخ یمسج تلاکشم نامرد یارب هک
یم یم نر یناور تلاکشم و تلالاتخا زا ،دننک آ یلصا لکشم تقیقح رد و دنرب
نیا رتشیب هنافساتم اما ،تساجنآ رد اهن
یرامیب نیا زا یرایسب هک یتروص رد .دنوش یمن هداد صیخشت یناور تلاکشم نامرد یحور تلاکشم لح اب ینامسج یاه
یم ( دوش عبنم نامه .)
ناسنا تسا هدش ثعاب یزورما ینیشام یگدنز تروص هب هاگماش ات هاگحبص زا اه
ناجیه اب نوگانوگ یاه ت ،اه
شن و اه
سرتسا ینارگن و اه ابیرقت .تسین بسانتم ام یناور و یبصع ،یندب تیعضو اب یناور یاهراشف نیا هک ،دنشاب هجاوم ییاه
ناسنا یمامت یم یگدرسفا ساسحا تاقوا یخرب اه
نامه ،دننک لد ای دردرس راچد اهنآ زا یرایسب هک روط
یم درد املسم .دنوش
یمن یتحاران زا ناوت یحور یاه
نامه ،درک یریگولج یرامیب زا هک روط
یمن زین یمسج یاه یم اما .دوب ناما رد ناوت
ات ناوت
کمک دارفا هب ات دراد یربهر و شناد هب زاین ناور تملاس ظفح .درک نامرد ار اهنآ عقوم هب لقادح ای یریگشیپ اهنآ زا یدح شور داجیا اب دنک دنناوتب یناور و یفطاع ظاحل زا حیحص ییاه
هار و دننک ادیپ یراگزاس دوخ طیحم اب لح
بولطم یاه ار یرت
نامه .دننک ادیپ ناشتلاکشم لح یارب زا رتشیب یرما زین ناور تملاس ،تسا یرامیب دوبن زا رتارف یمسج تملاس هک روط
یگژیو نتخومآ اب .تسا یحور یرامیب دوبن یم رتهب یناور تملاس یاه
ز و لداعتم ناور و حور هب میناوت تسد داش یگدن
( دش دهاوخن رپ یزیچ چیه اب تملاس یلاخ یاج مینکن شومارف .میبای یمیحر
،این 6834 .)
2 - 3 - ناور تملاس تیمها یرامیب زا ایند مدرم زا یمین دودح یناهج تشادهب نامزاس دهاوش ساسا رب یم نر یناور یاه
و سفن تزع رب هک دنرب
رمزور یگدنز رد لمع یارب نانآ ییاناوت ه
یم ریثات ناش تملاس موهفم .دراذگ
هبنج عقاو رد ناور تملاس یلک موهفم زا یا
هدرک روصت نینچ یخرب .تسا یلاح رد تسا یناور یرامیب ،یناور تملاس لباقم هطقن هک دنا
و تسین نینچ هک تملاس موهفم
هدرتسگ رایسب یناور د و دوخ اب و نتسیز مارآ تردق ناور تملاس .تسا نیا زا رت
ملاس درف .تسا ندوب شمارآ رد نارگی
یم ساسحا یم و تسا تحار دنک
تیدودحم وا ،دنک یگدنز نارگید و شدوخ اب دناوت یم ار دوخ یاهدادعتسا و اه
،دسانش
یم ار دوخ یاهدوبمک یم رب ماگ شیوخ راتفر دوبهب یارب و دریذپ
اهنآ رب و تسا هاگآ شیوخ تاساسحا و نورد زا یو .دراد
اد طسلت هعماج یاهرایعم و در یم یگدنز نآ رد هکار یا
یمن اپ ریز دنک .دراذگ
میمصت تردق ناور تملاس نارحب رد یریگ
یم یصخش نینچ اریز .تسا اهراشف و یگدنز تلاکشم اب هلباقم و اه دناد
بیشن و زارف اب یگدنز لوط رد هک اعس هب یبایتسد یارب نیاربانب .دوش هجاوم تسا نکمم یرایسب یاه
یبسن رما کی هک تد
15
یم تیاضر ساسحا دوخ یگدنز و راک زا ملاس صخش .دنک شلات دیاب تسا یم دیفم هدافتسا شیوخ دازآ تقو زا و دنک
.دیامن
یم دراو مهافت رد زا نارگید اب ،درادن یصقن ینورد رظن زا هک یصخش لئاق تیمها ،مدرم فطاوع و تاساسحا یارب و دوش
یم مرتحم ار اهنآ و هدش یم یدرف نینچ .درامش
صخش .دریگ رارق نارگید دامنعا و مارتحا دروم و دنک دامتعا نارگید هب دناوت
فادها ملاس
« عقاو هنایارگ » یم رظن رد دوخ یارب یم مادقا نآ هب یبایتسد یارب و دریگ
یلاح رد ،دنک فیعض یناور تملاس هک
یم داوم فرصم ءوس لیبق زا یتلاکشم هب رجنم س ظفح .دوش
یم بوخ یناور تملا یلاح رد دنک تیوقت ار درف یگدنز دناوت
هک
یم ناشن یدشر هب ور دهاوش .تسا ینع و ملاس یگدنز کی عنام فیعض یناور تملاس یاهراتفر اب یناور تملاس دهد
سوم و ایناپماک ،زدراچیر( تسا طبترم ینامسج تملاس و سرتسا تیریدم دننام یعامتجا ،6
1060 .)
2 - 4 - یگژیو رظن زا ملاس دارفا یناور
،هعماج ندمت بسح رب نآ نازیم .تسا یعیبط و ملاس دح هچ ات یناور ظاحل زا صخش کی هک مییوگب تسا لکشم یم ریز رد هچنآ .دراد توافت هعماج ره تاراظتنا و گنهرف ،ناکم ،نامز یم ناسنا یناور تملاس هب ندرب یپ یارب دیآ
دناوت
.دشاب یکچوک یامنهار 6 - خش ص ملاس زا یگدنز رتشیب یضار تسا و راهظا یشوخ یم دنک و رتمک تحاران و ریگلد تسا .
1 - زا للاقتسا دوخ هاگآ
،تسا
،تاناکما هتساوخ
،اه لایما و فده یاه دوخ ار یم
،دناد تیفیک و تیعقاو دوجو شیوخ و
شطیحم ار
کرد هدرک و شور دوخ ار اب تیعقاو گنهامه یم
دنک .
8 - یم دناوت انم تابس هناتسود و هنامیمص اب
نارگید رارقرب دزاس هک مه دوخ زا نیا یتسود ساسحا تیاضر یم دنک و مه
فرط شتبحص زا
یتسود وا رادروخرب دشاب .
4 - رد ربارب اهدماشیپ و
عیاقو یلومعم
،زور ساسحا تیاضر یم دنک و یگدنز ار ابیز و ملاس یم دنیب و دنچره هک نکمم تسا
رد لباقم تلاکشم و
عیاقو
،تخس صخش ساسحا یناوتان دنک .
1 - دوخ و نارگید ار تسود دراد و زا تبحم ندرک هب اهنآ تذل یم درب .
1 - راظتنا درادن هک
،نارگید یگدنز بوخ و تحار شیارب نیمات دننک .
1 - رد دراوم صوصخب و
،داح قح دراد هک نیگمشخ و
تحاران دشاب .
3 - هب تیهام دوجو دوخ یپ یم
،درب دب و بوخ نتشیوخ ار لوبق دراد و زا ریثات راتفر دوخ یور نارگید هاگآ تسا .
1 - نارگید ار ریقحت یمن دنک و یارب دوخ تیزم یفاضا لئاق یمن دوش .
60 - یگتفشآ و یتحاران شیاه ار هب یوحن راهظا یم دنک هک لباق لوبق هعماج یا هک رد نآ یگدنز یم دنک دشاب .
1- Richards, Campania & muse
16
66 - هب ناکما ماجنا کی اک ر دقتعم
،تسا رپ عقوت تسین و هشیمه یهار ار باختنا یم دنک هک یم دناد رد نآ
،هار ناکما
یلمع ندش کی روظنم شیب زا هار یاه رگید تسا .
61 - مه رد نایم عمج ساسحا یشوخ یم دنک و مه رد ییاهنت .
68 - اب هکنیا نیب نارگید تسا یلو هشیمه تیصخش و
تیهام دوخ ار ظفح یم دنک ( راشب یت
،رف 6831 ).
2 - 5 - هاگدید زا ناور تملاس موهفم فلتخم یاه
2 - 5 - 1 - دیورف هاگدید
دیورف رظن هب
«6
ناور تملاس »
انعم هب ی راگزاس ی هتساوخ اب و دوخ اب درف اهراشف و اه
ی و .تسا هعماج ی
:دراد داقتعا
صخش ی ت اراد ناسنا ی
شخب هس یا
اه مان هب راتخاس هس ی
« دیا
» ،
« وگیا » و
« رپوس گیا و » ا .تسا ی وگ دم هک ،)نم(
ی ر ارجا یی
صخش ی ت لوئسم و تسا ی
شت م نآ لداعت ظفح ی
فرط زا هراومه ،دشاب
« ای د
» ،
« ارپوس ی وگ
» حم و ی ط م رارق راشف تحت ی
گ ی در .
ا هچنانچ ی وگ ی عضت درف ی ف ارجا تردق ،ددرگ یی
دم و ی ر یت ی م تسد زا ار شا ی
تن رد و دهد ی
،هج صخش لداعت ی
ت ،هدروخ مه هب
اهن رد ی
،ت راگزاسان هب ناسنا ی
م لاتبم ی قع هب .ددرگ ی
هد ورف ی
،د راگزاسان درف ی
نع ی سک : ی لاس هک تم تسد زا ار دوخ ناور
ب راچد و هداد ی
رام ی درگ ی هد .تسا رد شزرا ماظن
ِی ا ی ن اهن فده ،وگلا یی
س و ندرک راگزاس هعماج اب و دوخ اب درف ندش راگزا
ا ی
گدنز نآ رد هک تسا ی
م ی چ ره هعماج ی دنک م ه
ی دشاب دهاوخ سک مه ملاس درف ی
ی هعماج رد هک تسا گدنز شا
ی نودب ،دنک
ای هکن ضراعت ی ب ی ن وا نهذ و ناور هعماج و
آ دوجو هب شا ی
د .
اربانب ی
،ن سک ی هعماج و دوخ اب هک تس رد اهنآ اب و دشاب راگزاس شا
ی ز م تملاس بسچ رب ،دربن رس هب ضراعت و ی
و ،دروخ
سک ی و دوخ اب دناوتن هک وخ هعماج
ی ش گرد و ضراعت اهنآ اب و دوش راگزاس ی
ر ی ب بسچرب دشاب هتشاد ی
رام ی م ضرم و ی
.دروخ
مامت ،لاح ره هب شلات
ا رنه و ی ن هب و ،دنوش راگزاس دوخ هعماج و دوخ اب هنوگچ دهد شزومآ دارفا هب هک تسا نآ ماظن
بی نارام ن ی ز ا ی ن ب ی شن راگزاسان تلع هک دهدب ار ی
م و هعماج اب ناش چ نآ ربارب رد ناشتمواق
ی تس .
یگژیو دیورف رظن قبط هچنآ ره ینعی ،تسا یهاگآدوخ یگژیو نیتسخن .دراد ترورض یناور تملاس یارب یصاخ یاه
تسین نکمم یقیقح یهاگآدوخ و دوش هاگآدوخ یتسیاب دوش لکشم بجوم هاگآدوخان رد تسا نکمم هک لرتنک هکنیا رگم
ریغ و یعقاو ریغ ا دایز ای یرورض
دح ز وگیارپوس )یفاک رصنع هن و( یلصا رصنع یهاگآدوخ دیورف رظن هب .دوش هتسکش مهرد
هقلاع زا ار یقطنم یگناگیب دیورف .تسا یناور تملاس یدنم
قایتشا و اه یم یناور تملاس ییاهن رایعم ،ار یمومع یاه
دناد
یراعش(
،داژن 6811 .)
1- Freud
