:لوئسم هدنسيون*
راسداب دمحم
E-mail: [email protected]
The Role of Social Capital and Professional Capabilities in The Development of Medicinal Plant Cultivation
SOHILA FATHI1, MOHAMMAD BADSAR2*, ROYA KARAMI 3, YOUNES KHOSRAVI4
1, Ph.D Student of Agricultural Development, Department of Extension, Communication and Rural Development Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran 2, Assistant Professors, Department of Agricultural Extension, Communication and Rural
Development, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran
3, Assistant Professors, Department of Agriculture, Payame Noor University, Tehran, Iran 4, Associate professor, Department of Environmental Science, Faculty of
Science, University of Zanjan, Zanjan, Iran (Received: Aug. 23, 2021- Accepted: Sep. 1, 2021)
ABSTRACT
Medicinal plants have a long history with human beings and are considered as one of the export items of the agricultural sector and one of the main sources of meeting human food and medicine needs. The purpose of this study is to investigate the role of social capital and professional capabilities in the development of medicinal plants as an innovation in agriculture sector. The present quantitative research in terms of purpose is applied research in which the fieldwork (survey) method was used. The statistical population of the study included all farmers in Zanjan province. A total of 389 people were selected as the statistical sample and data was collected using a questionnaire. Data analysis was performed using SPSS24 and AMOS24 software. The results showed a positive and significant relationship between the communication, cognitive and structural dimensions of social capital with the development of medicinal plants. Also, the results showed that the total indirect effect of communication and cognitive dimension of social capital on the development of medicinal plants in Zanjan province is positive and significant through the professional capabilities of farmers; while the indirect effect of the structural dimension of social capital was not significant. Among the suggestions of this research is launching courses and holding short-term courses by active educational centers in the province.
Keywords: Professional Capabilities, Social Capital, Innovation, Development of Medicinal Plants
Extended Abstract Introduction
In recent years, there has been a positive attitude in the international community towards the use of medicinal plants. In this regard, the collection of naturally growing medicinal plants has become one of the supplementary income sources for many farmers. However the continuation of the process of harvesting medicinal plants from pastures, leads to environmental degradation, destruction of genetic diversity and natural instabilities. Therefore, the cultivation of medicinal plants in the form of new cropping patterns with emphasis on the development of production, processing and supply chain is proposed. But the development of new ideas requires the study of effective factors and the feasibility of developing the idea and becoming a sustainable income. One of the most important and influential factors on sustainable income is capital types. Social capital is one of the valuable assets of rural society, the role of which in the development of cultivation of medicinal plants in this study along with professional capabilities has been examined.
Research method
This research is a quantitative research in terms of nature, applied research in terms of purpose, and descriptive-analytical in terms of data collection method, in which the fieldwork (survey)
method is applied. The statistical population of the study includes all farmers (both active in medicinal plants and inactive in cultivation of medicinal plants) in Zanjan province. In order to determine the sample size, in addition to the considerations of using structural equation modeling (e.g., type of technique and statistical estimation, number of variables and items and complexity of relationships in the conceptual model), Bartlett Table was used and finally 389 people were studied as statistical samples. A questionnaire was used to collect data. SPSS software in descriptive part (including frequency, percentage and mean) and AMOS in inferential part (structural equation modeling technique) were used to analyze the data.
Results and Discussion
The results of direct structural model showed that the relational social capital has a positive and significant effect on the development of medicinal plants. This means that by increasing the sense of trust and creating common norms among farmers as effective structures in strengthening relational social capital, the development of cultivation of medicinal plants can be accelerated. The results also showed that, there was a positive and significant relationship between the cognitive and structural dimensions of social capital with the development of medicinal plants. Therefore, strengthening the cognitive dimension of social capital is very important in the form of goals, vision and common values among farmers in order to target the cultivation pattern and development of medicinal plants. Also, despite the modernization of some agricultural activities, the level of interaction and communication between farmers, which reflects the structural components of social capital, can still have a positive impact on the process of introducing and developing new patterns such as the cultivation of medicinal plants.In addition, the results obtained from the implementation of the bootstrap method indicate that the total indirect effect of relational and cognitive dimensions of social capital on the development of medicinal plants in Zanjan province through the professional capabilities of farmers is positive and significant. In other words, by strengthening the relational and cognitive dimensions of social capital and promoting common values and perspectives among farmers, we can have a positive impact on their innovation, risk- taking and learning (as their professional abilities) in relation to new cropping patterns such as medicinal plants. In this regard, pursuing this issue through experts and subject matter experts is suggested. While the results showed that the indirect effect of the structural dimension of social capital on the development of medicinal plants in Zanjan province through the professional abilities of farmers was not significant. This could indicate that due to deficiencies in structural frameworks and activities, farmers, based on their level of indigenous knowledge, seek to interpret and organize their productive and economic activities and have little confidence in the proposed new models.
This can be due to lack of proper information and farmers' lack of awareness of new knowledge and skills. Therefore, it is suggested that educational centers in the province put on their agenda the establishment of fields and holding short-term courses related to new cultivation patterns such as medicinal plants in order to strengthen the professional capabilities and motivation of farmers. It can be hoped that with proper information, timely awareness and professional training of farmers, an effective step can be taken to develop their participation in the cultivation of medicinal plants.
تیلباق و یعامتجا هیامرس شقن هفرح یاه
ییوراد ناهایگ تشک هعسوت رد یا
هس ی لا حتف
1ی ، راسداب دمحم
2
ور ،*
یا مرک
3ی ، ی سنو ورسخ
4ی
1 ، جشناد هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،ییاتسور هعسوت و تاطابترا ،جیورت هورگ ،یزرواشک هعسوت یرتکد یو
ناریا ،ناجنز ،ناجنز
2 ناریا ،ناجنز ،ناجنز هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،ییاتسور هعسوت و تاطابترا ،جیورت هورگ رایداتسا ،
3 ، ،نارهت ،رون مایپ هاگشناد ،یزرواشک هورگ رایداتسا ناریا
4 ، ناریا ،ناجنز ،ناجنز هاگشناد ،مولع هدکشناد ،تسیز طیحم هورگ رایشناد
:تفایرد خیرات(
1 / 6 / 1400 - :بیوصت خیرات 10
/ 6 / 1400 )
هدیکچ
یتمدق ییوراد ناهایگ یاپمه
هب و هتشاد رشب یزرواشک شخب یتارداص ملاقا زا یکی ناونع
و یکی زا یلصا نیرت عبانم غ یاهزاین نیمات و ییاذ
ییوراد رشب هب یم رامش نیا زا فده .دیآ
تیلباق و یعامتجا هیامرس شقن یسررب ،هعلاطم هفرح یاه
ییوراد ناهایگ تشک هعسوت رد یا
هب یدربراک فده رظن زا رضاح یمک قیقحت .تسا یزرواشک شخب رد یروآون کی ناونع
عماج .دش هدافتسا )یشیامیپ( ینادیم راک شور زا نآ رد هک تسا همه لماش قیقحت یرامآ ه
دوب ناجنز ناتسا نازرواشک هک
عومجم رد 389
هب رفن هعلاطم دروم یرامآ هنومن ناونع باختنا
افتسا اب تاعلاطا و عمج همانشسرپ رازبا زا هد
هداد لیلحت و هیزجت .دندش یروآ ب اه
ه مرن هلیسو -
رازفا
SPSS24
و
AMOS24
ماجنا بترا دعب نیب داد ناشن جیاتن .دش یراتخاس و یتخانش ،یطا
ییوراد ناهایگ تشک هعسوت اب یعامتجا هیامرس ینعم و تبثم هطبار
.تشاد دوجو یراد
نینچمه
، رب یعامتجا هیامرس یتخانش دعب و یطابترا دعب میقتسمریغ رثا عومجم داد ناشن جیاتن
ییوراد ناهایگ تشک هعسوت ناتسا رد
تیلباق قیرط زا ناجنز هفرح یاه
زرواشک یا و تبثم نا
ینعم تسا راد
؛ یلاح رد ینعم یعامتجا هیامرس یراتخاس دعب میقتسمریغ رثا هک
.دوبن راد
هار هتشر یزادنا هرود یرازگرب و اه
هاتوک یاه لاعف یشزومآ زکارم طسوت تدم
ناتسا حطس رد
.تسا قیقحت نیا یاهداهنشیپ هلمج زا
هژاو یاه دیلک ی تیلباق : هفرح یاه جا هیامرس ،یا
ناهایگ تشک هعسوت ،یروآون ،یعامت
ییوراد
همدقم
یتمدق یيوراد ناهايگ ياپمه
هتشاد رشب و
یکي زا
دنمشزرا عبانم و یياذغ ياهزاين نيمات
یيوراد هب رشب -
یم رامش
( ديآ
Momeni et al., 2015
هزورما.)
، زا یشخب
ب ار یيوراد ناهايگ مدرم ه
عبنم و تيلاعف کي ناونع
ب ديدج يازدمآرد یم یفرعم دوخ تشيعم رارما يار
دننک
) 2010 ., et al Shahidullah .(
چرگا ه یيوراد ناهايگ نازرواشک زا يرايسب یليمکت دمآرد عبانم زا یکي وردوخ
تسا
؛ نيا اب لاح
، ادرب دنور همادا هب رجنم ،عتارم زا تش
طيحم بيرخت تسيز
، یکيتنژ عونت يدوبان
(Shinwari,
2010)
و يرادياپان ط ياه عيب ی یم .دوش نيا زا ور
، رد
عبانم بيرخت شهاک ياتسار نينچمه و یعيبط
، هب ليلد
فرصم ياضاقت شيازفا ناگدننک
(Liu et al, 2015)
،
ديدج یعارز ياهوگلا بلاق رد یيوراد ناهايگ تشک
یم یفرعم هب زرواشک طسوت ات دنوش
یعارز تشک تروص
تياهن رد و ديلوت هعرزم لخاد
، دوش هضرع
(Wiersum
et al, 2006)
یيوراد ناهايگ تشک.
زا نازرواشک طسوت
تاديلوت هلمج يزرواشک
تسا هک یم دناوت
( Heidarzadeh Rizi et al., 2015
د ار یهايگ تاديلوت ،)
ر
هصرع نيب ياهرازاب و تراجت ياه شيامن هب یللملا
دراذگب
(Azwanida,2015)
. يوگلا نييعت زا فده
هنيهب باختنا ،تشک ي ون
یع زا تلاوصحم تشک ريظن
یيوراد ناهايگ هعسوت يارب یعارز ياهوگلا بلاق رد
تسا رادياپ
(Bhardwa et al., 2014)
یم هک دمآرد دناوت
و یياتسور و يرهش نازرواشک بيصن ار يرادياپ هرهب دنک یيوراد ناهايگ نارادرب
( Batugal et al.,2004 .)
ب یيوراد ناهايگ تشک ه
زرا تعنص کي ناونع يارب روآ
تلود (
Khosravi Pour et al., 2015
دوبهب رب هولاع ،)
یلخاد داصتقا طيارش رجنم ،رادياپ دمآرد داجيا قيرط زا
هب شيازفا تارداص ريغ یتفن نلاک حطس رد زين یم
دوش
Amirnejad et al., 2015( Ozdemir, 2017 ؛
؛
Azwanida, 2015
؛
Mojavarian el al., 2016
هب .)
ب ليلد نيمه همانر
ار یيوراد ناهايگ تشک هعسوت ،نازير
ب ه يارب یشور و یتفنريغ تارداص ملاقا زا یکي ناونع
عبانم هب یگتسباو شهاک یم ريذپانديدجت یعيبط
دنناد
( 2016 taheri reykande, ؛
2020 ., et al Khazaeli .)
گ تشک هعسوت ي
ناها وراد یي
، م ی دناوت گنا ، ي هز اه ،
تيفرظ تيلباق ،اه اه
مز و ي هن اه ي لاغتشا یياز رايسب
یياتسور قطانم رد يدايز رط زا
ي ق ياهدحاو داجيا
هب یبناج عيانص هعسوت و یتعنص عاونا يروآرف روظنم
گ ي ناها وراد یي مهارف .ديامن اي نار هب لد ي ل نتشاد
لقا عونت ،تحاسم ي
م ارش و ي ط اوه و بآ فلتخم یي
( 11
قا ي مل زا 13 لقا ي م رادروخرب ،)ناهج ي
زا 300 ر باتفآ زو ی
امد فلاتخا ،لاس رد ي
50 - 40 تناس هجرد ی
،دارگ تمدق
رات ي خ ی گ ششوپ عونت و ي
ها ی اراد ي لباق ي ت لااب یي رد
مز ي هن گ تشک ي ناها وراد یي تسا (
Vazire, 2018
.) رد
یلاح هک خرب رد ی لقا اب روشک قطانم زا ي
م اه ي صاخ
ريز حطس رظن زا ناجنز ناتسا دننام ناهايگ تشک
یيوراد تبسن ناتسا هب اه ي د ي رگ شرازگ ساسا رب(
ياه
قحت زکرم ي تاق زرواشک شزومآ و ي
عبانم و بط ي ع ی ناتسا
ناجنز نيياپ هبتر رد ) دنراد رارق يرت
زا هدافتسا .
مز ي ن اه ي گ تشک تهج رد هرهب مک ي
ناها وراد یي هولاع حا رب
ي ا ي هرهب مک قطانم (
Kashfi Bonab, 2010
)
یم سا لکشم ود عفر رد دناوت يزرواشک شخب زور یسا
طيحم بيرخت زا يريگولج ًلاوا :لماش يدوبان و تسيز
هجيتن رد یکيتنژ عونت تشادرب دنور
یب ناهايگ هيور
وردوخ یيروراد عتارم زا
نوزفازور ياضاقت هب خساپ رد
(Shinwari, 2010)
ًايناث و ،
، عفر سب ي را ي تلاکشم زا
عم ي تش ی لاغتشا و رادياپ
اتسور يي نا (
Shahi Jajan &
Shirazi Alavi, 2016
) .دوش عقاو رثوم
نازرواشک و
اتسور يي نا ارب ي تسد ي با ی هب دمآرد و
عم ي تش اپ ي راد ن ي دنمزا هرهب و هدافتسا گ
ي ر ي زا همه
اراد یي
،اه امرس ي ه اه
( Eshaghi & Mahmoudi, 2018
،)
امرس(
ي ه اه ي بط ي ع ی
، ف ي ز ي ک ی
، ناسنا ی
، لام ی و
امرس ي ه اه ي عامتجا ی ا طباور و ) عامتج
ی دنتسه
) 2019 ., et al Manlosa
.(
ارچ هک امرس ي ه اه ي ک ی زا
لماع اه ي مهم و عت يي ن هدننک رد دشر و اپ ي راد ي
داصتقا ي تسا (
Souri, 2015
) مهم زا یکي .
و نيرت
هيامرس نيرتراذگريثات یياراد و اه
هيامرس ،نازرواشک ياه
نآ شقن زين رادياپ دمآرد ثحبم رد هک تسا یعامتجا دروم تسا هتفرگ رارق ديکات
( ., et al Haidari Sareban
.)2018
هب ترابع د ي رگ
، امرس ي ه عامتجا ی ب ه شخب ناونع ی
ارف زا ي دن اپ هعسوت ي
راد هار ی ارب ي نلااعف و
لوت ي ناگدننکد تهج
لوت ي د تسا (
Rabiee Sarvandi &
2019 Samadi Foroushani,
هلمج زا یعامتجا هيامرس.)
دنچ ميهافم هک تسا یهجو
کيسلاک رثا رد راب نيلوا
تسا هدش هتفرگ راک هب بوکاج نيج
Messner et al.,
) .)2004
لاس زا موهفم نيا ياه
1990 راب نيتسخن يارب
،ليوکوت( یياکيرمآ و يوسنارف ناسانش هعماج يوس زا ديدرگ حرطم )...و مانتاپ ،نملک ،ويدروب
( Akbarian,
.)2013
اور مهم شقن رب یعامتجا هيامرس یعامتجا طب
یم هراشا کرتشم ياهراجنه و دنک
( Souri,2015
هب .)
-
روط یلک
، هيامرس اب هک تسا يزيچ نآ یعامتجا هيامرس
هار زا و هدمآ ديدپ هعماج دروم فلتخم یطابترا ياه
یم رارق هدافتسا دريگ
(
Ling, 2013 .)
تسا یفيک هبنج ياراد یعامتجا هيامرس هک اجنآ زا هزادنا بتارم هب تسا راوشد رايسب نآ يريگ
. نياربانب
، زا
هعماج رظن ناسانش
هيامرس و داعبا قيرط زا یعامتجا
صخاش تسا یبايزرا و فيرعت لباق یفلتخم ياه
Smith, 2006( Choi, 2016: ؛
Aklamanu et al, 2016؛ ؛
2004 ., et al sner .)Mes Patnam
ار یعامتجا هيامرس
یگژيو زا هتسد نآ هکبش ،یعامتجا یگدنز ياه
،اه
کرتشم فادها هب نديسر رد دارفا دامتعا و اهراجنه یم فيرعت دنک
(
Messner et al., 2004 Fussell et al, ؛
؛2006 Aklamanu et al, 2016
رظن زا ).
زين Bart
مهم شقن یعامتجا هيامرس ،داصتقا یشخب عونت رد ی
هنيزه شهاک ،عبانم هنلاداع عيزوت شهاک تياهن رد و اه
دراد يراکيب
( Barret, 2008 .)
) 2015 ( Souri
هکبش اي يراتخاس دعب کي و يا
صخاش ار یعامتجا ياهراجنه اي یگنهرف دعب ياه
یم یفرعم یعامتجا هيامرس دنک
(Souri, 2015(
.
صخاش لماش ار یعامتجا هيامرس ناققحم رياس ياه
:نوچمه یفلتخم خ
ي هاوخر ی
، دردمه ي راکمه و ي
عامتجا ی م ي نا دارفا
Adhikari, 2006(
صخاش )،
يداهن تيامح
2017( Zhou et al.,
،)
تکراشم
( Hwang & Stewart, 2017 ؛
Souri, 2015
؛
Sharafi et
2018 ., )al
زين و ب يدامتعا شزرا ه
تيزم ناونع
یعامتجا
( Moore & Recker, 2016
، )
،دامتعا ،دهعت
ا لدابت ياسم لح رد دارفا تکراشم و تاعلاط و ل
تلاکشم
( Filieri et al, 2014; Souri, 2015
یفرعم )
هدومن .دنا شقن نييعت تهج رد عوضوم نيا تيمها هب هجوت اب
هيامرس عامتجا ی و اب هاگن ی عماج هزاس هس بلاق رد رت
لصا ی راتخاس(
ي
، تخانش ی طابترا و ی ،) هب روظنم ناکما
جنس ی هعسوت تشک گ ي ناها وراد یي ب ه ناونع ي ک روآون ي
رد ب ي ن نازرواشک ب
ي ش زا پ ي ش امن ي نا تسا . اب
عمج م يدنب هيامرس هعلاطم نيا رد هدش هراشا بلاط
،يراتخاس یعامتجا هيامرس هزاس هس طسوت یعامتجا یطابترا یعامتجا هيامرس و یتخانش یعامتجا هيامرس
( Baradaran, & monavarifard, 2016 ؛
mazbohi et
al., ,Aklamanu et al, 2016 Choi, 2016
؛ Grieco,
؛2017 Chitsaz et al, 2019 Eiteneyer et al, 2019 ؛
)
ا هزادن یم يريگ .دوش
یعامتجا هيامرس یعامتجا هيامرس يراتخاس دعب هکبش و اهراتخاس لماش يراتخاس دعب یياه
یم دشاب
(Bashir et al., 2018)
یسرتسد ميهست اب هک عبانم و تاعلاطا هب
Grieco, 2017)
یعمج تامادقا )
یم ليهست ار لباقتم تعفنمرپ ديامن
( Nasr Isfahani et
2011 ., .)al
هب طوبرم یعامتجا هيامرس يراتخاس هزاس
هدننک سکعنم هک تسا یعامتجا هکبش کي یگچراپکي ي و مدرم نيب طباور گچراپک
ی ي ک عامتجا هکبش تسا ی
) 2014 Marques,
&
Camps
،(
هک ب طباور ي ن و مدرم
هعماج رد دارفا نيب ار تاطابترا یلک يوگلا سکعنم
م ی نک د
Chitsaz et al, 2019) ؛
Eiteneyer et al, 2019 ؛
Bashir et al., 2018 ؛
Liu, 2018:
؛ Neubaum et al.,
.)2019
هبنج و یقفا طباور داجيا هب رجنم يراتخاس ياه
یم هعماج رد يدومع دوش
. هب هنوگ نيا ليلد نيمه
یم تيوقت ار هعماج لک ،یعامتجا هيامرس
( دنک
Talebi
2019 Toi,
&
ويپ نوچ و )
دوجوم ياهدن يانبم رب
لاناک قيرط زا شناد هب یسرتسد اذل تسا تاعلاطا ياه
یم ريسم دارفا يارب هعماج رد دوجوم یطابترا دوش
) 2019 ., et al Eiteneyer ؛
2013 , et al.
.)Hau
یعامتجا هيامرس یطابترا دعب هدننک نييعت یعامتجا هيامرس یطابترا رصنع
یعون تسا یصخش طباور زا
) 2017 Grieco,
،(
دارفا هک
رارقرب دوخ قيلاس بسحرب دوخ یعامتجا تلاماعت رد یم دننک
Mohammadi et al.,2015(
هطبار دعب .)
يا
،لباقتم طباور ،اهراجنه ،دامتعا :لماش یعامتجا هيامرس تيوه
(Eiteneyer et al, 2019)
هزيگنا ،
نيب دوجوم ياه
م ياهديابن و دياب و تاراظتنا ،دارفا عماوج رد دوجو
تسا یناسنا
) 2016 , et al Aklamanu
.)
هب یطابترا دعب
دراد هراشا ناشلماعت هقباس ليلد هب مدرم نيب طباور
) 2019 , et al Chitsaz 2017 ؛
Grieco,
.(
نينچمه
، دعب
یطابترا هب دارفا دامتعا و ليامت نازيم هدنهد ناشن
تيلاعف رد هلماعم تهج نايفارطا تسا یهورگ ياه
) 2019 ., et al Eiteneyer .(
یعامتجا هيامرس يدنبرکيپ
هطبار يا هب رجنم یعامتجا لباقتم ياهدنويپ قيرط زا
هزيگنا تيوقت یم هعماج رد دارفا
دوش
(Chen et al.,
2017)
یم .
هطبار یعامتجا هيامرس تفگ ناوت حطس رب يا
لماعت هقباس بسحرب رگيدکي اب دارفا يدرف نيب طباور راد ديکات د
) 2019 ., et al Chitsaz .(
رد ديکات دروم طباور
س هطبار یعامتجا هيامر ياسم لماش يا
ل ،یفطاع
تسا رگيدکي هب دارفا دامتعا و مارتحا ،یتسود ،يدردمه
( 2017 Grieco,
تياهن رد .)
، یم صخاش تفگ ناوت ياه
هطبار یعامتجا هيامرس یم يا
دارفا راتفر و شرگن رب دناوت
ريثات زين راذگ دشاب
Aklamanu et al, 2016) .)
یعامتجا هيامرس یتخانش دعب هک یعبانم هب یعامتجا هيامرس یتخانش رصنع
هورگ نيب کرتشم یناعم و ريباعت ،رهاظم هدننک نيمات اه
یم هراشا تسا دنک
) 2016 ., et al Lefebvre
هک ارچ .(
توافت رب یتخانش هيامرس .دراد هراشا ینابز و یشناد ياه
ز تسا عبانم عيزوت عون هدننک نييعت زين متسيس ره ناب
Aklamanu et al., 2016)
ياهدک ،نابز قيرط زا هک )
یم لدابت کرتشم نانخس و کرتشم دوش
( Mohammadi et al., 2018 ؛
Eiteneyer et al., 2019:
؛
2017 et al., Chen
ه .)
زا یکي دش هراشا هک روطنام
تيلاعف دعب نيا یلصا ياهروحم و یلقع ،ینهذ ياه
هشيدنا تسا يا (
2019 Talebi & Toi,
؛
et Eiteneyer (
2019
.,
.al
،فادها نامه یتخانش یعامتجا هيامرس
شزرا و اهزادنا مشچ نيب رد دوجوم کرتشم ياه
تسا یعامتجا متسيس کي ناربراک
Chitsaz et al,
2019) ؛ .(Grieco, 2017
دندقتعم ناققحم زا يرايسب
يرايسب جياتن تايبدا زکرمت مدع ليلد هب تاقيقحت زا
هيامرس خساپ یب یتخانش دعب يور رب یعامتجا ياه
هدنام دنا
(Eiteneyer etal., 2019) .
هنيمز رد تاعلاطم ماجنا ،هدش هراشا بلاطم ساسارب یيوراد ناهايگ تشک هعسوت رد یعامتجا هيامرس شقن
.دوب دهاوخ تيمها زئاح رايسب ناققحم تاقيقحت رد رد یعامتجا هيامرس شقن صوصخ رد یفلتخم تاعلاطم يروآون و تيقلاخ دشر ،هعسوت ،يداصتقا هعسوت ،دشر یعامتجا هيامرس هک یتاعلاطم هلمج زا .تسا هدش ماجنا هتفاي رثوم يداصتقا هعسوت يرادياپ و دشر رب ار دنا
یم هعلاطم هب ناوت (
Rabiee Sarvandi & Samadi
2019 Foroushani, (
،
) 2020 Sabet & Khaksar (
،
) 2013 Akbarian Ronizi (
نينچمه .تشاد هراشا
،
دننامه یتاعلاطم
Choi (2016)
( 2016 Neubaum et ،)
al., (2019) ،
Aklamanu et al., (2016) ،
Chowdhury
et al., (2020) Dorri et al., (2015) ،
، mohammadi
moghadam, (2018) ،
Mazzola et al., (2012) و
2013
., et al Dehghani Poudeh
هطبار نييبت هزوح رد
.دراد دوجو يروآون هعسوت و شناد نيب (
Rabiee Sarvandi & Samadi Foroushani 2019 )(
هفلوم رثا یسررب رد رب یعامتجا هيامرس ياه
ینعم و تبثم طابترا دنداد ناشن رادياپ هعسوت نيب يراد
ا دامتعا( یعامتجا هيامرس داعبا ياهراجنه ،یعامتج
و یلدمه ،یگتسبمه و ماجسنا ،يراکمه ،یعامتجا .دراد دوجو رادياپ هعسوت اب )تکراشم و تاطابترا
Baradaran & monavarifard (2016)
ريثات شجنس رد
نايوجشناد تيقلاخ رب شناد ميهست و یعامتجا هيامرس هيامرس ،يراتخاس یعامتجا هيامرس هزاس هس دنداد ناشن عامتجا ياراد یطابترا یعامتجا هيامرس و یتخانش ی
راکنا شقن .دراد يروآون و تيقلاخ هعسوت رب يريذپان
) 2020 Sabet & Khaksar (
هيامرس شقن یسررب رد
یعامتجا هيامرس دنداد ناشن رادياپ هعسوت رب یعامتجا ینعم و تبثم شقن یساسا لصا کي ناونعب رد يراد
دراد رادياپ هعسوت دوبهب .
اذل
، یعامتجا هيامرس دوبهب
یم هيامرس دناوت يراذگ
قطانم رد ار يداصتقا ياه
.دهد شيازفا یياتسور
Akbarian Ronizi (2013)
ناشن
داد و یعامتجا هيامرس حطس نيب يرادانعم هطبار هک
دراد دوجو یياتسور هعسوت .
) 2016 ., ( et al Aklamanu
متجا هيامرس هزاس هس قيرط زا ار یعامتجا هيامرس یعا
هطبار و يراتخاس ،یتخانش دروم شناد هعسوت رب يا
هزادنا هداد رارق يريگ هيامرس داد ناشن قيقحت جياتن .دنا
هطبار و يراتخاس ،یتخانش( هزاس هس اب یعامتجا )يا
.دراد شناد هعسوت رد يراد ینعم و تبثم شقن
Choi
) 2016
یم نايب زين (
یعامتجا هيامرس هزاس هس دنک
مرس ،یتخانش رب یتبثم ريثات يراتخاس یعامتجا هيا
قيقحت جياتن .دوب شناد هعسوت
) 2013 ., ( et al Hau
،یتخانش( هزاس هس اب یعامتجا هيامرس داد ناشن هطبار و يراتخاس رد يراد ینعم و تبثم شقن )يا
دراد شناد هعسوت .
Neubaum et al., (2019)
هعلاطم رد یسررب هب يا
هزاس ريثات ا هيامرس ياه
و یتخانش ،يراتخاس( یعامتج
تيلباق رب )یطابترا هس ره هک دنداد ناشن يروآون ياه
تيلباق رب یتبثم ريثات یطابترا و یتخانش ،يراتخاس دعب ياراد یعامتجا هيامرس يراتخاس دعب یلو دراد يروآون .دراد يروآون تيلباق رب يرتلااب ريثات
عمج اب یم هدش رکذ بلاطم يدنب امرس تفگ ناوت
هي
و یتخانش ،يراتخاس :هزاس هس قيرط زا یعامتجا یطابترا
) 2019 , et al.
Eiteneyer
ب ،)
ه هديدپ کي ناونع
یم یعامتجا هديا ،تيقلاخ زورب هب رجنم دناوت
،يزادرپ
کسير و هناروآون ياهراتفر و يزرواشک شخب رد ريذپ
نازرواشک یياتسور تاديلوت دوش
( Anderson et al.,
؛2003 2007
& Akhilesh, Goyal
.(
یم يروآون دناوت
تيقفوم نيا همزلا یلو دشخبب دوبهب ار ديلوت تيفيک تيلباق هب یسرتسد هفرح ياه
کمک هب ناوتب هک تسا يا
هنيمز نآ تخاس مهارف ار رادياپ دمآرد و ديلوت ياه
) 2018 Tidd & Bessant,
تيلباق.(
ترابع يا هفرح ياه
هرهب شيازفا زا عبانم زا يرو
شيازفا قيرط زا یناسنا
یگژيو و تراهم ،شناد تيلباق و اه
هفرح ياه دارفا يا
تسا
) 2019 ., et al Torabizadeh
.(
تيلباق هفرح ياه يا
هزادنا و شجنس دروم یفلتخم داعبا قيرط زا رارق يريگ
یم .دريگ شناد هب یسرتسد
( 2009 , et al Marimuthu ؛
Bassi et al, 2008
يگداي یياناوت،)
تراهم و ير يزومآ
(
Chen et al, 2004
؛ al, 2004 (Bassi et
هيحور
کسير يريذپ
Bozbura et al., 2007)
اي يروآون ،)
تيقلاخ
(Bassi et al., 2008)
و تراهم ،هبرجت و
صصخت
Marimuthu et al., 2009) ؛
Bontis &
2002 enz,
‐ )Fitz
ب ه صخاش ناونع هفرح تيلباق ياه
يا
شقن ناگدننکديلوت هدننک نييعت
ليامت نازيم رد يا
دراد عماوج رادياپ يداصتقا دشر و ديلوترب
( Aryee et
al., 2016
.) Chowdhury et al., (2020)
هب ار شناد ريثات ناونع
هفرح تيلباق داعبا زا یکي رد ديدج لوصحم هعسوت رب يا
.دنتفاي ینعم و تبثم هطبار و هدومن یسررب
Mohammadi Moghadam (2018)
هطبار دييات نمض
زا هدافتسا ،ديدج لوصحم هعسوت و شناد نيب تبثم يرورض يرما ار ديدج لوصحم هعسوت رد شناد یم .دناوخ
Dorri et al., (2015)
يروآون ريثات یسررب رد
هب هک دندرک نايب ديدج لوصحم هعسوت رب شناد و یم شيازفا ار ديلوت ،شناد يريگراک دوبهب بجوم و دهد
ارتسا یم ديدج تلاوصحم هعسوت يژت رما نيا هک دوش
یم اقترا ار ديدج لوصحم هعسوت درکلمع .دهد
Mazzola
et al., (2012)
يروآون نيب هطبار یسررب هب یقيقحت رد
نانآ شهوژپ جياتن .دنتخادرپ ديدج لوصحم هعسوت و ینعم و تبثم رثا يروآون نوگانوگ ياهدرکراک داد ناشن عسوت درکلمع رب يراد .دراد ديدج لوصحم ه
Dehghani
Poudeh (2013)
نايم دنداد ناشن یقيقحت رد تامادقا
يروآون و تيقفوم هعسوت لوصحم
،ديدج هطبار و تبثم
يرادانعم دوجو
.دراد
ناهايگ تشک هعسوت عوضوم تيمها هب هجوت اب ب یيوراد ه یم يزرواشک شخب رد يروآون کي ناونع دناوت
عامتجا هيامرس ريثات تحت تيلباق تيوقت رب هولاع ،ی
ياه
هفرح عونت اب ،دارفا يا تيلاعف يزاس
رتسب نايياتسور ياه
و نايياتسور رادياپ دمآرد داجيا تهج ار یبسانم رايسب ب ه نيا ،ديامن مهارف ناجنز ناتسا نازرواشک صوصخ
ليسناتپ نتفرگ رظن رد اب هعلاطم رظن زا ناتسا ياه
گ عونت دوجو و یميلقا يراگزاس هنو
هب ،یهايگ ياه
ینعي یياتسور هعماج هيامرس نيرتمهم شقن یسررب تيلباق یجنايم شقن نتفرگ رظن رد اب یعامتجا هيامرس یم يا هفرح .دزادرپ
شهوژپ یموهفم لدم
و عوضوم تايبدا ساسا رب شهوژپ یموهفم لدم
یحارط رضاح قيقحت ياتسار رد هدش ماجنا تاعلاطم تسار نيا رد .ديدرگ هيامرس ا
هزاس هس بلاق رد یعامتجا
تاعلاطم زا هتفرگرب )يراتخاس و یتخانش ،یطابترا(
نيشيپ
( mazbohi et al., 2018 ؛
Baradaran, and
monavarifard, 2016 ؛
Aklamanu et al, 2016 ؛
Choi,
؛2016 Grieco, 2017 ؛
Chitsaz et al, 2019 ؛
2019 , et al Eiteneyer
گ رارق یسررب دروم )
.تفر
مه نينچ
، هرهب اب یبرجت تاعلاطم زا يريگ
( Marimuthu
et al, 2009 ؛
Bass et al, 2008
تيلباق )
هفرح ياه يا
ب ه هعسوت و یعامتجا هيامرس نيب یجنايم ريغتم ناونع
هعلاطم دروم یيوراد ناهايگ تشک اب .تسا هتفرگ رارق
هکنيا هب هجوت ناکما
جنس ی سررب هب هعسوت ی
زجت و ي ه و
ت لح ي ل م ي ناز ذپ ناکما ي ر ي
، ارجا یي و ندوب شخب رثا ی
ندوب ي ک حرط يا حرط هژورپ یم
( دزادرپ
et al, Shahabi
) 2015 Lancaster,
;
ناکما هعلاطم نيا رد ،)2013
یجنس
صخاش ساسا رب یيوراد ناهايگ تشک هعسوت ياه
هعلاطم زا هتفرگرب
., et al Bowen
(
)2009
؛داعبا لماش
،ندوب لوبق لباق ،قابطنا ،ندوب یلمع ،ارجا ،اضاقت
رارق یسررب دروم یياراک و شرتسگ ،يزاس هچراپکي .تفرگ زا روظنم ندوب لوبق لباق
ا ي ن دح هچ ات هک تسا
اي هد دج ي د یيوراد ناهايگ تشک
، ارب ي رد ي تفا
اضر ،بسانم ،ناگدننک ي
ت و شخب يا تسا باذج .
موهفم
اضاقت هک دراد تللاد مهم نيا رب ا
ي هد دج ي د تشک
یيوراد ناهايگ ات
م هزادنا هچ ی
دناوت دارفا هدافتسا دروم
گ رارق ي در . لصا لاوس ی
جنس ناکما تاعلاطم ی
رد
صوصخ ارجا ي ا حرط ي ن م هزادنا هچ ات هک تسا ی
ناوت
اي هد دج ي د قفوم اب ار هدش هتفرگ رظن رد ي
ت هب نازرواشک
فده وحت ي ل داد . زا روظنم لمع
ی ندوب اناوت یي نازرواشک
ارب ي لاعف ماجنا ي
ت هب .تسا ترابع ی لمع ، ی ندوب -ناشن
اناوت هدنهد یي
تيدودحم هب هجوت اب نازرواشک ياه
نامز
ارب عبانم و ي
مادقا قابطنا .تسا
ور رب ي غت يي ر ،اوتحم
همانرب يا ور ي ه ارب دناوتب ات تسا زکرمتم ي
ارش ي ط دج ي د
.دشاب بسانم ي
گچراپک ی رب م ي ناز ا و حرط تبسانت ي
هد اب ز
ي اسر تخ اه ي دوجوم .دراد تللاد شرتسگ
دومن ي زا
نازيم قفوم ي ت ا هوقلاب ي هد دج ي د اي لاعف ي ت رد ي ک تفاب
دج ي د تسا اراک . یي م هدنهد ناشن ي
ناز شخبرثا ی اتن ي ج
لوا ي ه اي هديا رد همانرب ي
ک هنومن سايقم اي تسا کچوک
( 2019 et al, Mazzoli
; 2009 , et al Bowen .)
م و قيقحت تايبدا ساسا رب دروم یعوضوم هدودح
تشک هعسوت اب یعامتجا هيامرس نيب طباور ،شهوژپ هيارا قيقحت یموهفم لدم بلاق رد یيوراد ناهايگ لکش( تسا هديدرگ 1
.)
لکش 1 - قيقحت یموهفم لدم
لکش 1 - یيوراد ناهايگ تشک هعسوت اب یعامتجا هيامرس نيب طباور
قیقحت شور
رظن زا قيقحت نيا
فده رظن زا ،یمک تيهام
قيقحت ،تاعلاطا يروآدرگ هويش ظاحل زا .تسا يدربراک یفيصوت - یناديم راک شور زا نآ رد هک دوب یليلحت
.تسا هدش هدافتسا )یشياميپ(
قيقحت يرامآ هعماج
و یيوراد ناهايگ نلااعف زا معا( نازرواشک همه لماش اجنز ناتسا )یيوراد ناهايگ تشک رد نلااعف ريغ هب ن
دادعت 83261 هرهب يرامشرس ساسا رب يزرواشک رادرب
لاس يزرواشک 1393
.دندوب ناريا رامآ زکرم نيا رد
ب هعلاطم ه و ميمعت لباق و بسانتم یبيکرت نتشاد روظنم
راهچ و زکرم زا یقطانم ناتسا توافتم طيارش هب هجوت اب برغ و قرش ،بونج ،لامش( توافتم یيايفارغج هصتخم بيترت هب ناتسرهش لماش
،هدنبادخ ،ناجنز ياه
هنومن ،)هيناطلس و رهبا ،ناشنهام يايوگ هک بسانتم يا
باختنا ،دشاب ناجنز ناتسا نازرواشک یمامت تيعضو لودج( تسا هديدرگ 1
.) هب اب هنومن مجح نييعت روظنم ليلحت و هيزجت هوحن رظن زا رضاح قيقحت هکنيا هب هجوت
هداد ینتبم اه لدم رب
يزاس راتخاس تلاداعم ي
اب و
رازفا مرن زا هدافتسا
AMOS24
ماجنا نيا زا ؛تسا هتفرگ
هب يرامآ هعماج مجح رب نوزفا ،ور زا یکي ناونع
،يرامآ هنومن مجح نييعت يارب یلصا ياهرايعم نکت عون نوچمه يرگيد مهم ياهرايعم کي
مخت و ني
رامآ
،ي غتم دادعت اهري
وگ و هي اه پ و یگديچي رد طباور
م موهفم لد ی
هب زين عت مهم لماوع ناونع نيي
دادعت هدننک
هتفرگ رارق هجوت دروم يرامآ هنومن رب هولاع هتبلا .دنا
ندوب بسانم زا نانيمطا لوصح تهج روکذم تاظحلام تلتراب لودج زا يرامآ هنومن
) 2001 Bartlett et al., (
ار هباشم يا هنومن مه لودج نيا هک دش هدافتسا مه داهنشيپ بلاطم هب هجوت اب .درک عومجم رد ،هدش هراشا
389 هب رفن تفرگ رارق هعلاطم دروم يرامآ هنومن ناونع
لودج(
1 .) اب همانشسرپ یياوتحم و يرهاظ یياور
ناگربخ زا یهورگ تارظن زا هدافتسا يديلک ناعلطم و
یطابترا دعب
ناهايگ تشک هعسوت :یيوراد
- ق لباق ندوب لوب
- اضاقت
- ارجا
- ندوب یلمع
- قابطنا
- يزاس هچراپکي
- شرتسگ
- یياراک یتخانش دعب
يراتخاس دعب
تيلباق هفرح ياه يا
و لبق ماجنا زا هب .تفريذپ تروص نومزآ شيپ روظنم
یسررب قحت رازبا یياياپ قي
نومزآ شيپ زين رد
ياتسور
ناجنز ناتسا رد عقاو مهت زا هک
ياهاتسور هدش باختنا
عمج يارب هداد يروآ
یلصا ياه دندوبن قيقحت
ماجنا ،
و تفرگ بيرض يافلآ رک و خابن جياتن هک ديدرگ هبساحم
يلااب يافلآ ريداقم هب هجوت اب نآ 70
/ 0 شخب يارب ياه
سانم یياياپ يايوگ همانشسرپ فلتخم .دوب قيقحت رازبا ب
يارب هيزجت و ليلحت هداد مرن زا اه ياهرازفا
SPSS24
رد
لماش( یفيصوت شخب نيگنايم و دصرد ،یناوارف
)
و
AMOS24
( یطابنتسا شخب رد لدم کينکت
يزاس
يراتخاس تلاداعم .دش هدافتسا )
یطابنتسا شخب رد
و یتخانش ،یطابترا دعب( یعامتجا هيامرس شقن تم رب )يراتخاس یيوراد ناهايگ تشک هعسوت هتسباو ريغ
نييبت و یياسانش ناجنز ناتسا نازرواشک نيب رد یم نيا زا .ددرگ ور
، يروئت ،تايبدا ساسا رب هدودحم و اه
هيضرف شهوژپ دروم یعوضوم دروم ريز حرش هب اه
یم رارق یسررب
؛دنريگ
تشک هعسوت اب یعامتجا هيامرس یطابترا دعب نيب ر یيوراد ناهايگ ینعم و تبثم هطبا
.دراد دوجو يراد
تشک هعسوت اب یعامتجا هيامرس یتخانش دعب نيب ینعم و تبثم هطبار یيوراد ناهايگ .دراد دوجو يراد
تشک هعسوت اب یعامتجا هيامرس يراتخاس دعب نيب ینعم و تبثم هطبار یيوراد ناهايگ .دراد دوجو يراد
تيلباق هفرح ياه ر رد یجنايم شقن زا يا
نيب هطبا
دعب ،یتخانش دعب ،یطابترا دعب( یعامتجا هيامرس رادروخرب یيوراد ناهايگ تشک هعسوت اب )يراتخاس .دنتسه لودج 1 - دادعت و هعماج هنومن باختنا ياه ره زا هدش
ي ک زا
بختنم ياهناتسرهش
ناتسرهش هرهب/هعماج
يزرواشک رادرب ناتسا لک(
83261 ) هنومن
یباختنا
ناجنز 19435
118
هدنبادخ 21839
132
ناشنهام 5594
34
رهبا 12287
74
هيناطلس 5184
31
عمج 64339
هرهب دادعت ياهناتسرهش رادرب
ناتسا یباختنا 389
هتفاي یفيصوت ياه نامه یفيصوت جياتن یسررب ( لودج رد هک هنوگ
2 )
یم ناشن تسا هدمآ تلايصحت حطس رظن زا هک دهد
9 / 5
اپ دصرد یب نايوگخس ،داوس
5 / 54 و ملپيد ريز دصرد
5 / 11 دندوب رتلااب و یسانشراک تلايصحت ياراد دصرد
لودج(
2 نايوگخساپ نيب زا .) 8
/ 1 د دارفا زا دصر
شناد اي ليصحت هب لوغشم هتخومآ
يزرواشک هتشر رد
.دندوب نايوگخساپ ینس نيگنايم 52
/ 38 ،لاس هنيمک
17 هنيشيب و لاس 83
.دوب لاس
دج لو 2 - یگژيو ساسا رب نايوگخساپ یناوارف عيزوت ياه
يدرف
دصرد یناوارف ريغتم
9 / 5
19 8 / 19
7 / 15
1 / 23
9 / 4
5 / 10
1
23 74 77 61 90 19 41 4
داوسيب یيادتبا یيامنهار ناتسريبد ملپيد ملپيد قوف یسانشراک و دشرا یسانشراک
رتلااب
تلايصحت حطس
9 / 14
4 / 31
8 / 28
4 / 13
5 / 8
3
58 122 112 52 33 12
25 رتمک و لاس
26 - 35 لاس
36-45 لاس
46-55 لاس
56-65 لاس
66 رتلااب و لاس
ینس ياههورگ :هنيمک(
17 لاس
:هنيشيب 83 لاس
:نيگنايم 52 / 38 )لاس
ذخأم شهوژپ ياه هتفاي :
هتفاي یطابنتسا ياه
هب سررب روظنم ی
م طباور ي نا غتم ي اهر ي قحت ي ق زا
نکت ي ک لدم زاس ي راتخاس تلاداعم ي
درگ هدافتسا ي
د رد .
رضاح قيقحت ي
هتفا اه ي طابنتسا ی لدم ود بلاق رد
قتسم يراتخاس ي
م لکش(
1 م و ) ي جنا ی لکش(
3 ارا ) ي ه
راتخاس لدم .تسا هدش ي
قتسم ي م ميقتسم هطبار رگنايب
يراتخاس و یتخانش ،یطابترا دعب یعامتجا هيامرس
ناهايگ تشک هعسوت اب )نازرواشک اي( نايوگخساپ یيوراد رد ناتسا ناجنز لکش( تسا 2
صوصخ رد .)
قتسم يراتخاس لدم یيوکين شزارب ي
،م هتفاي ياه
ناشن قيقحت داد
هک صخاش ساسا رب ياه
لدم شزارب
لماش یبسن ريوکسا ياک : اب ربارب1
328 / 2 رادقم ینعي
زا رتمک يددع 3
یقيبطت شزارب صخاش و ؛
2
948( / 0
=
؛)CFI
هدنيازف شزارب صخاش (3
947 / 0
=
؛)IFI
ش و رکوت صخا -
4 سيول ( 935 / 0
=
؛)TLI
يددع ريداقم اب
زا رتشيب 90
/ 0 سنايراو دروآرب مود هشير صخاش و
بيرقت ياطخ (5
059 / 0
=
RMSEA
) يددع رادقم اب
زا رتمک 08
/ 0 هدوب یلوبق لباق حطس رد لدم شزارب ،
1. Relative Chi-Square
2. Comparative Fit Index (CFI) 3. Incremental Fit Index (IFI) 4. Tucker-Lewis Index(TLI) 5
. Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA)
لکش( تسا 2
.) اتن ي ج راتخاس لدم زا لصاح ي
قتسم ي م
نومزآ اب هطبار رد هس
ضرف ي ه لصا ی ت قح ي ق کاح ی نآ زا
:هک دوب 1 هعسوت اب یعامتجا هيامرس یطابترا دعب نيب )
یيوراد ناهايگ تشک ینعم و تبثم هطبار
دوجو يراد
تشاد ( 005 / 0
ρ= ، 235 / 0
β=
؛) 2 ) یتخانش دعب نيب
یيوراد ناهايگ تشک هعسوت اب یعامتجا هيامرس هطبار
ینعم و تبثم تشاد دوجو يراد
( 003 / 0
ρ= ، 253 / 0
β=
؛) و 3 ) هعسوت اب یعامتجا هيامرس يراتخاس دعب نيب
یيوراد ناهايگ تشک ینعم و تبثم هطبار
دوجو يراد
تشاد ( 021 / 0
ρ= ، 187 / 0
β= لودج( ) 3
) ،نينچمه .
هدننک نييبت یعامتجا هيامرس داعبا هک داد ناشن جياتن 33 دصرد یيوراد ناهايگ تشک هعسوت تارييغت زا رد
ناتسا ناجنز لکش( دنتسه 2
.)
لکش 2 - درادناتسا ريداقم ساسا رب ميقتسم يراتخاس لدم
لودج 3 - یيوراد ناهايگ تشک هعسوت رب یعامتجا هيامرس داعبا رثا ینويسرگر بيارض ناتسا رد
ناجنز
ريغتم درادناتساريغ ريداقم
درادناتسا ياطخ درادناتسا بيرض
ینارحب تبسن ینعم حطس
يراد
یطابترا دعب - یتخانش دعب - خاس دعب - يرات 590
/ 0
430 / 0
214 / 0 210
/ 0
143 / 0
093 / 0 235
/ 0
253 / 0
187 / 0 812
/ 2
997 / 2
312 / 2 005
/ 0
003 / 0
021 / 0
هب تيلباق یجنايم رثا نومزآ روظنم هفرح ياه
يا
هعسوت اب یعامتجا هيامرس داعبا نايم هطبار رد نازرواشک یيوراد ناهايگ تشک ناتسا رد
دنچ شور زا ناجنز
نادرگدوخ هروظنم
1 يزاس زا شور نيا رد .دش هدافتسا
هنومن ماجنا قيرط يريگ
رب يراذگياج اب ددعتم یعرف ياه
هداد يانبم زا هدش هتفرگ یلصا ياه
389 زا رفن
هنومن ینيزگياج و داجيا هب مادقا ناجنز ناتسا نازرواشک 5000 نانيمطا حطس رد یيات 95
هب مزلا .ديدرگ دصرد
رد هکيئاجنآ زا هک تسا رکذ رثا یسررب
تيلباق یجنايم/ميقتسمريغ هفرح ياه
نازرواشک يا
رب زکرمت موهفم لدم نومزآ
ی دوب مه قيقحت
، تارثا
قتسم ي م امرس داعبا ي
ه عامتجا ناهايگ تشک هعسوت رب ی
لکش( ميقتسمريغ يراتخاس لدم رد یيوراد 3
فذح )
ینعم یترابعب .دندشن رثا ندوب راد ینعمريغ اي يراد
ح رد ميقتسمريغ رارق یسررب دروم ميقتسم تارثا روض
داد ناشن یجنايم يراتخاس لدم یيوکين شزارب .دنتفرگ لدم هک ساسا رب صخاش
ياک لماش لدم شزارب ياه
اب ربارب یبسن ريوکسا 284
/ 2 زا رتمک يددع رادقم ینعي
3 یقيبطت شزارب صخاش ؛ (
939 / 0
=
؛)CFI
صخاش
هدنيازف شزارب (
940 / 0
=
؛)IFI
و رکوت صخاش -
سيول
1. Bootstrap
( 928 / 0
=
؛)TLI
زا رتشيب يددع ريداقم اب 90
/ 0 و
بيرقت ياطخ سنايراو دروآرب مود هشير صخاش ( 058 / 0
=
RMSEA
) زا رتمک يددع رادقم اب 08
/ 0 ،
لکش(دوب یلوبق لباق حطس رد لدم شزارب 3
هب جياتن .)
نادرگدوخ شور يارجا زا هدمآ تسد نآ زا یکاح يزاس
ا عومجم ؛ هک تسا یطابترا دعب ميقتسمريغ رث
( 040 / 0
ρ= ، 078 / 0
β= ) یتخانش دعب و (
035 / 0
ρ= ،
094 / 0
β= ) ناهايگ تشک هعسوت رب یعامتجا هيامرس
یيوراد ناتسا رد تيلباق قيرط زا ناجنز
يا هفرح ياه
ینعم و تبثم نازرواشک یم راد
لودج( دشاب 4
رد .)
ريغ رثا هک داد ناشن جياتن هکيلاح اتخاس دعب ميقتسم
ير
( 405 / 0
ρ= ، 029 / 0
β= ) تشک هعسوت رب یعامتجا هيامرس
یيوراد ناهايگ ناتسا رد
تيلباق قيرط زا ناجنز ياه
هفرح ینعم نازرواشک يا لودج( دوبن راد
4 ،نينچمه .)
یطابترا و یتخانش ،یطابترا داعبا هک داد ناشن جياتن نييبت یعامتجا هيامرس هدننک
20 سنايراو زا دصرد
تيلباق رح ياه هارمه هب داعبا نيا و نازرواشک يا هف
تيلباق یجنايم نييبت يا هفرح ياه
هدننک 45 زا دصرد
یيوراد ناهايگ تشک هعسوت سنايراو ناتسا رد
ناجنز
یم شيازفا زا یکاح هک دنشاب 12
ريغتم نييبت دصرد
لدم هب تبسن یيوراد ناهايگ تشک هعسوت هتسباو لکش( تسا ميقتسم يراتخاس 3
.)