KY YEU 'CAC 0£ TAl NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAI NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI DOAN 2002-2006"
DE TAI: N G H I E N C U L I CTNG D U N G V A C A I T I E N S O D O P H A N T I C H X O A Y T R O N G D U B A O Q U Y D A O B A O B A N G P H U O N G P H A P S O
Co quan chu tri: Vien Khi tupng Thuy vdn
C h u n h i e m de t a i : TS. Ddng Thi Hong Nga Cac t h a n h vien:
TS. Hoang Ddc Cudng KS. Nguyin Minh Viet NCS. Bui Hoang Hai
CN. Nguyen Van HiBp CNLa Thi Tuyet ThS. Mai Van Khiem Muc tieu cua de tai:
Nghien cuu ung dung va dua duoc so d6 phan tich xoay ba chidu co thanh phdn xoay phi doi xung vao mo hinh M M 5 , cai tien so do cho phu hop hon vdi dieu kien Viet Nam, thu nghiem du bao quy dao cho mot sd con bao, tao co sd khoa hoc de hoan thien phuong phap du bao bao bang mo hinh sd tri d Viet Nam
Npi dung nghien ciru:
1. Thu thap, thdng ke cdc du lieu lien quan phuc vu de tai, cai dat m d hinh he thdng va cac phan mem hd trp tren may tinh;
2. Nghien cuu su dung so dd phan tich xoay ba chieu ddi xdng trong md hinh MM5;
3. Nghidn cuu vide xay dung thanh phan phi ddi xdng cua xoay ba chieu;
4. Cai so dd phdn tich xoay ba chieu cd thanh phdn phi ddi xdng vao m d hinh M M 5 , cai tien so do nay dp dung cho du bao quy dao bao tren khu vuc Bidn Ddng;
5. Thu nghidm du bao, phan tich va danh gia kd't qua.
Tom tat bao cao: ^
Bao cao tdng ket bao gdm (91 trang), ngoai phan m d dau, kd't luan va kien nghi, con cd 3 chuong sau day:
Chuang I: Tdng quan tinh hinh nghidn cuu du bao bao bdng md hinh so tri cd sd dung so dd phan tich xoay;
Chuong II: Phuong phap tao xoay ba chidu trong md hinh du bao so tri va cac cai tie'n ap dung cho du bao quy dao bao tren khu vuc Bidn Ddng;
Chuong III: Tinh todn thu nghidm du bao quy dao bao tren khu vuc Bidn Ddng vdi cac so do phan tich xoay khac nhau.
- Vi6n Khi tuong Thuy van - Vien KM tuong Thuy van
- Trudng Dai hoc Khoa hoc Tu nhien - Vien Khi tuong Thuy van
- Vien Khi tuong Thuy van - Vien Khi tuong Thuy van
KY YEU -CAC Qg TAI NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOI TRUONG GIAI DOAN 2002-2006"
Ket qua nghien curu:
CHlfONG I: TONG QUAN TINH HINH NGHIEN CUU DU BAO BAO BANG MO
H I N H S O T R I C O SU* D U N G S O D O P H A N T I C H X O A Y Trong chuang nay trinh bay mot so" mo hinh so tri du bao bao co su dung so do phan tich xoay.
1.1. M o h i n h c h i n h ap S A N B A R : do Sanders va Burpee phat trien nam 1968 vdi gia thiet bao chuyen dong theo ddng d i n dudng cua muc trung binh ldp sau ( D L M - Deep Layer Mean), t d dd thuc hien du bao quy dao bao bang viec lay tich phan phuong trinh xoay chinh ap vdi dieu kien ban ddu la trudng gio va trudng ham ddng cua D L M da duoc cai xoay. M o hinh cho ket qua tdt hon so vdi cac m d hinh k h i hau va quan tinh.
1.2. M o h i n h c h i n h ap V I C B A R Do M a r k Demaria phat trien ddu thap nien 90, thay the cho S A N B A R , dd du bao bao nghidp vu t d 1989. V I C B A R sd dung sd lieu cao khdng, anh may vd tinh va tham sat may bay trong ban ddu hda xoay, v i vay cd cha't luong du bao kha tdt so vdi cac m d hinh khac trong nhung nam t d 1989 dd'n 1993, nhung V I C B A R cd nhuoc didm la tinh toan qua phdc tap trong qua trinh giai he phuong trinh theo phuong phdp phd SAFER tren he ludi ldng.
Nam 1997 Horsfall va cdc cdng su da nghien cuu va cai tie'n V I C B A R thanh md hinh L B A R . Ve co ban L B A R cung dua trdn he phuang trinh nude ndng gdn gidng nhu V I C B A R , nhung thay v i su dung khai tridn chudi bdng cdc ham Spline-B bac 3, L B A R sir dung phuang phap so dan gian han Id khai tridn chudi theo cdc ham sin didu hoa va khdng sd dung ludi long. V d i nhung cai tidn don gian trong so dd r d i rac hda, L B A R phil hop cho muc dich du bao nghidp vu. Han nua cac kd't qua thu nghiem cho tha'y kd't qua du bao cua L B A R tuang duang v d i V I C B A R va trong nhidu trudng hap tham chi tdt han.
1.3. M d h i n h c h i n h ap M U D B A R : M U D B A R , do Fulton nghidn cdu va phat tridn, la md hinh da ludi dua tren ndn m d hinh chinh ap V I C B A R . Khac v d i m d hinh L B A R d tren, M U D B A R su dung he phuang trinh chinh dp khdng phan k y va cd sd dung phuong phap da ludi tich hep thay cho phan tich phd. Cac thd nghidm m d hinh M U D B A R cho mua bao 2001 d Dai Tay Duong cho thay kd't qua du bao cua M U D B A R tuong duong vdi L B A R va chi phi tinh todn it hon nhieu so vdi L B A R .
1.4. M d h i n h c h i n h ap W B A R : Harry C.Weber (2001) thuc hidn cai tie'n VICBAR thanh W B A R . M d hinh nay cho kd't qua du bao khd tdt, va dang duoc chay thu nghiem tai Trung tam D u bao K h i tuang Thuy van Trung uong.
1.5. M d h i n h ta ap G F D L : Ben canh cac m d hinh chinh dp du bao bao, ngudi ta cung da xay dung cac m d hinh ta dp dua tren vide tich phan he phuong trinh nguyen thuy.
V i du nhu m d hinh he phuong trinh nguyen thuy G F D L (Geophysical Fluid Dynamics Laboratory) cua M y , duoc xay dung dd du bao quy dao va cudng dd cua bao. M d hinh gdm 3 ldp ludi long nhau, cac phuang trinh nguyen thuy duac didn todn trdn he toa dd kinh v i va he toa dp sigma. M d hinh nay da dupe dua vao du bao nghiep vu t u nam 1995 cho viing bidn Dai Tay Duong va Ddng Thai Binh Duong. M d hinh da cd nhidu cai tie'n trong nhung nam gan ddy. Sau k h i thuc hidn ban ddu hda, kd't qua du bao quy dao bao da tang len dang kd.
KY YEU "CAC DE TAI NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI BOAN 2002-2006" ^ 1.6. M6 hinh ta ap TCLAPS: He thong phan tich va du bao bao TCLAPS do Trung
tam Nghien cuu K h i tuong thuoc Cue K h i tupng Uc phat tridn. M o hinh la su ket hop giua mo hinh du bao thdi tiet dp phan giai cao cho khu vuc han che va mo dun cai xoay ba chieu. Co cac trucmg nhiet, dm trong xoay nhan tao, co dong hoa so' lieu bdn chieu ( F D D A ) , TCLAPS thd hien kdt qua kha tP't trong du bao quy dao bao. Ca'u true cua TCLAPS gom nam thanh phan chinh sau:
a) Dong hoa sP' lidu: muc dich dd xac dinh trucmg m 6 i trucmg quy mo Ion va ca'u tnic ben ngoai cua bao;
b) Xac dinh ro xoay: xay dung ca'u true ben trong hoan luu xoay, cac thanh phdn ddi xung, phi ddi xung, kich thudc, cudng dp va chuydn ddng trong qua k h d cua bao;
c) Phan tich dp phan giai cao: sd dung cac nguong sai so, quy m d dp dai, cac tieu chudn ve chat lupng so lieu dd hda hop xoay vdi trudng m d i trudng quy m d ldn;
d) Ban dau hda: sd dung hidu chinh ddng luc, nhidt luc dd can bang xoay va dua thdng tin phi ddi xdng t d anh may vp tinh;
e) D u bao theo m d hinh cd dp phan giai cao: sd dung m d hinh khu vuc han che dp phan giai cao vdi cac qua trinh tham so hda vat l y phdc tap va cac sd l y so bac cao.
CHlfONG II: PHlfONG PHAP TAO XOAY BA CHIEU TRONG MO HINH DU
B A O S O T R I V A C A C C A I T I E N A P D U N G C H O D U B A O Q U Y D A O B A O T R E N K H U V U C B I E N D O N G
Trong chuong nay chung tdi di sau nghien cuu hai so do phan tich xoay trong md hinh du bao so tri.
II. 1. NGHIEN CUU TAO XOAY GIA:
Dd thuc hidn tach bd xoay yd'u, ngheo thdng tin, sai v i t r i , ngudi ta gia thiet rang phan gia tri cua trudng ba't k y gay ra bdi xoay la gia tri lech cua trucmg phan tich (chda xoay) so vdi trudng m d i trudng khdng cd xoay. Xoay dupe tach ra khdi trucmg phan tich nhd sd dung mdt phuong phap lpc thich hop. Phuong phap lpc dupe chon sao cho trudng mdi trudng thu dupe chda trong no ft nhat cac dac didm cua trucmg xoay. Sau k h i tach Xoay yd'u, thuc hidn xay dung xoay nhan tao. Dd phii hop v d i cau true xoay trong thuc te, xoay nhan tao phai gdm hai thanh phdn: thanh phdn ddi xdng va thanh phdn phi ddi xdng, cac thanh phdn nay dupe tao ra nhd su kd't hop dd lieu trong tap so lieu chi thi cua bao va cac thdng tin cua xoay yd'u tach dupe t d trucmg phan tich. D d dam bao quy luat dpng luc, xoay nhan tao dupe thuc hidn thich ung giua trucmg gid va trudng dp cao, thuc hidn ddng hoa sd lidu de hda hop giua cac trucmg ddng va nhidt luc, cung nhu hoa hop xoay v d i trudng mdi trucmg. Cudi cung cai xoay nhan tao thu dupe vao v i t r i chinh xac cua xoay thuc, ta dupe trudng ban dau cua m d hinh. So dd cua qua trinh tao xoay gia cd dang:
Trucmg ban dau Trucmg phan ti'ch toan cau Xoay phan tich + Xoay nhan tao II.2. B A N D A U HOA X O A Y THEO SO DO CUA L O W N A M - DAVIS
So dd cd thd tach thanh hai thanh phdn chinh:
- Loai bd xoay thd, sai v i t r i td trudng phong doan ban dau.
KY YEU "CAC DE TAl NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHg NGANH TAI NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI DOAN 2002-2006"
- Xay dung mot xoay gia nhan tao dd cai vao trucmg da loai bo xoay tho d tren.
I I . 2 . 1 . T a c h t h a n h p h d n m o i t r u o n g va t h a n h phan xoay
11.2.1.1. Tach trudng gio ban dau thdnh cdc thdnh phdn mdi trudng vd thdnh phan xoay
Tir trucmg phong doan ban ddu, tinh trucmg xoay tuong ddi ( Q va trudng phan ky tdc dp (8) td trudng gid ban ddu theo cdng thdc sau:
C, = m*m (dy_du^
dx dy
S = m*m du dv h — dx dy Trong dd m la nhan to ban do.
Su dung phuong phap lap Richardson, tinh ham ddng ddi vdi gid khdng phan ky cua trudng phdng doan ban ddu t d trudng xoay tuong ddi ( Q theo phuong trinh:
v V = #
Tiep theo tinh dupe trudng ham ddng ddi vdi gid khdng phan k y cua thanh phan xoay theo phuong trinh sau:
v y
Trucmg gid phan k y va xoay cua thanh phdn xoay dupe tinh theo cdng thdc:
= kxV y/
Trong dd, % la xoay the, vvx la the tdc dp (gid phdn k y ) , v£ la gid khdng phan ky. Td day tinh dupe cac thanh phdn gid u, v, va ham ddng ij; m d i trudng nhu sau
uE= u - ( « ^ ' - y ) ,
VE=V-(V;+<),
\\f =\\l-\\t E V 11.2.1.2. Tach trudng dia thevi
Tren mdi muc tinh gid dia chuyen va xoay dia chuyen t d dia the v i 6:
v = kx-V</>
I
<ZS = m*m
dx dy
KY YEU "CAC DE TAl NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHg NGANH TAI NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI DOAN 2002-2006" ^ Trong do 1 la tham sd lure Coriolis. Tim vi tri co £g dat cure dai, lay do lam tam ve
dudng tron ban kinh 300km, ngoai vung ban kinh nay cho xoay £g =0. Trudng m d i nay chinh la thanh phdn xoay £'g .
Su dung phuang phap lap Richardson tinh thanh phdn xoay cua dia the v i theo phuang trinh:
Nhu v&y, thanh phdn mdi trudng cua dia the vi la:
<t>h =i>-f 11.2.1.3. Tach trudng nhiet dp
Tinh trudng nhidt dd cua thanh phdn xoay ( Tv) td trudng dia the v i cua thanh phdn xoay theo phuang trinh thuy tinh:
- -RT^
d\n{p)
Sau dd tinh trudng nhiet m d i trudng nhu sau:
•-pE j 'p'V
11.2.1.4. Tach trudng dp dm tuang ddi
Trudc het tinh dp dm ridng q t d trudng dp (P), dp dm tuong ddi ( R H ) va nhidt dp (T) theo cdng thdc cua Teten:
~a{T- 273.16)' es = 6.112exp
(T-b) qs = 0.622- es
p - es q = max(0.01 * RH * qs,0.0) a, b la hdng sd thuc nghidm,
es la sdc truong hai nude bao hoa, qs la dp dm rieng bao hoa.
Sau dd, tren m d i muc lay tdm la diem cd xoay cue dai, tinh q trong vanh dai cd ban kinh td 960km - 1200km. Cdc gia tri cua q trong vung ban kinh nhd hon 1200km se dupe hieu chinh theo cdng thdc:
ror = radl 1200
qnew = [(l - ror)* q]+ (ror * qold) V d i rad la khoang each t d tam xoay cue dai tdi didm tinh.
Trudng dp dm tuong ddi moi trudng ( R HE) dupe tinh t d trudng nhiet m d i trudng ( TE) va dp dm rieng q theo cac phuang trinh sau:
KY YEU "CAC fl£ TAI NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAI NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI BOAN 2002-2006"
es = 6.112exp g(7, / : - 2 7 3 16)'
qs = 0.622- es p-es
RH E = min(l 00, max(l 00. * q I qs,l 0)) a, b la hang so thuc nghiem
Sau do, tren m d i muc, lay tam la diem co xoay cue dai, tinh dp am tuong ddi trung binh (RH) trong vung vanh dai xoay cd ban kinh t d 960km-1200km. Sau dd cac gia tri cua R HE trong vung ban kinh nho hon 90km dupe gan bang gia t r i 95%, con d ngoai viing nay se dupe tinh theo cong thdc:
R HE = (rmax/rad)*rh_max+(l.-(rmax/rad))*rh_min
Trong do; rmax=90km, rad la khoang each t d diem tinh tdi tam xoay, rh_max=95%, rh_min = RH
11.2,2. Tao xoay gia
II.2.2.1. Tao gid trudng gid, ham ddng vd xoay
Trudng gio ddi xung gia dupe xay dung theo cong thdc cua Rankine:
v{r)= A{k)F{r)= A{k)vttJ-^
Chg = 4*0* vmax.[(vmax//-"2 )* (rr"2'' )]* (al +1) II.2.2.2. Tao gid trudng dia thevi
Trudng dia the v i tao gia dupe tinh td ham ddng xoay nhan tao \\ib& theo phuong trinh can bang
/ V V + 2 a y o y dx2 dy2
( a2 \2 O If/
dxdy y by f - luc Coriolis
11.2.2.3. Tao gid trudng nhiet dp
Tinh nhidt dp tao gia Tb g t d dia the v i tao gia (dh g) theo quan he thuy tinh:
dp = -RT d\n{p)
II.2.2.4. Tao gid trudng dp dm tuong ddi
Tinh RH trong vanh dai cd ban kinh t d 960km - 1200km. Trudng dp im tuong ddi tao gia R Hb° trong vung ban kinh nho hon 90km dupe gan bang gia tri Rhmax, con d ngoai vung nay se dupe tinh theo cdng thdc:
R Hb g = (rmax/rad)*rh_max+(l.- (rmax/rad))*RH
KY YEU XAC BE TAl NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI SPAN 2002-2006" ^ Vdi rmax = 90km, rad la khoang each tu diem tinh tdi tam xoay.
11.2.2.5. Cdc trudng be mat
D d i v d i trudng ap sua't be mat, trudc het tinh dao ddng cua dia the v i sau k h i tao xoay tai muc lOOOhpa:
Sau dd trudng ap sua't be mat mdi tinh theo cdng thdc:
P„ew = P«.d+ 1.2*A^*0.01
Tai be mat, dd cao dia thd' v i H cho bang dd cao dia hinh, con t d muc lOOOhpa thi tinh theo cdng thdc:
H = < * / g
Nhiet dd bd mat dupe tinh t d nhiet dp tai muc lOOOhpa theo cdng thdc Poisson TS = T1 0 0 0*((Ps/1000.)**R/Cp)
R: hang so k h i
Cp: nhidt dung ridng dang ap
Dp am tuong ddi bd mat dupe lay bang gia tri tai muc lOOOhpa.
II.3. BAN D A U HOA X O A Y THEO SO DO CUA TCLAPS
Davison va Weber phat tridn mdt so dd phan tich xoay m d i . So do nay dupe kd't hop vdi md hinh du bao thdi tie't LAPS cua lie tao thanh he thd'ng du bao bao TCLAPS chay nghiep vu tai lie hien nay. Ca'u true phdc tap cua TCLAPS dupe m d ta tren Hinh 2.1
Tru&ng phan tfch toan cau
^^^firstjmess Cac thong tin \i can bao I ~ mm 1 _
Tru&ng xoay phan tich
"} jrufimg xoay do
•xdng nhan tan Irufrng xoay phi xQtia nhan tao -
Truong xoay phi
ddi xung phan tfet Trubng xoay ddi zijtng phan tfch Trtrcmg ban dau
I M M 5
Hinh 2.1: Cau true cua so do ban ddu hoa xoay trong he thong TCLAPS T d Hinh 2.1 ta tha'y, dd thuc hien ban dau hda xoay, dau tidn phan tich trudng de loai bd xoay thd va giu lai trucmg moi trudng, sau dd thuc hidn xay dung thanh phdn xoay
KY YEU "CAC B£ TAI NGHIEN CPU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAI NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI DOAN 2002-2006"
nhan tao. Trudng cudi cung dua vao m d hinh du bao sd la tong hop cua trudng mdi trudng trong phan tich toan cau va trudng xoay nhan tao. Qua trinh phan tich trudng va xay dung xoay nhan tao dupe m d ta tdm tdt tren cac hinh 2.2, hinh 2.3 va hinh 2.4.
L a i n t r a i l 4 d i d m m r d n g gio phan t f c h toan can (first suess)
I " —
T r u d n g phau d u p h d n g doan
T r u d n g sau l a m t r o n 4 d i e m Sir l y l o c Baruer ket h o p bien d d i
F u r i e r n h a u h m o t chieu
T r u d u g m o i t r i r o u g ^ . q u y m o l o u
fee i tnrong tixrdcj va sail x u l y
D u iilio T r u o n g sau xtr l y
L o u E
T r u d n g phau d u sir clung t i m t a m x o a y
T i n t a m x o a y tir t r u o n g xoay phdu d u K h o n g t i m dupe, dirug T i m duoc t a m x o a v
T i udiig phau d u
T
3
T n r o u g m o i t r u d n g q u y m o uho
I
T r i r d u g xoay
Gep v d i t n r o u g m o i t r u d n g quy m o l d n
T r u d n g x o a y d o i xi'ttig
1
T r u d n g x o a y p h i d d i x u u g G i u l a i sir d u n g tao x o a v gia L o a i bo
Hinh 2.2: So do phan tich trucmg gio
KY YEU "CAC DE TAI NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI BOAN 2002-2006"
L a m tro u.4 diemtrudog phaa tfch. roan c£u (first guess)
ardag phan Sir ly toe Bamer ket hop bLe'n dot Furler aha nh root chLSu
1 Trifdag phia du* Trudag sau sir ly rrirbag mot tnrdag
guy mo Ida Pha a rich phuoag vj.
Tnroag xoay ddi xun£
Truaag mo truong 1 j j f l i y m D a h d •
Tctfdag mot taroag toog coag Sir dung itoag tao xoay gia Chua ca xoay phi ddt xihig Hinh 2.3: So do phdn tfch cdc trudng vd hudng (nhiet dp, dp dm va dp suat mat bien)
Trirdug ddi x dug phaatfch
Trudng ddt xdng phong doan
Trudag ddt xdag aha a tao
1 Trudag phi d6L xduf a hau tao
Trifdug Xoay aha a tao
K h 6 rig ttah cho ah Let do, do am
Hinh 2.4: So dd thuc hien xay dung xoay nMn tao Cac ndi dung chinh trong so dd phan tfch xoay TCLAPS gdm:
11.3. L Xac dinh trudng m d i trudng quy m d ldn;
II.3.2. Xac dinh v i t r i tam xoay;
II.3.3. Phan tich phuong v i trudng phan du va phuc hdi trudng m d i trudng:
II.3.4. Xac dinh thanh phan ddi xung cua xoay nhan tao;
II.3.5. Xac dinh thanh phan phi ddi xung cua xoay nhan tao;
II.3.6. Thuc hien hieu chinh trudng gid;
II.3.7. Can bang trudng dd cao dia the v i .
KY YEU XAC B£ TAI NGHIEN COD KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOl TRUtJNG GIAI BOAN 2002-2006"
C H U O N G III: T I N H T O A N THU* N G H I E M D U B A O Q U Y D A O B A O T R E N K H U V U C B I E N D O N G VCJI C A C S O D O P H A N T I C H X O A Y K H A C N H A U III. 1. CHUAN BI CAC DIEU KIEN CHO MO HINH DUBAO
M o hinh M M 5 dupe su dung lam cong cu d u bao dudng d i cua bao. Ludri tinh cua M M 5 gom 23 muc theo phuong thang dung, dp phan giai theo phuong ngang la 30km x 30km. M i e n tinh lua chon la khu vuc Bien Dong Viet Nam, 99°E - 133°E va 4°N - 29°N (Hinh 3.1). Dieu kien ban dau va dieu kien bien phu thupc thdi gian dupe lay tu phan tich va du bao toan cdu A V N cua M y tai thdi diem 00 U T C . Cac lua chon vat l y cho nghien cuu gom: So do Grell cho tham sd hda ddi luu, so dd M R F de tinh cac dac trung ldp bien hanh tinh, so dd C C M 2 trong tinh toan bde xa va so do Mix-Phase de tinh toan tham sd hda vi vat ly may.
Cac so lieu khac su dung trong cac so do phan tich xoay cua Lownam va TCLAPS la'y td ban tin canh bao bao cua Cue K h i tupng Nhat Ban gdm: ap sua't tai tam bao, ban kinh gid 15m/s, van tdc gid cue dai trong bao, vec to gid 6 g i d va 12 g i d trudc. Ba phuong an thu nghidm de du bao cho cac con bao nam 2003 ia:
- NOBG: M d hinh M M 5 khdng sd dung so dd phan tich xoay - M M 5 B G : M M 5 kd't hop vdi so do phan tich xoay cua L o w n a m
- MM5-TCLAPS: M M 5 kd't hop vdi so do phan tich xoay cua TCLAPS.
Cac phuang an tren cd cac lua chon ve vat ly, ludi tinh... nhu nhau.
Trong bao cao nay chiing tdi x i n trich kd't qua cua trudng hop du bao bao Nepartak nam 2003. Cac trudng hop bao khac cd thd tham khao trong ban tdng kd't de tai.
III.2. THLTNGHIEM DUBAO QUY DAO BAO NEPARTAK III.2.1, Md ta bao Nepartak
Ngay 14/11/2003 bao Nepartak td Tay Bde Thai Binh Duong vupt qua Philippin di chuydn vao Bidn Ddng. Day la con bao manh (cudng dp cue dai dat 75kts) kich thudc ldn, cd thdi gian hoat ddng kha dai tren Bidn Ddng.
ni.2.2. Ket qua tinh toan
D u bao cho 4 ngay 14, 15, 16 va 17/11/2003. Nepartak cd quy dao phdc tap nhdt trong cac can bao hoat dpng tren Bidn Ddng nam 2003. Trong nhung ngay du bao thu nghiem, quy dao bao ddi hudng 3 lan, chuydn td Tay sang Tay Tay Bde, sang Tdy Bde, rdi sang Bde Ddng Bde. So do N O B G (Hinh 3.1) hay so do M M 5 B G ( H i n h 3.2) da khdng du bao dupe 2 lan ddi hudng cua bao (du bao ngay 16 va 17/11), con so do M M 5 - T C L A P S da du bao dupe ca 2 ldn ddi hudng nay d cac du bao ngay 16 va 17/11 (Hinh 3.3) Chinh v i vay sai so du bao trung binh cua M M 5 - T C L A P S da giam dang kd, dac biet ia d cac han du bao sau 24 g i d (Bang 3.1).
KY YEU "CAC BE TAl NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI SPAN 2002-2006"
Hinh 3.1. Quy dao va cac du bao cua bao Nepartak trong trudng hop khong sir dung so do phdn tich xoay: (1) best track; (2) du bao ngay 14/11/2003; (3) du bao ngay
15/11/2003; (4) du bao ngay 16/11/2003; (5) du bao ngay 17/11/2003
100 105 110 115 jgO 125
Hinh 3.2. Quy dao va cac du bao ciia bao Nepartak trong trudng hop sir dung so do phan tich xoay ciia Lownam: (1) best track; (2) du bao ngay 14/11/2003; (3) du bao ngay
15/11/2003; (4) du bao ngay 16/11/2003; (5) du bao ngay 17/11/2003
KY YEU "CAC Dg TAI NGHIEN CUU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOl TRI tour, GIAI BOAN 2002-2006'
Hinh 3.3. Quy dao va cac du bao cua bao Nepartak trong trudng hop sd dung so ddphOn tich xoay cua TCLAPS: (1) best track; (2) du bao ngay 14/11/2003; (3)du bao ngay
15/11/2003; (4) du bao ngay 16/11/2003; (5) du bao ngay 17/11/2003 Bang 3.1 Sai so du bao trung binh (km) cho bao Nepartak tti 3 so do khac nhau
M d hinh
Han dir bao (gid) M d hinh
12 n 24 n 36 n 48 n 60 n 72 n
NOBG 146,4 4 109,4 4 179,7 4 213,5 4 329,2 4 408,2 4 MM5BG 101,1 4 141,0 4 202,6 4 272,5 4 334,2 4 397,3 4 MM5-
TCLAPS 116,9 4 133,5 4 125,1 4 134,0 4 167,8 4 126,0 4
RSMC - 104,0 22 - 155,0 18 - 195,0 14
K E T L U A N
Co thd noi viec dng dung dupe so do ban dau hoa xoay TCLAPS vao mo hinh du
bao M M 5 ma van dam bao tinh dn dinh cua m d hinh k h i tich phan la mdt thanh cdng ldn cua De tai.
Td tap sd lieu phan tich toan cau vdi do phan giai thd, cac thdng tin ve con bao kha
it di, thieu chinh xac ca ve cudng dd va vi t r i , bang ky thuat ban dau hda xoay chung ta xac dinh lai dupe vi t r i chinh xac hon cua con bao, khdi phuc dupe cau true cua bao gdn hon vdi xoay bao thuc, t d dd cho phep nghidn cdu va thuc hidn trong nghidp vu cac md hinh sd t r j du bao q u i dao bao ma trudc dd khdng the thuc hidn dupe do thieu sd lieu. T d
KV YEU "CAC BE TAI NGHIEN CPU KHOA HOC- CONG NGHE NGANH TAl NGUYEN VA MOl TRUONG GIAI DOAN 2002-2006" ^ ket qua danh gia theo cac phuong an thu nghiem khac nhau chung toi nit ra mot so ket luan
sau day:
1. Viec su dung so do ban dau hoa xoay, dac biet la so do ban ddu hoa xoay cua TCLAPS trong du bao quy dao bao bang m6 hinh sd tri se cho ket qua du bao tdt hon han so vdi khi khong sd dung so do ban dau hoa xoay;
2. Ket qua tinh toan thu nghidm du bao quy dao 4 con bao d Bien Dong nam 2003 bang mo hinh M M 5 ket hop vdi so dd ban ddu hoa xoay T C L A P S cho thay: sai sd trung binh cua phuong phap nay ndi chung nho so vdi sai sd cua cac phuong phap khac hien dang co, nha't ia ddi vdi han du bao 72h; va cd thd sd dung m d hinh M M 5 - T C L A P S trong cdng tac du bao, phdng tranh bao;
3. Trong qua trinh nghien cuu dng dung va cai tie'n so do phan tich xoay cua TCLAPS, chiing tdi nhan thay rang:
a) Dd dng dung dupe so dd ban dau hda xoay phdc tap T C L A P S vao m d hinh sd t r i M M 5 , cdn tie'n hanh nghien cuu va hidu chinh lai cho phu hop. Ban dau so dd TCLAPS dupe xay dung cho ludi tinh phan tich toan cau la 2,5° nen k h i sd dung tren ludi l ° c u a m d hinh M M 5 thi cdn hieu chinh, thay ddi cdng thdc lam tron 4 didm de chi g i d lai cac sdng trong thanh phdn trudng mdi trudng quy m d ldn;
b) V i vide lua chon ban kinh gid cue dai ( R M W ) dd xdy dung xoay nhan tao phu thupc rat ldn vao ban kinh dudng ddng dp khep k i n ngoai cung cua bao (RP), va qua thd nghidm vdi cac gia tri cua R M W khac nhau, chung tdi de xua't phuong an chon gia t r i cua R M W = 60 k m neu RP<300 k m , ngupc lai ta chon R M W = 90km;
c) Dd tinh profile dp sua't nhan tao bd mat, viec lua chon cong thdc cua Fujita (1952) se cho ket qua tdt hon khi sd dung cdng thdc cua Holland (1980).
KIEN NGHI
Nhung kd't qua tren day chi la nhung nghien cuu ban dau nham muc dich du bao tdt
hon quy dao cua bao. Dd tung budc xdy dung He thd'ng Phan tich va D u bao bao cho Viet Nam nhu tai cac Trung tam du bao bao ldn tren the gidi, chung tdi x i n kidn nghi Bp Tai nguyen va M d i trudng tiep tuc ddu t u cho thuc hidn cac nghien cuu sau:
1. Nghien cdu cai tie'n trudng ban dau cho md hinh du bao sd tri bdng so dd ban dau hda xoay;
2. Nghien cuu bai toan ddng hda so lieu kd't hop vdi so do ban dau hda xoay;
3. Nghien cuu ung dung so lieu vd tinh trong so do ban ddu hda xoay;
4. Nghien cdu mpt so phuong phap du bao quy dao bao khac nua dd xay dung phuong phap du bao td hop;
5. Tirng budc xay dung He thd'ng Phan tich va Du bao bao cho muc dich du bao: quy
dao bao, cudng dp bao, ca'u true trudng gid trong bao, tdng lupng mua do bao, nude dang trong bao, dp cao sdng do bao,...
