THONG TIN KHOA HOC VA CONG NGHE B A C KAN - SO 04/2009
0 miAi moNQ
MA'^'^ME'P
M
ay nep cdn cd ten gpi khac: May tat.May rupt ga. May vudn. Ten khoa hpc:
Calamus tetradaetylus Hance; hp cau dua (Palmae). Cay may leo thanh bui, vdi nhieu than khi sinh, cd than n g l m giong eu gung, eung va den. Than khi sinh to b i n g ngdn tay, cd t h i dai d i n 20-30m, khdng cd canh, cd tay ed gai. Be la mau xanh cung cd gai.
La dai khoang I m , vdi 14-20 la nhd, mpc thanh nhdm 2-4 chile, mdi chile hinh mui mac, dai khoang 15cm, cd 3-5 gan hinh cung ehay t u eudng d i n dinh.
Cay dan tinh khac g l c . Cum hoa dang bong, dai 0,8 den I m , mdi cum cd 4-7 nhanh, mli nhanh lai cd r i t nhieu de dai 3-4cm, gdm chum 3-13 hoa nhd mau vang, tham.
Qua hinh c l u , dudng kinh 8mm, vd cd vly bao bpc. Khi non vd qua mau xanh, gia mau xam vang. Mdi qua cd 1 hat hinh eau, dudng kinh 6mm.
May nep dwac sw dung t u lau ddi, dung de lani ban^nghl, do my nghf cap edp ed gia trj xudt khdu cap. Than May n i p dugc s u dung trong ddi sdng hang ngay nhu lam lat budc, dan r l ra, ban g h i , la nguyen lifu san xuat cac mat hang thu cdng my nghf dap dng nhu c l u trong nude va x u l t khau. May nip cdn dugc trdng lam hang rao bao v f quanli nha va quanh vudn r i t t i t . Qua chin CO the an duac.
KY THUAT GAY T R 6 N G 1. Dieu k i f n gay t r d n g :
- Khi hau: Nhift dp trung binh hang nam: 20-30°C, mua lanh khdng cd nhift dp qua thip dudi 5°C. Lugng mua tnjng binh hang nam: trenJ500 mm, lugng mua cang cao, may phat trien cang manh.
- Dja hinh: Dp cao tuyet d i i : May n i p trdng 6wac a nhung vung doi t h i p va dong bang, dp eao tuyft ddi dudi 800m, tot nhdt nen tring d dp cao 100 - 500m. Op doc: 6" vung dii, trong d nhung nai c6 6o d i e nhd han 20°.
- Oat dai: O" vung dong b i n g , may dugc trong xung quanh nha, ven theo hang rao, ven dudng nai khdng anh hudng den difn tich trong trpt. 6" vung doi, may dugc trong d sudn doc, thung lung hep, nai cd dp I m eao va thoat nudc tdt, dp tan che dudi 0,5.
May nep cd the trong dugc tren cac loai d i t cd dac diem nhu sau:
- Thanh p h i n ea gidi nhp hoac trung binh, dat tot, giau mun hay trung binh, de thoat nude va d i t cd dp tai xop cao.
- D p pH t u 4 , 5 d l n 6,6.
May n i p khdng trong dugc tren d i t da vdi, d i t Ba zan, d i t ung ngap, d i t set nang.
Op tan che va cay gia t h i : May n i p duge trong xen dudi tan eae loai rung sau:
- Cae khu rung sau khai thac - Cac khu rung non dang phuc h i i - Rung trdng cac loai cay la rdng thudng xanh.
- Cac khu rung CO dp tan ehe khoang 0,5.
Cay gia t h i de may bam leo len phai la cay than gd la rdng, xanh quanh nani, h f re ngang kem phat trien. Khdng dugc trdng xen may dudi tan rung tre nua t u nhien, rung trIng cay la kim va nhi/ng loai cay ed h f re chum, re ngang phat triln.
2. Tao gidng:
- Chpn cay thu hai hat gidng: Cay d l thu hai hat gidng duge tuyen chpn t u khu rung giong, vudn giing hoac chpn trong nhung hang cay trdng phan tan, tren 7 tuoi, sinh trugng tot, la ed mau xanh thIm, than vuan thdng, be la d phdn g l c than da muc khd tra phan than cd mau trang nga, dudng kinh than t u 7 den 10 m_m. Khdng chpn cay me cut ngpn, than bd nam ngang va cay bj sau b f nh hai.
- t h u hai hat gidng: Mua thu hai qua t u culi thang 4 d i n ddu thang 5 duang ljeh.
Khi chin, qua ehuyin t u mau xanh sang trang nga, hat may r l n lai, cd mau nau s i m , cui hat cd vj ehua ngpt. Qua chin r i t de rung nen khi chum qua da chin dugc kheang 1/3 s i qua thi thu hai edt ea budng qua. Qua t i t dat kinoang 3.200 d i n 3.500 qua/kg. Qua lay v l d l ea chum, u them 3 den 4 ngay eho chin d i u , sau dd cdm cuing chum ru nhe va thu idy eae qua rung.
- Bao quan hat gidng: Ngam qua may trong nude lanh va sach 24 gid, sau dd xat, dai sach vd va cui hat. Hat thu dugc dem hong khd trong nha hoac nai ram mat,
21
THONG TIN KHOA HOC VA CONG NGHE B A C KAN - S 6 04/2009
thoang gid, thudng xuyen dao hat de hat kho deu. Hat tot trung binh cc 8.000 den 8.500 hat/kg. Hat nhanh mat sue ndy mim, t i t nhdt sau khi hong khd van chuyen ngay din nai gieo uam.
Trong trudng hgp khdng gieo ngay duge phai bao quan hat. Hat cd the edt giu din 3 thang nhung ty If nay mam se giam di nhiiu. Cd 3 each bao quan hat:
- Bao quan trong cac chum, vai, de nai khd rao, thoang mat.
- Bao quan trong cat Im: 1 kg hat trdn diu vdi 3 kg eat I m (dp am 20 - 22%).
- Bao quan lanh d nhiet dp 8-12°C.
3. Tao cay con:
- Vu'd'n u'O'm: Chpn nai d i t bang phang, ddt Im nhung thoat nudc tit, thanh phin ca gidi cat pha hay thjt nhe. Nen chpn nai g i n suoi ed dp dm cao nhung khong ngap khi cd mua lu. Khong chpn dit vuan uam tren dit set nang, dit.ung nude va dit ehua phen.
- Lam dat: o l t dugc lani sach cd, cly bua phai ai ky, bdn lot 5 din 10 kg phan chuong hoai/m^ mat luong, lam tai nho roi danh thanh ludng, mat ludng dugc san that phdng, rong 0,8 - Im, cao 15-20 cm, dai 5- 10m, cd gd xung quanh cao 4cm. Ranh giua hai ludng rdng khoang 35-40cm.
- Tao bdu: y d bdu lam bang chdt deo (PF) theo dang Ing hay tui ed due Id, eao 12 din 15cm, dudng kinh blu 6 d i n 8 cm.
Rupt blu la hdn hgp dugc trdn theo edng thuc sau:
- 89 kg ddt cat pha + 10 kg phan chudng hoai + 1 kg phan lan.
- 90 kg ddt cat pha + 8 kg ddt bun ao phai kho dap nhd + 2 kg phan lan.
Hdn hgp rupt blu tren 6wac trdn deu, tudi nudc cho du am.
Ky thuat dpng va xep blu: Trudekhi cly cay eon vao blu 5 din 10 ngay thi tien hanh ddng blu. Niu dung loai bau hinh Ing thj cho dit vao day blu 1 den_2cm, nen chat de e l dinh day blu sau dd tiip tuc d l dit vao blu cho tdi mieng blu.
Vdi loai blu tui chi cin d l dat vao dly tdi mieng tpi blu._
Xip blu: Luing dat blu phai riy sach CO, san phang nen, mat luong rong Im, ranh luIng rdng 0,5m, luong dai 5 d i n 10m. Blu dugc x i p sat nhau tren mat luIng, xung quanh ludng dap thanh gd cao 3 d i n 4cm.
- Tho"! vu gieo: Thdi vu gieo hat tu cuoi thanq 4 den cuoi thang 5 duang Ijch.
Xu" ly hat tru'd'c khi gieo:
Ngam hat trong nudc am 2 sdi + 3 lanh (nhift dp khoang 40°C d i n 45°C) trong 12 gia. Sau dd rua sach, dem u trong bao tai, mdi ngay rua 1 lan cho den khi hat nut nanh mdi dem gieo. Niu cd diiu kien thicd thi xu ly bang axit sulfuric ndng dp tu 3 din 5%
bang each ngam hat trong dung dich 5 phut, sau dd vdt ra rua sach gieo ngay hoac u eho nut nanh rdi dem gieo.
Gieo hat:
Cd 2 each gieo tren luong:
- Gieo hat cd trat bun: Gieo vai diu hat tren mat luong^ binh quan 2kg/m^ mat luong.
Rai mpt Idp dat bpt dly 1cm len lap hat rdi dung ram hay ra phu kin len mat lulng. Tren eung trat mpt Idp bun ao hoai dly 1-2em d l giu dp dm va tranh mua xdi ddt.
- Gieo hat khdng trat biin: Gieo vai diu hat tren mat lulng roi phu mpt Idp ddt bpt day 2 den 3cm. Tren mat lulng phu kin tplng ram ra d l giu dp I m va tranh mua xdi ddt.
Sau khi gieo hat xong cin lam gian che chong ndng va giu dp Im. Gian che lam bdng phen nua hoac than cay day, say, gupt... Dp che phu 80%, gian che cao han mat lulng 50cm va rdng han mat lulng 20cm.
Hang ngay tudi nudc 2 lin vao bull sang va bull chieu, sau khi dugc 45 ngay thi chi tudi 1 lin vao buoi sang. Lugng nude tang giam tuy theo dieu kifn thdi tilt.^dp Im eua vudn uam va tinh hinh phat triln cua cay m?.
Cay cay ma:
May nip sau khi gieo 2 den 3 thang, cay ma mpc la d i u tien cd dang mui kim xuyen qua lap dit phu tren lulng, khi cay ma cap 2 den 4em, cd 1-2 la cin dem di cay vao blu da chuin bj san.
Trudc khi nhd cay dem di cly, phai tudi dim nudc lulng gieo cho mim dit. Danh cay ma ngam vao trong nudc va dua din nai cly cay vao blu.
Thdi gian cly cay ma t i t nhit tu 6 din 9 gid sang va tu 4 din 6 gig chieu trong ngay.
Trong truang hgp_ cin van chuyin cay ma di xa d l cly cay, ein nudi duang cay ma dat tieu chuin sau:
Cay cd 2 den 3 la, cao tren 6 cm (4 - 5 thang sau khi gieo). Chpn ngay ram mat (tranh nhdng ngay cd gid mua ddng bde).
22
THONG TIN KHOA HOC VA CONG NGHE B A C KAN - SO 04/2009
tudi nuac dam mgt luong trudc khi danh cay ma, tranh lam dut bp re.Ru ya rua sach dat g r l cay, sau dd ho r l b i n g bun ao nhuyin hoac bun ao cd trdn them it phan lan roi bd thanh tung bd x i p trong hop kin, trong qua trinh van chuyin phai ludn gju I m eho bp r l , tranh nang va gid lam khd r l .
Thdi gian van chuyen d i n nai c l y cay khong qua 5 ngay.
Gian ehe:
Gian ehe ed chiiu cao 1,2 d i n 1,5rn. Dp ehe sang gian ehe trong nhung thang d i u 60 d i n 70%, t u thang thu 5 d i n 6 giam xuing d i n 40 d i n 50%.
Cham sdc cay c o n :
Trong thdi gian 15 ngay d i u phai tudi nude d i u dan, ludn giu dp I m eho lulng cay blu, nhung khdng dugc de ung nude. Lugng nudc tudi 3 - 4 lit/rn^, sau dd giam d i n . Nhung ngay trdi nhieu may, cd mua, c i n danh ranh thoat nudc va m d bdt gian che.
Mdi ngay tudi 1 den 2 l i n tuy d i i u kif ri thai tilt. Khi thuy la cay con xoe h i t ed t h i bat d i u tudi phan. Dung nude pha vdi phan dam (ndng dp 0,05%) de tudi d i u tren mat lulng 2 den 3 lit/m^, 10 d i n 15 ngay tudi 1 lin. Trude khi dem cay di trong 2 thang thi ngung tudi phan. Trong qua trinh cham sdc thiy la cay eon ed mau vang e i n tang lugng phan tudi eho cay.
T i i n hanh lam cd pha vang tren mat blu, k i t hgp vdi vife chinh trang cay eon thing dung va b l sung d i t mat b l u .
Dao bau va phan loai cay con:
- Trudc khi dem cay con di trong t u 1 d i n 2 thang phai dao b l u , cat dut eae r l cay an sau xudng d i t ya gian mat dp b l u cho cay phat trien can dpi.
- Khi dao b l u k i t hgp phan loai cay eon:
Cay sinh trudng t i t x i p rieng mpt khu vuc, cay cci cpc, sinh trudng kem xep rieng va ed ehi dp cham sdc ky han.
Phong tru sau bfnh: Trong d i i u kifn cham sdc t i t , may r i t it khi bi eae bfnh do nim. C i n chu y mpt so loai edn trung nhu chau chiu, moi, bp d l y pha hoai la va r l cay. Khi phat hifn ed cdn trung pha hoai cd the phdng tru bang cac loai t h u l c diet cdn trung thdng thudng. _Khi cay con Idn ehu y phdng tru chupt an r l cay bang ba chupt.
Tieu chudn cay con dem trdng:
- Trong cay tap trung dudi tan rung.
+ Cay con: cd t u 3 den 4 la that.
+ Tuoi cay: 18 den 20 thang tuoi (tu khi gieo).
+ Chiiu cao cay: 20 cm trd len.
+ Cay sinh trudng tot, khdng bi sau bfnh.
- TrIng cay phan tan xung quanh vudn cae hp gia dinh:
+ Cay con: cd t u 4 la that trg len.
+ Tudi cay: 20 den 24 thang tuoi (tu khi gieo).
+ Chiiu cao cay: 20em trd len.
+ Cay sinh trudng binh thudng, khdng sau bfnh.
4. Ky thuat gay t r p n g : - Phu'O'ng thu'c t r d n g :
May n i p dugc trong theo 2 phuang thue: Trong tap trung dudi tan rung: Chpn eae d i i tugng rung sau day:
- Rung thu sinh ngheo kif t sau khaithac.
- Rung npn phuc hdi sau nuang riy.
- Rung trdng vdi mdt sd loai cay la rdng thudng xanh.
Cae d i i tugng rung phai dam bao dp chiiu sang 40 d i n 50%.
Treng phan tan: Xung quanh nha, quanh vudn cae hd gia dinh, eae trang trai trong d i i u kifn cd eae cay gia t h i d l may bam leo.
- Thd"! vu trdng:
+ Vu thu: Jir thang 8 din thang 10 (duang Ijch).
+ Vu xuan: T u thang 2 d i n thang 4 (duang Ijch).
- Xu- ly thipc bi: N i u trong tap trung dudi tan rung t u nhien, rung phuc hdi: Phat bang rdng 2_m theo dudng ddng mue, dpn sach cay. Mdi bang each nhau 4m, tren bang dao h i trong. Q nhung nai khac e i n phat dpn quanh h i trdng, nhung v i n phai giu cay ehe bdng va lamgia the cho cay leo len. Nai khdng ed cay gd phai trong them hoac e l m cpc eho may leo sau nay.
- Lam ddt: C u l e hd trdng dual tan rung kich thudc h i : 30 x 30 x 30em. Hd trIng dao each g l c cay gia t h i t u : 0,8 d i n 1,0m^.
Trudc khi trdng 10-15 ngay t i i n hanh l i p h i b i n g d i t trdn d i u vdi 1 hoac 2 kg phan chudng hoai va 0,1 kg NPK
- Mat dd trdng : May trdng tap trung dudi tan rung t u nhien: Mat dp 3300 cay/ha eu ly trong 1 x 3m (cay each cay I m , hang cdch hang 3m). Trdng tap trung dudi tan rung trdng ed 2 mat dp:
+ Mat dp 1.650 cay/ha: C u ly trdng 1 x 6m (cay each cay I m , hang each hang 6nn).
+ Mat dp trong 2.500 cay/ha: Cu ly trIng 1x4 (cay each cay 1m^ hang each hang 4m).
Mdi h i trdng 1 den 2 cay.
23
THONG TIN KHOA HOC VA CONG NGHE B A C KAN - SO 04/2009
- L i p h6: Trudc khi trong 1 0 - 1 5 ngay t i i n hanh l i p d l y ho b i n g dat mat tron vdi 1kg phan chuong hoai.
- Trdng: Khi trong, moi d ^ i d a ho (neu trong 1 eay/hl) hoac d 2 ben hd ( n i u trong 2 cay/hl) lo sau khoang 25cm, rdng han kich thudc b l u .
Rach bo vo b l u kindng dugc d l b l u va, dat b l u vao Id, Idp d i t , an ciiat d i t quanh b l u , I n t u ngoai vao trong. Phu them 1 Idp d i t mat che kin mat b l u va ho trong.
Trdng vao nhung ngay ram mat hoac cd mua nhd. Tranh trdng vao nhung ngay nang gat hoac cd gid tay nam, gid mua ddng bae.
5. Cham sdc, bao v f : - Cham sdc cay md'i trdng:
+ Narn thu nhdt: t i i n hanh cham sdc 3 l i n , mdi l i n each nhau 4 thang. Trdng dam cay chit ngay t u l i n chani sdc d i u .
+ Narn thu 2 va 3: Mdi nam cham s6e 2 l i n vao d i u mua mua va d i u mua khd. Npi dung cham sdc: Phat dpn cay bui, day leo, vao dgt cham soc d i u tien, tranh khdng cho cae cay khac l i n ehilm cay con va d i i u ehinh anh sang.
Riy cdva xdi nhe xung quanh glc, vun d i t ngang e l re cay, lam sach ed theo eae hang.
Bdn thue: Bdn thuc vao nam thu 2 thu 3 trong l i n cham sdc dlu,_lup'ng phan bdn 100 gam phan NPK cho mdi goc.
- Xu' ly tan che cay gia t h i : Hang nam phai tia thua tan cay gia t h i de d i i u ehinh dp tan ehe. Dd chiiu sang cho thich hap: 50 d i n 60%.
- Bao ve: Trong 3 nam d i u thudng xuyen k i i m tra, ngan chan trau bd an la, bup cay non. Khi phat hien ed chau c h i u an la, chupt an than n g l m va m i m non phai ed bifn phap ngan chan kip,thdi.
6. Thu hoach va c h i biin
- Sau khi trong 4-5 nam ed the bat d i u khai thae. Thu hoach 1-2 nam/lln. Chu ky khai thac cd the d i n 20-30 nam.
- Chat each g i e khoang 10cm, loi day may ra ngoai khdm de ddc vo, be la.
- Hong phai sgi may dudi n i n g nhe rdi dem ban.
- N i u phai de lau, c i n xong luu huynh (diem sinh) de trach m i c va m l i mpt.
BBT (Theo Bao eao ket qua eua dw an Trong thw nghiem mot sd loai eiy lam san
ngoai go eo gia tri eao tai Bae Kan)
VAI TRO CUA KH&CN
(Tiep theo trang 18) D l dap ung dupc nhi>ng muc tieu nay, viec hpp tac giija cac ca quan nghien cuu, cac thi chi tai chinh, cac nha chi tao va cac dai ly tiip thj phai dupc cung c l dl dat dupc muc tieu duy nhit la thuang mai hoa tri thuc.
Kha nang dii mdi tap trung vao tinh canh tranh d cip quIc gia va tinh thin doanh nghiep. Ngoai tiim nang san co cua cac doanh nghiep tu nhan, thi thi manh dii mdi cOng bao gIm ca ky nang quan ly. No thi hien bi quyit va ky nang cua moi dan vj trong mang ludi kinh doanh d l ting hpp lai va xay dyng nen cac each tiip can mdi va thyc t l dii vdi cac lpi ich hOu hinh cua nin kinh t l - xa hpi. Oilu nay se din din viec xay dyng nin cong nghiep dya tren tri thuc, ho trp cac dy an dii mdi theo hudng tri thuc cua cac cong ty, cac cong ty cung nhom nganh hoac khu vyc cong nghiep.
Song song vdi no, cac no lyc diy manh dii mdi se dupc khuyin khich va tang cudng. Do vay, tinh sang tao se dupc chuyin thanh biu khong khi xa hpi, din din viec hinh thanh mpt van hoa dii mdi.
Hu'dng tdi tuxyng lai
Chiin lupc KH&CN quIc gia 2004-2013 cua Thai Lan dupc coi la ca sd d l diiu phii cac n6 lyc phat triln KH&CN. Kl hoach nay dua ra 5 chiin lupc kem theo cac chuang trinh hanli dpng va cac muc tieu. Chiin lupc diu tien nhim khuyin khich phat triln cac nhom nganh manh cua cac nganh cong nghiep co tinh canh tranh cao nhu thuy san, 6 to, det may, phin mim va moi lang ban mpt san phim (OTOP). Chiin lupc thu hai nhim hi trp viec phat triln nguIn nhan lyc KH&CN, dac biet la nhan lyc R&D. Chiin lupc thu ba tap trung vao phat triln ca sd ha ting KH&CN hien dai nhu cong vien khoa hpc va trung tam xuit sic. Chiin lupc thu tu tap tnjng nang cao nhan thuc v l KH&CN trong cong ding, nhu viec xay dyng cac tnjng tam hpc tap d nhung vung xa xoi. Chiin luac thu nam d l cap din he thing chinh sach KH&CN.
Kl hoach nay da tap hpp cac ca quan co lien quan bing viec huy dpng nguIn lyc cua hp va hudng dan ho thong qua mpt loat cac k l hoach tap tnjng. Nhiem vu culi cung cua no la tao ra mpt nin kinh t l cong ding manh, mpt xa hpi tri thuc, mpt moi trudng tot, chit lupng cupc sing tit han va phat triln bin vung. He thing phat triln kinh t l cua Thai Lan se chuyin tu mo hinh tang trudng theo chi phi thip din mo hinh co tinh canh tranh dya vao tri thuc, trong do tri thuc (dac biet la KH&CN) la dpng lyc then chit cho sy phat triln bin vdng. Din nam 2013, Thai Lan se tiin tdi mot xa hpi Khoa hpc, Cong nghe va Oli mdi.
