NHUNG THACH THC/C TRONG QUAN HE THU'ONG MAI ASEAN - TRUNG QUOC HIEN NAY
DOAN THI THANH NHAN*
1. Quan h^ t h i f d n g m a i A S E A N T r u n g Q u o c v a n h u ^ g t h a n h trfu d a t diidc
Trung Qudc va cac ntfdc ASEAN la ldng gilng gan gui. Nhdn dan hai bdn da cd quan hd vdi nhau ttf lau ndn vide t h a n h lap mdt khu mau dich ttf do giffa hai bdn cd nMeu didu kidn thudn Igi. Stf nha't tri gitfa cdc nha lanh dao hai bdn vd vide t h a n h lap khu mdu dich ttf do ASEAN - Trung Qudc (ACFTA: ASEAN CMna Free Trade Area) da dat dtfdc ttf cud'i n a m 2001 vd sau do vdi nhCihg nd ltfc cua ca hai ben, thang 11/2002, tai Hgi nghi cdc nhd lanh dao ASEAN va Trung Qudc to chtfc tai Phnom Penh (CampucMa), hai ben da ky "Hifp dinh khung ve hdp tac kinh td' todn didn"
gitfa Hidp hpi cac qud'e gia Ddng Nam A vd ntfdc Cdng hoa N h a n dan Trung Hoa (Framework Agreement on Asean-China Comprehensive Economic Cooperation FAACCEC), md dtfdng cho vifc tMet lap Khu vtfc mau dich ttf do ASEAN - Trung Qudc (ACFTA). Day Id stf kidn quan trpng, ddnh dd'u btfdc phat trien mdi trong quan hf thtfdng mai ASEAN - Trung Qud'e trong
thd' 1 ^ nay. Hifp dinh nay cd hifu ltfc tfl ngay 07/03/2003. Btfdc diu, theo thda thuan chung, cdc quo'c gia thanh vidn (gom:
Trung Qudc va 6 ntfdc sang lap ASEAN la Brunei, Indonesia, Malaysia, PhiUppuies, Stfigapore va Thai Lan) se gd bd 90% hdng rao thud' quan dd'i vdi hang hda nhdp khau cua nhau ke ttf nam 2010. Nhuhg thanh vign khac cua ASEAN nhtf Vift Nam hay CampucMa, Lao se tham gia khu vtfc nay theo mft If trinh keo dai trong 5 nam.
Sau kM "Hiip dinh khung vi Hgp tdc kinh ti todn dien Trung Quoc - ASEAN - Trung Qudc" nam 2002 ra ddi da tao ra stf phat trien vtfgt bac efla kim ngach thtfdng mai gitfa hai thtfe the nay: Kim ngach thtfcftig mai ASEAN - Trung Qudc nam 2003 da t a n g gap hdn 1,5 lan so vdi nam 2002 (ttf 42.759 ti USD len 59.636 ti USD).
Hai nam sau Trung Qudc da ky mdt thda thuan ve Thtfdng mai hang hoa dtfge gpi
"Hiep dinh Thitang mgi hdng hda thupc Hiep dinh khung vi Hgp tdc kinh ti todn dien Trung Quoc ASEAN" vdo ngay 29/11/2004. Npi dung Hidp dinh dtfa ra nhflhg thda thuan dtfdc thiet lap de lam
" Ths. NCS. Doan Thi Thanh Nhan, Hoc vifn KHXH, Vien Hdn lam KHXH Viet Nam
24 Nghiin ciai Ddng Nam A 1112014 giam va loai bd t h u l quan dd'i vdi thtfdng
mai hang hod gitfa eac ben, dong thdi tMet lap mpt cd ehe phan xtf tianh chap thtfdng mai gitfa eae ntfdc ASEAN - Trung Qudc.
Khu vtfc Mau dich Trung Qudc - ASEAN pM thud quan da dinh hinh. Cae hang mue thue quan dtfde cat giam bat dau ttf ngay 01/7/2005, htfdng tdi muc tidu cat giam thud trdn 4000 chflng loai hang hda nham gitf mtfc thud' quan d 0% va 5% vdo nam 2010. Co Mfu ltfc trtfc tiep vdi 6 qudc gia (Brunei vd 5 thdnh vien sang lap ban dau cfla ASEAN. Cac t h a n h khae la Lao, Viet Nam, Campuchia vd Myanmar (Mie'n Difn) se cd If trinh thtfc Mfn cho ddn nam 2015. FTA Trung Qudc - ASEAN se eho phep tat ca eac thanh vidn d l htfdng eac lgi ich ttf tac dpng thtfdng mai, dac bift tfu dai thue quan trong boat dpng thtfdng mai.
Ke't qua gia tri kim ngach thtfdng mai hai cMlu nam 2007 da tang gap 4,3 lan so vdi nam 2002 (171,1 ti USD), dinh diem nam 2008 tdng gid tri kim ngach thtfdng mai 2 cMeu ASEAN va Trung Qudc tdng Idn 192,7 ti USD. Dd'n nam 2011, thtfdng mai ASEAN - Trung Qud'e tid'p tue phat triln, dat mtfc 362,9 ti USD tdng gan 9 lan so vdi nam 2002. Ty le tang trtfdng thtfdng mai cua Trung Qude vdi ASEAN hang ndm vao khoang 21,9%'".
Quan hd thtfdng mai ASEAN - Trung Qudc cung da md ra mpt giai doan mdi trong phdt trien kinh te' cfla ASEAN.
Tdng kim ngach thtfdng mai gitfa ASEAN va Trung Qude dat 192,6 ty USD n a m 2008, den nam 2013 Id 322, 36 ti USD. Stf tang trtfdng nay dtfa Trung Qudc trd t h a n h dd'i tdc thtfcfng mai ldn thtf ba cua
ASEAN vao ndm 2009, cMd'm 11,3% tdng kim ngach thtfdng m a i eua ASEAN.
Thtfdng mai ttf do dem lai lgi ieh eho ca hai ben, dilu nay da d\igc minh ehflhg ttf Idu dtfa trdn ca ly luan vd thtfc tien, tuy nMdn eung khdng cd nghia Id Igi ich cMa ddu hai phan bang nhau.
NMn mdt each tdng t h i , quan hf thtfcfng mai 2 cMeu ASEAN va Trung Qudc giai doan 2001-2014 Udn tuc tang cd vd gia tri ldn ti trpng. Theo thd'ng kg cua Bd Ngoai giao Trung Qud'e khi edng bd so tay "Hgp tac Trung Qud'e-Hiep hfi cdc qudc gia Ddng Nam A (ASEAN) giai doan 1991-2011", eho thd^y thtfdng mai hai chieu Trung Qudc-ASEAN t a n g 37 Ian trong 20 n a m va v a n gitf dd tang cao, rieng giai doan 2001-2010 (ndm 2010 tdng 24 lan so vdi 2001). Theo sd Ufu tren, kim ngach thtfcfng mai hai cMlu Trung Qudc- ASEAN ttf gan 8 ty USD ndm 1991 da tang Ign gan 293 ty USD nam 2010, vd xap xi 300 ti USD n a m 2014, tang trung binh t r e n 20%/ndm.
ASEAN vd Trung Qude da xdy dtfng dtfge mdi quan hd thtfdng mai cMen Itfgc trong quan hf thtfdng mai da phtfcftig, ca hai thtfc stf trd thdnh nhtfng ban hang ldn efla nhau tae ddng trtfc tid'p tdi ndn kinh te mdi bgn. Trung Qud'e da trd t h a n h do^i tdc thtfdng mai ldn n h a t cua ASEAN vd ASEAN la dd'i tdc thtfdng mai ldn thtf ba cua Trung Qudc trong so' cac b a n hang cfla cdc ben tren thi thtfdng thtfdng mai qudc te'. Phdt bidu ben le Hgi nghi Bg trtfdng Kinh te ASEAN- Trung Qudc tai Indonesia 13/8/2011, Thtf trtfdng Bd Thtfdng mai Indonesia Mahendra Siregar cho bid't, vdi
Dodn Thf Thanh Nhdn - Nhitng thdc thiic tong quan he thuang mgi... 25
tong kim ngach trao ddi thtfong mai hai cMeu dat 230 ty USD trong n a m 2010, Trung Qud'e da trd t h a n h dd'i tac thtfong mai idn nha't eua ASEAN. Cung theo dng Su-egar, so vdi n a m 2009, tdng gid tri xudt k h i u efla ASEAN sang Trung Qudc nam 2010 tang 39,1%, 2013 la 27,6%; nhap khau efla ASEAN ttf Trung Qudc tang nam 2010 Id 21,8% vd 2013 tdng Idn 28,6%. Ve tdng the, edn can thtfdng mai eua ASEAN thdm hut nhe vdi Trung Qudc d mtfe 4,2 ty USD, chu yd'u phdt sinh sau khi hai bdn ky k i t Hifp dinh khung v l Hgp tae kinh td toan difn vdo t h d n g 1-2002 dd t h a n h Idp Khu vtfc Thtfdng mai Ttf do ASEAN- Trung Qud'e (ACFTA).
2. Nhiilhg t h a c h thufe d a t r a t r o n g q u a n h f thifdng m a i A S E A N - Trung Qudc
Trong giai doan p h a t r i l n mdi, nhd nam bat va phdt huy nhijhg cd hpi mdi, quan hd thtfdng mai giffa hai ben da dat dtfdc nhuhg t h d n h ttftf dang ke. Tuy nMdn, bdn canh dd, trong bd'i canh mdi, quan hf hai ben cung gap phai nhuhg thaeh thtfc can phai vtfgt qua. Cu thd:
Thd nhdt, nguy ca hinh thdnh hdng rdo mdu dich mdi, di ngitgc lgi vdi xu thi cda todn cdu hoa vd khu vuc hoa. Loai hinh to chtfc cua ACFTA Men nay vdn dang gdy ra nMdu t r a n h cai bdi le ne'u xay dtfng Khu vtfc mdu dieh ttf do k i l u md etfa tM tfU dai ma cac ntfdc t h a n h vidn dtfge htfdng se ttfdng ddi it. Nd'u xay dtfng Khu vtfe mdu dich ttf do kidu khep kin, ed ehd hoa, cM md etfa va dp dung chd' do thud' tfu dai ddi vdi cdc ntfdc t h a n h vien tM se eo lgi eho
phdt trien Idnh te' cua cac ntfde t h a n h vidn, kMe'n cdc ntfde nay cd dtfge nhflng lgi ieh ldn nhat. Tuy nMen, Men nay trinh dp phdt tridn cua eac ntfdc trong khu vtfe edn khac nhau, dieu nay se tao ndn trd ltfc ttf nhuhg chg' df xa hdi khae nhau va trinh do phdt t r i l n kinh te xa hpi khac nhau, tham cM CO t h i hinh t h a n h hang rao mau dieh mdi, di ngtfgc lai vdi xu the' phdt trien nhat the hoa kinh te' toan cau.
ThU hai, tinh trgng phdn cUc cd thi se diin ra mgnh me han. Mdt so' ntfde lac hau trong ASEAN lo ngai rang, tham gia khu mdu dieh ttf do khdng nhuhg khflng nang cao stfc canh tranh efla minh ma ngtfgc lai cbn bi lac hau hdn v l kinh td', stf phan hda gitfa hai ctfc cdng ngMem trgng. Bdi le stfc san xuat trong ntfdc cua cac ntfde nay khdng eao, mdt kM md etfa thi trtfdng cd the se bi trdn ngap bdi khoi Itfgng ldn hang xuait khau cua eac ntfde eo trinh dd phdt t r i l n cao hoh, dan dg'n vide trd thdnh
"thude dia kinh te*" eua eae ntfde nay. Do vay, de bao ve lgi ich kinh td' cfla minh, mft so' ntfde ASEAN se gap phai trd Itfc khd Idn trong vide giam mtfc thue vd tidn trinh thuc d i y n h a t thd hda kinh te khu vtfe, dac biet cac qudc gia nhtf \^dt Nam, Indonesia, Ldo, Myanmar.
Hdn nffa, cimg vdi vide 1 ^ ke't mdt FTA vdi Trung Qudc, cae ntfdc ASEAN cflng khdng ngiftig tim kid'm cac FTA song phtfong khac nhtf FTA ASEAN - Nhdt Ban, FTA ASEAN An Df, FTA My Singapo, FTA Singpore - New Zealand, FTA Thai Lan - An Df, FTA Thai Lan - UAE, ... vd neu cac ntfdc trong khd'i vdn tie'p tuc chay dua d cugc chdi FTA nhtf vdy
26 Nghien citu Ddng Nam A 11/2014
tM tidn trinh hodn tMf n AFTA ed t h i hi de doa. Vi kM dat dtfge FTA, cae ntfdc se lo tdi quyen lgi cua n u n h vdi cdc ntfdc ngodi khdi, cbn vide thtfe Mdn Id trinh giam thud chung trong ASEAN se hi xdp xudng hdng thtf ydu, lam eho hd' sau v l hod nhdp ttf do thtfcfng mai giffa cdc ntfde ASEAN ngdy cdng ldn d i n . Ndu ASEAN cd khoang 5 FTA nhtf vf y tM se d i n tdi stf ra ddi eac "tidu viing kinh td*" trong khu vtfc vd tinh trang canh t r a n h cue bp Id chic ehan. KM dd, AFTA se cM la cdi "vd bpc"
cua nhdng FTA rieng bift.
ThU ba, tinh chdt cgnh tranh trong thitang mgi giita cdc ni^c ngdy cdng t&ng.
Khu vtfc mdu dich ttf do ASEAN - Trung Qud'e Mfn dang Id khu vtfc ttf do ldn nhat, e6 tiem nang tao r a nhuhg ngudn lgi rdt Idn, song nd eflng tao r a mdi trtfdng canh tianh rat gay g i t . Mac du cdc ntfdc thdnh vidn ASEAN dtfge htfdng lgi ttf thdng dtf mau dieh vd nhCihg lgi t h d vd chinh tri, song nMlu ntfdc trong khd'i nay v ^ cho r ^ g stf trdi df y cua Trung Qud'e se tao r a stfe hut ldn ddi vdi dau ttf ntfdc ngodi md trtfdc day dd nMeu vao khu vtfc ASEAN, dSu rang kM n i n kinh td Trung Qude dtfge tdng ctfdng tM cac nhd d i u ttf Trung Qudc cung se dau ttf vdo cac ntfdc ASEAN nMdu hon va ttf do hdn. Them vao dd, vdi vifc Trung Qudc sau gia n h a p WTO da dat dtfge qua nMdu t h a n h cdng vd kinh ngMfm kMe'n nMeu ngtfdi lo ngai rang Trung Qudc se dat dtfde stf thinh vtfdng vd lam tdn hai dd'n ede ntfdc ldng gilng ASEAN.
Nhin chung, ede ntfdc ASEAN vd Trung Qud'e ddu thude cdc qudc gia dang phdt tridn, nhat Id Trung Qudc vdi ASEAN- 6
(trtf Singapo vd Bruney) ddu dang trong giai doan phat trien kinh td' ttfdng ddi g i n nhau, CO cau ngdnh k h a gidng nhau, tinh phu thude trong kinh td' dd'i ngoai khd ldn, trong mdt so' h n h vtfc cbn tdn tai canh tranh kha quydt Uet. Canh tranh kinh td gitfa ASEAN vdi Trung Qudc chu yd'u thd Mfn trdn ba mdt Id: canh t r a n h v l mfu dich, canh t r a n h trong thu hut d i u ttf trtfc tid'p ntfdc ngodi vd canh tranh tai thi trtfdng thtf ba.
ThU tu, nhiing thdch thUc vi chinh tri.
Hidn nay, stf phtfc t a p cua van d l Biin Ddng mang tinh tdng hgp, khdng chi bao gdm yeu td Uch stf, Igi ich cMdn Itfgc, chsiy dua khai thdc ede ngudn tai nguyen them lue dia nhtf dau Itfa, khi ttf nMen md cbn ggi la "tam dia chain" eua mgi hoat dfng t r e n bien gitfa cdc ntfdc trong khu vtfc Chau A - Thdi Binh Dtfdng. Trong nhflhg ndm gan ddy, quan h f ldng gidng giffa Trung Qude vdi cdc ntfdc ASEAN da cd btfdc cai tMfn vd phat t r i l n ddng k l , nhtfng thtfc chdt Trung Qud'e v i n tdng ctfdng Cd sd h a t a n g trdn bien nhtf cdng, san bay, den bien, doanh t r a i vd tdng ctfdng k i l m sodt h d n h cMnh, cbn edc ntfdc ASEAN tdng cM phi qud'e phbng vd ti'ch ctfe tie'n h d n h edc cufc dien t a p trdn Biin Ddng, ttf dd Idm cho B i i n Ddng trd ndn khdng ydn d.
Mac du Trung Qudc va cdc ntfdc ASEAN cd Udn quan dd de cfp den vEun de ndy trong cdc cufc hfi nghi ridng ve Bien Ddng hodc trong cdc d i l n ddn chung gitfa hai bdn nhtfhg vSn chua dat dtfge ket qua ddng k l . Ro rdng, tanh hinh B i i n Ddng ludn Id vdh de nhay cdm trong quan hf giffa Trung
Dodn Thi Thanh Nhdn - NhQng thdc thdc tdng quan he thucfng mgi... 27
Qud'e va ASEAN. Day cflng c6 t h i Id trd ngai ldn nhat trong vifc phdt t r i l n quan hf Trung Qud'e - ASEAN trong t h d ky mdi.
CMnh vi vay, lam the ndo dd duy tri hda binh, on dinh va pM hat nhan hda tai Bidn Ddng da trd t h a n h vdih de ma Tmng Qudc vd ASEAN can phdi dd'i mdt trtfde tidn mot kM Khu vtfc mau dieh ttf do ASEAN - Trung Qudc dtfde thdnh Idp. Sdm ky ket bf quy tac flhg xtf Bidn Ddng (COC) co t h i se Id stf bao dam quan trgng cho vide duy tri dn dinh t r o i ^ khu vtfc, tao didu kien thudn Igi cho stf hgp tdc chdt ehe va todn difn hdn giffa ASEAN va Trung Qude trong ACFTA.
3. N h & i g khuye'n n g h i n h a m p h a t h u y nhu!ng ccf h $ i v a vtftft q u a c a c thach thu'c d e p h a t t r i e n thi^cAig m a i giffa A S E A N - T r u n g Q u o c
Ttf nfi dung phdn tieh trdn cd the th^y, quan hf thtfcfng mai ASEAN Trung Qud'e da dat dtfge nhiJng t h d n h ttfu dang kd, tao trien vgng eho stf phdt tridn trong nhuhg ndm tid'p theo. Tuy nMen, xdt v l tong t h i , mdi quan he thtfcfng mai song phtfdng ndy v i n dang phai ddi mdt vdi nMeu thach thtfc c i n phai vtfgt qua. Vi vdy, de phat huy nhffng ket qua da dat dtfdc vd vtfgt qua nhflhg thach thtfc trong thdi gian tdi, hai bgn d n cd nhflhg dieu chinh thich hgp de n i m bat, t a n dung cd hdi va flhg phd vdi nhuhg thdch thtfc dd dtfde htfdng Igi nMeu nhait ttf ACFTA trong ttfdng Iai. Theo dd, c i n quan t d m tdi nhOhg khuye'n nghi sau:
ThiX nhdt, nang cao edp dp liin kit kinh ti ASEAN-Trung Qud'e.
Nd'u ASEAN khdng hdi nhap m f t cdch sau rpng hdn, mdi ntfdc t h a n h vien trong
Idid'i se ed nguy cd hi gat r a ben II. Vdi dan sd khoang trdn 550 tridu va tong GDP vdo khoang 2000 ty USD (2013)<2), thi trtfdng ASEAN ed quy md cM bang mft ntfa thi trtfdng Trung Qudc. CM cd mdt con dtfdng la dodn ket hon ntfa trong ASEAN tM mdi cd the canh tranh dtfge vdi thi trtfdng hflng hdu nay vd Cfng ddng ASEAN ehinh la mdt cdch de ASEAN ed the eo vi tri quan trgng nhtf mdt trung tam cua Ddng A.
Trtfdc mat, d l nang cao kha ndng Uen kd't kinh td' cac ntfde ASEAN phai tie'n h a n h d i n g bd eae bifn phdp hgp tdc nen tdng khong h a n che' nhtf: day manh xflc tid'n va tao thufn lgi thtfong mai hang hod, dieh vu, vd dau ttf nfi khd'i; tieh etfe tdng ctfdng hdp tae xay diftig vd hodn tMdn cac chuin mtfc ky thuat va hai hoa tieu ehuan ddnh gia hang hda trong khd'i;
hodn tMfn theo htfdng dcfti gian hoa, thudn tifn thdng thtfong hang hda bang cac rao can ky thuat m I m dd'i vdi thtfong mai/bif n phap pM thue' quan; tich ctfc hem nffa trong hgp tdc Hai quan nfi khdi, dde bidt Id cdng nghf thdng tin trong Iinh vtfc Hai quan; hdp tac trong vifc tdng kha nang canh t r a n h cua doanh ngMfp vtfa vd nhd; tie'p tuc thuc day phat trien thtfdng mai didn ttf trong khu vtfe ehfl trgng cdc boat dpng xay diftig nang ltfc va chuyin giao 'cdng nghf thtfcfng mai.
ThU hai, tich cUc hgp tdc ndi khd'i de di din nhdt thi hod thi tn^mg khu vUc.
Cac ntfdc ASEAN diu cd lgi ieh ehung ttf vide thdnh lap ACFTA. Hdp tac vdi Trung Qudc, mft ndn kinh te' Idn manh va cd quy md ldn hdn ca 10 ntfdc ASEAN gdp lai, se dem lai nMeu cd hdi nhtfhg cung cd khdng
28 Nghien cihi Dong Nam A 11/2014
it thdch thtfe. Neu trong ndi bp eac ntfde ASEAN khdng cd stf doan kg't hgp ltfc trong quan he vdi Trung Qud'e tM ASEAN se Itho CO the dat dtfge nhuhg lgi ich ehung dd, thdm cM eon kim h a m stf phdt t r i l n ehung cua ca khu vtfc nay. Vi vay, trong qud trinh xay dtfng ACFTA, cac ntfde ASEAN can phai day m a n h dodn kd't nhat tri hdn ntfa, dflhg tren lap trtfdng chung trong giai quyet cac van de kinh te cung nhtf chinh tri, cung hgp ltfc d l bao vd quyin ldi cua minh trong cdc quan hf hgp tdc vdi Trung Qud'e, cung giup dd nhau phdt triln, khac phue nhtfhg kho khan tiong vifc thtfe Men cae cam kd't trong ACFTA. Dac bift la dd'i vdi nhtfng ntfde ASEAN mdi, trong do c6 Viet Nam, can cd stf giup dd cua cac ntfde khac trong ASEAN de theo kip trinh df phat trien cua cae ntfdc phdt trien hdn trong ACFTA va dd han che bdt nhflhg tidu ctfe do vifc thtfc Mfn ACFTA dem lai.
De tang ctfdng thtfdng mai ndi khd'i, cdc ntfde ASEAN can tig'n h a n h dong bd cdc bien phap: day manh viec thtfe hifn cdc cam ke^t ve edt giam thue quan theo Chtfdng trinh tfu dai thue quan ed hieu Itfe chung (CEPT) trong khudn khd AFTA;
tang ctfdng hgp tac trong cac linh vtfc kinh te, ddc biet la day nhanh vide hoan t h a n h cde chtfdng trinh hgp tac trong npi bd khd'i nhtf Khu vtfc dau ttf ASEAN (AIA), Chtfdng t r i n h hgp t a e cdng nghiep ASEAN (AICO), Hifp dinh khung ve dich vu ASEAN (AFAS)... Qua dd, se tao tien d l cho vide t r i l n khai Khu vtfc mau dich ttf do ASEAN Trung Qude cung nhtf a n h htfdng trtfc tiep den viec thuc day hoan
thdnh cdc chuong t r i n h hgp tac trong Khu vtfc mdu dich ttf do nay, ma cu t h i Id chtfdng trinh eat giam thue quan eflng nhtf eae bifn phdp tao t h u a n lgi eho thtfdng mai va dau ttf.
ThU ba, t&ng cUdng cdng tdc xdc tiin thuang mgi.
Cd quan quan ly n h a ntfde v l thtfdng mai d mdi ntfde trong ASEAN can nam b i t kip thdi nhuhg t h a y ddi cua ntfdc ban d l de ra cdc giai phap tMch hgp phue vu tdt cho cdc doanh ngMep ASEAN trong cdng tdc xud't k h i u hdng sang Trung Qud'e. Mdt trong nhflhg trd ngai ldn ldn eho vifc diy manh trao doi h a n g hoa giffa ASEAN - Trung Qudc trong thdi gian qua la difn mat hdng trao ddi chtfa vDhg chac, khoi Itfdng ehtfa ldn. Do vay, hai ben can thoa thuan ky kd't m f t danh muc hang hod trao ddi ed t i i m nang va nhu cau dn dinh, lau ddi. Danh muc nay co t i n h dinh htfdng d l doanh ngMfp hai bdn hgp tdc san xuat vd ky kdt hgp ddng ngoai thtfdng.
Bdn canh do td chtfc cdc kenh thdng tin giao luu, trao ddi gitfa doanh ngMfp hai ntfdc thdng qua hdi chg t r i l n lam hodc trao ddi dodn qua lai. Cae ed quan quan Iy hai bgn can tao dilu kifn thudn lgi d l cdc td chtfc kinh te' xa hpi, cae doanh ngMfp thtfdng xuyen trao doi doan qua lai. Hai bdn gidi thieu eac dd'i tdc kinh doanh co thtfc ltfc, cd uy tin cho nhau d l eac doanh ngMfp ngoai thtfdng tien h a n h trao ddi, budn ban. Ve pMa cac doanh ngMfp ASEAN, dtfdi stf htfdng d i n cM dao cua Nha ntfdc, cung n e n chu dfng tim ra nhtfng bifn phap hdp tac cd Mfu qua, ddng thdi khdng ngflhg nd ltfc ttf ddi mdi, t a n g
„_^X.
Dodn Thi Thanh Nhdn - Nhitng thdc thitc tdng quan he thuang mgi.. 29
ctfdng stfc eanh t r a n h cua doanh ngMfp.
Ddng thdi, ban t h a n cdc doanh nghiep eflng can phai nd ltfc ttf doi mdi ve each thtfc quan ly kinh doanh san xuait, tie'p cdn vd kip thdi dtfa cac ky thudt mdi vao san xuat, khdng ngtfng nang cao chdt ltfdng hang hod, ha gia t h a n h san p h i m dd nang cao stfc eanh t r a n h ttf ndi ltfc doanh nghifp cflng nhtf t a n g ctfdng stfe canh tranh cua hdng hod vi ngtfdi tieu dung Trung Qud'e da khde nMlu so vdi may n a m trtfdc ddy.
ThU tu, hodn thien he thd'ng thi chi, thu hep khodng cdch phdt triin giita ASEAN vdi Trung Qudc.
Mud'n thu hep khoang cdch phdt tridn giffa cde ndn kinh td' t h a n h vidn vdi Trung Qudc d l tan dung kha nang va ed hdi hgp tdc giffa ASEAN vdi Trung Qudc mdt each cdng bang, binh dang tM vide hodn tMfn t h i chd kinh te' thtfdng mai cdc ntfdc thanh vidn ASEAN la yeu td' vd cung quan trgng.
Trong dd the che kinh te - thtfdng mai quan trgng ma cdc ntfdc thdnh vidn ASEAN can phai tdp trung giai quydt trtfdc mat dd Id: the ehe' vd chinh sach v l canh tranh trong hdp tae thtfdng mai; t h i che vd ve bao ve ngtfdi tieu dflng; t h e che va chinh sdch v l quyen sd huXi tri tuf; the ehe' vd chinh sdch ve thud'; the che' ve thtfcfng mai difn ttf,...
Thii ndm, thdc ddy cdi cdch kinh ti, tdng cUdng tu do hod thucmg mgi vd xuc tiin ddu tu.
Vdi vide t h a n h ldp Khu vtfe mau dich ttf do ASEAN - Trung Qudc, ASEAN se md r a nhieu ctf hdi va tiim nang d l thuc day thtfdng mai vd d i u ttf. Do do, cMa khoa d l
md ctfa nhuhg cd hfi dd Id d td'c dp cai cdch kinh te va cMg'n Itfge xflc tie'n dau ttf. Vi vay, can day n h a n h td'c df cai each kinh te' va ttf do hoa thtfong mai. Trong dd, ASEAN nen tid'p tuc chinh sdch cdng ngMep hoa htfdng ve xuat khau nham day manh tid'n trinh ttf do hoa thtfdng mai. Da dang hoa xuat k h i u se tig'p tuc lam giam stf phu thugc nang n l vao dau thd, gao, hai san, ndng ngMep va ngtf nghifp; ddng thdi tao dilu kifn chuydn dich ed cau kinh tg', thue d i y san xudt phdt tridn, thu hflt cae nguon ltfc ben ngoai hd trg cho qua trinh cong ngMfp hoa d moi ntfde. Ben canh do, cai cdch doanh ngMfp vd cai each tdi chinh phai di kem vdi ttf do hod gid ca vd ttf do hod thtfong mai. Hdi nhap thi trtfdng trong ntfde va hdi nhap nhflhg linh vtfc trdn vdo thi trtfdng thd' gidi phai dtfge tid'n hdnh ddng thdi d l dam bao giam tMeu nhflhg yd'u td tidu ctfe ben ngoai cfla nhflhg nhdn td gay bdp meo con tdn tai va de tdi da hoa lgi ich ttf thtfong mai. Vifc tao ra nhflhg thd che' Udn quan tdi thi trtfdng eo vai tro quan trgng trong vide td'i da hoa ldi ich eua ASEAN trong qud trinh hdi nhap vao nen kinh te thd gidi. Vdi vide khdng ngiftig nd ltfc phat trien eae the ehe va thi trtfdng, ASEAN se ndi len Id mft nen kinh td manh hdn sau kM hfi nhap.
Thd sdu, tiip tuc tiin hdnh ddm phdn vdi Trung Quo'c vi cdc diiu kien Uu ddi thuang mgi.
Thtfc te' eho thay, viec thtfe Men Khu vtfe mau dich ttf do ASEAN - Trung Qud'e dtfge quye't dinh bdi viec thtfc Mfn nhanh chdng va thu hoach sdm nhiJftig lgi ieh cua mdt thi trtfdng md rpng dtfge thuan lgi hda nhd
30 Nghiin citu Ddng Nam A 11/2014 \ e6ng khai thtfa nhan khde nhau vd ndng Itfc
dilu ehinh. Rd rang, nMeu thanh vien kem phdt trien (Vift Nam, Lao, Myanma, CampucMa) trong mpt ngdnh hodc mdt linh vtfc cu thd cd t h i dtfpc keo ddi thdi gian trong vifc md ctfa thi trtfdng, thtfc Mfn nguyen t i c MFN nhtf dd'i vdi eac thanh vidn eua WTO hoac dtfge htfdng stf ddi xtf dac biet vd khae bift trong vide ttf do hda nhflhg ngdnh bi anh htfdng. Tuy nMen, ASEAN can xac dinh rang, nhuhg ddi xtf ddc bift nhtf vay cM ndn diln ra tam thdi va muc tidu chinh cua nd Id giup dd cae nen kinh te dang phat tridn vd kdm phat t r i l n vl thdi gian va ed hpi de tie'n hdnh stfa ddi ludt phdp; dinh htfdng lai chinh sach vd dtfa ra cdc chinh sdeh mfll, tMet lap ed sd ha t i n g hdnh cMnh vd the chd' can thie't;
han chd vd quan ly cd Mfu qua hdn nhflhg thiet hai va bien ddng Idnh te khdng the trdnh khdi Uen quan de'n cae nghia vu mdi efla hp; vd quan trpng hdn ea Id xay dUhg nang ltfc eanh tranh d l tham gia mdt each CO lgi vd lau dai vao hf thdng thtfcfng mai da bien. Vi vay, trong thdi gian tdi ASEAN can tiep tuc tid'n h a n h ddm phan vdi Trung Qude d l dtfge htfdng cae dieu kifn tfu ddi hdn trong vide md etfa thi trtfdng va thtfe Men nguyen tac tdi hue quo'c.
Khu vtfe mau dieh ttf do ASEAN - Trung Qudc dtfge xdy dtfng khdng nhijhg c6 y nghia quan trgng dd'i vdi vide tang ctfdng stf hgp tdc kinh td' vd'n ed gitfa hai bdn, ma con cd lgi cho vifc md rgng mau dieh, diu ttf vd du lieh song phtfcfng. Ngoai ra, day se Id btfdc md diu quan trgng cho tien trinh nhat the hod Idnh te' khu vtfc Ddng A, gdp phan Idm phon vinh khu vtfe chau A.Trong
stf phdn vinh chung ly, vi the cua ASEAN va Trung Qudc n h i t dinh se dtfge nang eao hon ntfa giai doan 2010-2020. Nhtfng thdch thtfc cua ACFTA ddi vdi cdc bdn cM mang tinh eha't tam thdi. Ca hai bdn Trung Qudc va ASEAN nen y thtfe dtfge rang, dang sau nhflhg thdch thtfc la nhflhg lgi ich lau ddi.
Dieu quan trgng Id edc ben c i n phai c6 nhtfng dilu ehinh tMch hgp d l n i m bat, tan dung ctf hpi vd tfhg phd vdi nhflhg thd- ch thtfc de dtfge htfdng Igi nhilu nhat tfl ACFTA trong ttfdng Iai./.
C H U THICH
1. ASEAN Secretariat, Annual Report 2006 - 2007, 2007 - 2008, 2008 - 2009, 2009 - 2010, 2011 - 2012.
2. WTO, World trade Report 2013.
T A I L I E U T H A M E H A O
±. Pham Thdi Qudc - (2011), Trung Qudc trd thdnh eUdng quoc thuang mgi thi gidi. Tap chi NgMen cfltf Kinh te', so 397, ti. 71&;74.
2. ASEAN Secretariat, Annual Report 2006 - 2007, 2007 - 2008, 2008 • 2009, 2009 - 2010, 2011 - 2012.
3. \^en khoa hgc xa hfi Viet Nam, Vifn ngMen cflxi Dong Nam A, Nguyin Thi M?
(chu nMfm) (2008), Phdn Ung chinh sdch cda cdc nUdc Dong Nam. A vdi tiin trinh hinh thdnh AC, Dl tdi ngMen ctfu khoa hpc cap bf, Ha Nfi.
4. Uy ban quoc gia vl hgp tdc kinh td quo'c td (DEI) (2006), Tdc dpng cda KJiu vUc Mdu dich tu do ASEAN - Trung Qudc doi vdi Viet Nam, Nxb Hd Nfi.
5. 6. www.aseansec.org.