HOAT DONG NGHIEN COU UING DUNG
-TRIEN KHAI KHOA HOC CONG NGHE
E l
TlfONG QUAN GIUA TiNH CHAT DAT VA CHAT Lif ONG QUA NHO NINH THUAN
PHAN QUOC ANH , PHAM CHAU HOANH', NGUYEN VAN GA , BUI HAI AN^
'•\.i!nL\.->i Giong Nho NH.01-48. Anh: BBT
MO D A U
De nang eao chat lugng san pham. nlitrng ngudi trdng nho Ninh Thuan can thyc hien mdt quy trinh san xuat nho thdng nhat, klioa hge. Viing dii dieu kien dac thii eho nho Ninh Thuan phat trien bao dam chat lupng dac thti cting can dugc xae dinh ro.
Nham myc tieu xay dung va phat trien thuang hieu nho Ninh Thuan, Sd Khoa hgc va Cdng nghe tinh Ninh Thuan, vdi sy tu van ciia Vien Thd nhudng ndng hda da thye hien de tai xay dyng ea sd khoa hge cho chi dan dia ly "Ninh Thuan" eho san pham nho Ninh Thuan. Mgt trong nhirng ndi dung eiia de tai la xae dinh mdi tuong quan gitra eae tinh chat dae trung eiia dat va chat lupng qua nho Ninh Thuan.
1. NOI DUNG, PHl/ONG PHAP NGHIEN Ciru
1.1. Npi dung nghien ciru
Nghien eim xae dinli cac yeu td dac thii ve dat
Tom tat: Nho la cay trong dac huTi cua vung Ninh Thuan, dem lai loi ich kinh te to Id'n cho ngudi dan dia phuo'ng. De nang cao gia tri va bao ve quyen loi ngudi san xuat, kinh doanh nho, viec xay dung chi dan dja ly "Ninh Thuan" cho san pham nho cua tinh Ninh Thuan la rat can thiet. De tao co" sd cho viec cong nhan chi dan dja ly "Ninh Thuan", de tai da nghien cii'u tinh chat dat trong nho, tinh chat giong nho va danh gia moi tuong quan giua tinh chat nho va tinh chat dat. Da xae dinh moi tuotig quan giua cac tinh chat ve hinh thai (trong lugng, dudng kinh, chieu dai qua...), ve cam quan (mau sac vo, miii vi...) va cac tinh chat hoa hoc ciia • hai giong nho (ham lu'ong nudc, axit hiru CO", vitamin C, dudng tong so, tong chat ran hoa tan...) voi cac tinh chat ly hoa hoc chinh cua dat (thanh phan CO" gidi, OC, pH, N, P, K, cac nguyen ;
to vi lugng nhu Bo va kem....).
{1) Sa Khoa hpc va Cong nghe tinh Ninh Thuan (2) Vien Tho nhuong - Nong hoa
dai: Loai dat, dp eao, dp doe, dp day tang dat, do am; thanh phan ca gidi; pH; OC, %; N, %; lan de tieu. Kali de tieu, tdng cation kiem; CEC trong dat va set; B; Zn; Mn; Fe; Cu; Nghien eiiu cac yeu td dae thil ve chat lugng nlio: trgng lugng qua, dudng kinh than, mau sac vo, ham lugng nude, do cimg, ham lugng axit htru ea tdng sd, tdng lirgng chat ran hda tan, ham lugng dudng tdng sd, ham lugng vitamin C; Phan tich mdi tuong quan gitra cac yeu td xae dinh chat lugng nlio va cac tinJi chat dac thii cua dat, tir do xae dinh yeu td quyet dinh tinh dac thil ciia san pham nho Niiili Thuan, gdp phan tao luan Cli khoa hgc xay dung ehi dan dia ly "Ninh Thuan" eho nho Ninli Thuan.
1.2. Phuong phdp nghien ciru Phifang phdp ihu thdp mdu:
- Lay mau nho Ninh Thuan: Mau nlio dugc la\' tai viing nghien eiru thupc 5 xa Phudc Son. Phudc Dan. Phudc Nam, Phudc Thuan va PhucVc Htiu.
Thing Tin
KHOA HOC & C 6 N G NGHE | 2 7 |
I]
HOAT DONG NGHIEN COUIJNG DUNG - TRIEN KHAI KHOA HOC CONG NGHlhm'enNinh Phudc. Mau nho dugc lay theo 2 giong, gdm: Red Cardinal va NH 01 - 48. Moi giong lay 30 mau va lay 2 vii. Tong so lugng mau la 120 mau;
Thu thap eae mau dat trdng nho Ninh Thuan: phau dien dat ehinh ed phan tieh (kem theo md ta), duge lay tai mdi diem lay mau nho. Mau dat tuong img theo phau dien dugc lay theo tang phat sinh; Can eu' vao dia hinh, loai dat tien hanh thu thap eae phau dien dat phy va eae mau ndng hda tai cac -viing da xae dinh. Cac mau ndng hda dugc lay d 2 tang, tang mat tir 0 - 20 em va ting dudi 20 - 50 em; Nhdm nghien eiiu da thu thap 200 phau dien dat nghien eim tren dien tich hon 2.300 ha dat trdng nho thuge 5 xa, gdm: Phudc Son, Phudc Dan, Phudc Nam, Phudc Thuan va Phudc Htiu thuge huyen Ninli Phudc, trong do: + 20 phau dien ehinh eo phan tieh mau dat theo tang phat sinh; + 180 phau dien ehinh khdng phan tieh; Ngoai ra, de phan dinh ehi tiet ranh gidi gitia cac loai dat nhdm nghien eiiu da thu thap 80 phau dien tham dd bd sung. Ddng thoi de danh gia do phi tang dat eanh tac, Nhdm nghien cuu da thu thap duge 60 mau ndng hda.
Phuang phdp phdn tich mdu Phuong phap phan tieh mau nho:
- Cae dae diem hinh thai:
+ Trgng lugng qua (g): Sir dung can ky thuat 2 sd trong phdng thi nghiem AFP 3100L, trgng lugng tdi da: 3,1 kg, do nhay: lOmg; + Dudng kinh than (em): Sir dung thude kep Banmer; + Mau sac vd (L,a,b): Mau ciia ea ehua duge do bang may do mau Minolta CR-200 dya tren nguyen tae phan tich anli sang;
- Cac dac diem ve cam quan: Xay dyng tieu ehuan cam quan nho theo phuang phap cho diem chit lugng chung TCVN 3215-79.
- Cae ehi tieu ve chat lugng eua qua nho dugc phan tieh theo cac phuong phap sau: + Ham lugng dudng tdng sd: Dimg phuong phap Bertrand; + Ham lugng chat ran hda tan (Do Brix): Do tren may eliiet quang ke do do Brix; + Xae dinh ham lugng nudc: Phuang phap sa>' can trgng lugng (Tieu ehuan Viet Nam TCVN 43 - 26: 2001); + Ham lugng axit htru CO tdng sd: Xae dinli bang phucmg phap ehuan do (Tieu chuin Viet Nam TCVN 5 4 - 8 3 : 1999); +
Vitamin C: Phuong phap Tilman (Tieu ehuan Viet Nam TCVN 64 - 27 - 1: 1998).
Phuang phap phan tich mau dat: Cae mau dit duge phan tieh theo phuang phap eua FAO- ISRIC (1987, 1995) va eiia Vien Thd nhudng Ndng hda (1998)
Thong ke, xu' ly sd lieu
De tim hieu mdi quan he giira eae dae tinh dat dai va chat lugng san pham nham xae dinh cae dae tinh dat can ed de dam bao eae ehi tieu dae thii ve chat lugng san pham, chiing tdi sir dyng eae phuang phap phan tieh tuong quan da yeu td va phan tich thanh phan ehinh bang cae phan mem thdng ke ehuyen dung nhu SPSS, WinStat, R,... Tir dd xay dyng eae md hinh tuyen tinh hdi quy. Sir dung tieu chuan thdng tin Akaike (AIC), md hinh nao cd gia tri AIC thap nhat duge xem la md hinh tdi uu.
Phuang phap PCA se ap dyng eho phan tieh quan he giiia eae chi tieu hinh thai va chat lugng qua vdi cae tinh chat dat trdng nho de tim ra ehi tieu dat nao ed anh huong ldn tdi eae dae thii eiia qua nho.
2. KET QUA NGHIEN CUtJ VA THAO LUAN 2. 1. Gidng nho red cardinal
Trong luong qua: Ket qua thu duge md hinh tdi im gdm 2 bien OC va Zn, vi md hinh nay ed gia tri AIC nho nhat la 19,07. Phuong trinh tuyen tinh tien doan trgng lugng qua ed dang: Pqua = 0,63 + 1,590C + 0,35Zn; He sd tuong quan bgi R2 = 0,499; Trong do: Pqua: Trgng lugng qua nho, g; OC: Cacbon htru ca tong sd, %; Zn: Ham lugng kem trong dat, ppm.
Trong luong ehiim: Ket qua chay md hinh cho thay trgng lugng ehiim (Pehum) nho ed quan he vdi 5 chi tieu ve tinh chat dat la thanh phan ea gidi, cacbon htm ea tdng sd, lan tdng sd.
ddng va kem. Phuong trinh tuyen tinli tien doan trgng lugng ehiim la: Pehum = 113,35 - 3,67Set - 84,510C + 610,14P2O5ts + 2,25Cu + 2,lZn
Trong do: Pehum: Trgng lugng ehiim nho, g;
Set: Ty le set. %; OC: Cacbon hiiu eo tdng sd, %;
P205 ts: Lan tong sd. %; Cu: Ham lugng ddng, ppm; Zn: Ham lugng kem, ppm. He sd xae dinh bgi R-= 0.5015;
Chieu dai qua: Cd 2 chi tieu cd lien quan den
r^«i
KHOA HOC & Thang Tin CONG NGHEHOAT DONG NGHIEN Cl)U |}NG DUNG
-TRIEN KHAI KHOA HOC CONG NGHE
E l
chieu dai qua la do ehua ciia dat va ham lugng ddng. Phuang trinh tuyen tinh tien doan chieu dai qua (Lqua): Lqua = 24,25 - 0,97pHH,O + 0,lCu he sd xae dinh bgi R^ = 0,23; Trong do: Lqua Chieu dai qua nho, mm; pHH.O: Do chua; Cu Ham lugng ddng, ppm.
^ Dudng kinh qua: Phuong trinh tuyen tinh tien doan dudng kinh (Dqua) qua nhu sau: Dqua
= 19.36 - 3,150C + 17,35P,0.ts + 0,36P O.dt - 0,76pHH2O, he sd tuong quan bgi R- = 0,27; Trong dd: Dqua: Dudng kinh qua, mm; OC: Cacbon htru catdng sd, %; P^O^ts: Lan tdng sd, %; P^O^dt: Lan de tieu, mg/lOOg dat; pHH,0: Do ehua.
Dd cimg qua: Dd cung qua (DCQ) cd lien quan den 4 chi tieu ve tinh chat dat, gdm: Lan de tieu, do ehua, ham lugng ddng va mangan. Ket qua XU' ly tuong quan nhieu bien gitra do cimg qua vdi cac ehi tieu ve tinh chat dat duge the hien qua phuang trinh tuyen tinh: DCQ = 0,15 + 0,05P,O.dt + 0,11 pHH,0 - 0,01 Cu - 0,0008Mn vdi R^ = 0,50;
Trong do: DCQ: Do cimg qua, %; P.O.dt: Lan de tieu, mg/lOOg dit; pHH.O: Do ehua; Cu: Ham lugng ddng, ppm; Mn: Ham lugng mangan, ppm.
Ham luong nude: Ham lugng nude (Nuoe) cd lien quan den 5 ehi tieu ve tinh chat dat, gdm:
Ty le set, kali tdng sd, do chua, ddng va bo. Ket qua xir ly tuong quan nhieu bien giira ham lugng nude vdi cac chi tieu ve tinh chat dat duge the hien qua phuang trinh tuyen tinh: Nuoe = 95,21 - 0,07Set + 3,87K,Ots - l,19pHH,0 + 0,07Cu - 0,18B; he sd tuong quan bgi kha cao R- = 0,60;
Trong dd: Nuoe: Ham lugng nude trong dieh qua,
%; K.Ots: Kali tdng sd, %; pHH,0: Do ehua; Cu:
Ham lugng ddng, ppm; B: Ham lugng Bo, ppm.
Ham luong chat rJn hda tan (Brix): Cd 5 chi tieu cd anh hudng den ham lugng chat ran hda tan, gdm: kali tdng sd va de tieu, dp chua, ham lugng kem va ham lugng bo. Trong 5 ehi tieu tren thi anh hudng ldn nliat la do chua cd gia tri xae suat thap nhat (p = 0,00243). tiep den la kali tdng so (p = 0,00364). ham lugng kem (p = 0,029), ham lugng kali de tieu (p = 0,1543) va cudi ciing la ham lugng bo (p = 0,1549). He sd tuang quan bgi ciia 5 chi tieu nay vdi ham lugng chat ran hda tan la R-
= 0,49 va Phuong trinh tuyen tinh: Brix = 10,76 - 4,24K,Ots + 0.02K,Odt + 0.86pHH,O - 0.04Zn + 0.07B; Trong do: Brix: Ham lirgng chat ran hda tan trong dich qua, %; K,Ots: Kali tdng sd, %; K.Odt:
Kali de tieu, mg/lOOg; pHH,0: Do chua; Zn: Ham lugng kem, ppm; B: Ham lugng Bo, ppm.
Ham luong vitamin C: Chi tieu Lan tdng sd ed anh hudng den ham lugng vitamin C trong dich qua vdi he sd tuong quan bgi R"^ = 0,16 va phucmg trinh myen tinh: VtmC = 2,81 - 10,85P,Ojts; nen ehi giai thieh dugc khoang 16
% phuong sai cua ham lugng Vitamin C. Trong do: VtmC: Ham lugng vitamin C trong dieh qua,
%; P.Oj ts: Lan tdng sd, %.
Ham luong axit hiiu ca tdng sd: Phuong trinh hdi quy tuyen tinh ham lugng axit htiu ca tdng sd (Axit) vdi cac ehi tieu ve tinh chat dat nhu sau: Axit = 0,34 + 0,024pHH,O - 0,0028Cu;
Trong do: Axit: Ham lugng axit htru ea tdng sd trong dich qua nho, %; pHH,0: Do chua; Cu:
Ham lugng ddng, ppm; Ket qua thdng ke eho he sd tuong quan bgi R^ = 0,16.
Ham luong dudng tdng sd: Ham lugng dudng tdng sd (DTS) lien quan den 5 ehi tieu ve tinh chat dat, gdm cacbon htru ea tdng sd, kali de tieu, ham lugng ddng, kem va bo. Phuang trinh hdi quy tuyen tinh eiia ham lugng dudng tdng sd nhu sau: DTS
= 12,41 - 4,250C + 0,06K,Odt + 0,13Cu - 0,lZn + 0,14B, He sd xae dinh tuong quan bgi R- = 0,38.
Trong dd: DTS: Dudng tdng sd trong dich qua, %;
OC: Cacbon htin ca tdng so, %; K,Odt: Kali de tieu, mg/lOOg dat; Cu: Ham lugng ddng, ppm; Zn: Ham lupng kem, ppm; B: Ham lugng Bo, ppm.
2. 2. Gidng nho NH-01-48
Trong luong qua: Ket qua thu dugc md hinh toi uu gdm 2 bien la kali de tieu va mangan.
Phuang trinh tuyen tinli tien doan trgng lugng qua la: PQua = 9,83 - 0,06K,Odt - 0,01Mii, He sd xae dinh bgi R- = 0,3066.
Trong luong ehiim: Cd lien quan den trgng lugng ehiim (Pehum) la lan tdng so \'a dc tieu.
kali tdng sd va ham lucmg mangan. Phucmg trinh myen tinli tien doan trgng lugng ehtini nhu sau:
PChum = 412,78 -1.187.77P,0,ts + 536.51 K,Ots -
Thing Tin
KHOA HOC & ^ 5 ^ ( ~ ^ ( - ^ g
| 2 9 |
Il
HOAT DONG NGHllN Cl)U IJNG DUNG -TRIEN KHAI KHOA HOC CONG NGHE31,26P,05dt - 0,32Mn; Ket qua phan tieh hdi quy da bien eho thay tuong quan gitia 4 bien tren vdi trgng lugng ehiim ed he sd xae dinh bgi la R- = 0,465.
Chieu dai qua: Phuong trinh tuyen tinh eiia chieu dai qua cd dang: Ldai = 26,53 - 22,18N - 21,76P,O3ts + 0,08K,Odt+l,15pHH,O + 0,16Cu - 0,49B, He s6 tuang quan bgi R^ = 0',5603.
Dudng kinh qua: Phuong trinh tuyen tinh eiia dudng kinh qua ed dang: Dqua = 13,62 - 0,23Set - 28,91P,0.ts + 0,06K,Odt + l,3pHH,0 + 0,08Cu, He so tuang quan bdi R^ = 0,5606. '
Dd cirng qua: Dd cimg qua (DCQ) cd ed lien quan den 4 ehi tieu ve tinh chat dat, gdm:
Ty le set, dam tdng so, lan de tieu va ham lugng mangan. He sd tucmg quan bgi eiia 4 ehi tieu tren la R2 = 0,408 vdi phuong trinh: DCQ = 0,97 + 3,3IN - 0,39K,Odt - 0,09pHH,O + 0,0007Mn
Ham luong nude: Cd 4 ehi tieu ed anh hudng den ham lugng nude trong dieh qua nhat do la:
cacbon hiiu ca tdng sd, kali tdng sd, lan de tieu va kali de tieu. He sd tuong quan bgi R- = 0,3684 vdi phuang trinh tuyen tinh: Nuoe = 76,63 - 9,02OC + 12,04K,Ots + 0,85P,O5dt - 0,08K,Odt
Ham luong dudng tong sd: Cd 3 chi tieu ve tinh chat dat cd anh hudng den ham lupng dudng tdng sd, gdm dam tdng so, ham lugng kem va ham lugng bo. Phuang trinh the hien nhu sau:
DTS = 7,76 + 29,42N + 0,03Zn - 0,17B, He sd tuong quan bgi eiia 3 ehi tieu tren (Dam tdng sd, ham lugng kem va ham lugng bo) d miie R- = 0,3576.
Ham luong chat ran hda tan: Cd 7 ehi tieu ed anh hudng den ham lugng chat ran hda tan (Brix) bao gdm: Ty le set, cacbon htiu co tdng sd, dam tdng sd, kali tdng sd, lan de tieu, ham lugng ddng va ham lugng bo. Ket qua eho thay he s6 tuong quan bgi eiia 7 ehi tieu la kha cao (R2 = 0,6512) vdi ham sd tuyen tinh:
Brix = 14 + 0,04Set + 3,6IOC - 27,05N - 3,92K30ts + O.lSP^Ojdt - 0,06Cu + 0,13Bo
Ham luong axit hiiu ea tong so: Cae elii tieu dat ed anil hudng la ty le set, cacbon htiu co tdng sd, kah tdng so, ham lugng kem va ham lugng bo. Phuang trinh tuydn tinli: Axit = 0.09 - 0.008Set + 0,34OC - 0,42K,Ots + 0.002Zn + 0.02B; Trong do: A.xit: Ham
lugng axit htiu ea tdng sd trong dieh qua, %; Set: Ty le set, %; He sd tuong quan bgi R- = 0,4139.
Ham luong vitamin C: Cd 2 chi tieu anh hudng den ham lugng vitamin C trong djeh qua nho do la eaebon huru eo tong sd va ham lugng mangan. Hai chi tieu nay ed he sd tuong quan bgi R- = 0,2957 vdi Ham s6 tuydn tinh: VtmC = 20.4 - 4.490C - 0,05Mn
3. KET LUAN
- Chat lugng gidng nho Red Cardinal duge quyet dinh ehu yeu bdi eae tinh ehat dat: ham lugng Bo, kem, ham lugng lan tdng sd va de tieu, ham lugng kali tdng sd, pH nude cd mgt y nghia rat quan trgng trong sy eau thanh chat lugng gidng nho Red Cardinal.
- Chat lugng gidng nho NH-01-48 dugc quyet dinh bdi cac yeu td kem. Bo, ddng, ham lugng lan tdng sd, kali tdng sd, kali de tieu va ty le cap hat set trong dat.
TAI LIEU THAM KHAO Trong nudc
1. Bg Ndng nghiep & PTNT (1999), Quy trmh danh gia dat dai phue -vy ndng nghiep, Tieu ehuan nganh lOTCN 343-98, NXB Ndng nghiep. Ha Ngi.
2. Nguyen Van Tuan (2007), Phan tieh sd lieu va tao bieu do bang R, NXB Khoa hge - Ky thuat. Ha Ngi.
3. Td Cam Tii (1992), Phan tieh sd lieu nhieu chieu. Giao trinh eao hge ndng nghiep. NXB Ndng nghiep. Ha Ngi.
4. Vien Thd nhudng Ndng hda (2008), Co sd khoa hge va thye tien eho viee dang ky chi dan dia ly Lue Ngan eho san pham Vai Thieu, bao eao ket qua ehuyen de.
Ngoai nude
1. Brinkman R. and Smyth A.J. Land (1973), Evaluation for Rural purpose, Wageningen.
2. FAO (1976), A Framework for Land Evaluation, Soil Bui. No32, Rome.
3. Ihaka R, Gentleman R. (1996), R: A language for data analysis and graphics. Journal of Computational and Graphical Statistics; 5:299-314.
4. Sys Ir., VanRanst E.. Debaveye J., Beemaert F. (1993), Land evaluation, Part III, Crop requirements, Belgium
