nnJiM^m'l^iAuM 0
- rao sufc manh cho xuat khau
9 9
HATRlgU
Khdng lien kei - kho ton t^i Nam 2000, kim ngach XKTS ciia ca nudc dat khoang 1,478 ti USD, n§m 2005 XKTS dat tren 2,728 ti USD va nam 2006 dat 3,358 ti USD.
Den nSm 2007, vdi kim ngach dat tren 3,762 ti USD, Vipt Nam dQng thQ 7 trong so 10 nQdc dah dau the gidi ve XKTS. Den nay, san pham thiiy san ciia Vipt Nam da cd m§t tren 140 qudc gia, vung lanh Jhd tren the gidi va cd chd'dQng vQng chac tai nhieu thj trudng Idn nhu Nhat Ban, EU, My...
Tuy nhien, theo VASER XKTS ciia Vi$t Nam da va dang phat trien khdng ben vQng. Oien hinh nhQ con ca tra, khi gia ea nguyen lieu tang, cac hd nudi khdng vdi ban, gay khd khSn cho DN. Trong khi dd, thay dupc Ipi ich tQ XK ca tra, hang loat nha diu tQ gap rut md rpng dien tich nudi, mdt sd tinh md rdng quy hopch vung nudi; hang loat nha may che bien mdi thi nhau mpc len, pha vd mpi quy hopch. NhOng bat cap nay khien d nhie'm ngudn nQdc;
cgnh tranh giOa cac DN ve ngudn nguyin li$u, ngudn nhSn iQc va ca thj trudng dilh ra cang gay git. H^
thuy san
Theo Hi$p h^i Che bien vi XK Thiiy sin Vi$t Nam (VASEP), thdi gian qua nginh thiiy sin khdng ngdng phit trien, dua nudc ta vuan len ddng thd 3 the gidi (sau Trung Qudc vi An 00) v§' nudi trdng vi ddng thd 7 ve kim ngach XK thiiy sin (XKTS)... Tuy nhien, stf phit trien niy da vi dang ddi mil vdi nhieu thich thdc. Trtfde thtfc trang iy, md hinh ll§n ket dgc trong nginh thuy sin, mi trong dd cic chii the liin quan den qui trinh sin xui't lien ket chit che vdi nhau, hil hoa Itfi (ch de cung ton tai vi phit trien, dugc xem li m0t hudng phit trien trong giai doan hl$n nay.
qua la chua nam nao gia ea tra bien ddng manh nhu nhQng thang dau nam 2008. Chi tQ dau thang 3 den thang 4, gia ea lien tue sut giam, cd luc ea loai th]t trang chi cdn 13.500 - 13.800 ddng/kg.
SQ phat then khdng ben vQng cdn the hipn d ehd'ban than cac cO quan quan ly chat lupng da de Ipt nhieu vi pham; khi vip phai nhQng tranh chap ve mSt phap luat, each xQ ly cdn IQng tung, ehua linh hoat, nhat la
Che bien ca tra XK t?l Cty TNHH Cong nghiep Thuy san mien Nam. Anh THU HA
ddi vdi cac van de ve an toan thuc pham va tranh chap thuong mai...
Mat khae, th] trudng lai dat ra nhung yeu eau ngay cang cao hon ddi vdi nha san xua't. SQc ep canh tranh va tac ddng ciia nhung rao can thuong mai eung ngay cang Idn hon... Hang loat cae canh bao tQ eac cO quan chQc nang eua Nga va Nhat Ban ve chat lupng, ve sinh an toan thue pham trong nam 2006 va nam 2007 la nhQng dau hieu dang lo ngai cho tuong lai XKTS eiia Viet Nam.
VASEP nhan d]nh: gia ea tang, chi phi san xuat ngay cang tang; dan gidng bd me thoai hda, chat lupng gidng thap; mdi trudng nude xudng cap do b] d nhie'm; khd khan trong huy ddng ngudn vdn nen dieh ra viec vay ndng, ban ndng dah den thua Id", pha san, mat an sinh xa hdi... Thuc trang nay, can cd eac giai phap quan ly va ky thuat ddng bd (xay dung tieu chuan theo yeu cau th] trudng, quy hoach nudi tap trung, to chQc quan ly cdng ddng, cdng nghp vaccin, xay dung thuong hieu, phat then kenh phan phdi...) va xay dung lien ket dpc lay nha may lam trung tam.
Lien kei dpc va hi$u qua bade dau Md hinh lien ket dpc nay bao gdm: nha may che bien XK, trai nudi, CO sd d]ch vu (thQc an, con gidng, thude chQa benh...), ngan hang, Cty bao hiem, td chQc chung nhan... Cae chu the trong lien ket dupc "rang budc" bdi 5 hpp ddng: bao lanh cung cap giQa nha may va eae dOn v] d]ch vu dau vao cho ngudi nudi; hd'trp va bao tieu san pham giQa nha may va ngudi nudi; bao trp va cung cap tai chinh tin dung cho lien kiet giua nha may va ngan hang; bao hiem giua nha may va Cty bao hiem; danh gia chQng nhan giua nha may va chung nhan ddc lap.
Md hinh lien ket dpc da dupc then khai va mang lai hieu qua d Cty ed phan XNK thiiy san An ' ^
THimXG MAI SS 19/2008 i 7
mmm.:inmM
taSiS" ^ Giang (Agifish) - md hinh Lien hop san xuat ea sach Agifish (APPU); md hinh san xuat tdm ben vQng FAQUIMEX d Cty XNK lam thiiy san Ben Tre. Ba Cao Thi Thanh Tam, Giam ddc Xi nghipp Djch vu thuy san - Cty Agifish, tinh An Giang, cho biet: "San lupng XK ca tra, ca ba sa tang hing n§m tQ 20 - 30%; yeu cau eua ngudi tieu dung ve chat lupng, an toan thuc pham, gia ea...
ngay cang tang. Trong khi dd, chua ed sU gin ket giQa ngudi nudi va nha che bien, khien thQa thieu nguyen lieu va bien ddng manh ve gia. Day la nhQng nguyen nhan ddi hdi Agifish phai lien ket san xuat vdi ngudi nudi de dn djnh thj trudng".
TQ nSm 2006, APPU dupe thanh lap. Thanh vien ciia APPU dupe hd"
trp ky thuat nudi nhu: kiem tra mdi trudng, kie'm tra gidng, ea th]t trong qua trinh nudi, khang sinh dd, tU van dieu tr] benh mien phi... Ba Tam cho biet them: "Chung tdi phai thuc hien viec theo ddi, danh gia ndi bd thudng xuyen nhim dam bao thue hien day du hd so, ghi chep nhat ky nudi, tQ dd da ngan chan k]p thdi nhieu mdi nguy cd phat sinh trong qua trinh nudi. APPU da dat tieu chuan SQF 1000 cho vung nudi va SQF 2000 cho nha ehe bien. Nhd ehu ddng, dam bao ngudn nguyen lipu sach va truy dupe ngudn goc san pham tQ nudi trdng den ehe bien, thQOng hieu APPU da dQpc khang djnh tren thj trudng trong va ngoai nude".
Ba Train Thj Thu Nga, Phd Giam ddc Sd Thuy san Ben Tre, cho biet:
"Ngoai vipc chia se nii ro, md hinh lien ket dpc cung giai quyet dupc mdt phan van de ve vdn cho ngudi nudi. Cach tiep can deu ehu y tdi vipc cai thien yeu to mdi trudng, giam thieu bpnh tat trong nudi trdng, nang cao chat lupng san pham, hudng tdi quyen Ipi chung...".
Hai hda Ipi fch de cung phat trien Tuy nhien, hien nay eung cd khdng it van de phat sinh trong md hinh lien ket dpc, can dupc giai
8 I THUUNG MAI S6 19/2008
quyet. Od la van de bao hiem trong trudng hpp cd cac nii ro trong san xuat; ngan hang chua manh dan tham gia, de dat trong tiep can. Cac md hinh hien cd van chQa di sau vao yeu to gia ca; nhieu md hinh chua nhan manh khau xay dung thuong hipu va quang ba hinh anh.
Giai phap bao ve mdi trudng cho cdng doan nudi chua that sU dupc cai thien. Trong khi dd, cac nha quan ly, cac DN va ngudi san xuat ehua nhan thQc day du ve cd hdi, thach thQc ciia qua trinh phat then ben vQng cd lien quan den mdi trudng va thj trudng.
Ba Phd Giam ddc Sd Thuy san Ben Tre, cho biet them: "Cd rat it su chia se trQdc nhOng rui ro giQa cae thanh vien. Nang lUc quan ly, dau tu, san xuat, kinh doanh, tiep can thj trudng cua cac thanh vien cdn han che. He thdng the che phap luat chua dii hieu lUe de rang budc trach nhipm giQa eae thanh vien.
Cae DN, nha quan ly va ngudi san xuat chua am hie'u eP ehe ddng quan ly; sU chia se ve quyen Ipi va trach nhiem giQa cac thanh vien chQa thoa dang. NhQng van de nay can phai dupc xem xet, giai quyet trong tUPng lai".
Theo quan diem eua VASEP, can lay nha may lam trung tam de dn djnh va hai hda cac moi quan he kinh te trong chudi san xuat thiiy san, giam thieu cac thach thQc khd khan, dam bao mdt cam ket manh ed thQpng hieu vdi khach hang trong va ngoai nude. Oieu nay tuy thupc rat nhieu vao sU trudng thanh ciia tQng thanh vien trong mdi lien ket. Vi the, tQng tinh - thanh, tQng d]a phQPng trong ca nude phai ed chinh saeh chuyen tQ san xuat tie'u ndng - quy md nhd sang san xuat hang hda quy md Idn. Mdi ddi tupng trong chudi lien ket phai tu nang cap minh de hda vao nen san xuat hang hda Idn. Giai phap cho md hinh nay phat trien khdng phai tQ cac bd nganh hOu quan, tQ Chinh phii ma ehinh la y thQc ciia nhQng
Thi/c te phat trien nguon nhan iMc hi$n nay t^i Vi^t Nam
Theo danh gia ciia cac chuyen gia, Viet Nam cd nguon lao dpng ddi dao, chiem tren 54% dan sd ca nudc, vdi 46,6 tripu lao dpng.
Trong sd dd cd den gan 80%
ngudi lao ddng trong dp tudi tQ 20 - 24, nhieu ngudi lao ddng khi tham gia th] trudng chUa dupc dao tao nghe, hoac dupc dao tao nhung cdn han che ve ky nang nghe nghiep. Co eau lao ddng dang bdc Id nhieu bat hpp ly.
Cung vdi dd la cae han ehe ve tac phong cdng nghiep, y thQc ky luat cua ngudi lao ddng... Tat ca cac yeu td dd khien thi trudng tiep tue phai tiep nhan mdt ngudn nhan luc sd lupng Idn, chat lupng bat cap. Thue te nay lam giam kha nang eanh tranh cua eac DN, nhat la nhOng nganh cdng nghiep ky thuat cao, nhu cO khi, dien tCl...
Tdn tai nay ddi hdi phai cd giai phap hQu hieu de giai quyet mang tinh chien lupc.
Theo dng Tran Quang Hung - Tdng Thu ky Hiep hdi DN Dien til Viet Nam: Chung ta can phai thay ddi toan bd hinh thQc dao tao
ngudi tham gia phai edng sinh vdi nhau. Oac biet, cac ehii the trong mdi lien ket phai edng ddng trach nhiem, chia se Ipi ich mdt each hpp phap, hpp ly tren nguyen tie cdng khai, minh bach, cdng bang va hai hda. Van de truy nguyen ngudn goc san pham, mdi trudng, eO che tiJ dieu tiet san xuat dn djnh thj trUdng cung can dupe chu y...
Thiet nghT, song song vdi liin ket dpc, eac chii the trong chudi san xuat can hinh thanh nhOng mdi lien ket ngang (ngUdi san xuat liin ket vdi ngudi san xuat, DN che bien lien ket vdi DN che bien...) de hai hda Ipi ich, cung phat trien trong cd che thj trudng •
