• Tidak ada hasil yang ditemukan

^ "Sigmund Freud Tliudt friet th&i phuc dung

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2024

Membagikan "^ "Sigmund Freud Tliudt friet th&i phuc dung"

Copied!
8
0
0

Teks penuh

(1)

TAP CHl KHOA HOC vA CONG NGHB. Tmdng Dgi hgc Khoa hgc - DH Hui T$p 7, S6 2 (2017)

M O T P H A C T H A O V E V A N H 6 A T A M L I N H

Nguyin Tiln DQng'*, Nguyin Hodng T u i Q u a n g ' ' Khoa Ly lugn chinh tri. Trudng Dgi hgc Khoa hgc—Dgi hgc Hue ' Khoa Du lich — Dgi hgc Hui

*Email: [email protected]

Vdn hda tdm linh la mdt dgng thiic dge bigt cda vdn hda, do con ngudi tgo ra trong sinh hogt vdt chdt nhung Igi mang ddng ve thdn bi linh thiing. Muc dg tdc dgng trd lgi cua van hda tdm linh vdi con ngudi d mdi thdi ky ljch su khdc nhau. Gid tri vdy nghTa cao nhdt cua vdn hda tdm linh la tinh thieng. Mgt phdc thdo ve vdn hda tdm linh chi la ky hga todn cdnh ve ngudn gdc, y nghTa cua vdn hda tdm linh trong ljch sd vd nhiing ehdm phd khoa hoc vi tdm linh vd van hda tdm linh trong x3 h^i hiin dgi.

TU khda: cdi thiing chdn, thien. my. vdn hda tdm linh.

van hda tam Hnh khdng nhan dugc sy quan tam trong sa dd nghiin cuu vl van hda cua gidi hgc thugt xa hOi ehu nghia tmdc day. Khi xem xet moi quan hp van hge va van hda tam linh d nude ta, giao su Trin Dinh Sfl da khing dinh: "Mgt thdi gian dai do quan nilm duy vat thd so, eye doan, ddng nhit van hge vdi nhan thuc khoa hgc, vdi chinh tri, chung ta ching nhiing bai xich hiln tugng tam linh ndi ehung, xem la me tin dj doan ma edn phi phan chung nhu la hiln tugng phi /phan khoa hgc, phi ly tinh frong ddi sdng va ea frong van hge" [6]. Hoan canh lich su da cho hipn tugng tam linh sd phgn eua con hui', xa lg vdi tinh dung dan kha tin cua khoa hgc ma khdng cdn diu tu nghiln ciht^.

Tiip cdn van hda tam linh tfl quan dilm ciia van hda hgc vd quan diem biln chiing cho thiy: van hda tam Imh la san phim thdng nhit cua khach quan vd chu quan frong sy phdt friln ciia xa hgi. Vi vgy, du cho din nay, hilu bilt cua con ngudi vl hiln tugng tam linh vin con nhilu khodng frIng nhung vdi tu each la hien tugng xa hOJ, mOt kilu phan anh tdn tai xa hgi, tiii xet din ciing khdng thi khdng cd tinh quy ludt.

' Tliudt ngft ciia cde nha friet hpc th&i ky phuc hung vd cdn dgi thudng dung dl noi vl thdi dp cua ton giao dii vdi khoa hpc.

^ C6 vl nlm giing tiucmg hop Phan tam hpc d nude ta: "Sigmund Freud vd hgc thuyit cua dng. vdi ddc gid Viit Nam. quen md chua thudc. Bdi vay khi nhdn dinh vd ddnh gid vi dng, ngudi ta thudng rai vao trgng thdi cue doan: hogc ca ngai qud ddng hogc phu nhgn sgch tran" [1, fr.5].

121

(2)

Mdt phac thao vi van hoa tdm linh

Cd le eai din dit con ngudi lin bude vao thi gidi tam linh "Id mgt the gidi ed nhilu bi an ma din nay khoa hgc van chua giai thich het dugc. Nhung vl co ban, cd ihl khing djnh, do Id the gidi gin liln vdi niem tin vl nhflng gia frj cao ea, Imh thieng, hudng din tam linh, con ngudi ky vgng hudng tdi nhftng gia trj chan thipn my"^ la giic mo.

Vdi khoa hgc chat lieu cua giac mo la hipn thye. Hien thyc d day, trude tiln la nhu ciu dugc giai thich vl mdi tradng sing cfla minh, ve thi gidi va vl ban than minh^. Ndi sau diu tdu giic mo la bilu tugng, la he thong bilu bang ciia trayin thuylt va thin thogi.

Bieu tugng dd Id ddu an diu tiln cua vdn hda. Dd la hinh anh md con ngudi cd thi gpi ten duge eho du khd ed thi tim thay mgt so bieu tugng cd tin ggi frln the gian nay nhu ky lan, ring... Nhiing bieu tugng dau tiln ma eon ngudi tgo ra thyc chat dd chi la nhung hinh anh dugc ghi lai frln cdc vach hang dOng. Nhung d day can hi chii la tugng cang md nhgt thi tinh uy lyc vd linh thiing eua nd cang cao.

CJ tmyIn thuyet, thin thoai lang mgn va hien thyc hda euon vao nhau. Ve thyc chdt la qud frinh dua thin vl an vj frong frong sinh hogt vgt chat va sinh hogt tinh than. He thdng trayin thuylt, than thogi ngdy cdng day Iln vdi cae sy kiln ljch sfl va ten eac vj than. Nhung xet den sdu xa chdt li^u tugng hinh cua tmyln thuylt, tiian thogi la ket qua cua hogt dpng vgt chat. Khi ta nghi vl do giap sdt, roi sit, con ngya sat ciia Tiianh Gidng thi ed lien tudng ve sy ra ddi ciia Thanh Gidng la thdi ky dd sdt vl Idgic nhan thue. Vi vgy, ngudi ta mdi ndi ten eua than Imh la tfl huang lieu cuOc song.

Trong tmyln thuylt, thin thoai (mOt bO phan ciia van hda dan gian) eo thi tun thay khdng thilu mOt mdnh ghep nao cua buc tranh hi|n ihyc vdi nhihig gam mau khac nhau. Cf do, con ngudi mo udc^ nhilu ldm va vdi qud nhilu gidi hgn nin con ngudi cilng that vpng qua nhilu. va dl khdng di din tuylt vgng, eon ngudi mOt lin nfta lgi cin din giic mo. Giic mo trd thanh CO che sinh hgc chuyen tai tmh than. Vi vgy, trayen thuyet, than thogi xet den cung cung ehi la mgt giac mo Idn tir hiln thye dl giai ma hipn thyc ma thdi.

Sy tich ty tri thuc trai dai tii ma thuat, bilu tugng va trayin thuyet than thogi, da hinh thanh mOt thi gidi quan dau tiln eua loai ngudi: Thi gidi quan thin thoai. Vdi the gidi quan nay, quan he gifla con ngudi va thi gidi it ed tinh tuong hd ma mang tinh mOt chilu. Con ngudi nhd be frong chilu tfl dum dit hudng len trdi. Mgi cai frdng c§y d dng Trdi. Trong khi dd xa hpi chua phai la t l hgp quan hi phflc tap, Nlu liy quan nilm vl bdn chat con ngudi cua K. Marx

^ Djnh nghia cda PGS.TS. Nguyen DSng Diep frong bdi phdt bilu khai mac Hdi thdo klioa hoc vdi chii dS Van hgc vd Van hda tdm linh tai Dgi hpc Qudc gia Thdnh phi Hi Chi Mmh, ngdy 07/3/2014.

* Theo Friedrich Engels, ngay tu thin co xua, con ngudi dd gSp phdi mdt vin dl vl quan hi gifta luih hoa ciia con ngudi vdi thi xac cua nd. Tu vile gidi thich nhflng gidc mo, ngudi ta di din quan nilm ve su tdch rdi giOa linli hin vd till xde, vl su bit tfl ciia linh bin. Tfl dd, ndy sinh vin dl quan hi giira linh hin ciia con ngudi vdi thi gidi bin ngodi [xem: 2, fr.23].

* Ddy Id ddng tfl (to dream) chu khflng phdi danh tu.

* Trong Lugn cuang vi Feuerbach, K.Marx da dua ra ludn dilm kinli diln vl bdn chit con ngudi nhu sau:

"Ban chit con ngudi khdng phdi Id mdt cdi trim tugng cl hOu ciia cd nhan riing bilt Trong tinli hien thuc eua nd, bdn chit con ngudi Id ting hda nliflng quan hi xd lidi" [4, fr.l].

(3)

TAP CHl KHOA HQC VA C6NG NGHB. Tmdng Dgi hgc Khoa hgc - BH Hui Tgp 7, So 2 (2017) lam he quy chilu dl phdn cip cai dg eua bdn chat thi con ngudi trong the gidi quan diu tiln ay van ehua di den mdt cai tdi cho du xet vl tien trinh Ijeh su thi than thogi, trayen thuylt ra ddi frong phuang thflc san xuit thfl hai ma loai ngudi da di qua. Ngudi ta tim thay nha nude va nhflng quan hp eiia nha nude d do vdi mflc do diln hinh khae nhau d Ddng va Tay. Cd thi so sditii trayin thuylt Thanh Gidng eua Viet Nam vdi than thogi Hy Lap ed dai.

Tdn gido la the gidi quan tiep theo the gidi quan than thoai. Cho du kbit khe din miy thi eung khdng dl phu nh|n mdi tdn gido la mpt nin van hda. Khd thuylt phuc khi ddng nhit tdn giao vdi tam linh. Nhat la frong sy phat triln ciia thi gidi ngay nay. Tdn giao ehi la mOt phan eua tam linh ma thdi. Sy thong nhat giua tot ddi dep dao da biln minh cho dilu do.

Sy xuat hipn eiia eac tdn giao ben cgnh ngudn gdc xa hgi, nguyen nhan nhgn thuc cdn la mgt nhu cau tdm ly eua mOt bO phgn can lao muon dugc nliu ngudi khae vl: binh ding, cdng bang va hgnh phiie. (3 dilm nay ed sy giao thoa gifla tmyln thuylt, thin thoai va tdn giao. Dilu do dugc minh chflng it nhat qua hinh anh dng Thdn Sam (dng Thiin Ldi) da mang lgi cdng bang, da minh oan eho tiido ddn khi ra tay dipt trfl ke ac ma vdi kilp thao dan Id bit lue. Sy khae bilt gifta tam linh frong dan gian va tam linh frong tdn giao Id tdm linh dan gian tham dam tinh tran the, mang hoi thd cua cupe song sinh hge.

Cd the thay hanh trinh kien tgo van hda (frong do ed van hda tam linh) duge klioi mao tir ma thuat qua bilu tugng va den tdn giao Vi vgy, gidi van hda bge mdi xem ma thugt la ngudn gle ciia van hda va bilu tugng la khdi diu, hinh thflc dau tiln eda vdn hda [3, fr.52]. Trong mdt sd tdn giao, nhit la eac tdn giao bdn dja, khdng thilu nhung nghi thflc liln quan din ma thuat vd bilu tugng. Xet cho ciing thi mgi gia tri toi cao eung la bilu tugng nhung la bilu hiln cua hoan m$ nhdt, tuylt dich nhit.

Tinh nhdn van cao nhit (nhieu nha nghiln cflu van hda ggi la ehu nghia nhan van) eua van hda tam linh la sy tri an nhiing ngudi da hda than thanh mach ngudn eua dat nude, lam nin sy linh thieng eua ljch sfl. Ve dilm nay dudng nhu it cd sy khac bipt gifta Ddng va Tay. Cd chang sy khae bipt la sy linh thiing d phuang Tay it cd sy each biet vdi ddi thudng hon phuong Ddng ma kiln true va nghi ll la nhiing bilu hien cy thi. Do vay, sy linh thieng eua phuong Dong mang mau sic huyIn bi, hay huyen hoge hon phuang Tay.

Ljch sfl va vdn hda Viet Nam cd nhung net dpc dao. Trong sudt miy ngan nam tdn tgi, ngudi Viet da phai duong diu qua nhieu vdi nhflng cuge xam luge cua ngoai bang. Mau cua khdng bilt bao nhieu till hp nga xuong vi dgi nghia da Idm nen mau dd eiia myc dl vilt nin lich sfl, td dam trayin thong van hda Viet Nam. Dd Id cdi Idi cua ti'nh thieng van hda ddn tdc.

Ldng ylu nude, y thflc thiing liing vl sy toan vpn lanh thd cua ngudi Viet la mdt frong nhiing dOng lyc dl ngudi Vipt try viing vd chiln thdng frong eugc chiln gifl gin bdn sac van hda. Va dd eung la ehu dk cua 11 hOi van hda cd tinh linh thiing nhat eua Viet Nam. Nlu la ngudi Vipt thi khdng thi khdng cdm nhgn dyoc sy linh thiing eiia nhung II hdi iy. Tam Imh eua anh cd khdng ? Vd tam linh iy d ddu khi anh dang tham dy le hdi Ll khao 11 thi linh Hodng Sa

(4)

Mgt phdc thao vi vSn hoi tSm linh

a Dao Ly Son Qudng Ngai vd anh nghe rd: "Ciii nghi: Cdi u minh khd Idng tudng tugng, chdt trong chat dye phong hda tfl dau. Ngoanh sang Ddng, ngdng vl Tay, hudng di mo mang dl dang lgc bin. 6 i sac nude huong frdi xa ddi neo, ldng dl mIn yeu: Thiiy phii khien sue nude ngung, budi sang trong veo nhu trang dilm, cho hon cdc vj tya hang tiln. Tilng sdng dpng ddng dai, tudng nipm diu than phuang nao md mjt, ngdng hdn thiing xa vdi vgi mong duge ham on"

[5, fr.I9]; khi anh biet hanh frang quan trgng nhat eiia mgt tinh thu Hoang Sa la ddi ehieu, 7 ddn tre, 7 sgi day may va mgt chiec the bai de bd Igi xac than tha xuIng biln mong hon dan vl qui nhd. Nhirng nghia trang ehi toan mO gid' d Ly son la mgt eau tra ldi khdng mong mudn cho nhflng hdnh frmh trd vl dd.

Khdng chi vay, ti'nh tiiilng eiia van hda yeu nude Viet Nam edn cd anh hudng nhit dinh ddi vdi mOt sd tdn giao frong viec thilt lap mdi quan hp giiia dgo va ddi ma dgo Phdt Id mpt vi dy. Dgo Phdt coi frpng xuit thi nhung dao Phdt d Viet Nam cd sy hdi hda gifta xudt thi vd nhdp thi nhit Id frong nhihig con hoan nan cua qudc gia. Tu tudng Phdt gido eiing cac tdn gido khae da hda chay frong van hda Vi§t Nam. Dd la mOt ^ nghia cua dan tgc vd dgo phap trong ljch sfl Vilt Nam.

Quan dilm duy vat sieu hinli khd ed thi nhin thau ddo va khoa hgc ve tam linh vd van hda tdm linh. Bdi vi ngudi ta ehi bilt vgt chat gifl vai frd quylt dinh cho nin suy ra van hda vat chdt mdi Id quan frgng, ma quIn mat rang sy khae bipt eua triet hpe Marx so vdi cac logi duy vat nhu: duy v|.t tim thudng, duy vat thd so, duy vgt kinh te, duy vgt silu hmh d chd la khdng chi dung Igi thira nhan vat chat gift vai frd quyet dinh trong nhgn thue lugn ma cdn thfla nhan vdt chat va y tlifle quan hi tuong tac vdi nhau, thdm chi frong nhftng dieu kien ljch sfl ey the, tren mgt nin tdng vdt chat nhit djnh y thuc cd thi gift vai frd tae nhan quyet djnh*. Vi vay nhung ngudi cgng san chan ehinli khdng bao gid tuyin chien vdi tdn giao ma ngugc Igi tgo dilu kiln eho eac tin dd thyc hien due tin eua minh cung vdi vai frd cdng ddn cua hg. Dd la di huan cua V.I. Lenin va la quan dilm ciia Dang Cdng san Vi$t Nam ve tdn gido ndi chung, ve tam linh noi rieng.

Lich sfl phdt friln cua xa hOi loai ngudi cho thay tam Hnh la mOt phuong diln eua nhan sinh. Vdn dl Id d ehd phai phdn logi tam linh. Trong phdn loai tdm linli tiii tilu chi nhan van phdi dugc dgt Iln hang diu. Dd eiing la mgt trong nhflng Iy do van hda tam Hnh la mOt bp phgn eua van hda. Bdi till khdng phdi hiln tugng ndo cung la van hda tam linh. Van hda tam linh va ml tin dj doan ed ranh gidi rdt mdng manh. Do tinh chu quan va sue mgnh ciia niem tin nin khdng phai lue ndo cung du mdn tipp dl phan biet.

Vdi quan diem todn diln vd quan dilm phat friln, cd the khang djnh: Tdm linh Id sue manh ctia qud khu duac hien thuc hda. Vi vay, khdng it trudng hgp tdm linh la phuang tiln the

^MO khdng cd hdi cit.

^ Cd till chung minh dilu ndy bing each ra Cdn Dao, dja ngyc trdn gian, noi giam gift nhOng chi sT each mgng vd nhihig chiln sT cdng san frong klidng chiln ehing Phdp va ching M^.

(5)

TAP CHl KHOA HQC VA CONG NGH$. Tnfdng Bgi hoc Khoa hgc - DH Hui Tap 7, S6 2 (2017) hipn sire mgnh va khi phach eua ddn tgc, ciia tinh thdn^. Cd thi khdng dinh, eo sd eua tam Hnh va van hda tam Imh la nilm tin tdm Imh. Nilm tm, nilm tin tdm Imh, nilm tin tdn giao vd dfle tin la nhftng khdi nipm khae nhau vl mflc dp vd frinh dO phan dnh. Khi ndi nilm tin thi ehi mudn nhdn mgnh vd chflng td edi niem tin ay Id kit qud cua tu duy va cd the da duge kiim chung. Nilm tin bao chua trong nd thdng tin va tri thuc. Trong nghien eiiu khoa hgc, niim tin cd vai trd vd cung quan frgng, khdng hilm tmdng hgp la bd dd eiia thanh tyu khoa hge. Nilm tin la san pham cua tu duy do vgy khdng thilu vdng sy can thipp cua ylu ^ chu quan, bdi thi cd niem tm khoa hgc va niem tin phi khoa hgc. Vdi niem tin phi khoa hgc, dung ndng vgi quy kit la nilm tin tdn giao vi chan ly la eu thi vd phdi duge kiim nghipm qua thye tiln.

Nilm tin tam linh, nilm tin tdn giao va diic tin nlu quy vl mgt miu sd thi dilm ehung la hogt dOng tinh thin eua ehu thi hudng vl nhiing dii tugng khdng thi thye nghiem, khdng thi chung minh va nlu ed y djnh thyc nghipm hay chung bj xem Id xiic phgm. Nilm tin iy la sy Hnh thieng kit ndi giua hiln thyc vd silu hien thyc, giua thi gidi trin tye vd thi gidi tam linh.

Vi vgy, niem tin ay la khdi dau ctia tit ca.

Nilm tin tam linh Id khdi ni^m dung ehi tit ea eac logi niln tin md con ngudi hudng vdo till gidi tam linh. Thi gidi tdm linh (thi gidi linh thieng) la mpt khai nilm vd cimg rOng. Cd thi ndi cd bao nhieu kilu tin ngudng vd cd bao nhilu tdn gido thi se ed biy nhieu till gidi tam lirtii.

Sy khae bipt gifla cdc thi gidi tdm linh, eac tin ngudng vd tdn giao khdng ehi do giao ly tgo thanh ma cdn do tmyln thdng van hda, hay phuong thdc sinh boat vat chit va tuih than tgo nin.

Cd the tim thay sy khac bilt dd d ngay frong cac nghi 11 tam linh.

Niem tin ^ n giao va dfle tin ed diem ehung dd la niem tin cua cac tin dd dgt vao, gui vdo nhihig ddng linh thiing tdi cao. Tuy vdy, cd sy phan bipt gifla nilm tin tdn gido vd diic tin.

Q nilm tin tdn giao van cdn cd diu hipu vuong van cua ly tinh. Dilu dd la tuylt khdng d due tm.

van hda tam linh la mgt bg ph^n hgp thanh cua van hoa nhan loai, la sy hgi ty ciia: tinh thiing, tinh Hnh ung va sy hgp ehuin ciia chan, thiin, my d miic dO ly tudng nhit. Day eung ehinh la nhiing diu hilu dac thu cua van hda tam linh. Y nghia khoa hge cua vin dl la d chd:

van hda tam linh la mOt bO phan eiia van hda nhan loai nin se cd day du nhiing dge trung eiia van hda. Nhung van hda tdm Imh lai la mdt dgng thflc cua van hda nin bin cgnh cai chung, cai riing cdn cd eai don nhit dl khing djnh sy ton tai hgp ly eiia nd.

Cdi linh thieng tgo ra vdn hda tdm linh vd din lirgt nd vdn hda tdm linh ldm cho cdi linh thiing trd thdnh cdi cua xd hpi, cdi cOa nhdn vdn. Dd Id bien chflng eua tam linh va van hda. Bipn chiing ndy khdng ding n^Ta vdi van hda cang phat frien thi sy linh thiing cang duge

' Ching han dd la su ra dm vd hinh thflc phi biln ciia bdi tha thdn ciia Ly Thudng Kilt frong ching quIn Tdng xam luge, hay tnrong hgp nhd trilt hpc co dgi Hy Lgp Thalfes (625 - 547 TCN) da dimg kiln thue thien vdn hpc dl ngdn chau mit cudc chiln franh tuong tan giOa thdnli bang Lydiens vd MIdes ngdy 25/5/

585 TCN bang cdch la dng gid vd Id dd tiip nhdn dugc su mdc khdi ciia thdn thanh Id sS gidng tai hpa xuIng hai tiiditii bang ndy bing edch che kfn mat frdi (hiln tugng nli|t tiiyc).

(6)

Mgt phac thao vi van hod tdm tinh

md rgng ma ngugc lgi van hda cang phat friln thi ti'nh thiing eiia tam Hnh cdng co lgi, eo lgi dl thuin khilt hon vd tinh tiiy hon. Van dl tam Imh trong cac xa hgi phat triln da chung minh nhgn xet nay. Nhung ciing ehinh dilu do da gay nen hieu nhim eho eai nhin tryc quan: xa hgi cdng van minh thi vai frd cua tam linh cang nhd be di.

Dimg qud quan frgng dk thdi phing vai trd ciia tinh thieng va cung dimg dii xfl vdi cai thieng bang eon mat sieu hinh. Vi cai thiing frong van hda tdm linh la san phim eua con ngudi, ndi each khac la tfl eon ngudi ma ra lgi quy trd ve thdnh tieng ndi ngi tam cua con ngudi. Vi vgy, nd la sflc mgnh cua tinh thdn. Thyc tiln eho boat dOng tinh than eiia con ngudi diu thong qua sy ty y thue eua ea nhSn^". Nlu hilu theo nghia do thi bipn ehung chu quan vd biln chung khach quan thing nhit nhau - mOt frong nhftng nguyen tic eiia ly luan nhan thflc duy vat. Nen vin dl Id d cho: lam sao eho cai thieng (tinh thieng) tae dpng theo hudng nao dl mang Igi Igi ich nhilu nhit eho quIe thai ddn an, cho sy phat triln xa hgi theo hudng ngay cang tiln bp hon mdi la dilu cin xem xet fren nhilu phuang diln ehu khdng ehi ve mat khoa hgc. Tinh linh flng va sy hgp chuan ehdn, thi^n, m5^ frong van hda tam Hnh thye ra ehi la nhiing diu hipu phdi sinh cua tinh thiing. Vi frong tinh thiing da bao chua tinh linh ling va sy hgp ehuin cua chdn thipn my.

Tinh thiing ciia van hda tdm Hnh vd sy nhiem mau eiia tdn giao" tiiy gdc dO tiip cgn ma eho hilu ling khae nhau.

The gidi ngdy nay cd 87% cu ddn di theo mdt tdn gido frd len. Dd chua bin la sy len ngdi cua dfle tin. Nlu nliu d thdi ky Tmng cl, tdn gido vd khoa hgc nhu Id nude vdi Ifla thi ngay nay nude va lua da cd phdn nguOi bdt.

Tfl the ]iy XX, d phuong Tay ed ban ba kliuynh hudng triet hoc tdn giao, trilt hpe khoa hgc vd friet hgc nhdn sinh. Cho du sy lien ket edn ldng leo nhung sy doi lap da di xudng. Dilu dd ehi cd the giai thieh rang: xa hgi hien dgi, khoa hge phat friln tgo dieu kipn cho nhiing gid trj van hda tam linh chan chinh di vao ddi sdng. Trong xa hOi hiln dai con ngudi cd vl nhan van hon, tit vdi nhau thyc chat hon nin nhdn loai dang tu tit thiin tjnh tiln vl thipn nguyen*^. Thien nguypn la eai tu tam, la eai khdng can quang ba, vi vdy tfl thien nguyen khdng chju bdt cfl mpt ap lye nao. Trong khi do, khdng phdi mgi tfl thien diu la tiiiln nguypn.

Nhflng nam dau the ky XXI, van dk due tin frd nen ndng fren cae phuang ti^n dai chung khi sy xuat hiln ngdy cang nhilu nhftng hiln tugng cyc doan frong tdn giao. Chiing tdi ggi la su ddi mdu cua due tin. Thyc ra ddy la mpt vin de nhgy cam Id mOt t l hgp cua chinh frj, van hoa, Ijch sfl, dia Iy... khdng dl ly giai mgt each don thuan, nhit la khi cd thiin kiln hay djnh kiln tdn giao. Nhung khd cd thi chap nhan due tin, tam Hnh ehung dudng vdi cai da man, cho dii dudi bit IQ' hinh thflc nao.

'" Neu khdng thdng qua sy tu ^ thflc ciia cd nhdn tiii gpi Id bj "bao cap tu duy".

" Tdc gid cho ring tdm linh tdn gido chi Id mdt bd ph^n frong van hda tam linh. Dilu dd dugc thi hi|n rS frong suot bdi vilt ndy.

'^ Tren cdc phuang tipn dgi chung d Viet Nam ciing bit diu diing tiiuat ngft thi|n nguypn.

(7)

TAP CHl KHOA HOC VA CQNG NGHB. Tmung Dgi hgc Khoa hoc - BH Hui Tdp 7, S6 2 (2017) Sy hiln di^n eiia van hda tam linh d Vipt Nam da vugt qua tranh luan khoa hge" d mgt sd ITnh vye. Van de quan frgng hon la phai lam ro mflc hien diln eiia van hda tam linh d trong mdi luih vye va sy tham thau eiia nd frong ddi song xa hgi. Tfl dd dl cd nhflng djnh hudng phat huy nhflng gia frj tieh eye va hgn chi mat frai cua van hda tam linh frong quan he nhan sinh. Au cung la mdt each dl nude chung mdt ddng chdy vl biln Idn.

Neu can minh chflng cho van hda tdm linh da ngam sau vao ddi sdng tinh thin cua ngudi Viet Nam thi cd Id vdn hge Viet Nam la dja ehi. Cd till tiiiy tam linh nhudm mdu frong mgi giai dogn eiia Ijch sfl vdn hgc Vipt Nam, hiln linh trong nhiing tac phim van hgc dinh cao nhu Truyin Kiiu cua Nguyin Du. Trong van hge Viet Nam hiln dgi vilt vl ngudi linh, tam linh khdng ehi la ngi lyc thdi thflc ngudi Imh tmdc khi bude vao trdn ddnh, la dim tdi md md dk ke thfl khdng nhgn ra ta nhung Igi la linh img, linh cam dl ddng dOi tim ra nhau sau chiln dich...

frong cae tae phim Nguyin Minh Chau, Bdo Ninh...

Van hda tam Hnh d Vipt Nam la mdt vin dl Idn vi vdy cin phdi cd mgt hp thing cdng trinh khoa hge vdi eac tdng cip khae nhau mdi cd thi cd nhftng kit luan thda dang vl mat khoa hge. Mgi tiip e|n khoa hge vl van hda tam linh, nlu thilu quan dilm toan diln thi se roi vao phien dipn va chii quan.

Mgi van dl cd till v§n hanh theo co chi thj tmdng, trfl tam linh va van hda tam linh. Vi ban than tdm linli va van hda tam liitii vugt ra khdi quy luat gia trj ciia hang hda. Ndi each khac, sy Hnh thiing khdng phdi Id hang hda dl trao doi. Gia trj cao nhit cua tam linh la d chd ay. Tdm linh, van hda tam Hnh frd thanh tai san ehung cua nhan logi eiing la vi dung trin nin tang dd.

TAI LIEU THAM KHAO

[1]. David Stanfford-Claric (2002). Freud dd thuc su ndi gi, Nxb Thi gidi. Ha Npi.

[2]. Hdi ding Tnmg uong chi dgo biln sogn Gido frinh qudc gia cdc mdn khoa hpc Mac-Lenin, tu tudng Hd Chi Minh (1999). Gido trinh triit hgc Mac-Lenin, Nxb. Chinh tri quoe gia. Ha Noi.

[3]. D 5 Minh Hgp, Nguyen Kun Lai (2007). Vdn hoa hgc, Nxb Giao dye. Ha Npi.

[4]. C.MdcvaPh.Angghen(1995). Toan (dp, tdp 3, Nxb Chinh frj quIc gia. Ha Ndi.

[5]. Nguyin Quang Ngpc, Vu Van QuSn (1998). "Tu lieu vl nguon gdc va chflc nang cua ddi Hodng Sa", Tgp chi Khoa hgc, Dgi hpc QuIc gia Hd N6i, si 4.

[6]. Trin Dmh Sfl (2014). "Vdn hpc vd vSn hoa tam linh", nguIn website:

https://trandiiihsu.wordpress.com/2014/03/21 /van-hoc-va-van-hoa-tam-linh/

" Cdn rit nhilu luih vyc dang tiip tyc franh ludn. 0 nude ta cung da xuat hiln true lgi tfl tSm linh cin phdi Iln dn.

(8)

M^tphac thao vi van hoa tam linh

A N O V E R V I E W O F S P I R I T U A L C U L T U R E

Nguyen Tieu Dung^', Nguyen Hoang Tue Quang"

' Department of Philosophy, Hue University College of Sciences

^Faculty of Hospitality and Tourism - Hue University

*Email: [email protected] ABSTRACT

Spiritual culture is a particular form of culture, that is created by human being in material life activities, but possesses mystical and sacred characteristics. The impact of spiritual culture on human is different in historical periods. The most meaningful value of spiritual culture is the sacredness. An ovei'view of the spiritual culture is Just a portrait of the origin and meanings of spiritual culture in the history, as well as scientific notes of spirituality and spiritual culture in modern society.

Keywords: sacredness. spiritual culture,, goodness and beauty, truth.

Referensi

Dokumen terkait