I Su KIEN/BiNH LUAN
TILAPIA2015:
Rdphi - Loai ca ciia tirong iai?
HOI NGHI VA HOI CHO KY THUAT VA THU'ONG MAI QUOC TE LAN THlJ 4 VE CA ROPHI (TTLAPIA . 2015) DO INFOFISH TO CHLTC DA DIEN RA TAI KHACH SAN PALACE OF THE GOLDEN HORSES, KUALA LUMPUR, MALAIXIA TCI NGAY 0 2 - 0 4 / 0 4 / 2 0 1 5 VOI HON 300 O A I BIEU THAM DLT TllT KHAP NOI TREN THE GIOI.
/ The Opening Ceremonv 4th iniernaflonal Trade and Technical
Conference and ExposiUon onTilaDia
Ll- Uuu miic Tilapia 2015 Mdng nghiep Malaixia
D
ay la lah thii tu, sau ba ky hdi nghi duge Infofish td" chirc thanh cong vao cac nam 2001, 2007, 2010 tai Kuala Lumpur. Dong td" chlie Tilapia 2015 la Bg Ndng nghiep va Cdng nghigp dua trgn Ndng nghipp (MOA) Malaixia, FAO - Globefish va Quy Ho trg cae mat hang chung (CFC).Cac nha tai trg chinh cho Hgi nghi la cac cdng ty MSD Animal Health, Nutriad va Kula Aqua Consultants.
Td'ng cgng cd tdi 29 dign gia ndi tie'ng toan thg'gidi trinh bay
ve trien vgng nganh san xuat va che big'n ea rdphi, ve thj trudng va tig'p thi, cac tieh bg cdng nghg, chiing nhan nudi trdng thuy san (NTTS) va cac van de' vg' siic khde enia ca rdphi, cimg vdi hon 300 dgi bieu thude eo quan chinh phli cac nuoc va gidi khoa hgc, ding nhu cac nha san xua't, kinh doanh trgn khap thg'gidi teii tham du hgi nghi,
Md man eho hgi nghi va hgi ehg nam nay cd su gdp mat cua Bg trudng Bg Ndng nghigp va Cong nghigp dua tren Ndng nghiep Malaixia - dng YB. Dato'
Sri Ismail Sabri bin Yaakob va Giam doe Infofish - dng Abdul Bastr Kimhimohamed. Vdi viec ea rophi hien dugc nudi tai hon 80 qud'c gia, dng Abdul khing dinh Tilapia 2015 la mgt su kien toan cau.
San xuSt ca rophi khong theo chu ky bung no va 66 v d
Rdphi la loai ca dugc nuoi nhieu thii hai tren the gidi (chi sau e:a ehep). Theo dng Kevin Fitzsimmons, Giao su trudng Dai hge Arizona, ddng thdi la chuygn gia ve' ca rdphi, san lugng ca rdphi toan cau hien dang tang len nhanh ehdng cimg xu huejng veil nhu cau ve san phaiin nay, tuy nhien, thi trudng loai ca nay chua trai qua chu ky bimg no va sup do' gidng nhu nganh san xuat tdm va ca hdi.
Kevin ly giai, dd la nhd ngudn ctmg ea rdphi lan ciing nhu thj trudng ndi dia mgnh me va da dgng khap the'gidi.
Ca rdphi duge nudi vdi nhieu quy md khae nhau trdn toan the' gieM, trong do, Trung Quoe hien la nha san xuat ldn nhat fhe'gidi.
i THICNG *MI THJY S*« / S6 18
Ai Cap, Philippin, Thai Lan, Inddnexia, My Latinh, Trung Ddng va Ghana ciing la nhiing nha san xuat quan trgng.
Hon nira, cac nude san xuat Cling da phat trie'n mgnh thi trudng ngi dja. Tai Philippin, Braxin va Mexicd, cac trai nudi ban dau dugc xay dgng vdi muc tieu XK sang thi trudng My nhtmg do nhu ca'u ngi dia tang eao, eac co sd nay cudi ciing lgi riham phuc vu cho chinh ngudi dan trong nudc. Do dd, cac nha san xuat tgi eac nudc nay ed the chuyen hudng sang thj trudng XK ng'u thi trudng n^i dia cd da'u hipu suy giam va ngugc lai.
Trong khi dd, ngud'n khach hang ca rdphj rat ldn, bao gom ca ngudi tigu thu giau va ngheo, giiip ban che bieh dgng gia. Ngudn khach hang dugc cimg cd' nhd vao nhiing tig'n bO vi bao bi, cac san phein GTGT va tgn dgng phu ph&Ti dg' da dang hda san ph&n, vi dg cac mat hang lam tir da ca rdphi nhu hoa gia, giay, tiii xach,...
hay cac mdn an nhu kem ca rdphJ, nudc cam ep vi ca rdphi,.,.
San lugng va hipu qua san xuat ea rdphi tang theo sg gia tang nhu cau ciia thg'gieii, nhung gia ca rdphi ddng lgnh nguygn eon van d miic tuong duong so vdi each day 25 nam, gia ca sdhg ehi tang khoang 0,5 USD/kg. Gia phi le ca tuoi gia tang deu trong sudt giai dogn nay nhung khong thay d^
ldn trong vdng mgt thap 1^ qua.
Doanh sd' ca rophi nudi toan cau trong nam 2014 dat khoang 10 ty USD (dua theo gia xuat ban tgi trai nudi), tang so vol 1,6 ty USD nam 2000.
p
• H s S t^^^?^^^^^Ha
Da cd ro phi duac ldn dung dfsdn xuSi nhieu mdt hdng da dang
• I Su KIEN/BiNH LUAN
Trong boi canh tieu thu mgnh me nhu hien nay, san lugng ca rdphi hang nam du kigh se tiep tue tang, Kevin nhan dinh. San lugng nhig'u kha nang se dgt 5 trigu tah trong nam 2015, tang so vdi miic udc tinh nam ngoai la 4,8 trieu tah va 4,5 tripu tah nam 2012.
Nhirng birdc t i i n trong san x u i t ca rophi tren toan the gidi
Su phat trien nhanh va manh me ciia nganh nudi ca rdphi tren toan the' gidi da thuc daiy mdt so nudc phai cd nhiing thay dd'i nhat dinh de' phii hgp vdi tinh hinh fhuc te'.
Bmh huang ngdnh sdn xudi theo chdi luong
Trudc day, san xuat ca rdphi tgi Tnmg Qud'c chii ygli tap trung vao san lugng va thie'u tinh ben viing, do dd thie'u hut han ngudn ea rdphi chat lugng eao va tao ap lue mdi trudng ngay cang ldn.
Trung Qudc hgn chg' vg' ngudn tai nguygn nudc sach. O nhiem la mdt van de' nghiem trgng, hon niia con cd canh tranh ngudn nude ngay cang tang vdi cac san pham NTTS va nong nghiep khac nhu gao va tdm. Cac van de an toan thuc pha'm xung quanh san pham enia Trung Qud'c da khig'n thi trudng My ed nhan thiic tigu cnrc hon, giup cac san pha'm khdng cd nguon gd'e Trung Quo'c cd the ban vdi gia cao hon 1 USD/pao.
Theo Giao su Junrong Liu thudc trudng Dgi hgc DaUan Ocean, vigc can bang giira eae ygu to san lugng, chat lupmg va tinh ben virng la mdt thaeh thiie
khdng nhd doi vdi nganh san xuat ca rdphi Trung Qud'c. Theo ba, de' thanh cdng trong viec dinh hudng nganh san xuat theo chat lucmg thay vi so' lugng, can mdt giai phap chie'n lugc toan dign cho toan bd ehudi gia tri, tir nguon gidhg bo mp, ngudn gien td't, chat lucmg nudc, thiie an, eho teii quy trinh nudi than thign vdi mdi trudng, nang cao chat lugng xir ly mat hang ca sd'ng, che'bieh eae mat hang GTGT, van chuyeh hang sdng hay chudi ddng lgnh.
Nuoi cd trong mong lua Philippin la nha san xuat ca rophi ldn thu tu trgn thg' gidi.
Nude nay eiing la mgt trong nhimg quoc gia di dau trong cdng nghg chuyen ddi gidi tinh ca rdphi. Hien san lucmg ca rdphi bgt hang nam tgi Philippm vao khoang hem 2 ty con, 80% trong sd'dd dugc chuyen ddi gidi tinh.
Ngoai cac caeh thiic nudi truyg^n tiid'ng, Philippin da phat trien cae phuong thiic khac nhu nudi ca rdphi nudc Ig trong ao va
trong long, nudi ca trong cac khu vuc rimg ngap mgn cd rao chan hay nudi sir dung thiic an hiiu eo va dau vao khdng dimg hda chat.
Ong Rafael D. Guerrero III thugc Cdng ty Aquatic Biosystems cho biet, do tie'm nang md rgng san xuat ca rdphi nudc nggt bi hgn che' do phai canh tranh vdi nhu cau nudc uo'ng ciia dan so dang tang trudng nhanh, Philippin phai xem xet tdi vigc md rdng nudi trgn bien va hgc tgp kinh nghipm tii Inddnexia trong vigc tan dung rugng liia de nudi ca rdphi. Nude nay ed tdi 1,5 trieu canh ddng trd'ng Iiia dugc tuoi tieu thudng xuygn.
Chuyen doi tH catra sang cd rophi Tgi Viet Nam, ca rdphi la loai ca thit trang dugc nudi rihieu thu hai ehi sau ca tra, vdi san lugng h:ong nam 2014 dat 125.000 tah, tang 25% so vdi nam 2013. Con so nay hien van cdn rat "khiem td'n" so vdi nhieu nude tren thg"
gidi, nhung dua vao vd'n kinh
'•ll Him Diliiy Pho Chi, hch VASEP, c ling -oon kmh nghtem ^liii co tit nganh
nghipm san ed tir nganh san xuat ca tra, Viet Nam cd the' phat trieh nganh san xuat ca rdphi mdt each ed bai ban va hieu qua hom.
Hien mdt so' nha may che' bien ca tra da va dang dan chuyen ddi sang mat hang ca rdphi, dien hinh nhu Cong ty Co' phan Nam Vigt (Navico).
Tuy nhien, theo dng Nguyen Hiru Dung, Phd Chu tieh Higp hgi Che'bieh va Xuat kha'u Thiiy san Vipt Nam (VASEP), san xuat ea rdphi can hudng tdi tinh ben viing, flic la khdng nen "tang trudng ndng", d at san xua't, ha gia ban va giam chat Iugng.
Nganh san xuat ca rdphi can co nhirng bude tig'n chac, tranh di vao "vet xe do'" cua ca tra nhu hign nay.
Si: dtfng thik an che'bieh dang vim Thiic an chg'big'n ngay eang duge sii dung rgng rai trong nudi ca rdphi trgn toan thg' gidi, tang bi 70% nam 1995 len 82%
nam 2007 va du kig'n se dgt 95%
vao nam 2020. Nganh nudi ca rdphi phat trien nhanh ciidng Tieu thu ca ro
mdt phan la nhd vige sir dung thiic an chg'big'n dang vien.
Viec ca rdphi trd thanh mdt trong nhirng loai chinh sir dgng thiie an dang vign thuong mai thay vi ngud'n thiie an tu nhien da thue daiy eae nha san xuat thirc an ed try sd tgi chau Au nhu Biomar, Nutreco,... dau tu vao cac nha may che'bieh thiic an va cae hogt dgng nghign eniu phat trien tgi My Latinh va chau A.
Bdt dgu va dau dau nanh hien la nhirng nguyen Heu ehinh trong san xuat thiic an nudi ca rdphi thay cho bgt ca va dau ca. Tuy nhien, gia dgu nanh dang ngay cang tang, ddi hdi phai tig'n hanh nhung nghign ciiu nham tim ra nguon nguyen Ueu thay the.
Mat khac, cae phu gia chiic nang ddng vai trd quan trgng trong nganh san xuat thuc an cho ca rdphi, do ngoai gia tri dinh duomg, chiing cdn cd tac dung tang cudng siie khde va phdng ngira bpnh dich khi san xuat ea rdphi duge tang eudng cd the gay nen cac nguy eo dich bgnh phi tai My (tan)
Nguon: Gido sUKevin Fitzsimmons thuoc tn/dng Bgi hgc Arizona
trong khi viec sir dgng khang smh bi hgn che'.
DIP bao thj trirdng the gidi Doanh sd' ca rdphi nudi toan cau dat tren 10 ty USD trong nam 2014, tang gap 6 lan so vdi nam 2000. Theo Kevm, nhu eau se tang ddi vdi tat ca cae dgng san pha'm, trong dd tang mgnh nhat la phi le dong lanh, sau dd la phi le tuoi.
Nhu cau ve ea rdphi Men van dang tang nhanh tgi thj trudng tigu thg so 1 la My. Day la loai thuy san dugc ua chudng thii tu tgi qud'c gia nay, sau tdm, ca hdi va ea ngu.
Nam 2014, My tigu thu gan 634.000 tah ea rdphi (tucmg duong trgng lugmg song), trong dd NK hom 600.000 tah vdi tdng gia h-j hom 1,2 ty USD tir hon 20 nudc trgn thg' gidi vdi nhie'u chimg loai san pham, tir ddng lgnh nguyen con, phi lg tuoi va ddng lanh cho tdi sashimi, hun khdi, tam bdt va cac san phaim GTGT khac.
Do cac loai ea khai thac tu nhign ngay cang trd nen dat dd, cac nha hang va cae cira hang tap hda tie'p tuc thay the'ngay cang nhieu b ^ g mat hang ea rdphi. Hon niia, nhd chat lugng dong deu va miic gia tdt, ca rdphi ding duge sir dung rdng rai tgi eac trudng hgc, benh vien va trai giam.
Theo Kevin du doan, beu thu ca rdphi tgi My cd kha nang vugt mdc 680.000 tah trong nam 2015, tang 8% so vdi nam 2014.
Trai vdi su sdi ddng tgi tiii tnrdng My thi tnrdng ea rdphi tai ehau Au tang tnrdng rat chgm
I Sii KIEN/BiNH LUAN
Todn canh Hpi nghj tilapia 2015 dien ra tai Kuai
chgp, m|ie dii ea rdphi da bat dau nhan duge su quan tam tii cac chudi sieu thj va cac nha phan phdi.
Cac nha san xuat tai chau Au khdng ma'y "man ma" vdi loai ea nay do ca rdphi khd ed the canh tranh duge veii eae loai ca thit trang khac nhu ca tuyg't, ca hake, catra,...
NK ca rdphi vao EU cho tha'y sg dich chuyen dang kg^ khi thi phan enia Trung Qud'c giam tir 88% nam 2010 xudhg 68% trong nam 2014. Trong khi dd, ca rdphi tif eac nudc Ddng Nam A dang budc dau chig'm vj the ngay cang lem tai thj trudng nay, tang hi 15% nam 2010 len 30% trong nam 2014.
Theo Erik Hempel - Giam dd'e truyen thdng cua To chiic
t Lumpur lir ngdy 2-4/4/2015
Nor-Fishing Foundation, dg doan, thi trudng ca rdphi chau Au van tang trudng, nhung se rat cham chap, bao gdm hai phan khlic chirih: thi trudng phd thdng chuygn cac san pham gia re va thi trudng eao cap vdi cac san pham ehe'big'n san va nhiing mig'ng phi le to, day hon vdi chat lugng eao hom.
Djch benh tren ca rophi Bpnh dich se ngay cang phiic tgp va cd tae ddng ldn tdi nganh san xuat ca rdphi khi hogt dgng nudi ngay cang md rdng. Ben cgnh do, vige da dang hda mdi trudng nudi eiing se khigh eon ea gap nhie'u nguy co mac bgnh horn do phai thich iing vai mdi trudng mdi, gay khd khan cho
hogt dgng san xuat ciing nhu tie'p can thi trucmg tigu thg do nhirng lo nggi djch bpnh cd tac dgng tdi sue khde con ngudi. Vi du, lign cau khuan gay bpnh tren ea rdphi cd the anh hudng tdi con ngudi.
Do dd, ngudi nuoi c&i cd chig'n lugc quan ly nil ro bang cac phucmg phap xet nghipm chain doan bgnh, tir dd cd the kjp thdi kiem soat dich bgnh, dam bao nang suSt va san lirgng nudi. j.
TUapia 2015 ket thiie tdt dpp sau ba ngay lam vipc sdi n6i va edi md vdi nhimg trao dd'i kinh nghiem quy bau hi cac chuyen gia, hua hpn thanh edng cho nhimg ky hgi nghj sap tdi. •
Nggc Tu
1 2 THUONG MAI THJY SAN /
