T C / N C ^ H E N C O U D E N TRIEN KHAI - 5AN XUAT
UHg dung ky thuat danh dau trong khai thac dau khi - Mot so hutmg dirndl
NGUYIN HQU QUANG
Trung tam LJ'ng dung ky thuat hat nhan trong cong nghiep Vien Nang luong nguyen Iff Viet Nam, Bo KH&CN
Manh dan nghien ctfu, ap dung nhu'ng ky thuat mdi va nhanh nhay trong nam b i t yeu cau va xu the cua tlij tru^^ng, Trung tam IJfng dung ky thuat hat nhan trong cong nghiep dang dan khang djnh vj the cua minh tren thj tru'dng danh dau trong va ngoai nu'dc, phuc vu tot cho iinh viTc khai thac dau khi.
Vai net ve ky thuat danh dau trong khai thac dau l(hi
Den nay, ky thuat danh dau trong khai thac dau khi eiia the gidi da trai qua khoang 60 nam ffng dung va phat trien. Ky thuat nay dffpc hinh thanh tff khi phffPng phap khai thac dau bang bPm ep nffdc ra ddi. Tff thi nghiem dau tien dung mudi pha vao nffdc bPm de xac dinh sio" lien thdng giffa eae gieng, den nay ky thuat danh dau da trd thanh phffPng phap khao sat md song banh vdi qua trinh khai thac dau.
Ve cdng nghe thtfe hien cd the phan ra hai loai ky thuat danh dau trong khai thac dau khi, dd la danh dau ddn gieng va danh dau lien gieng. Danh dau ddn gieng la bPm chat danh dau vao gieng khai thac rdi hut trd lai de khiio sat dau eon lai trong vung xung quanh gieng.
Danh dau lien gieng la bPm chat danh da'u theo nffdc vao gieng bPm va lay mau phan tich d eae gieng khai thac xung quanh de quan trae sff xua't hien ciia chiit danh dau theo thdi gian.
Qua trinh phat trien cua ky thuat danh dau trong khai thac dau da trai qua ba giai doan phat trien:
- Giai doan dau (tff thap ky 50 den thap ky 60 cua the ky trffdc): Thdi ky nay, ngffdi ta sff dtang cac chat danh dau dffdi dang ion ciia mudi tan trong nffdc nhff r, SCN , CI, Na*, cac phffc Ligand, tham chi cii phan dam de theo ddi sff di chuyen cua nffdc bPm tff gieng bPm den cae gieng khai thac. Cae chat danh dau gan ddng vi phdng xa vao cac thanh phan ctia cac ion cung dffpc phat trien tao kha nang cho ky thuat danh dau trong gieng
khoan. Thdng tin chii ye'u tff danh dau lien gieng d giai doan nay la sff lien thdng giffa cac gieng.
- Giai doan 2 (tif thap ky 70 den thap ky 90):
Cung vdi sff phat trien ctia may tinb va cac phffPng phap giai sd', cac md hinh toan - ly nhff:
Md hinh dffdng ddng, md hinh phan tff hffu han, md hinh pha loang ban thife nghiem cua Brigham da dffpc sff dung de minh giai cae so lieu thu dffpc tff phan bd' ham Iffdng chat danh dau theo thdi gian. Nhd vay, thdng tin thu dffpc tff danh dau lien gieng da phong phu hdn, bao gdm cae tbdng so ve the tich quet, phan bd nffdc bPm cho cac via.
Tinh ba't ddng nha't ctia via ve tham chffa ciing
dffpc quan tam. Thdi ky nay, danh dau lien gieng dffpc coi la edng cu de khao sat md, gdp phan chinh xac boa md hinh md. Cae ky thuat khao sat mdi ciing ra ddi nhff danh dau bang chat danh dau phan bd theo hai pha dau - nffdc de khao sat bao boa dau dff. Cae chat danh dau mdi nhff Alcohol, Benzoic Acid ciing dffpc dffa vao ffng dtang cho cac md nhiet 6o cao.
- Giai doan 3 (tii: cud'i thap ky 90 den nay): Do gia dau thap, hang loat phdng thi nghiem eua eae cdng ty dau khi phai thu hep boat ddng. Them vao
Lam viec vcii chuyen gia IAEA
do, phffdng phap khai thac dau d at chay theo san Iffdng chie'm ifu the da lam giam cP hpi u'ng dung cac ky thuat khao sat md, trong dd cd ky thuat danh dau.
Vi vay, cac phdng thi nghiem danh dau phai boat ddng cam chffng, life Iffdng ndng ed't gia di trong khi hau nhff khong cd life Iffdng tre thay the. Chi cdn mot sd trffdng dai hpc nhff Texas, Wyoming, Uhta (My), Vien IFE (Na Uy) vin duy tri dffpc nhii'ng nghien cu'u phat trien ky thuat danh dau. So' phdng thi nghiem danh dau tren the' gidi bien nay la khong nhieu. Nhffng cdng ty, td chffc dich vii danh dau trong khai thac dau khi tdn tai Hoat ddng ^ . . ^ ^ ^^^^
T O N G H E N C U U D E N TRIEN KHZi! • 5AN XUAT | | |
den ngay nay cd the liet ke la: Tracer Technologies International Inc., Protech, Corelab (My); Tracerco (Anh); i r e (Na Uy): Noldor (Achentina); Vien Nang Iffpng Nguyen tu", Petroehina (Trung Qude); Trung tam Ung dung ky thuat hat nhan trong cdng nghiep (Viet Nam).
Gan day, khi gia dau the gidi vffpt qua mffc 50 USD/thung tbi eP hdi ffng dtang cac cdng nghe pbiie via khai thac dau theo hffdng tiet kiem, tan thu, nang cao hieu sua't thu hdi dau trd nen ngay cang cap bach. Ky thuat danh dau khao sat md va danh gia Iffdng dau cdn lai dffng trffdc cd hpi phuc hdi va phat trien.
Tuy nhien den thdi diem nay, eae phdng thi nghiem va edng ty dich vu danh dau cd the khdng du ve so'Iffdng va nang \\ic de dap ffng nhu cau cua thifc te. Thifc ra, giai doan nay cung ed nhffng bffdc phat trien dang ke ve ky thuat danh dau. Cung vdi sif phat trien ciia cac thie't bi phan tich hien dai nhff sac ky khdi phd, cdng nghe may tinh cho phep ha dp nhay phan deb xud'ng cdn ppt, cac chat danh dau boa bpc nhff Fluorinated Benzoic Acids dffpc dffa vao tJng diang cho nhffng ndi ma quy dinh ve an toan bffc xa rat ngat ngheo. So' lieu danh dau dffdc sff dung nhff la thdng so' thff 4 trong qua trinh md phdng lap lai lich sijf khai thac, qua dd dinh Iffdng boa chffc nang hieu chinh md binh md ciia ky thuat danh dau. Mot sd phdng thi nghiem da dffa ra de xua't sff dung cac hdp chat tif nhien trong md nhff la chat danh dau tif nhien de danh gia eae thdng so' ve the dch quet, Iffdng dau cdn lai.
Vi the cua ky thuat danh dau Viet Nam
Nhffng ddng thai sau day cho thay sff van dong theo chieu hffdng tieh cifc eua nhu cau phat trien va ffng dung ky thuat danh dau trong bdi canh hien nay, qua do cho thay vi the va uy dn cua cdng nghe danh dau Viet Nam dang dffpc the gidi quan tam.
- Nam 2007, Trung tam Lfng dung ky thuat hat nhan trong cdng nghiep da nhan dffpc yeu eau dao tao ve ky thuat danh dau cho Malaysia. Cdoet. IAEA ciing de nghi Trung tam cff chuyen gia sang giup Cdoet xay difng phdng tbi nghiem danh dau. Dieu dd phan nao phan anh nbu cau ve ffng dtang ky thuat nay dang tang dan.
. . . . . . . « * ' ' • '
Canh khoan gieng trong nhii'ng ngay dau cua cong nghiep dau khi
- IAEA da tien hanh ChffPng trinh hdp tac nghien cffu qude te CRP giai doan 2005-2008 vdi sff tham gia eua 8 nffdc (Na Uy, Phap, Trung Qud'c. Achentina, Braxin, Viet Nam...) ve chu de "Ky thuat danh dau mdi va kiem chffng cac phan mem minh giai sd' lieu danh da'u", trong dd Trung tam Ung dung ky thuat hat nhan trong cdng nghiep ddng vai trd kha ndi bat, phat hanh quy trinh phan tich chuan va td chffc phan deb so sanh lien phdng dd'i vdi chat danh da'u Methanol.
- Thang 10.2008, Hiep hpi Ky thuat dau khi the gidi SPE da td chffc mdt hdi nghi chuyen de quan trpng ve dinh hffdng phat trien ky thuat danh da'u trong khai thac dau cho tffdng lai tai Dubai. Day la mdt bdi nghi kha dae biet ve each thffc td chffc, tai dd Ban td chffc khdng yeu eau nop bao cao theo hinh thffc thdng thffdng ma lifa chpn nhffng chuyen gia dai dien cho cac phdng thi nghiem, cdng ty danh da'u de trinh bay y kien ve qua trinh hinh thanh cdng nghe va hffdng dan thao luan ve dinh hffdng chien Iffpc. Viet Nam dffpc mdi tharn dif vdi tff each la Discussion Leader de hffdng din mdt phien hpp vdi cac ehii de ve "Cdng nghe danh da'u trong md da mdng nfft n e " va "Lam gi de ky thuat danh dafu thffc sff la cdng eu khiio sat
md trong bdi canh khai thac hien nay la det kiem, tan thu va nang cao he sd thu hdi". Tai Hdi nghi, nhffng edng ty dau khi Idn nhff Conoco - Phillip, Araneo, Cdng ty dau kbi qude gia Cdoet, Cdng ty dau kbi qud'c gia Oman da rat quan tam va danh gia eao nhffng ed gang eiia Viet Nam trong viee ciii tien edng nghe danh da'u cho phu hpp vdi dieu kien cua md da mdng nfft ne, nhiet dp cao.
Sau Hdi nghi nay, Giam ddc Trung tam u'ng dtang ky thuat hat nhan trong edng nghiep da dffpc mdi sang Cdoet vdi tff each la chuyen gia nang Iffdng qud'c te de giup nffdc nay xay di/ng phdng thi nghiem danh da'u va phuc vu viee khao sat md dau va cdng nghiep Ipe boa dau Cdoet. Dff kien trong thang
1.2009, Trung tam L^ng dting ky thuat hat nhan trong cdng nghiep va Vien Han lam Cdoet se ky Thoa thuan hpp tae ve ffng diing ddng vi phdng xa trong cdng nghiep dau khi.
Cung thdng qua cae dien dan qude te.
Trung tam da nhan dffdc mot sd ddn dat hang Idn va nhffng de nghi hpp tac tff khu vi/c Trung Ddng. Neu lud ra dffpc nhffng quan he hpp tac nay. chac chiin ky thuiit danh dii'u cua Viet Nam se cd nhffng bffdc phat trien an tffdng tren tbi trffdng danh da'u eua the gidi trong tffdng lai.
Hoat dong
So thang 1.2009 j ^ p ^ Q ^ p ^ O C
T O N G H E N C O U D E N TRIEN KHAI - 5AN XUAT
khi trong ITnh vifc thiay van ehung dff(?e nghien cffu kha ky.
Vi vay, cac phffdng phap md phdng danh da'u can dffdc cac ky sff dau khi quan tam nghien cffu nhieu hdn nffa de nang cao hieu qua sff dung".
Trong trffdng hpp md da
Can bo Trung tam 0ng dung ky ihuat hat nhan trong cong lam viec tai mo Rang Dong
Hvong di mdi
Thdng qua viec phan tich dnh hinh khai thac, sff dtang ke't qua danh da'u vao thffc te san xua't ed the danh gia dffpc vai trd ciaa ky thuat danh da'u va hieu qua ffng dung. Mffc dp khai thac, sff dung ke't qua danh da'u hien nay ra't khac nhau giffa eae edng ty dau khi, tuy tbupc vao trinh dp tiep can, mffc dp dau tff vao cac sd' lieu md va dp phffc tap eiia cau true md. Vi vay, hieu qua ffng dung ky thuat danh da'u cung rat chenh lech. Bao trum len tat ea la viee khai thac cac sd' lieu danh dau hien nay cdn mang dnh thff nghiem, chffa dffpc quy trinh boa do ed nhffng loai md rat khac nhau. Tren Tap ehi Cdng nghe dau khi eiia Canada (Jurnal of Canada Petroleum Technology) sd 44 nam 2000, tac gia Guanl eua Chevron Texaco da nhan xet: "Viec sff dtang cdng nghe danh da'u lien gieng dang tang len mdt each dang ke. Ky thuat danh da'u dang chffng td la mot edng cii hieu quii de khao sat ddng chay trong md va cac dac trffng cua md.
s d lieu danh da'u dang dffpc sff diing de giam bdt nhffng bat dinh ve lien thdng giffa eae gieng, ve ddng chay ngang va d6ng chiiy dffng, cung nhff dp bao hoa dau. Tuy nhien, hien tai viee phan tieh sd' lieu danh diiu cdn kha dinh tinh ve biin chat va hau het thdng tin tff viee quan trac sif xua't hien chat danh da'u cdn chffa dinh Iffdng. Cbi mdt sd' it ket qua dffpc sff dung vao md phdng sd' de lap lai lich sff khai thac. Them vao dd, viec phan tich so' lieu danh da'u trong dau khi eon chffa dffpc nghien cffu nhieu, trong
^ mdng nfft ne, hien nay cae md hinh dffa tren phu'dng phap phan tiJf hffu ban vd'n phu hdp vdi md phan Idp truyen thdng lai td ra khdng thieh hdp vdi md ed eau true nfft ne do kich thffdc md rat Idn, kich thffdc nghiep ehia d cung tff 50 den 200 m,
qua thd de md ta cau tnac ctia mang nfft ne. Mat khac, md hinh chia d Iffdi kha dffdc ffa chuong do thuan den trong viec may tinh hoa lai khdng cho phep tiep can trffc dep vdi cac khai niem vat ly ve md hinh ddng chay, nha't la dd'i vdi md nfft ne. Cae ky sff md bi cac so lieu phan bd' theo d Iffdi va bffc tranh ca'u trffc dia chan che khuat qua trinh van ddng ciaa ddng lffu cha't giffa cac khe nfft phan bd trong md. The manh ve ban chat eua danh da'u la cho biet nhffng khai niem trife dep ve kieu (md hinh) eua ddng chay nhff sd kenh din, sff trao ddi cua dong chay trong kenh din ehinh vdi the dch cham lffu chuyen xung quanh, mffc dp pha loang, kha nang phan tan trong ddng chay...
Nhffng thdng tin nay dac biet ed y nghla khi hinh dung ve qua trinh thuy ddng life hpc trong md de kiem soat khai thac, cai thien hieu sua't thu hdi va giam ehi phi khai thac. Tuy nhien, eae phan mem thffdng mai md phdng md dat tien hien nay nhff CMG hay ECLIPSE khdng cd kha nang ly giai sd lieu danh da'u theo hffdng md hinh boa ddng chay, ve ban chat la ky thuat duy nha't cho cac tbdng tin nay. Hdn ai het, ehinh nhffng ngffdi lam ky thuat danh da'u phai dam nhiem nhiem vu nay de cung cap cho ky sff md mdt cai nhin ddc lap tff khia canh md hinh ddng chay qua lang kinh danh da'u.
Xua't phat tff quan diem neu tren, trong nhieu nam qua, Trung tam U'ng diang ky thua t hat nhan trong cdng nghiep da cd gang dm kiem, thii' nghiem nhffng edng cu minh giai sd lieu danh da'u de xay dffng md hinh nguyen ly ddng chay dpc lap. Gan day nha't la Chffdng trinh
nghien cu'u hdp tac vdi Cdng ty dau khi Viet - Nhat (Japan - Vietnam Petroleum Company - JVPC) sif dung phffdng phap phan bd thdi gian Iifu (Residence Time Distribution) vd'n difdc Danckwert de xua't tif nam 1953 trong md hinh hoa cac qua trinh cdng nghe hoa hpc de ap dung vao trffdng hdp danh da'u trong mo nfft ne nham xay difng md binh mang niJt ne (Independent Tracer Conceptual Fracture Network Model). Nhffng ket qua bffdc dau dat du'dc rat dang phan khdi. Cac ky sff md cua JVPC cho rang, phffdng phap nay rat hay va hieu qua vi nd cung cap khai niem ve ddng chay trong mang Iffdi phffc tap ciia cac nlJt ne ma cac phffPng phap khac khong the lam dffdc. Tff ke't qua nay, mo hinh md theo phffdng phap chia Iffdi se dffdc dieu chinh va ap diang vao md phong thiiy ddng life de lap lai lich siof khai thac nham muc dich kiem chffng. Neu ChifPng trinh nghien cu'u thiJ nghiem thanh cdng, Trung tam se mdi mot sd chuyen gia qud'c te ve phffdng phap phan bd thdi gian lffu tham gia hdp tac de cung xay difng mdt phffdng phap rieng va gdi phan mem rieng cho mo nfft ne.
Viee khai thac, sH dung cac phffdng phap khac nhff chat danh da'u ttf nhien ed san trong md ke't hdp vdi phffdng phap danh da'u lien gieng truyen thdng de cung cap tdi da eae thdng dn ve mo la hffdng di dang difdc Trung tam rat quan tam. De tai nghien cu'u cap cd s6 nam 2008 ve chat danh da'u phan bdtif nhien la bffdc khdi dau chinh thffc theo hffdng nay. Trung tam da cuf ngffdi sang Phong thi nghiem TTII 6 My de dao tao ve ky thuat phan rich cac hpp chat phan bd' tff nhien nhff Alkyl Phenols, Aliphatic Acids tren thie't bi GC/MS. Phffdng phap md hinh vat ly va toan de md phdng sif van ddng ctia cac chat nay trong rao cung dang dffpc trien khai. Dif kien, den nam 2010 cd the dffa ra nhffng ehao hang thu: nghiem cdng nghiep dau tien tren md...
Cd the thay, nhu cau cua san xuat la cd hdi nhffng ciing dat ra nhffng thach thffc rat Idn de cac phdng thi nghiem vffpt qua va khang dinh vai trd cua khoa hpe va cdng nghe ciang nhff y nghia ton tai cua minh •
Hoat dong ^. ,^.
K H O A H O C 2 ° ' ^ ^ " 9 ^ 2009
