Geologi am dan kestabilan cerun di kawasan Kota Kinabalu

GEOLOGI AM DAN KESfABILAN CERUN DI KOTA KINABALU. FAKHRUDDIN HAIDHAR BIN IZHAR. DISERTASI INI DIKEMUKAKAN UNTUK MEMENUHI SEBAHAGIAN DARIPADA SfARAT MEMPEROlEHI UAZAH SARJANA MUDA SAINS DENGAN KEPUJIAN. ,.. PROGRAM GEOLOGI SEKOLAH SAINS DAN TEKNOLOGI UNIVERSm MALAYSIA SABAH. 2014.

UNIVERSITI MALAYSIA SABAH BOItANG PENGESAHAN STAlUS TESIS. UA2'.AH:. lf1YZ.AB. 'St>.~jMJI\. M\JOA. c;~lNS. 'DEN&AN. ¥fruIlAN. (rfo1.obl. SAYA:.. f;'1:\-\Q:v 001~. ~~,QtlAV: ~\N l1t\~~. SESl PEN<iA.nAN:. ~ \ \ II 't-. (HURUF BESAR) MmpIal.,.,.,m-ba ItSis ~ hba&b) iai dis..... iii PaputIaban UoiwniIi ~ s.wa cIepn syuatayarat baa- .,..u beri1aIt:-. t.. 2. 3.. TemDllh bMmilit UDMniIi MllaJSiaSat.h.. . Per.......... UDiwniIi Malaysia SIIIIb dilleD.tlullllelDbult ___ 1IIIIUk 1ujI-.1*'IPii- ~ .....-.- di~ aanbuItlll....... ini MIpi baa ~ .... iIIlItiIIai penpjiID tmgi.. ... saa ...... (/) L.o-_~I SQLIT. '--.-II. TERHAD. UNIVER~fRP~.)TA!{AAIV " --'---' cr=ANI)-="""'AT=ANQ=AN=P=ENUUS)== •. """"'tap: c.;l~"1A~¥-. . TlI1cALA'(SIA SA~. DisIIhDI. /1. I. '. ~RULAIN BINT! ISMAn.. ~ LIBRARIAN (fANDATANGAN~AtAYSIA SABAH. MM,. ,1,~IO fh~&~ ) g€l.,u<zl?P=:t ~Pu. pu (./lu' Pl/I/AN <r. TariIch:_\_q. /~l~__. ___. 1.....;;/ ' ........ c.....:- - PoaIa yq tidaIt ba.......... -Jib IIIIIIIis ini SUUT . . 1ERHAD,_ lalnpirbn ant daripIdI piNk ~ beibuan cIenpD lDeDjidlba _ _ . . . . , . . . tInpob tesis ini paN dilcelabn IdJepi SUUT'- 'IBUiAD. .,.csia dn. .b". . . . . . . . . . . . bqi IjIZlh Doktor FaIsmh Un Sarju-. Sa.. peaydidiba .... dila1ai. '-Ii palpjiID - - kaja kunus din I.aponn ProjeIc Sai- Mllda (U'SM). PERPUSTAKAAN UMS. 111"111\11111\1111111\1 ' ·1000357692*. US. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

PENGESAHAN PEMERIKSA. DIPERAKUI OlEH. Tandatangan. 1. PENYEUA. (DR. ISMAIL ABD RAHIM). II.

PENGAKUAN Saya akui karya ini adalah hasil kerja saya sendiri kecuali nukilan dan ringkasan yang setiap satunya telah dijelaskan sumbernya.. FAKHRUDOIN HAIDHAR BIN IZHAR (B511110163) 20 MEl 2014. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

PENGHARGAAN. DENGAN NAMA ALLAH YANG MAHA PEMURAH LAGI MAHA PENGASIHANI Alhamdulillah diucapkan kepada Ilahi atas limpah nikmat dan kurniaannya penulisan disertasi ini dapat diselesaikan. Penulisan disertasi menguji ketahanan seseorang pelajar dari segi mental mahupun fizikal. Dengan ini, saya ingin mengambil kesempatan untuk meluahkan penghargaan kepada semua yang terlibat secara langsung dan tidak langsung dalam membantu proses menyiapkan disertasi ini.. Sekalung penghargaan saya ucapkan kepada penyelia yang saya hormati, Dr. Ismail Abd Rahim atas segala tunjuk ajar, teguran, nasihat dan juga curahan ilmu yang tidak putus-putus diberikan. Setinggi-tnggi penghargaan juga diucapkan kepada semua pensyarah geo/ogi Prof.Dr.Sanudin Hj Tahir, Prof.Dr. Felix Tongkul, Prof.Madya.Dr.Shariff A.K. Omang, Prof.Madya. Dr. Baba Musta, Pn. Hjh. Hennie Fitria Wulandary Soehady Erfen, En. Sahat Sadikun, Pn. Hazerina Pungut, En. Rodeano Ros/ee, En. Junaidi Asis, En. Mohamed Ali Yusof, En. Zulherry Isnain dan juga semua demonstrator atas kesudian dalam memberikan tunjuk ajar selama ini.. Jutaan terima kasih juga ditujukan kepada keluarga yang tersayang atas segala bimbingan dan sokongan yang sangat diperlukan dalam penghasilan disertasi ini. Tidak lupa juga kepada pembantu makmal Geokimia dan Sains Tanah, En. Jalaludin, pembantu makmal Hirisan Nipis, En. Sanin, pembantu makmal Peta dan Penderiaan Jauh, En. Alim, pembantu makmal Geologi Kejuruteraan, En. Asrizal dan juga pembantu makmal XRD, En. Rahim.. Akhir sekali, jutaan terima kasih diberikan kepada rakan-rakan seperjuangan di dalam program geologi atas segala ilmu dan tunjuk ajar sepanjang tempoh pembelajaran di Universiti Malaysia Sabah ini..

ABSTRAK. Kajian ini bertujuan untuk mengkaji geologi am dan kestabilan cerun di kawasan kajian yang terletak di Kota Kinabalu yang dibatasi dari garis Iintang SOS2.S'U hingga 6°00'U dan garis bujur pada 116°00.5'T hingga 116°06'T. Objektif kajian adalah mengemaskini peta geologi yang terkini, menyediakan peta gelogi kejuruteraan, mengenalpasti jenis reka bentuk cerun dan mengenalpasti faktor keselamatan cerun di kawasan kajian. Kawasan kajian terdiri daripada Formasi Crocker yang berusia Easen akhir hingga Miosen bawah dan endapan Aluvium Kuatemari. Analisis struktur menunjukkan terdapat canggaan iaitu berarah Barat Laut-Tenggara. Analisis petrografi pula menunjukkan Formasi Crocker terdiri daripada wak Iitik berkematangan kimia. Sebanyak 5 lokaliti diambil untuk membuat analisis kestabilan cerun dan sampeJ batuan diambil untuk analisis makmal berdasarkan tekstur batuan. Hasil anal isis ketumpatan kering mendapati batuan pasir bertekstur halus 2.8 gcm- 3 manakala batuan pasir bertekstur sederhana 2.S6 gcm-3 • Berdasarkan kajian terhadap 5 lokaliti cerun, mendapatl bahawa cerun 14 dan 11 mempunyai potensi dan berkemungkinan untuk mengalami kegagalan jenis baji. Analisis ~ dilakukan untuk mengetahui satah ketakselanjaran paling kritlkal untuk kedua-dua cerun terbabit Nilai ~ pada cerun lokaliti 14 bernilai -42 dan cerun lokaliti 11 bemilai -51. Analisis Faktor Keselamatan (FOS) dan sudut cerun optima telah dibuat menggunakan perisian Swedge mendapati bahawa cerun lokaliti 14 mempunyai nilai FOS 1.56 dan bersudut optima 39° hasil daripada analisis kinematik mana kala cerun lokaliti 11 mempunyai nilai FOS 1.63 dan sudut optima 44° hasil daripada anal isis kinematik. Melalui analisis had keseimbangan, cerun lokaliti 14 menunjukkan sudut optima 66° dan memberi nilai FOS 1.28 manakala cerun lokaliti 11 tidak dapat memberi nilai FOS kerana lebi daripada 1.3 menunjukkan ianya berada dalam keadaan yang stabil dan orientasi cerun berada pada tahap paling minima berdasarkan bacaan perisian.. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

ABSTRACT This study aims to study the general geology and slope stability in the study area which located in Kota Kinabalu, bounded by latitude SJ52.5'N to d'OO'N longitude from 11(/00.5'£ to II(/06'E. The objectives of the study were to update the general geological map, providing the geological engineering maps, identified the slope failures and determines the factor of safety in the study area. The study area consists of Orxker Formation aged Upper Eocene to Lower Miocene and Qwtemary IJI/uvium. Structure analysis showed that the directional deformation Northwest - Southeast. Petrography analysis showed that sandstone of Crocker Formation is wacke lithic and chemically mature. A total of 5 localities were taken for slopes stability analysis and the rock was taken for laboratory analysis based on their texture. The dry density result of fine texture is 2.8gcm-3and intermediate texture is 2.56 gcm-:J. Based on 5 slope localities,it is found that slopes 14 and 11 have potential and are likely to experience a wedge failure R6 analysis was conducted to determine the most critical discontinuity plane for both slopes involved. R6 value ofslope locality 14 is -42 and locality 11 is -51. Factorofsafety (FOS) and optimum angle analysis were test using Swedge software and Idnematic analysis showed the value 1.56 and optimum angle 3!f for slope locality 14 and 1.63 and 44' for slope locality 11. For limit equilibrium analysis, slope locality 14 show optimum angle of 6ffand FOS value of 1.28. For slope locality 11, the software cannot give the limit equilibrium because the slope is in the high stability and slope orientation are at the minimum level and FOS value is more than 1.3.. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

SENARAI KANDUNGAN Muka Su~al SENARAI KANDUNGAN SENARAI JADUAL. iv. SENARAI RAJAH. v. SENARAI FOTO. vi. BAB 1 PENGENALAN. 1. 1.1. Pendahuluan. 1. 1.2. Objektif Kajian. 1. 1.3. Lokasi Kawasan Kajian. 2. 1.4. Kajian Terdahulu. 4. a.. Kajian Geologi Am. 4. b.. Kajian Geologi Kejuruteraan. 5. 1.5. Kaeclah Kajian. 6. 1.5.1. Kajian Awal. 6. 1.5.2. Kajian Lapangan. 6. a.. Pemetaan Geologi Am. 7. b.. Pemetaan Geologi kejuruteraan. 9. i.. Survei Cerun. 9. ii.. Survei Ketakselanjaran. 9. 1.5.3. c.. Survei Kegagalan Cerun. 11. d.. Persampelan. 12. Kajian Makmal. 12. a.. Analisis Petrografi. 13. b.. Analisis Ketumpatan Kering. 14. 1.5.4 Data Analisis a.. 15. Analisis Geologi Struktur. 15. i.. Gambarajah ros. 15. ii.. Memplotan Kutub. 16. iii.. Analisis Kestabilan Cerun. 16. a.. 16. Analisis Kinematik. ' UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

b.. 18. Analisis Had keseimbangan. 24. Analisis Reka Bentuk Cerun. iv.. 24. 1.5.5 Penulisan disertasi. 25. BAB 2 GEOGRAFI DAN GEOMORFOLOGI 2.1. Pengenalan. 25. 2.2. Geografi. 2S. 2.2.1. 2.3. 2S. Perhubungan. 2.2.2 Penduduk dan Aktiviti Seharian. 30. 2.2.3 Iklim. 33. Geomorfologi. 34. 2.3.1. Saliran. 34. 2.3.2 Topografi. 37. 2.3.3 Proses-proses Geomorfologi. 40. 41. a.luluhawa. i.. Luluhawa Fizikal. 41. ii.. Luluhawa Kimia. 41. iii.. Luluhawa Biologi. 42. 2.3.4 Pergerakkan Jisim. 43. 2.3.5 Hakisan. 45. BAB 3 GEOLOGI AM DAN STRATIGRAFI. 47. 3.1. Pengenalan. 47. 3.2. Latar Belakang Tektonik Rantau. 47. 3.3. Stratigrafi Am. 52. 3.4. Geologi Am Kawasan Kajian. S4. 3.5. Stratigrafi Kawasan Kajian. 54. 3.5.1 Formasi Crocker. 56. a.. Unit Batuan. 56. i.. Unit Batu Pasir Masif. ii.. Unit selang-Iapis Satu Pasir dan Syal Kelabu 57. iii.. Unit syal Kelabu. 57. iv.. Unit Syal Merah. 58. 3.5.2 Struktur Sedimen. 56. 59 ii. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

a.. Laminasi Selari. 59. b.. Struktur Beban. 60. 3.5.3. 61. Endapan aluvium Resen dan Kuartemari. 3.6. Analisis Petrografi. 63. 3.7. Analisis Geologi Struktur. 66. BAB 4 HASIL ANAUSIS DAN PERBINCANGAN. 75. 4.1. Pengenalan. 75. 4.2. Ragam Kegagalan. 7S. 4.2.1. Lokaliti 13. 76. 4.2.2. Lokaliti 5. 78. 4.2.3. lokaliti 8. 80. 4.3. 4.2.4 lokaliti 14. 82. 4.2.5 Lokaliti 11. 84. Faktor Keselamatan (FOS). 86. 4.3.1. Penentuan Jenis Ragam Kegagalan Kritikal. 86. a.. Lokaliti 14. 86. b.. Lokaliti 11. 87 88. 4.3.2 Penentuan Nilai Faktor Keselamatan. 4.3.3. a.. Lokaliti 14. 88. b.. lokaliti 11. 89. Peta Kestabilan Cerun. 91. 4.3.4 Sudut Cerun Optima. 4.4. 93. a.. Lokaliti 14. 93. b.. Lokaliti 11. 95. Cadangan Langkah-Langkah Perlindungan dan Penstabilan. 96. 4.4.1. Perlindungan dan Penstabilan Cerun di Kawasan Kajian. 96. 4.4.2 Langkah Perlindungan dan Penstabilan Cerun di Setiap Lokaliti. 97. a.. Lokaliti 13. 97. b.. Lokaliti S. 98. c.. Lokaliti 8. 98. d.. Lokaliti 14. 98. e.. Lokaliti 11. 98 iii. UMS. UNIVEASITI MALAYSIA SABAH.

BAB 4 KESIMPULAN DAN CADANGAN 5.1. Pengenalan. 100. 5.2. Geologi Am. 100. 5.3. Kestabilan Cerun. 101. RU1UKAN LAMPIRAN. iv. UMS. UNIVEASITI MALAYSIA SABAH.

SENARAI RAJAH. Muka Surat. No. Rajah 1.1. Peta Sabah yang menunjukkan kedudukan kawasan kajian. 2. 1.2. Peta dasar kawasan kajian. 3. 1.3. lokaliti yang telah dicerap. 8. 1.4. Borang untuk membuat kaedah Garis Imbas. 10. 1.5. Jenis-jenis kegagalan menurut Hoek dan Bray (1981). 11. 1.6. Ringkasan analisis makmal yang dijalankan.. 12. 1.7. Pengelasan kematangan batu pasir berdasarkan Tongkul (2000). 13. 1.8. Pengelasan batu pasir berdasarkan Pettijohn (1975). 14. 1.9. Kaedah analisis data untuk kestabilan cerun kawasan kajian. 15. 1.10. Jenis potensi kegagalan berdasarkan analisis kinematik. 17. 1.11. Pengiraan faktor keselamatan bagi cerun retakan tensi.. 19. 1.12. Pengiraan Faktor keselamatan melalui cerun retakan tidak tensi. 20. 1.13. Perisian Rockplane untuk model kegagalan jenis planar. 22. 1.14. Perisian Swedge untuk model kegagalan jenis baji. 23. 1.15. Perisian rocktopple untuk model kegagalan jenis terbalikan. 23. 2.1. Peta perhubungan di kawasan kajian.. 29. 2.2. Peratusan warganegara yang tinggal di Kota Kinabalu. 30. 2.3. Peratusan taburan penduduk pelbagai eknik di Kota Kinabalu,Sabah. 31. 2.4. Jadual tabu ran hujan di kawasan kajian dari tahun 2003 hingga 2013. 34. 2.5. Peta saliran di kawasan kajian. 36. 2.6. Peta topografi di kawasan kajian. 40. 3.1 3.2. Kedudukan plet-plet tektonik utama di rantau Asia Tenggara Pembukaan lembangan laut China Selatan, lembangan Sulu dan lembangan Celebes. 48. 3.3. Modul evolusi pembentukan geologi Sabah. 50. 3.4. Ringkasan stratigrafi am Sabah. 52. 3.5. Ringkasan bagl stratigrafi kawasan kajian. 53. 3.6. Peta geologi kawasan kajian. 54. 3.7. Kedudukan kematangan sampel batu pasir di kawasan kajian. 64. 49. v. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA. SABAH.

3.8. Kedudukan sampel pengelasan batu pasir berdasarkan segi tiga batu pasir Pettijohn.. 65. 3.9. Hasil surihan lineamen positif. 66. 3.10. Hasil surihan untuk lineamen negatif. 67. 3.11. Hasil analisis arah canggaan bagi lineamen positif. 68. 3.12. Hasil analisis arah canggaan bagi lineamen negatif.. 68. 3.13. Analisis memplotan kutub untuk menentukan arah canggaan lapisan. 69. 3.14. Hasil analisis lipatan menggunakan kaedah memplotan kutub daripada stereonet.. 71. 3.15. Hasil anal isis kekar menggunakan kaedah rajah ros.. 72. 4.1. Analisis kinematik di lokaliti 13. 77. 4.2. Analisis kinematik di lokaliti 5. 79. 4.3. Analisis kinematik di lokaliti 8. 81. 4.4. Analisis kinematik di lokaliti 14. 83. 4.5. Analisis kinematik di lokaliti 11. 85. 4.6. Gambaran cerun L14 yang mengalami kegagalan baji dari sudut pandangan tiga dimensi.. 89. Gambaran cerun L14 yang mengalami kegagalan baji dari sudut pandangan sisi.. 89. Gambaran cerun L11 yang mengalami kegagalan baji dari sudut pandangan tiga dimensi.. 90. Gambaran cerun L11 yang mengalami kegagalan baji dari sudut pandangan sisi.. 90. 4.10. Peta kestabilan cerun kawasan kajian.. 92. 4.11. Sudut cerun optima di lokaliti 14. 94. 4.12. Sudut cerun optima di lokaliti 11. 95. 4.7 4.8 4.9. vi.

SENARAI FOTO. Muka Surat. No. Foto. 2.1. Jalan berturap dua hala. 26. 2.2. Jalan berturap. 27. 2.3. Jalan tidak berturap. 27. 2.4. Jalan keretapi. 28. 2.5. Aktiviti -aktiviti pemiagaan di kawasan kajian. 31. 2.6. Antara tempat penjawat awam bekerja. 32. 2.7. Ibu pejabat polis kontenjen Sabah. 32. 2.8. Sawah padi diantara pertanian yang diusahakan di atas tanah milikan persendirian. 33. 2.9. Sungai Moyog. 37. 2.10. Morfologi pantai antara morfologi yang ada di tanah rendah. 38. 2.11. Kewujudan tanah paya di kawasan bertopografi rendah. 38. 2.12. Kepadatan penduduk di kawasan tanah rendah. 39. 2.13. Jenis luluhawa fizikal yang terdapat di lokaliti 8. 41. 2.14. Proses pengoksidaan yang berlaku di singkapan pada lokaliti 2. 42. 2.15. luluhawa biologi pada lokaliti 11. 43. 2.16. Kesan rayapan di kawasan kajian. 44. 2.17. Kesan daripada gelongsoran puing. 44. 2.18. Hakisan lembar pada lokaliti 8. 45. 2.19. Hakisan alur pada lokaliti 8. 46. 2.20. Hakisan galur pada lokaliti 8. 46. 3.1. Unit batu pasir masif yang terdapat di lokaliti 8. 56. 3.2. Unit selang lapis batu pasir dan syal pada lokaliti 2. 57. 3.3. Unit batuan syal kelabu di lokaliti 6. 58. 3.4. Unit syal merah yang terdapat di lokaliti 6. 59. 3.5. Struktur sedimen laminasi selari pada lokaliti 1. 60. 3.6. Struktur beban yang terdapat pada lokaliti 13. 61. 3.7. Endapan Aluvium Kuarternari di kawasan kajian.. 62. 3.8. Endapan Aluvium Resen di kawasan kajian. 62. 3.9. Hirisan nipis batuan Formasi Crocker dilihat pada penglihatan XPl. 63. vii. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

3.10. Hirisan nipis batuan Formasi Crocker dilihat pada penglihatan PPL. 64. 3.11. Struktur antiklin yang terdapat di kawasan kajian.. 71. 3.12. Set kekar yang ada pada lapisan. 73. 4.1. Cerun yang diuji dengan garisan imbas pada 113. 76. 4.2. Cerun yang diuji dengan garasan imbas pada 15. 78. 4.3. Cerun yang diuji dengan garasan imbas pada L8. 80. 4.4. Cerun yang diuji dengan garasan imbas pada L14. 82. 4.5. Cerun yang diuji dengan garasan imbas pada 111. 84. 4.6. Peneresan cerun. 97. viii.

Senaralladual 1.1. Perimeter-perimeter yang tertibat dalam pengiraan Faktor Keselamatan. 21. 1.2. New approach of Adjustment Factor. 22. 3.1. Peratusan mineral dalam batu pasir Formasi Crocker. 63. 3.2. Hasil anal isis geologi struktur.. 74. 4.1. Pengiraan orientasi ketakselanjaran di cerun lokaliti 14. 87. 4.2. Pengiraan orientasi ketakselanjaran di cerun lokaliti 11. 87. 4.3. Parameter analisis bagi lokaliti cerun 14. 88. 4.4. Parameter analisis bagi lokaliti cerun 11. 90. 4.5. Ringkasan faktor keselamatan bagi kesemua cerun dikaji. 91. 4.6. Ringkasan sudut optima bagi kedua-dua cerun. 93. 4.7. Ringkasan hasH analisis ragam kegagalan, nilai orientasi. 4.8. ketakselanjaran dan nilai faktor keselamatan. 98. Ringkasan cadangan langkah pertindungan dan penstabilan cerun.. 99. ix. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

BAB1. PENDAHULUAN. 1.1. Pengenalan. Penulisan disertasi ini merupakan projek tahun akhir bagi Program GeoIogi dan ianya untuk memenuhi syarat-syarat untuk memperolehi ljazah Sarjana Muda Sains dengan Kepujian Geologi. Tajuk disertasi ini ialah Geologi Am dan Kestabilan Cerun di kawasan Kota Kinabalu, Sa bah. Kajian ini terdapat dua cabang geologi iaitu Geologi Am dan Geologi Kejuruteraan iaitu Kestabilan Cerun.. 1.2. Objektif Kajian. a). Menyediakan dan mengemaskini peta geologi.. b). Menyediakan peta geologi kejuruteraan bagi kawasan kajian.. c). Mengenalpasti jenis kegagalan dan faktor keselamatan cerun di kawasan kajian.. ·UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

1.3. lokasi Kawasan Kajian. Kawasan kajian terletak pada pantai Barat Sabah iaitu sekitar kawasan Kota Kinabalu. Kawasan kajian berkeluasan lebih kurang 165 km persegi. Ianya disempadan oleh garis lintang SOS2.5'U hingga 6°00'U dan garis bujur pada 116°00.5'T hingga 116°06'T. Rajah 1.1 menunjukkan kedudukan kawasan kajian pada peta Sabah dan rajah. 1.2. menunjukkan peta dasar kawasan kajian.. 11S' O'O'T. 11S'O'O'T. 117' O'O'T. 119' O'O'T. 118' O' O'T. PETUNJUK 7' O'O'U-. o. •. Sandar. •. Pekan. ro'o'u. Jalan Utama loitaSI. Kawasan KaJlan. Lau! China Selalan Lau! Sulu. o. 6' O'O'U. S' O'O'U. S' O'O'U. 5' 0'0 '. SARAWAK l1S' O'O'T. Rajah 1.1. KALIMANTAN 116' O'O'T. 117'0'0,. 119. 'O' T. Peta Sabah yang menunjukkan kedudukan kawasan kajian.. 2. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

Q'-_ _'--_-'~km skala. PETUNJUK. I:::::. r"'"'". JALAN KERETAPI. H. JALAN BERTURAP. R t.=I. Rajah 1.2. F. IQ. SAlIRAN KONTUR SELA 20 METER. JALAN TIDAl( BERTURAP JALAN PEJAlAN KAKI. Peta dasar kawasan kajian.. 3. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

1.4. Kajian Terdahulu. a.. Kajian Terdahulu GeoIogi Am.. Pada kurun ke-19, ketika itu masih belum ada lagi ada pemetaan secara sistematik dilakukan di kawasan Kota Kinabalu. T. Postwitz merupakan ahli geologi yang terawal yang cuba membina stratigrafi bagi Borneo berdasarkan kepada hasil kajian daripada ahli geologi dan pengembara yang lain. Beliau telah menamakan batuan tertua sebagai Mountain Formation yang berusia Devonian dan Crystalline Schists, The Old Slate Formation dan Older Eruptive Rocks yang berusia Cretaceous berdasarkan CoIlenette,. 1958.. G. Niethammer dan W. Hotz iaitu ahli geology bagi Nederlansche Koloniale. Petroleum Maashappy, Syarikat Subsidiari Standard Oil of New Jersey pada antara tahun 1913 dan 1915 dan telah membahagikan batu sedimen kepada 3 kumpulan iaitu Old Slate Formation, The Squeezed Strata dan The Eocene Fonnation.(CoIlenette,19S8). M.. Reinhard dan E. Wenk membuat kajian di Borneo Utara pada tahun 1951.Collenette, 1958 telah terima pembahagian stratigrafi sedimen oIeh dan membuat penamaan lain iaitu Slate FormatiOl7,Danau Formation dan Undivided Tertiary.. Formasi Crocker telah dinamakan oIeh Collenette (1958) iaitu batuan yang membentuk banjaran Crocker dan dinamai Undivide Tertiary yang terdiri daripada batu pasir masif yang berwarna kelabu,selang lapis batu pasir dan batu lumpur,batu Iodak dan syal yang mempunyai pelbagai warna.. Strauffe (1966) telah membuat kajian litologi dan sedimentologi tentang Formasi Crocker di sepanjang jalan dan Kota Kinabalu ke Moyog. (Robert, 1984) telah menjalankan pemetaan secara terperind di kawasan Kota Kinabalu berdasarkan peta berskala 1:12500.. 4. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

Tongkul (1987,1990,) juga banyak membuat kajian tentang Formasi Crocker dimana dari segi sedimentoogi, geologi struktur, litologi, litostratigrafi dan petrografi banyak dibincangkan oIeh beliau.. Benard. et al (1990) telah membincangkan deformasi pelbagai fasa bagi banjaran. Crocker akibat kesan. geodinamik melalui. interpretasi imej landsat dan telah. mengeluarkan sin Iitostratigrafi Sabah dan Sarawak serta geometri Banjaran Crocker.. Rangin et al. (1990) tetah membuat kajian tentang stratigrafi,cara dan masa deformasi bagi Jalur Orogenik Sabah di mana Banjaran Crocker sebagai jalur luaran dan bahagian tengah dan selatan sebagai jalur dalam.. b... Kajian Terdahulu Geologi Kejuruteraan.. Jacob (1970) telah melakukan ujian gravity tentu keatas sam pel batuan terluluhawa yang terdapat di Formasi Crocker. Beliau mendapati gravity tentu bagi batuan terluJuhawa iaJah 2.51 manakala batuan segar ialah 2.63.. Hoek dan Bray (1981) telah memperkenalkan pengelasan yang khusus bagi kegagalan cerun batuan. Ianya terbahagi kepada empat iaitu membulat, satah, baji dan terbatikan.. Uan (1995) berpendapat bahawa faktor kegagalan cerun ialah aktiviti manusia di sepanjang kawasan bercerun, pemotongan cerun dan kuantiti air memasuki ruang antara butiran.. Tajul Anuar Jamaluddin (1990) menjelaskan bahawa ketakselanjaran merupakan struktur utama dalam kestabilan cerun bagi sesuatu cerun potongan batuan dan disokong oIeh Turner dan Schuster (1996).. 5. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

Tanah runtuh boleh dibahagi kepada dua jeniS berdasarkan geornetri dan kelajuan pergerakan iaitu tanah runtuh jenis curam cetek dan tanah runtuh jenis dalam berdasarkan Malone (1999).. Dough et al. (2001) menyatakan bahawa analisis kestabilan lazimnya dilakukan bagi mendapatkan rekabentuk yang sesuai dan selamat bagi sesuatu cerun yang paling seimbang bagi sesuatu cerun semulajadi. Ong dan Zaini (2001) menyatakan bahawa faktor yang menyebabkan jatuhan batuan terbahagi kepada faktor dalarnan, luaran dan mekanikal. Faktor dalaman yang dinyatakan ialah struktur geologi seperti sesar dan kekar mana kala faktor luaran iaitu luluhawa, hakisan, pengaruh air dan tumbuhan.. 1.5. Kaedah Kajian. 1.5.1 Kajian Awal. Kajian awal dilakukan dengan rnembuat kajian tentang rantau mengenai geologi kawasan kajian dan seluruh Sabah secara umumnya. Ianya penting untuk sebagai persecliaan awal untuk ke lapangan rnelalui penyediaan peta dasar kawasan kajian. Dengan menggunakan aplikasi 'Google Map',gambaran awal mengenai kawasan kajian dapat dikenalpasti melalui teknik penderiaan jauh. Kawasan kajian ditentukan dengan perbincangan dengan penyelia melalui peta tidak terhad lembar bemombor 30 dan 20 berskala 1:50000 yang boleh didapati daripada Jabatan Juruukur dan Pemetaan (JUPEM). Selain itu, rujukan dari jumal, tesis daripada pengkaji terdahulu juga digunakan untuk menambah pengetahuan tentang kawasan kajian.. 1.5.2 Kajian Lapangan. Kajian lapangan dijalankan untuk memetakan kawasan kajian dengan terperind dari segi geologi dan kejuruteraan. Kajian lapangan dilakukan pada cuti hujung minggu dan cuti pertengahan semester dan cuti semester sesi 2013/2014.. 6. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

Kelengkapan untuk ke kajian lapangan mestilah lengkap seperti peralatan geologi,peralatan alat tulis dan lain-lain. Alatan geologi yang telah dibawa ke lapangan ialah tukul geologi, kompas bruton, peta dasar,kanta tangan dan GPS mana kala alatan tulis seperti pen atau pensil, pembalis dan pita pengukur dan buku nota. Kamera juga dibawa bagi mengambil gambar untuk kawasan kajian. Selain itu, sediakan dahulu senarai untuk dibuat semasa dilapangan untuk kajian bag; memaksimumkan masa dl lapangan.. 1.5.3 Pemetaan Geologi Am Tujuan pemetaan ialah untuk memperbaharui peta yang sedia ada di mana menitikberatkan tentang penandaan jalan-jalan baru, mengenalpasti Jitologi dan struktur seperti sesar, kekar, lipatan dan lapisan. Selain itu,lokaliti juga ditanda untuk kajian geologi am dan kajian cerun seperti yang ditunjukkan dalam rajah 1.3.. 7. UMS. UNIVERSITI MALAYSIA SABAH.

'U. 'U. q. ~km '----Sk-'-al-a---'. PETUNJUK. a. ~. JALAN KERETAPI. ~. JALAN BERTURAP. ~-. 0 ] KONTUR SELA 20 METER. JALAN TIOAK BERTURAP. ~. -. SALIRAN. lOKALlTI. JAlAN PEJALAN KAKI. Rajah 1.3.Lokaliti yang telah dicerap.. 8. UMS UNIV RSITI MA. YSIA SABAH.

RUlUKAN Allagu NL Balguru, 1998. Sedimentation and Tectonic Evaluation of Southern Sabah, East Malaysia. Southeast Asia Research Gaup London University. Report No. 189. Basir Jasin, Sanudin Hj. Tahir dan Tating, F.F., 1991. Late Eocene Planktonic Foraminifera from Crocker Formation, Pun Batu, Sabah. Warta Geologi, (4), 187-191.. c.,. Benard, F., Muller, Letouzey, J., Rangin, C. dan Tahir, S., 1990. Evidence of Multiphase deformation in the Rajang-Crocker Range(Northern Borneo) From Landsat imagery interpretation:Geodynamics implications. Tectonophysics 183, 321-339 Bowen dan Bright, 1957. West Crocker Formation. Geology of Sarawak, Brunei, and West North Borneo, pp92-95. Collenette,P., 1958. The Geology and mineral resource in Jesseiton-Kinabalu area, North Borneo. Brit. Borneo Geol. Survey MemOir 6. Dong. et al, 2001,. Advance Numerical Techniques in Rock Slope Analysis-Applications and Limitation. Journal of United Engineering Foundation, Switzerland, pp. 615-624. Hoek dan Bray, 1981, Rock Slope Engineering. 3rd Edition. Institution of Mining And Metallurgy London, 359 pp. Hoek, E,. 2006. Practical Rock Engineering. University of Toronto. Ismail Abet. Rahim et. at, 2010, Slope Stability Evaluation of Selective Rock Cut Slope of the Crocker Formation, Kota Kinabalu, Sabah, proceeding of the South East Asia,Natural Resources and Environmental Management Conference(SANREM 2010 ,21-22 Nov 2010, Le Meridian Hotel, Kota Kinabalu. Jacobson, 1970, Gunung Kinabalu Area, Sabah. Geological Survey of Malaysia, Report 6. Malone, 1999, Slope Safety Systems for Asian Cities. Keyword Address. Proc. 2nd Int. Conf. Landslides Slope Stability and the safety of Infrastructure, Singapore. Muhd Barzani Gasim dan Brunette, 1987, Structure Behavior of Crocker and its Implication to Landslide, Ninth South Asian Geotechnical Conference. Bangkok. Ong dan Mohd. Zaini, 2001, Slope Safety Systems for Asian Cities. Keyword Adress. Proc. 2nd Int. Conf. Landslides Slope Stability and the Safety of Infrastructure, Singapore. Rodeano et at, 2011, Rockmass Quality of the Crocker Formation from Tamparuli, Sabah. Proceeding of National Geoscience Conference 2011 (NGC 2011) 10-12 Jun 2011, Putera Pasific Hotel, Johor. Rodeano, 2004, Study of Mass Movement along Bundu Tuhan to Kudasang Highway, Sabah, disertasi sarjana. Universiti Malaysia Sabah, Kota Kinabalu.. UMS. UNIV£RSITI MALAYSIA SABAH.

Sanudin dan Baba. 2007. Pengenalan kepada Stratigrafi. Universiti Malaysia Sabah. m.s 293. -330. Tating, 2003, Geology and landslide in the Northern Kota Kinabalu, Sabah, Graduate School of Science and Technology, Kumamoto University. Tongkul, F.,1987. The Sedimentology and Structure of the Crocker Formation in the Kota Kinabalu Area, Sabah. Proceedings Six Regional Conference on the Geology, Mineral and Hydrocarbon Resources of Southeast Asia, 6-12 July 1987, Jakarta, Indonesia Association of Geologist, 135-156 Tongkul, F., 1990. Structural Style and TectoniC of Western and Northern Sabah. Geo. Soc. Malaysia Bull. 27, 227-239. Tongkul, F., 2000. Sedimentologi. Universiti Kebangsaan Malaysia, Bangi. Tunner dan Schuster, 1996, landslide -Investigation and Mitigation Transportation Research Board and National Research Coundl, Special Report, Vol. 247, National Academic Press, Washington, D.C. 673 ms. UMS. UNIVEASITI MALAYSIA SABAH.