T GÓC NHÌN C A D CH
Ừ
Ủ
Ị
GI : D CH T A Đ PHIM
Ả
Ị
Ự
Ề
TI NG ANH SANG TI NG
Ế
Ế
VI T – M T S NGUYÊN
Ệ
Ộ
Ố
T C VÀ CHI N L
Ắ
Ế
ƯỢ
C
ThS. Hà Th Vũ Hà
ị
1. Đ t v n đ
ặ ấ
ề
2. C s lý thuy t
ơ ở
ế
2.1. T a đ phim và ch c năng c a nó
ự
ề
ứ
ủ
2.2. V n t t v d ch t a đ phim ti ng Anh
ắ ắ ề ị
ự
ề
ế
2.3. M t s tính ch t c a t a đ phim ti ng Anh
ộ ố
ấ ủ ự
ề
ế
2.4. M t s nguyên t c trong d ch t đ phim ti ng Anh
ộ ố
ắ
ị
ự ề
ế
2.5. M t s chi n l
ộ ố
ế ượ
c d ch t a đ kh thi
ị
ự
ề
ả
3. N i dung nghiên c u
ộ
ứ
3.1. Câu h i nghiên c u
ỏ
ứ
3.2. Ph
ươ
ng pháp nghiên c u
ứ
3.3. K t qu và th o lu n
ế
ả
ả
ậ
(1) Ch ra m t s tính ch t đ c tr ng c a tiêu
ỉ
ộ ố
ấ ặ
ư
ủ
đ phim ti ng Anh.
ề
ế
(2) Rút ra các nguyên t c b ích trong vi c d ch
ắ
ổ
ệ
ị
tiêu đ phim t ti ng Anh sang ti ng Vi t.
ề
ừ ế
ế
ệ
(3) Thông qua vi c phân tích tiêu đ c a m t s
ệ
ề ủ
ộ ố
các b phim đã đ
ộ
ượ
c chi u trên TV cũng nh t i
ế
ư ạ
các r p chi u phim, rút ra m t s chi n l
ạ
ế
ộ ố
ế
ượ
c
giúp vi c d ch tiêu đ phim t ti ng Anh sang
ệ
ị
ề
ừ ế
Ph
ươ
ng pháp nghiên c u
ứ
Theo Kolstrup (1996), ch c năng c
ứ
ơ
b n và quan tr ng nh t c a t a đ
ả
ọ
ấ
ủ
ự
ề
phim chính là giúp t o s khác bi t
ạ
ự
ệ
gi a m t b phim và t t c các b
ữ
ộ
ộ
ấ
ả
ộ
phim khác. T a đ phim có th ph n
ự
ề
ể
ả
ánh c t truy n, ch đ chính c a phim
ố
ệ
ủ ề
ủ
hay các ý ni m liên quan đ n b phim.
ệ
ế
ộ
Nó cung c p cho ng
ấ
ườ
i xem hi u bi t
ể
ế
v b phim, dù là m t cách tr c ti p
ề ộ
ộ
ự
ế
T a đ phim còn mang vai trò đ c bi t khác, đó là khi nó
ự
ề
ặ
ệ
quy t đ nh s c h p d n c a b phim đ i v i khán gi . Nó
ế ị
ứ
ấ
ẫ
ủ
ộ
ố ớ
ả
s thu hút s chú ý c a khán gi vào b phim đó.
ẽ
ự
ủ
ả
ộ
Theo tác gi Barnwell (1986), d ch t c là
ả
ị
ứ
thu t l i m t cách chính xác nh t có th
ậ ạ
ộ
ấ
ể
n i dung c a thông đi p g c ngôn ng
ộ
ủ
ệ
ố ở
ữ
ngu n, sao cho thông đi p đó nghe th t
ồ
ệ
ậ
t nhiên ngôn ng đích (ngôn ng
ự
ở
ữ
ữ
đ
ượ
c d ch sang).
ị
Zaky (2000) cũng đ nh nghĩa d ch thu t
ị
ị
ậ
là m t ho t đ ng nh m m c đích truy n
ộ
ạ
ộ
ằ
ụ
ề
đ t ý nghĩa c a m t thông đi p t ngôn
ạ
ủ
ộ
ệ
ừ
ng này sang ngôn ng khác, ch không
ữ
ữ
ứ
ph i là s r p khuôn nguyên xi t ng
ả
ự ậ
ừ
ữ
ho c c u trúc ng pháp c a thông đi p
ặ
ấ
ữ
ủ
ệ
T a đ phim ti ng Anh ng n g n, xúc tích nh ng da d ng
ự
ề
ế
ắ
ọ
ư
ạ
Home Alone
( nhà
Ở
m t mình) là t a đ
ộ
ự
ề
hoàn h o dành cho m t
ả
ộ
b phim nói v c u bé
ộ
ề ậ
không may b b quên
ị ỏ
nhà m t mình khi c
ở
ộ
ả
gia đình đi ngh l
ỉ ễ
Giáng Sinh xa và c u
ở
ậ
đã h g c hai tên tr m
ạ ụ
ộ
trong chính căn nhà c a
ủ
Pretty Woman
(Ng
ườ
i đàn bà đ p) là t a đ c a b phim nói
ẹ
ự
ề ủ
ộ
v m t cô gái không may m n ph i làm gái làng ch i đ ki m
ề ộ
ắ
ả
ơ ể ế
s ng nh ng mang v đ p không ch b ngoài mà trong
ố
ư
ẻ ẹ
ỉ ở ề
ở
Lala Land (Nh ng k kh m ng m ) dù không nói lên rõ r t n i dung c a ữ ẻ ờ ộ ơ ệ ộ ủ
phim nh ng mang tính g i m cao và v n th hi n tinh th n c a b phim – ư ợ ở ẫ ể ệ ầ ủ ộ
m t b phim âm nh c, dù không có x s nào tên Lala trong phim nh ng ộ ộ ạ ử ở ư
xuyên su t c b phim là th gi i c a hai con ngố ả ộ ế ớ ủ ười mang ước m cháy ơ
M t s nguyên t c trong d ch t a đ
ộ ố
ắ
ị
ự
ề
phim ti ng Anh
ế
Trung thành v i ng c nh
ớ
ữ ả
Cân nh c lo i phim
ắ
ạ
Ý th c v s khác bi t văn hóa
ứ
ề ự
ệ
S k t h p c a các hi u ng th
ự ế ợ
ủ
ệ ứ
ươ
ng m i và
ạ
Flipped
(Phải lòng)
Cân nh c lo i phim
ắ
ạ
•Action/action adventure – Hành đ ng, phiêu l uộ ư (Indiana Jones, Die Hard, Pirates of Caribbean, The Avengers, The Dark Knight Trilogy, Iron Man, Mission: Impossible, First Blood, The Expendables, Kill Bill, Sherlock Holmes…)
•Comedy/romantic comedy – Hài/lãng m nạ (Pretty Woman, When Harry met Sally, My Big Fat Greek Wedding, Annie Hall, Roman Holiday, Sleepless in Seattle, Knocked Up, Love Actually, Notting Hill, Breakfast at Tiffany’s, 10 Things I hate about You, She’s the Man…)
•Drama – Chính k chị (The Shawshank Redemption, Good Will Hunting, Casablanca, Citizen Kane, To Kill a Mockingbird, The Godfather, 12 Angry Men, Million Dollar Baby, Raging Bull, A Beautiful Mind, Changeling, Eternal Sunshine of the Spotless Mind…)
•Horror/Thriller – Kinh dị (Psycho, The Exorcist, The Shining, A Nightmare on Elm Street, The Evil Dead, Poltergeist, Friday the 13th, Night of the Living Dead, Rosemary’s Baby, Halloween, Carrie, Jaws, Saw, The Grudge, Candyman, Final Destination…)
•Crime/gangster – Hình s t i ph mự ộ ạ (The Godfather, The Departed, The Untouchables, Road to Perdition, Scarface, The Public Enemy, Goodfellas, Pulp Fiction, Donnie Brasco, Gangs of New York, Little Caesar, The Town…)
•Fantasy – Gi tả ưởng (Harry Potter films, The Lord of the Rings, The Wizard of Oz, King Kong, Twilight Saga, It’s a Wonderful Life, The Chronicles of Narnia, Pirates of Caribbean, Star Wars, Percy Jackson, The Hobbit, The Princess Bride, Labyrinth…)
•Animation – Ho t hìnhạ (Snow White and the Seven Dwarfs, Who Framed Roger Rabbit, Toy Story, Shrek, Finding Nemo, Ice Age, Madagascar, How to Train your Dragon, The Lion King, Rango, Brave, Wall-E, Kung fu Panda, Up, Cars, Ratatouille…)
•Epics/historical – L ch sị ử (Gone with the Wind, Titanic, Ben-Hur, The Lord of the Rings, Schindler’s List, Gladiator, Spartacus, Saving Private Ryan, Lawrence of Arabia, Elizabeth, Gandhi, Troy…)
Ý th c v s khác bi t văn hóa
ứ
ề ự
ệ
S k t h p c a các hi u ng th
ự ế ợ
ủ
ệ ứ
ươ
ng m i và
ạ
th m m
ẩ
ỹ
27 Dresses (27 l n cầ ưới)
Head over Heels (B t đắ ược tình yêu)
Win a Date with Ted Hamington (Th m i ế ớ
Storks
(Ti u đ i
ể
ộ
cò bay)
Now You See Me
(Phi v th k )
ụ ế ỷ
Zootopia
(Phi v
ụ
M t s chi n l
ộ ố
ế ượ
c d ch t a đ kh thi
ị
ự
ề
ả
Gi nguyên t a đ (Keeping the original)
ữ
ự
ề
D ch nghĩa đen (Literal translation)
ị
D ch kèm gi i nghĩa (Explication)
ị
ả
D ch thích nghi (Adaptation)
ị
Cung c p m t t a đ m i (Providing a new
ấ
ộ ự
ề ớ
Gi nguyên t a đ (Keeping the original):ữ ự ề
Romeo and Juliet, Evita, Batman & Robin, King Kong, Titanic, Casablanca, Chicago, Manhattan…
D ch nghĩa đen (Literal translation):ị
Jurassic Park – Công viên k Jura, ỷ Mission Impossible – Nhi m v ệ ụ
b t kh thi, ấ ả Mr. and Mrs. Smith – Ông bà Smith, Independence Day –
Ngày đ c l p, ộ ậ Toy Story – Câu chuy n đ ch i, ệ ồ ơ Ant Man – Người
ki n, ế Spider Man – Người nh n, ệ Iron Man – Ngườ ắi s t, The Matrix
– Ma tr n, ậ The Silence of the Lambs – S im l ng c a b y c u, ự ặ ủ ầ ừ A
Beautiful Mind – M t tâm h n đ p, ộ ồ ẹ High School Musical – Nh c ạ
k ch trung h c, ị ọ Finding Nemo – Đi tìm Nemo, Sleeping with the
Enemy – Ng v i k thù, ủ ớ ẻ Saving Private Ryan – Gi i c u binh nhì ả ứ
Ryan, True Lie – L i nói d i chân th t, ờ ố ậ The Danish Girl – Cô gái Đan
D ch gi i thích (Explication)
ị
ả
Shrek
(Shrek – Gã
ch n tinh t t b ng)
ằ
ố ụ
Frozen
(N hoàng
ữ
băng giá)
Troy
(Tr n chi n
ậ
ế
D ch thích nghi (Adaptation)
ị
Cung c p m t t a đ m i (Providing a
ấ
ộ ự
ề ớ
new title)
Now You See Me (Phi v th k )ụ ế ỷ
Kramer vs. Kramer (Gà tr ng nuôi con)ố
Must Love Dogs (Đi u ề
(1) Ch ra m t s tính ch t đ c tr ng c a tiêu
ỉ
ộ ố
ấ ặ
ư
ủ
đ phim ti ng Anh.
ề
ế
(2) Rút ra các nguyên t c b ích trong vi c d ch
ắ
ổ
ệ
ị
tiêu đ phim t ti ng Anh sang ti ng Vi t.
ề
ừ ế
ế
ệ
(3) Thông qua vi c phân tích tiêu đ c a m t s
ệ
ề ủ
ộ ố
các b phim đã đ
ộ
ượ
c chi u trên TV cũng nh t i
ế
ư ạ
các r p chi u phim, rút ra m t s chi n l
ạ
ế
ộ ố
ế
ượ
c
giúp vi c d ch tiêu đ phim t ti ng Anh sang
ệ
ị
ề
ừ ế
Ph
ươ
ng pháp nghiên c u
ứ
Khách th nghiên c u
ể
ứ
Công c thu th p s li u
ụ
ậ
ố ệ
B ng câu h i kh o sát: g m 5 câu
ả
ỏ
ả
ồ
h i t p trung vào kh o sát nh ng
ỏ ậ
ả
ữ
n i dung sau:
ộ
• Nh ng tr ng i mà các d ch gi
ữ
ở
ạ
ị
ả
g p ph i khi d ch t a đ phim.
ặ
ả
ị
ự
ề
• Các chi n l
ế ượ
c/cách ti p c n c a
ế
ậ
ủ
các d ch gi khi d ch t a đ phim.
ị
ả
ị
ự
ề
K t qu và th o lu n
ế
ả
ả
ậ
Câu h i 1:
ỏ
B n g p ph i nh ng tr ng i nào khi
ạ
ặ
ả
ữ
ở
ạ
d ch t a đ phim t ti ng Anh sang ti ng Vi t?
ị
ự
ề
ừ ế
ế
ệ
Quá nhi u
ề
thành ng ,
ữ
t lóng,
ừ
thu t ng …
ậ
ữ
S khác bi t
ự
ệ
v văn hóa
ề
C u trúc câu
ph c t p
ấ
ứ ạ
Nh ng tr
ng i khác
ạ
ữ
ở
Câu h i 2:
ỏ
B n s d ng chi n l
ạ
ử ụ
ế
ượ
c/cách ti p c n
ế
ậ
nào khi d ch t a đ phim t ti ng Anh sang ti ng
ị
ự
ề
ừ ế
ế
Vi t n u không th gi nguyên t a đ ti ng Anh?
ệ ế
ể ữ
ự
ề ế
D ch nghĩa đen
ị
24%
D ch kèm gi i thích
ị
ả
27.7%
D ch sau khi d ch phim
ị
ị
24%
D ch tr
ị
ướ
c khi d ch phim
ị
2.4%
D ch thích nghi (có s a đ i
ị
ử
ổ
ho c thêm th t)
ặ
ắ
20.7%
Cung c p t a đ m i
ấ ự
ề ớ
1.2%
Câu h i 3:
ỏ
Theo b n, th nào là m t t a đ d ch t t?
ạ
ế
ộ ự
ề ị
ố
Ng n
ắ
g n &
ọ
chính
xác
n
Ấ
t
ượ
ng,
g i tò
ợ
mò
Nghe t
ự
nhiên
trong
ti ng
ế
Vi t
ệ
Có tính
th m
ẩ
m
ỹ
T t c
ấ ả
các y u
ế
t trên
ố
Ý ki n
ế
khác
Câu h i 4:
ỏ
B n nghĩ gì v các t a đ d ch c a các
ạ
ề
ự
ề ị
ủ
b phim chi u r p và chi u trên TV Hà N i hi n
ộ
ế ạ
ế
ở
ộ
ệ
nay?
T t
ố
Khá t t
ố
Không
t t
ố
Ý ki n khác
(tr u t
ừ ượ
ế
ng,
khó hi u…)
ể
Câu h i 5:
ỏ
T a đ phim nào b n thích nh t?
ự
ề
ạ
ấ
(Xin hãy ghi c t a đ g c và t a đ d ch)
ả ự
ề ố
ự
ề ị
H u h t các t a đ phim yêu thích c a các d ch
ầ
ế
ự
ề
ủ
ị
gi đ u là các t a đ phim n i ti ng, đ
ả ề
ự
ề
ổ
ế
ượ
c
khán gi yêu thích và đ u đáp ng đ
ả
ề
ứ
ượ
c nh ng
ữ
yêu c u trong vi c d ch t a đ . Có th th y
ầ
ệ
ị
ự
ề
ể
ấ
đ
ượ
c s đa d ng v ch ng lo i phim và cách
ự
ạ
ề
ủ
ạ
K t Lu n
ế
ậ
Bài nghiên c u đã đ
ứ
ượ
c th c hi n v i m c đích đem đ n
ự
ệ
ớ
ụ
ế
m t cái nhìn sâu s c h n v t a đ phim trong ti ng Anh
ộ
ắ
ơ
ề ự
ề
ế
cũng nh các nguyên t c và chi n l
ư
ắ
ế ượ
c có th đ
ể ượ
c áp
d ng trong vi c d ch t a đ phim t ti ng Anh sang ti ng
ụ
ệ
ị
ự
ề
ừ ế
ế
Vi t. Thông qua b ng câu h i kh o sát dành cho các d ch
ệ
ả
ỏ
ả
ị
gi d ch phim chuyên nghi p, bài nghiên c u đã làm rõ
ả ị
ệ
ứ
đ
ượ
c các tr ng i mà các d ch gi có th g p ph i trong
ở
ạ
ị
ả
ể ặ
ả
quá trình d ch t a đ phim, cũng nh nh ng cách ti p
ị
ự
ề
ư
ữ
ế
c n và các chi n l
ậ
ế ượ
c mà các d ch gi s d ng. Bên c nh
ị
ả ử ụ
ạ
đó, nh n đ nh c a các d ch gi v ch t l
ậ
ị
ủ
ị
ả ề
ấ ượ
ng c a các t a
ủ
ự
đ d ch c a các phim chi u r p và chi u trên TV cũng
ề ị
ủ
ế ạ
ế
Tài li u tham kh o
ệ
ả
Barnwell, K. (1986). Bible Translation. Dallas: Summer Institute of
Linguistics.
Bùi Ti n B o & Đ ng Xuân Thu (1999). ế ả ặ Interpreting and Translation
Course Book. Hà N i: NXB Giáo D c.ộ ụ
Dimitriu, I. (2002). Translation, Diversity and Power: An Introduction.
Current Writing Vol. 14. Issue 2.
Kolstrup, S. (1996). The Film Title and Its Historical Ancestors, P.O.V., No.
2.
Pujitha, R. (2016). Top 10 Film Genres List. Retrieved December 15th
2016 from http://listdose.co/top-10-film-genres-list/
Riazi, A. (2002). The Invisible in Translation. Translator Journal, Vol. 7,
No. 2.
Steinsaltz, D. (2001). What’s German for G. I. Joe? How film titles travel.
Retrieved December 24th 2016 from http://www.steinsaltz. me.uk/papers/film.pdf
Zaky, M. M. (2000). Translation and Meaning. Translator Journal, Vol. 4,
