Sejarah Kaum Murut

11 

Loading....

Loading....

Loading....

Loading....

Loading....

Teks penuh

(1)

Perkataan ‘Murut’ di Sabah merujuk kepada

Perkataan ‘Murut’ di Sabah merujuk kepada

kumpulan penduduk yang

kumpulan penduduk yang

tinggal di lereng bukit atau tanah tinggi di

tinggal di lereng bukit atau tanah tinggi di

pedalaman yang mempunyai

pedalaman yang mempunyai

hubungan rapat dengan suku kaum Dusun

hubungan rapat dengan suku kaum Dusun

Di Sabah, kumpulan masyarakat Murut ini

Di Sabah, kumpulan masyarakat Murut ini

tidak seragam kerana mereka

tidak seragam kerana mereka

mengamalkan bahasa dan adat yang

mengamalkan bahasa dan adat yang

berbeza-beza 

berbeza-beza 

SEJARAH KAUM MURUT

SEJARAH KAUM MURUT

(2)

SEJARAH KAUM MURUT

Kawasan petempatan masyarakat Murut mengikut

subetnik kepada dua golongan iaitu Murut dataran

tanah rendah dan Murut dataran tanah tinggi Murut

daataran tanah rendah terdiri daripada Murut !abai

dan Murut "imugon yang mendiami tanah rata

Keningau Manakala Murut tanah tinggi pula adalah

golongan yang terbesar mendiami kawasan tanah

tinggi di Sabah #olongan ini dipe$ahkan kepada

beberapa kumpulan besar

(3)

Akar kata “purut”

- Berian

- Hantaran Mas Kahwin

Dikaitkan dengan pelbagai nama yang berunsurkan

alam sekeliling di mana mereka berorentasi.

Misalnya, “hill people” dan “man o wood”

“Burut” yang membawa maksud se!enis

tumbuh-tumbuhan berubi yang digemari oleh Kaum Murut

SEJARAH KAUM MURUT

(4)

PANTANG LARANG KAUM MURUT

K%&'()*'!

• "elepas bayi lahir,nama tidak akan diberi serta merta untuk elakkan perkara buruk menimpa.

• #ama diberi berdasarkan nama alam semula !adi atau disebabkan sesuatu peristiwa

• #ama orang Murut !uga berkemungkinan bertukar beberapa kali dan ini bergantung kepada keadaan yang berlaku di sekeliling mereka umpamanya !ika seseorang itu kerap sakit atau ada orang meninggal dunia dan kebetulan nama mereka adalah sama.

P%*K'(+)!'!

• "istem meminta $barian$ atau hantaran sampai mati berlaku untuk mengukuhkan pertalian antara keluarga kedua belah

pihak.

• Keluarga pihak perempuan berhak meminta atau mengambil sesuatu daripada harta atau milik anak menantu lelaki mereka.

"ekiranya adat ini diingkari, maka menantu lelaki tersebut akan menerima risiko yang berat iaitu boleh dipisahkan daripada isterinya atas arahan ketua adat.

• %ika &ua&a mendung,keberangkatan ke rumah pengantin lelaki ditangguh sehingga &erah '(engantin yang terkena air hu!an

pada perkahwinan akan mudah dapat penyakit)

• %ika ada kematian pada hari perkahwinan, keberangkatan ditangguhkan sehingga hari esok '!ika diteruskan, salah seorang

dari pasangan itu akan mati)

• "ewaktu kedua pengantin turun tangga dan tinggalkan rumah, mereka dilarang menoleh ke belakang 'diper&ayai salah

seorang keluarga pihak perempuan akan dikahwini oleh keluarga pengantin lelaki).

• %ika melalui !alan sungai, pengantin mesti diangkat.'!ika terkena air, diper&ayai anak sulung pasangan itu akan mati) • "etelah genap seminggu berada di rumah suaminya, si isteri akan kembali ke rumah ibu bapanya untuk mengambil

barang-barang kepunyaannya yang masih belum dibawa. Kedua-dua pasangan itu dikehendaki pulang pada hari itu !uga.

• "elang sebulan, pasangan itu akan kembali ke rumah ibu bapa perempuan selama empat hari. Kemudian pasangan itu

(5)

PANTANG LARANG KAUM MURUT

K%M'")'!

• %ika berlaku sebarang kematian, keluarga si mati akan memukul $gong$ dengan pukulan yang tertentu. "esiapa yang mendengar gong atau bunyi tersebut dengan serta merta perlu berhenti daripada melakukan peker!aan yang sedang dibuatnya, umpamanya sedang berburu, berladang atau menangkap ikan. • Ahli rumah yang bertindak sebagai penghantar utusan kematian !uga perlu balik ke rumah pada hari yang sama dan !ika tidak diper&ayai dia

akan ditimpa ke&elakaan. • Mayat akan dimandi dan dipakaikan dengan ba!u yang bersih dan &antik. Ketika itu ahli keluarga atau saudara perempuan si mati akan meratapi

kematian tersebut sebagai tanda kesedihan.

• Mayat akan berada di rumah selama dua hari sebelum dimasukkan ke dalam ta!au yang dipanggil bangkalan di kalangan masyarakat Murut. *a!au tersebut akan ditutup dengan kayu dan di atasnya dipasang lampu ke&il bertu!uan untuk menakutkan hantu syaitan. • (ada malam keempat mereka akan bersuka ria sebagai tanda menghormati malam terakhir mayat tersebut berada di rumahnya. Keesokannya di awal pagi ta!au mayat akan diusung dengan menggunakan usungan kayu ke tanah perkuburan. Ketika ini keluarga si mati, terutama kaum perempuan akan menangis kerana mereka per&aya dengan berbuat demikian, roh si mati akan selamat sampai ke syurga disamping bertu!uan mengu&apkan selamat !alan kepada si mati. • Bagi sesiapa yang menghantar ta!au mayat tersebut, mereka akan dikenakan pantang larang tertentu selama empat hari. (antang larang !uga

(6)

 K 

 E U N I K A N K A U M

 M U R 

 UT

arian Sampai Mati

Dalam pengertian adat “Barian "ampai Mati” ialah Barian atau dalam bahasa Melayu “Mas Kahwin”

dan dalam bahasa +nggeris “Dowry”. Barian ialah nama yang diberi oleh masyarakat Murut bagi

menun!ukkan mas kahwin ataupun barang-barang hantaran daripada keluarga pihak lelaki kepada

keluarga pihak perempuan semasa perkahwinan berlangsung. leh demikian, “Barian "ampai Mati”

bermaksud mas kahwin atau barang-barang hantaran yang dituntut atau diminta oleh keluarga pihak

perempuan daripada keluarga pihak lelaki bermula dari perkahwinan sehingga ke akhir hayat.

Adat “Barian "ampai Mati” sudah lama diamalkan se!ak aman nenek moyang lagi oleh

masyarakat Murut di "abah. Apabila gadis Murut dikahwini oleh lelak pilihan keluarga atau pilihan

sendiri, barian akan terus ditagih oleh keluarga pihak perempuan sehingga ke akhir hayat. Meskipun

sudah beranak pinak dan umur sudah men!angkau / hingga 0/ tahun, tetapi keluarga pihak

perempuan masih meminta barian daripada pihak lelaki. Masyarakat Dusun dan masyarakat lain di

"abah mengatakan bahawa gadis Murut yang dikahwini memiliki barian atau hantaran mas kahwin

yang sangat mahal berbanding suku kaum lain di Malaysia.

(7)

 K 

 E U N I K A N K A U M

 M U R 

 UT

"arian "radisional Kaum Murut

Masyarakat kaum Murut !uga terkenal dengan “*arian 1ansaran” dan “*arian Mangunatip”

yang penuh tenaga. Kebanyakan upa&ara keramaian, tarian-tarian ini laim ditarikan kerana

muiknya ran&ak serta bersimbolik. "emasa pesta menuai diadakan, penari-penari kaum Murut ini

akan membuat persembahan di Bandar-bandar sehingga men!adi suatu daya tarikan kepada para

pelan&ong dalam dan luar #egara. 2alaupun terdapat sedikit sebanyak unsur tarian ini telah diubah

namun makna serta gaya tariannya masih tidak ter!e!as. *arian Mangunatip misalnya mempamerkan

unsur kegagahan yang ada dalam kaum Murut serta bertu!uan untuk memu!uk roh-roh nenek

moyang mereka agar dapat men!aga mereka. (enari-penari tarian ini menyelitkan gugusan padi

yang sudah dituai dan !uga kepala mangsa pada pinggang mereka.

3aya tarian Mangunatip ini amat unik serta mempesonakan dimana lelaki yang memegang

parang akan melompat ke atas bambu yang disusun selang-seli oleh penari-penari lelaki lain.

"elepas itu, penari yang berada di atas itu akan dianggap sebagai seorang pemburu yang

menggunakan penyumpit iaitu buluh yang dimasukkan se!enis sumpit untuk meme&ahkan belon

yang disediakan. Alunan muik daripada gendang kulit serta somputon akan mengawal rentak tarian

(8)
(9)

 K 

 E U N I K A N K A U M

 M U R 

 UT

'dat Kematian Kaum Murut

Adat kematian dalam masyarakat Murut, mereka akan mengebumikan mayat. Mereka akan

melakukan mengebumikan mayat bergantung kepada pun&a kematian seseorang itu. "esuatu kes

kematian perlu diuruskan dengan tertib dan baik dengan mengikuti adat-adat tertentu. Hal ini

bertu!uan bagi mengelakkan daripada berlakunya sebarang ben&ana atau musibah. *erdapat tiga

proses dalam pengebumian mayat dalam kaum Murut iaitu semasa kematian, pengebumian, dan

selepas pengebumian.

"emasa kematian, ahli keluarga si mati akan memukul gong dan ketika gong dipukul, semua

penduduk perlu berhenti daripada melakukan akti4iti masing-masing. %ika terdapat penduduk tidak

berhenti daripada melakukan peker!aan semasa gong dipukulkan, seluruh penduduk akan didenda

iaitu memberi seekor khinir kepada ahli keluarga si mati. "elepas itu, mayat akan dimandikan dan

setelah itu mayat akan dipakaikan dengan pakaian yang &antik serta bersih. Mayat akan berada di

rumah selama dua hari sebelum dimasukkan ke dalam ta!au iaitu bangkalan kaum Murut. *a!au akan

ditutup dengan kayu dan di atasnya diletakkan lampu ke&il bagi menakutkan hantu syaitan. (ada

hari kedua, ta!au akan dibawa keluar dari bilik tepat pukul 56.// tengah malam dan ketika ini ahli

(10)

 K 

 E U N I K A N K A U M

 M U R 

 UT

'dat Kematian Kaum Murut

(ada malam keempat, mereka akan bersuka ria sebagai menghormati malam terakhir si mati

berada dirumah. Keesokan harinya, ta!au mayat akan diusung dengan menggunakan

usungan kayu ke tanah perkuburan. Ketika ini, ahli keluarga perempuan si mati akan menangis

kerana mereka per&aya akan roh si mati akan selamat ke syurga dan bertu!uan mengu&ap selamat

 !alan.

(roses yang kedua iaitu semasa pengebumian gong akan dibunyikan sepan!ang !alan ta!au

dihantar ke tapak pengebumian dan ta!au tersebut akan dihias dengan manik-manik beraneka

 warna dan dipaku dengan kayu yang berukir. Ketika ini mereka akan meraikan ma!lis

makan-makan.

"eterusnya proses yang terakhir iaitu selepas pengebumian, ahli keluarga akan meletakkan tiga

potongan bara setelah empat hari ta!au di tanah perkuburan. Bara-bara tersebut akan dikawal

apinya oleh keluarga si mati, supaya roh si mati tidak dapat meniup api tersebut kerana mereka

per&aya sekiranya si mati dapat meniup api sehingga menyala kemungkinan rumah tersebut

ditimpa ben&ana. Adat tolak bala akan diadakan bagi menandakan pantang larang adat kematian

(11)

Figur

Memperbarui...

Referensi

Memperbarui...

Related subjects :