•
A
0•1885. No. 51. Donderdag 30 April. Jaargang .
•
NIEUWS en ADVE TENTIE-BLAD.
Uitsluitend Agent vo·or Europa E. ELSBAOH ( 107 Rue Ordener) te Parijs .
Abonnementsprljs
f'
7.50 uer h11.l~j11ar bii vooruitbetaling.lets over Inlandsch Onderwijs.
U-el ~jk b hu l w1t<1it 111 z:1k inland ch ou- derwijs de wind tb1rns uit eeu :imleren boek.
Men schijut te Bitbtvin tot de overtuigiuo· tc Zlin gekomen - wel wat liwt - d11t 's Li'lnds gelJeo. voortleeli~·er kunuen gepliwtst wonlen dan rn de kostuu.re procfnemiugen, waarvi1u de nitkomsten geenszius a~n de verwachtiug be- antwoonlden.
De ziw.k is echter van te veel gewicht, te zeer ook bet wachtwoord onzer dagen, dau da.t ze niet telkens ouder de anndfl.cht wn Wor- den gebrncht, inzonderheid w:innear eene front- vemndering der R ~6eeriug als onlttugs cfo,artoe de gereede aauleidiug geeft.
Bekeud is de un.u we verwant::ichap clie er bij den inlander bestaat tusschen godsdienst en onderwijs. Dit verband IS herbaiddelijk aan~e
tooml, het omlerwerp zelf bij voortduring be- hamleld geworcleu door lieclen, welke zich rn nauwe Mnraking met den inlander wisten te stellen en die uit hunne ervaring reeds memg opmerkelijk kijkje m de inlandsche huishou- ding wisten te geveu, liellen die van het on- danvijs niet hunne ko twinning maken maar ban roeprng en 1evenscloe1 - de zendelingen.
Het is niet onwn.arschijnlijk d,it de b~sd1 u- wingeI1 en. daadu1keu door hen over de zaak medegedeeld. m verband met de uitkomsten zelve, van invloed zgn geweest op de jongste verordeningen omtrent inland.sch onclerwijs.
Zoo toonde de zencleling Grnaflancl a11.n, dtit het inland.sch onderwijs staat bu ilen du inlitnclsche ll111atsch11.ppij, cln.t ouders, die vroe:;er zel ve de cbool be;wehten, een tegenzin aan den tlag leg- gen er hunne kinderen heen fa zenden en bet nut
van schoolkennis problematisch achten voor rneu- schen, die voorbe.stemd zgn om met haudenar-
beid den kost te verdienen.
De zend.eling "N' em«len burg gronclde zu u on- derwijsstelsel op awB ·howuiny, d oefening van de zintuigen en van het gebruik der ledP1mi- ten, bet kennisnemen van al wat <len leerling omringt, enz. De gekleurde schoolprenten, se- dert door de firma G. Kolff , Co in den han- d.el gebracbt, rnrschaffen voor bet laatste een welkome leiddraad.
De werkzu.ambeid van den zendeling Kruijt te Modjowarno, van Kreemer te Sewaroe i,;;
bekend, eveneens de noeroenswaardige uitkom- sten vnn de zencling m de ~Iinahassa. Het 15o<lsdienstonclerwijs treeclt daarbij op den voor- grond: bt-ide geme@ten van inland che cbris-
Fe u i 11 et o n.
ALS COMMENSAAL
.EE~ \'F.BTELLl:\G
INN EGEN HOOl!~DSTUKKEN.
.\Cl!TSTE HoornsTLI\.
( "Vc1·vol~.)
»Dat b!·\elje is, geluof ik, hier terecht. mijnheer?'' zeide hij.
,,Ju t, mijnheer: de n::Hltll staat er op, zooals u ziet."
iiAls ik wel ondr1Ticht hen." ging \Villcm voort, JHlan is daarup <le groolt>. [ll'ij; ge,·allen."
»Op Lllt brid:je rnijnheer? Vraag excuus ! llier heeft u de lijstPn; daai· ;1.aat uw nu1111ner ·110()(l, dat is gi~teren °uitgt>l;omen met een nict."
»Met cen 111e1?" sprnk \V11lem met een glirnlach alsof hij aan scherts tlacht.
»\Vel zrkcr mijnbeer, u ziet het immers zelf."
11En ik heb juist gisternn gezicn dat op dit num- mcr . . .
»Pardon! De hondc?·dd11ize11cl is eergisleren al ge- ,·allen op numml'r ·11 GOO, zooals u trnuwens hier ook zien kunt. n~t scheelt we! nie1. \•erl, maar ....
»Maar mi.nheer dat rnoet ccn abuis zijn, een
De Soeraka1·tasclie Oourant ver&chijnt clriemeal 's \\'eeks: Dinsda.q.~ .. Donfle1·tltigs en
Zaterdtigs, uitg-c,.onclerd foc~tLlngen.
teneu bezitten eene kerk, bet zun scholen ml'I den bijbel.
Duell \rn:tr de hcer GraafLrnd heeu wil dat 1s. het goclsJienstiQ" ... '-' beo·insel on11.1mo-1w chten 0 \"")
littcnde, nn.ar eene inbndsche i11d11,t1·ie school.
De sd10ol, ze~t hij, nrnet dicnen om ht kiml vau.nligheitl te leereu in het gebruik zijn~r bau- dPn en alleen cbt geLleelte van bet gewoon schoolonderwijs moet behonden blijven, wat lrnns heeft op toepa1;;sing rn een javiiansch leveu.
De arbeid moet rn eere komen; daartoe IS tle jeugJ tle ge chikste tijcl en de s_chool de geschikste ph1ats.
En inderd11<Ld, aan handigheid ontbreekt bet den inlander wn.11.rlijk niet, "el aan oordeel en
mank.
\Vie ,;iet hier niet de Wtjde afotand tnsschen deze meer gezonde beschou wing cler kwestie en de ricbting wellrn tlen inlander eene plaats 11ls djoeroe toelis, magnng, of iets dergelijks al hoogste levensdoel voorspiegelt. Het streven naar bet klerkschap overheerscht bij de inland- sche jeugd iecler ander - getuige de bonderde iulandsche knapen aiiu de scholen tr l\Iaclioen en elders - en bet IS niet gewaaacl zoodaniae ziekelijke rich ting, welke copieeren° als eene e~:,
ploegen als eene oneer leert beschouwen, voot een deel op rekeniug te stellen van den geest b~j het onderwijs.
Een inln.nder die b. v. rn eene suikerfobriek de proeven afgluurt wa11rmede een ingenieur hij llet stoJmwezen zich van den deugdelijk- hei<l der machinerie overtuigt, clenkt er weinig a"n dat een zooLlanig technicus eenmaal zelf aan de bankscbroef en voor de smiclse stond.
Hij IS er nog rn het geheel uiet van overtuigd chit »pour s1iv0Ir uue chose il faut l'avoir ap- pris". Do ch dat er w~l degelijk timrnerhout rn hem steekt wanneer hij mnar eErst goed onderleicl is, bewijst menig voortreffelijk m- landsch werkmau en machinist, bewijst ook de guustige getuigeuis meermalen door Hol- landsche en Engelsche rngemeurs afgelegd over inlumlers, die ZIJ m de gelegenheid waren ga- de te slaan iian Soernbajasche ruachineriefa- brieken, Goavernements inricbtingen of op landelij ke omlernemingen.
Daar nu de Jarnnen een landbouwend volk zgn. bedeehl met zeer conservn.tieve neigrngen, zoo IS populair lamlbou wonderwijs d11tgen>J wat de groote massa dt:ls >Olin: het mee3t behoeft.
Er zullen altijd meer ontwikkelden Z1Jll die zich tot eene welvarende arbeidersklasse weten te vormeu - zoonls te Soernbaja b. v. · - en minJ~r ontwikkelclen clie het nooit vercler bren-
schromelijk, ern jammel'lijk abuis; ik bl:"b duidelijk, cijfcr YOO!' cijfrr, vrrgeleken en bet was onloochen- 1.>a:J.L· mijn nununer. JJlleden alhier .... "
»0. ,lat hPeft u in 't Ilandl"lsblad gelezen, nir.t 1Yaar? Ja, dnt w::is ern abuis: daar heeft u gelijli.
in, het rnoct zijn 11600. U lrnn ook Yandac1g in 't Ifandelsulad de rectiftcatie lezen."
»~·fanr mijnheer, dat is geen ruanier van doen, dnt is ongrpcrmitteertl" siol,crrle \\illem ltlct een rnn aandoening trillcnde s,em. >> Dat moet onderzocht wor.Jrn, dat kan zoo nii·t."
»\\"at valt danrnan tc onderzoeke.n J Dit is •le of- ficicele lijst. \\ij kunr ~n er niet vo'"'r dat b,~t llan- delsblacl Pen clrukluut rinakt. \\"ij hebben de adver- tenLic .j11ist ingclcvenl, daa1· sta ik u borg vool'. En dun nog .. .. "
»~laar u 7.11Jt toch in.,~cmmen, rlat dit icmwd in de gr0otstc ong,~lr>genhc1d brcngcn is, zu~k e"n schl'Oo- n1eli,Jkr \'ergi:-;~ing."
»\\.ii u aan 't Handcbblad gaan klagen, mijnhP-er, rlat staat u Hij. ilLlar of u er icts. aan hebben zal, weet ik niet. De prijs is nu eenrnnal op uw num- met· n iPt genlllen."
llelaas ! lmlerdaad, wat zon hij er aan hebben? Niets arirlers dan dat hij ook daar ccn belachelijk figuur makcn zotL
\Velk ecn mcedogenloos wrecdl' teleurstclling na znlk eene schoone houp. Zoo lets Ii.on allcePI hem ge9euren. Hein, die zondcr ouders, zonder vrienden, als een balling in de maatschappij ronc!d walende, de hanrl had willen uitstrekken ont. ... Doch genoeg;
. •
~d
vertentiekosten behn,lve bet zegel voor ell I' 10 woorde11 voor :l pl1i:i.tsingenl
l . -elke volgencle plartt::iing de helft.
gen clan kt het vlechten van een matje nnar een eenwenoud p<Lh-oon. l\foar voor de massa kunneu w.·er keunis en betere begrippen om- tl'ent hnn 1 oorrn<lerlijk beLlrijf voor de tnekom.'t
vau 017""1"1' •genden iuvloed zgn. Ook de Hol-
lamlscho liver, tle land bou wer nit den U-elder- scheu 11chterhoek of van E>en Overijsselsclt plitg- gen velLl 1s langzaa1u en trnag bii het erkennl-!U - weerstrevig zelfs tegen het mvoeren van verbeteringou zun vak betreffende. Hij ploegt en zaait gelij k zg ne voorvaderen ploegde11 en zaaiden, tenvijl het bloote gezicht van macli i-
nes hem slecht op zgn gemak zet. Doch sinds de Regeering het onderwijs ten platten lu.nde meer ter h11rte naw, siads de Landbou wscl10ol te \V,igeniugen reeds zoo\Tele lrnrer leerlingen onder dien stand der ornatschappij verspreidde en »den boer op zond", sinds baanbrekers al!4 de kortelings overleden mr. van Amersfoord- modelhoeven opriL:h tten en de liLodbou wwerk- tuigen daar het burgerrecht deden erlangen, is er eene strooming ten goede gekomen en m memg opzicltt gebroken met den oudeu slenr.
\V itnneer een Hollandsche boer den eersten.
schrik voor eene dorscbmachiue te boven is en het snmenstel heeft z1en werken, clan wil hij overtuigd zgn van het praktisch nut.
Di1t wil een Jan111.n ook.
Is hij dat, d. i. heeft men hem geleenl, clan 1s bij zijn werktuig misschien even goe<l rnees- ter als de Europeesche landbouwer. Wat deze voor heeft in verstauclelijke ontwikkeling, In erfelijke geschiktheid, dat vergoedt hij allicht door natuurlijk overleg en handigheicl. Nadat de eerste stoomploeg op Java op het hind 'Jjilrnncli Oeclik (Bantam) m werking was ge- brncht en de Eugelscbe fabriekanten een hnn- ner cleskundigen hadden medegezonden om den Soendnnees te leeren er rnede om te gaan, werd hetzelfJe werktuig beproefd op de sui- kerfobriek Nagel!
hti
Soerabaja en bet waren inlamlers die een geheel veld er mede afploeg- den, die de beide locoruobielen aan weerszijden vim den akker bestuurden en den ploeg, die, liings den kabel tusscben de twee stoomwerk- tuigen gespannen, op en neer d0or de voren wercl getrokken.De eigenaar der fabriek, met wien wiJ de- ze werkwijze bijwoonden. was toenmaals van meenmg qat de ploegscbaar te grof spitte, cl.
i. te groote klaiten aar<le opbrnk. welke litter afzouderlijk moesten worden fijngeruaakt, (iet.;
waann sedert door den kluitenbreker werd voorzien) en dat bet werktuig zoowel door den aanzienlijken pr.gs als door bet kolen verbruik
Inzending der Advertentien tot op den tfag der uitgave v66r 10 uur.
niet aanbevelenswnard was voor alo·emeen ae- bruik, tenzii m streken waar gebre
0
k was a0un werkvolk, wuar handenarbeid duur en moeie-
1\jk te verkrijgen wns.
Doch aan slng om er mede om te gaan ont- bmk: bet den iubncler o-eenszins wat men
0 '
gereede)ijk zou mogen aanneruen als een blijk d1it hij ook andere landbou wwerktuigen zou weten te beb,andelen.
Hi:it is aan te nernen dat zelfs bij verbeterd onderricht, bij populair onderwijs op de dorps- scholeu, bet nogtans geslacbten zou duren al voreus er bij de groote ruassa der inboorlin- gen ingrijpende verandering m hunne begrip- pen en clenkwijze zon zijn gekomen, 1Ll vorens zij geleerd had.den meer partij van een dank- baren grond te trekken dun than3. Dach een- maal d1enen die kiernen gelegd te worden en dat de taak niet hopeloos, bet werk niet on- begonnen Is, d1tarvoor zou men kunnen W!J- zen op de verandering iu den rijstbouw, de nationale cultuur bij uitnemeudheid, wE-lke de heer Holle tot stand bracbt door de ijle uit- za.a11ng der padie. Dat zulks nu reeds een
"succes" zou Z!Jn rn van een volk als bet Ja- v~ansche (j uister gezegd bet Soendaneesche) met te verwachten; meer dan ergens D'eldt hier het: "Aller Anfong ist schwer." 0
Dezelfde agronomist stoncl het denkbeeld voo r om oncler de inlandsche bevolking lees-en leer- boekj~s te verspreiden over la.ndbou w en vee- teelt, zooals die op de do11Jsscholen m N eder- lnncl m gebruik zgn en schreef zelf "de \rriend van den landman"; een werkje waarnan Re- geenng en vele deskundigen hunne goedkeu- ring verleenden.
(Slot volgl.)
Het gevecht bij Hasbiu.
( Uit de Amste1·clm~me1· van 23 Uam·t.) De laatste tijdingen nit Soeakim zijn van ernstigen aarcl. Het gevecht bij Hasbin IS voor de Engelschen geen overwinning geweest, en de Arabieren schijnen sland gehouden te hebben op het veld waar de strijd gestreden
werd.
Nadn.t de clag was aangebroken, had gene- rnal Graham met z1Jn'l troepeu Soeu.kim ver- laten eu d1:1 oude zeribii (*) v11n Rihn wecler be- zet in een beschutte vallei, tusschen twee hen- vels; tleze positie was daarenboven versterkt door vier redontes. Van bier uit trok gene- raal Graham, een regiment ruet twee Krupp-
(*)Eon zcl'iba !s eon ,·erstrnkt tijdelijk kamp.
hij draafde E'en weinig door, zooals men tlut, bij zijn toen ze weer op den trap was en het antw0ord had eigen onheil \\'eek wordende, doen kan. ingezien, »'t kan zijn, mnar ik zal toch ook mijn llet ontging jL1i'vrouw Dirkse nict, dat haar com- rekening rnaat' schrijven. IIet zijn al veertien rla- mensaal. Loen hij een hJ.lf unr daama weder le huis gen OYcr de ma.and, kamerhuur en verschot."
kwnm, er zoo ontrlann uitzng. Zij nam zicb intusschen Yuo1·, baar zoon Uel'l'it .\cb. ren ongel11k komt zelden al/een! \Villem was van d1'ZP. nit'uwe kwcstic voorloopig niets tc n1elde11.
nvg niet la 1~· tc Jrnis en znt in dofTe mocdcloo~heirl Zij begTe<'p 't we] wat er bij Gerrit maalde: Als met het ]11))fd op de beide handen gel<'unii, toen .\nna mnar eerst venvijderd was clan zou alles van jm\1·011w Din~e in e1gen persoon op zijn lrnmcrtrarl. zelf zich schikken. Zij wilde nog licden mPt nicht-
J:r wa' wrn1n-d met een briefje die op rnpport , jc de !111gt gaan spi·eken; die kon het meisje eigen- waclitt.e.
I
Jijl; me! beter · hcbben clan zij, en scheen ook nogDaar bed iel:I l:Jriefje oprn was, hat! jnfvrouw al met haal' op te hebben. 't \Vas toch 111aal' een Dil'koc nat1111 ·lijk reed-; gezien, d:it het ·~en n~kening 'verbeelderige 1111f en 't zou veel beter gcweest zijn was ia11 \1 ii/em's kle111·maker. groot circa veert.ig
I
als z\j nooit in lrnis gekomen was.gnltlrm. Zij was toch nieuwsgicrig hoe dat zou af- Bet duurdt> niet lang of Hcintje kwa1n boven orn
loopirn ! \\'ill.~m's ontbijtt.afel op tP. ruimen. llet scbcrn dat
Willem O! ,stclde een ooµ·cnblik toen h\j die reke- ze iPts op rle lippPn had, waarmede zij niet goed ning inzag, loch 11·1 de grootc teleur:;lclling die hij voor rlen dug durftle te komen.
zooe0rn g~lcden had, hcrkrceg hij bij dew nicuwe ))Zou die ook al om haar rijksdaalder komen !"
onaana-e1rnamheid vrij spoedig zijne berhmnlhcirl. dacl\t \\'illem met bittcrhcid. Ilelaa:; ! hij was nict Hij sch reef op den r11g van het nota~jc: >J Ur.den bij machLe aan het. opwellend gevoel van fierheirl ovet· acht dagen zal cle pl'etentic in. eens ,·olclaan gehoot· tc geven. !Iij had cl Po gele1mde rijksdaalder, wol'clen. Willem Frankman," en gaf daarna het nog voo1· hij bij den ondel'collecteur geweest was papier stilzwijgend aan zijne hospila terng. en dus in het bewustzijn van welgestcld man, aange-
» \.Vat moet ik dien man zeggen, mij11hcr1· Frank- broken en zich een paar ·nieuwe glacc handschoe- man? Moct hij terng komC'n ?" r1en gckocht.
>llk hrb de boorbrl.:'1p er op geschrel'en. zoo nls Tnt11s5chcn had hr~t dienstmci'\ie C'I' ni1\t in hel u zi~t. lJ bchoeft dns, strikt g1momcn, nicts te minsL a,rn geilacht bem om gPld te vragen. Zij \\'<lo
:>:eggen. ~focht de b!'nngcr narlcr ant,\\'Oc1·d rcrlan- met zichzelf i11 tw~estrijd gewcest of zij \Yillern hcl gen, gelicf hem rhrn even te docn boven ko1nc11. grsprek zou oververlellrn, d;1t zij 1iij Gen<t Dii-ltst'
1illm ! over acht dngen," dacht jnfvrouw Dirkse had dool'Shtan.
.•
kanonurn iu het lrnmp nchterlittende, bet w~j
de veld in, clat door heuvels omgeven en in welks mitltlcn het dorp lfoshin ligt. l\Ien trok voort 01Ter de met struiken bedekte vlnk- te. terwijl titl van vijnnden op de bellingen der henvels, in de dichte struikeu en ruimosn- boschjes wemelde11. De beuvel in bet front, door AraLierrn bezet, wertl genowen en t}e
"ijnnd teruggetlreve11: rnnar li!j v<>rwrnelcle zii- ue kmchtcn wetler op de linkerzijde vein der:
hen 1·el. 'l'oen werd aan de Beng1talsche lan- eiers bcvolen een chnrge te 1111tken.
hlanr de Ar11.bieren bielclen sbnd met bui- teugewonen n10ed en 'l'ielen de nadercnde ca- ' alcrie iHtn. Een troepje vim ·veertig rebe1len wierp zich dapper op zijne vervolgerii. Een oude sheikh, op een knmeel, was aanvoerder, in ru.zernij zijn speer zwaaiend. Toen de bot- sing tlreigde, pasten de • rn.bieren tlezelfde fak- tiek toe als in den slag btj El-Teb; zij wier- pen zich op den grond, en troifen de pooten der paarden met bunne zwanrden. Het gevecbt was hevig, en de lanciers moe ten aftrekken met verlies vnn vier man, die niet weergevon- den z1jti. Achter hun rug sloten de rebellen zich weP.r aaneen en de Illtli8che troepen wer- den op de "l"'lucht geiau.g<l. Doch hun terng- tocht wenl gedekt door bet fl.ink vuren_ eener brigade der Gmn-ds, die zonder aarzelmg de cavalerie op den hen vel te hulp kwaru. Doch ook zij ruoesteu lungwaru retireeren,J en de heuYel wenl ,rederom door den vijand geno- wen; daarbij wenl o. a. k1tpitcin Dallison ge- dood.
'L'erwijl <lit nan de linkerzijde gebeurde, tracht- te ruen aan den nih·rsteu rechtervleugt::l in de ricbtino· val! de retloutes door te breken; dit rrelukt~ en van de nan dien kant opgestelde
~ijanden outkwa.men slecht~ weinigen den dooll.
Docb ook de Engelschen leden groote v.erlie zen: twee majoors weden ernstig gewon<l, eeu sero·eant-ma1· oor credood evenals vier soldaten,
o . n \r G
en zeveu soldaten werden gekwetst. an e- uemal Ewart wenl het paarcl gedood. lntus- scben had de n.rtillerie een bevig vuur op den 1-ij11nd geopend. La,ngzuam trokken nu de En- O'el;;che troepen nnar den be1wel, w1rnr door
bet
'iOste recrimen0 t de redoutes en zeribtt'swerden amwelerrdb 0 . . en hier werd uitgerust. Met ._, acbterlating van bet genoemde regiment en eenige kanonnen geschiedde daarop de terug- rnar3ch in dezelfde or<le.
De correspondenten der verscbillende bladen prijzeu allen den buitengewonen n10ec1 van den vijand; »nooit heh ik een legernrncbt ge- zien'". verklaart de correspondent van flaily Telegrn11l1. »die zoo de kunst van scbermut.se- len verstond." De rebellen hebben zic:. thans niet alleeu dapperder getoond, maar ook rnor- zichtiger. De Hill JJull Ga~elte ziet dan ook den uit lag der operaties, door generaal Graham aangevangen, met ongerustbeid tegemoet. De moreele beteekeuis van dit gcv-ecbt is vooral crewicbtia: de bankrocte slavenhandelaar van
o n
voor clrie jareu weerstaat met zijne naakte vol- O'elinO'ell onbevreesd de uadering van een :En-
~elsch lt~oer. Hun n:ioed wordt van alle kan- ten bewo;derd: de kudde schapen is in tij-
""ers venmderd. \Vaardoor? Door bet geloof.
0 Het aeloof \'all den vijand, V{'jsterkt door den uit~lctcr 0 vim dit o·evecbt, en bo. 0 venal door den tr1oruf va.n Khartoem, zal voor generaal Graham een grooter hiudernis ziju dan de woestijn met al hare verscbrikkingen. De geest- drift rnn den godsdiP.n::st van generaal Booth, van het soci11Estisch streven van Henry Geor- ge. (*) en va~ de \'aderlandsliefde rnn Garibaldi zijn tbans Tereenigd in Osman · Digrna. Het verblindend en ijzersterk geloef van hem en Z:J-J- ne yo]gelingen maakt den tegenstander van generaal Graballl zoo te vreezen.
(*)Bekcn1l door zij11e opgnng nrnken<le brochure: Porer- (/ and 1'1·0.rtre:-< . ..:.
\\ ilktn Yan zijn knnt vrocg zit:l1 nf'. or hij 11iet
Wt'! zou docn !war nm zijn tt'lt>ur,telling- en zijn toP>lu[J(I zno,·ePI 11.et!ete'leele11 <liti zij noo.Jig kon IJ, Llll.'11 om. bij 11:11-r:rng. re!li.~e o.1lie;.l ·1·ing: n<>n .\n- 11 1 te c;eYeJ"l. Doell ook bij a:11·ze11ll" en lh·:nt.:e ging zundet· daL er cen ,·e1 klnrin~ !tl'gcven \Ya~.
,\an llit>n tol!~ta111l u.oest een einJ,, komen. Hij wdde 1ij11. uotm:s schrijren. he!ll onuii<l<ielijk ge!~l te zenden. flc inQ"ekomc11 prelentic. die Ynn zijn lios- pita .en nog ecn f"lnr klcinigh<'de11 waren dan torh ziin eel!;!.!•' ~cltLJld . . \I was ook zi.in le1e11,1:<ioi• l'<'r- nietigd ,-~1 moest ltij wijkl'll, hij w:ttl0 het rnrt ecre dot>n «n een onbesprokcn naain na!al<'il.
\Yat Heintje bct.rof, die zo11 nog hed1>11 met woe- kcr l'O!d,ian worrkn. ll\j dacht er :rnn de kleinc l'Oo1·-
Wt'l'Jl 1 van waanle, die hij nog fwz.it, tc geldc te makcn. Hij kon die ccbtcr niet zoo nansl.011ds vin- dcn, en Cl.)rst na eenig zocken en nadenkcn herin- ncrdc hij zich, ze onln11gs in een stul; papie1· bijeen
gernuwen tc hcbben. Dit pakje Yond hij 11an ook in bet Ja,ulje, "·aarin hij hL·t destijds half in drift had
net>rgc>won en.
llij h:1d to•'n, als men zich herinncrt. om <lie paar klt>inighecfcn in tc wikkchm een stl1kje van bet met zoo wcinig ~ncces gebrnikte vliegtHIJMpier genomen.
Da~ onnoozde stukje pnpicr was ook nu wcu oor- zn:~i;, dat 1-ijn verbcelding zich plotschng cen voor c.,n <le gebcul"tenisscn uer laat.stc welrnn en de al- lerccrste oorz~tnk vnn iijn tcgcnw Jurcligen jam mer, dat vcrschrikkPlijk in<ed, te binncn brncht ! \Vas het we! rle alleree1»;le oorzank? t:n was rle, we!
S o er a k a r ta.
Men deelt ons mede, dat de brnnd te Tjo- ijoeclim niet zulk eene uitbreiding zoude gekre- geu hebben, wauneer er geuoegzitam water in de leiding tLu.nwezig ware geweest en wanneer de Chineezen niet de vrijbeicl genolllen had.den hunne huizen over die leidiug been te bouwen, waardoor de blusscliing zeer bemoeielt kt wercl.
\\' enschelijk ware bet wnuneer de rooimeester over clergel\jke vreemde bouwplannen voortn.an zijn l'eto uitsprak.
Hier ter stede worden gemiddeld 10
a
15 stuk schapen en geiten daags geslacht, terwijl bij inland che feesten dat getul nog grooter is.~Ien doet de >raag, waarom het Gou verne- ment, dat steeds naar »hulpbronnen" uitziet, 4et recht tot bet slachten van zoodanig vee niet nitbesteedt.
De veiligbeid aan bet station der Staatsspoor- wegen l1Lat nog steeds veel te wenschen over;
de beawbten ontvangen aanhoudend bezoek van dieven, die zelfs ~de vogelen des hemels (mi ts in een kooitje) meenemen.
\ Yanneer z1il rum clien toestaud eens een einde komen !
De begrafenis v.an den Kiipitein der Chinee- zen te hladioen op heden scbiju t zeer luisterrii k te zijn geweest, daar vele zijner rasgenooten als ook tal van Europeanen, reeds gisteren naar Ngiiwie, alwMr de plechtigbeicl zal plants hebben vertrokken zijn, om den overleoene de laatste eer te bewijzen, die hij chm ook om zijne hu- maniteit ten zeerste verdiende.
_ T aar bet Ind. T'ad. mededeelt is het vonnis
van den Hand vitn J nstitie waarbij de heer B.
gewer.en tokohouder te Solo, t"ot clrie maallden gevnngenisstrnf werd veroordeeld, door het Hooggerechtshof in revisie bekracbtigd.
Van iemand. pas uit den Oosthoek terug- gekeercl. verne::r:.1•n wij, dat vele planters dnar met bezorgdheid den lllaaltijd tegemoet gaan, niet enkel wegens de gedrukte toestanden, maar ook omdat het riet op onderscheidene plar.tsen zeer slecht staat, wat wen aan te overv loedige re gens toeschrijft.
A.au het lant.ste BataviMscbe marktbericht (van ~;) dezer) · zij n de navolgende opgaven ontleend.
SurKER. De tmnsn.ctie v11.n 20.000 Pls. in bet laatste bericht besproken, is later gebleken niet tot stand te zijn gekomen; daarentegen werden ?15.000 Pls. eerste levering van vijf Pusoeniean en Soerabaija fabriekt:n tot f 9.25 voor Nr. 14 genomen.
Het weder blijft gunstig voor. den aanplant;
op sommige ondernemingen staat het riet reeds in vollen bloei.
KoFFIJ. \' erkoopen vonden niet phiats en blgR de stemming onveranderd fian.nw, zoodat het er Hiet naar uitziet also£ men vooreerst eenige part1culiere Kofilj hier zal kunnen ver- koopen. (*)
De uitbarsting van den »Smeroe" heeft in den Oosthoek groote schade veroorzaakt doch naar luid van ·de tot heden ontvangen berich- ten zijn slechts kortelings ontgonnen landen gehcel of gedeeltelijk "ferwo.est, vermoedelijk zal dus bet totaal cijfer van den oogst slechts i"' in geringe mate der.. invloed daarvan onder-
vindcn. .
RusT. Kr. 1 Batavia werd tot f 110.- afgedaun; bonders zijn steeds lager geste!lld rnmrmate de nien we oogst binnenkomt, zon- der ecbter daardoor de kooplus.t aan te wak- keren.
(*) "\',~U kunnen hieraau toe,·oegen dat dezer <lagen eeu
klcin pcirtijtje tot f 3:~ vnn de hand werd g-elaan.
Red.
niet zou ~chulrlige, maa!' toch onbezounen Z"t'geloos- heid, waa:·in hij noeget· leefde, wel wanr geluk ge-
\V\!'e!:=t !
lfij v;l'l op oieuw in diep en droevig gepeins. Hoe
ZO<.:v was bet eerste ont1Yaken, hct allengs en gelou-
1.en\c ontwikkelen van die eemte innige en wlll'!' liefdn gewee$t ! Hoe had hem die liefde met hoop
bt>zi~kl, ,rnda .. h het precaire van z\jn toestanJ. Hai ltij nu nog 1i1aar zijne toen gering geschatte bP.trek- ki11g, nog zou hij Anna met opgehcven hoofd en mioschicn met hoop kunnen nadcren. Doch ook <lat was een ijdel YPrzuchten ! En op het papiertje, dat hij noP'ger sche1·t~ewl hij een Yan tranen cloo1 week- ten brief h:irl vergcleken, biggelden nu i11derdaad zijn trauen ne.\er.
Naar wij vernemon heeft cb opric:hting dPr J avaansche drnkkerii nog niet geheel lrnar besln.g.
Niet 11lleen zoekt men n0g rnwr een geschikt perceel, m1tnr ook 111mr eeuc sont Yan f 5000, welke n.ls borgstelliug gevordenl wordt.
Nit<tr wij vernemen, z11l Z. H. de Soesoe- hoenan zich biunen ecnige ~htgen 1rnar Ampel begeven om aldnn.r du giist te ztjn vnu den beer Dezentje, die reeds alles heef't gereetl doen makeu voor eene ontvangst welke lnisterr~jk
belooft te z~jn.
Eergisteren avond keerde Mas Ngubehi Dj0- j6 S0edr6d6 van eene brniloftpartli buiswMrts vergezeld van zijne hL1isvrouw en gevolg, toen bij op <le hoogte vau Gadjeu door een mg-a.- bond werd aangern.uJ, die hem z\ju goutlen krisschede ontrukte en dnarmede a.an tle haal wilde gaan.
Dit gslukte echter niet, daar de bedienden den dief b!j de krattg pakten en an.n de po- litie overleverden.
De inlandscbe rueTkverkoopers gaa1~ steeds onbelemmenl "voort met hnnne waar te ver- val chen, en gebruiken gewoonlijk diwrtoe of rijstwitter of 11gn.r-ngar en eiwit.
Dit zijn wel is waar gPene scbadellike be- standdeelen, maar de goe gerueente be'.rnmt danr!llede toch voor goed geld slechte waar.
1lelkwegers zijn derb11lve iustrumenten vooral voor Solo van nut.
bewezen kon worden, zou hi!!m r.ijn vriiheid wcder ternggegeveu worden, toen een politie- be1tmbte nogruaals nauwkeurig buiszoeking deed en l1et uoodlottige »grootboek" vond.
Uit clit Loek bleek, clat de ordelievende dief seclert 1883 niet minder clan 60 dil'fstallen had gepleegd. 'l'egenover dit Lewijs kon hij niet langer ontkennell.
Bii het oprn.imen der puinboopen van deaf- gebrnnde fatpijtfobriek te Aken werd ee'l se- dert den brnud venuiste kat gevonden, die nog leefcle en die <lus Zl-'S wekcm zonder voedsel h11.d doorgebracht. Het dier was tot een derde ge- deelte van zjjn vorigen omnLUg geslonken en men kon zien dat aan zgn staurt gekna11gd was. Het dier dronk gretig de hem voorgezet- te mclk op en zal nu wel weder spoedig de oude wordeu.
De hartstoohtelijke statisticus aan zijn liefje.
1.'1·ij naar Mw·lowe.
"\Vat mij betref't, ik ben een harts tochtelijk statisticus ... Begeeft u met mij in de statistische studien, en ik mcta k n alien tot clwepers met tatistiek.
:Mi·. Goscm:N te "\Yhitechapel.
"\Vat ik wil cloen voor de statistiek?
\:'at doet de statistick voor mij?
Mr. lL.Pl'EYXE in de Kamer.
Korn in mij n huis en deel m1jn lot,
\'Vij smttken Saam dan al 't genot,
I
D11t c\jfers en tabellen geven, Die den statisticus <loen leven.W~j rnaken bij 't partij-alarm, .. . .. ~ Ons enkel voor de koersen warm,
A!s
eene huzonderbe~~ deelen WlJ ruede clat 1 •t Lied van bun rijzen en bun daleH, eerg1steren v?.°r ~e pohtierol geene bekln.agclen ' Klinkt als wuziek ·van nu.cbte()'alen.verschenen zun. Zou den onze brume en .Mon- . . . 0 goolscbe broeders zich gaan bekeeren? WlJ leeren, wa.t de census meldt,
GEMENGDE BERICHTEN.
En hoe men 't best de neuzen telt;
W~j zulleu 1maui genoegl~jk prn.ten, Van overzicbten en vnn staten.
Wij schrii vea groote vellen vol, Een gedeputeerde spreekt in een salon over
Met l>rijzen . van katoen en wol;
deHa~n~taande v~rkiezingen. Noteeren of bet koud of warm is
lJ IS met zgn rug na11r den haard ge- ' E · f · '·
1 t t h ft d cl .. . .. d • n wte er ster t, en wie er ~nu IS.
p aa s , ee e pan en van ZlJll JUS op ZlJ e
ge~choven en streelt met zijn handen zjjn ru()', Percenten streelen ons gellloed, daar waar hij zich kromt eu anders beet. 0 Tot roodeu inkt wordt al ons bloed.
-Ik verzeker u, grnvin en ik herbaal bet Wilt gij, oru dit geluk te smaken, u, ik heb mijn arrondissement in mijn b11.nd. 0 Liefste, ook mij gelukkig maken?
De sterftecij fers, 't marktbericht Zijn ons een liefelijk gedicbt;
En unalytische tabellen Bebooren ons te vergezellen.
Dan zingt elk stnatsruan onzen lof, En maakt elk financier ons 't hof.
In een Geldersch stadje werd dezer daD'en door een hmdbouwer bet bescbrijvincrsbiljet voor Je gemeentelijke bondenbelasting,0bij de vro.ag tot welke klasse zjjn bond behoorde, al- dus ingevuld: ,,om schadelijke diers en voge- len van mijn land te drijven om te bla:ffen als Goede en kwacle menschen ruijn huis naderen om de wnarscbuwing van een Booswi()' die is opgebangen die Geen Hond kan hou~en die zou een Hondje bouwen want die hadden hem dikwijls verdreven dat hij zijn boos voorne- men niet had kunnen uitvoeren".
Is voor zulk heil ll,W hart uog open, Dan, Liei'si.e, ruag 'k uw jawoord hopen!
(Uit Punch. De vertaling wordt eerbied!"
opgedragen aan een oucl-minister.)
In bet lndisch Genootschap te Den Haag der trekking
w~rd behandeld bet vrn.agstuk der scheiding en van de lndische en Kederlandsche financien.
De beer G. H. van Soesf; leidde bet in en pleit- te voor scheiding. Principieele . bestrijding viel aan bet scneidingsvoorstel niet te beurt Men
(Amst.) 1:.11T§LAG
van de Loterij vnn den Dierentuin te B11tavia.
20.000 No. 12135.
10.000 » 10031.
. 5.000 » 11684.
Plan ten-
N. V.
was alleen gekant tegen de meening -van den r • •
beer Y 11n Soest dn.t er te roekeloos met de X merkt ons, nn.itr n.anleidmg vnn bet heen- finnncien in Indie was omgesprongen. en 1vee~·schrijven over loonen op landelijke on·-
Sic!
I
dernemrngen op:»De schoen wringt eigenlijk elders; niet in Orde regeer.t de wereld. Hiervan was k de verlaging der koelie-loonen m!>et de wel-
0011 slaging chir ondernemingen 0D'ezocht worden·, - een dief te Mecklenburg overtuigd, die a e . d d · · t ~ D
diefstallen, welke bij nit verloop van tijd b d mnar m en a nnms rnteur. (') sleur bestaat
n nog om prote0D'es te helpen, - ten koste der gepleegd, zeer n11.uwkeurig in een boek had in- ~
geschreven, beuevens de bedragen, welke deze oudernerning" · A. D.
diefstallen hem hadden opgebrncht. Zijn zucht Men meldt ons, <lat -er sprake van is om in tot orde br1wht hem echter ten val. V oor eeni- den krater van den .Mempi, die door den prop gen tijd werd hij in hechtenis genomen ttls 1 geslotcn is, met dynamiet 11.an deu minst be- verdacht van diefstul, doch daar ni(')ts bepanld bou wden en ongevaarlij ksten lrnnt een uitweg
»Reeds aan het adres herkende hij de hem we]- je hebt mijn briefje ontvangen."
bekcnrle hand van zijn gewe,zen patrnon. i>En ik heb rnij gehaast, aan nw vriendelijken IIaastig brak hij bet zegp,J open en las tot zijne wen~c.h te voldoen."
niet ge1·ing·e \·crbazing :- iiJa," begun d..i l1eer v. d. Heuvel, nadat beiden
»-\l\jnheer ! Zooeven verneem ik, d.at door irmand , hadd1~n plaats genomen: iije wou dus een getui"'-
»namen-; u bij cen mij11ur bedienden i · geinfnrmeerd, ~chrift van me hebben ?" • "
»of e;· bij mij bezwaar zou beswan tegen het afge- iilk zou u ·veel dank schuldig zijn, als u inderdaad iiven van ecn getuigschl"ift. Of:;choon het mij zeer zoo wP!willend zou wiJlen wnen, - l'l}aar ik zou
>J bevreemrlt, dat gij u niet persoonl\jk en rechtstreeks den moed 11iet genomen hebben, u daarom te vragen."
iHot rn1.1 bebt gewend, deet ik u gaarne mede, dat » D.wron1 hcb je t'l' een ander op afgestuurd?"
lJik volstrekt nirt weigeracbtig zaJ zijn Pen getuigsch• ift >ilk heb reeds uit uw schrijven be.gn•ren, dat men iiaf te geven. ·wat uwe bekwaa111he<lcn betreft, kan gei11formeerd had; doch ik moet u verzekeren, dat l>tlat niet ande1·s dun gunstig wrzen. Te voren wensch- clit geheel buiten rnij geschiecl is. Nog kan ik niet iitc ik echter in elk geval een persoonlijk onder- begrijpen wie dat gedaan kan hehben."
i>houd met u te heuben. Vnn dat onderhoud kan het Och korn ! Je zult daai·van toch we! iets weten, J>voor een groot deel afbangen, of ook i11 anclere dunkt mij ?"
i>opzichten mijne getuigenis z·10 gunst.ig zaJ zijn, als ii In vollen crnst ! Ik heh, natm<rlijk, alle redrm llterecbt kan gceischt worclcn." dicn onbekemle dankbaar te zijn voor zijn d1enst;
»Darn· u mijnc uren kent bepaal ik geen tijd. In maar ik ben absoluut onkundig daa!'Van' geweest. Dit
nfwachting. is dan geheel uit eigen be·weging geschied, waarvoor~
»Uw dienaar." ik hem des te dankbaarder moet zijn."
NEGENDE IIoot•'DSTUK. i>Zee1· vreemd. En kunt ge niet gissen wif dat 'l'ocb verninndn hij zich weldrn wectcr. IIij zag
in, <lat het nu geen tijo was, zich aan weeklijk 1lrnome11 en kiagen o,·er tc ge1·en. Ilij spoedde zich naar bnilen om zich alleree1·st geld ic ver~chaffen.
Da't,rna mo,~st .Anna van alles onderricht worden.
I
Zou hij ba,u· len <lenlenmale schrijven? Zou bij zijn hart openen aan de outle nicht, die hem toeschcen ~
ecn rnocdrrlijk toegevcnd hart te b~zitten? Die vra- ~
gen bleven vooreerst zonder afdoend ant.woord. ~ Ongeveer cen nur later kon men Willem Frank- Toen hij na zijne treurige wandeling weder te
I
~an z1en aanschellen aan een cler knpitale huizen huis kwam, deeUc de meitl hem mede, dat zij bij • m de borht van de !Ieerengracht. ·geweest is? Ilebt ge niet zijdelings, onwillekenrig _, misschien, dien wensch doen blijken? Herinner u eens goed."
zijne __ ,1fwezighcid een b1·ief ha<l aangenomen en dien
!
Ilij weJ'Cl in een. zijlrnmer gelaten, al~aa:· d~ beer op zune kam r gelegcl hnd.I
van den IJeurel. z1ch na verloop vnn vier a VlJf mt-)J Wat lrnn dat nu weer zijn ?" dacht Willem, en nuten bij hem wrvoegde. Diens uitzicht was ernstig, een duister voorgcvocl van nieuwe drnigende onaan- doch 111et onwelwdleml.
gcnaamhedrn beving hem. >iGa zitten, rnijnheer Frankman," zeide bij. iilk zie
l>lk kan daaromtrent onmogelijk een gissing maken mijnhe.cr. Ik sta geheel allcen, zonder familie, zon- der protcctie. \Vie zal zich mijner aantrekken ? Nog eens, ik begrijp er niets van."
Slot volgt.
•
