ریثأت 8 صناد ىدب بیکرت و بهتضا رب یبیکرت و یبوبنت ،یهوادت تبنیروت هتفه ىازوهآ
ىزو هفبضا یاراد نتفه هیبپ رسپ
یداوج دیعس
*داصن یریصن لیعبوسا ،1
یدوص یلع ،2
یدوحه هویکح ،3 4
1 یوجطناد . )لوئسه هدنسیون*( ىاریا ،ىارهت ،دهبض هبگطناد ،ینبسنا مولع هدکطناد ،یضزرو یشولویسیف هورگ ،دضرا یسبنضربک
2 ىاریا ،ىارهت ،دهبض هبگطناد ،ینبسنا مولع هدکطناد ،یضزرو یشولویسیف هورگ ،ربیطناد .
3 رهت ،دهبض هبگطناد ،ینبسنا مولع هدکطناد ،یضزرو یشولویسیف هورگ ،ربیطناد . ىاریا ،ىا
4 دحاو ،ىبجیببرذآ ینده دیهض هبگطناد ،یسبنطناور و یتیبرت مولع هدکطناد ،یضزرو مولع و یندب تیبرت هورگ ،دضرا یسبنضربک .
.ىاریا ،سیربت ،سیربت
*Email: ( [email protected])
هدیکچ :فده و هنیهز ش٥حأت ٣ػسشت ،فذٞ ات شضاح ؾٞٚظپ
8 ٣٘ذت ة٥وشت قخاؿ ٚ اٟتؿا ٖاض٥ٔ شت ٣ث٥وشت ،٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت تاٙ٤شٕت ٝتفٞ
ؾ٘اد .تفشٌ ْاج٘ا ٖاشٟت شٟؿ ٖصٚ ٝفاضا ٢اساد ٓتفٞ ٝ٤اپ شؼپ ٖاصٛٔآ
:ربک شور ؾ٘اد ٗ٤ا
٣ٙػ ٝٙٔاد ات ٖاصٛٔآ 13
٣٘ذت ٜدٛت قخاؿ ات ،َاػ 90
/0 15± / 27 ٣تشچ ذكسد ٚ 61
/0 72± / 19 ٝت ٣فدالت لأاو ،
تذٔ ٝت ٗ٤شٕت ُىتٚشپ ،ذ٘ذؿ ٓ٥ؼمت َشتٙو ٚ ٣ث٥وشت ،٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت تاٙ٤شٕت ٜٚشٌ ساٟچ 8
٣ٔٚاذت ٜٚشٌ سد )ٝتفٞ سد ٝؼّج ٝػ( ٝتفٞ
تذؿ ات 55 ات 65 ( ٣تٚاٙت ،ذكسد 3
ات 5 تذؿ ات بٚاٙت 70
ات 85
ٗ٤شٕت صا ٣ث٥وشت ٝو ،٣ث٥وشت ٗ٤شٕت ٜٚشٌ سد ٚ )ذكسد ٚ ٣ٔٚاذت
ٜداد .تفشٌ ْاج٘ا ،تػا ٣تٚاٙت ( تفشٌ ساشل ُ٥ّحت ٚ ٝ٤ضجت دسٛٔ ٝٞاس ه٤ غ٘ا٤ساٚ ُ٥ّحت ٚ ٣جٚص ٣ت ٖٛٔصآ صا ٜدافتػا ات اٞ
05 /0
>
.)P
هتفبی :به
ٝتفا٤
ٗ٥ت ٢اٞ
ٝو ( ٖآ ٝفِؤٔ ٝػ اٟتؿا شت ٢ساداٙقٔ ش٥حأت ٣ث٥وشت ،٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت ٣ٙ٤شٕت ُىتٚشپ ٝػ شٞ داد ٖاـ٘ ٣ٞٚشٌ
ُٔاؿ
٣ٍٙػشٌ ٝفِؤٔ
01 /0
; ٢ش٥ػ ،P 00 /0
; ازغ ٝت ُ٥ٔ ،P 03
/0
; ٣ٔP ؾ٘اد )ذؿات شت ش٥حأت ٗ٤ا أا تؿاد ٖصٚ ٝفاضا ٢اساد ٓتفٞ ٝ٤اپ ٖاصٛٔآ
ٖدسٛخ ازغ صا سٛلت ٖاض٥ٔ ٝفِؤٔ
028 /0
; ٖاض٥ٔ ٝفِؤٔ شت ٣تٚاٙت ٚ ٣ٔٚاذت ٚ ٣ٍٙػشٌ ٖاض٥ٔ شت ٣ث٥وشت ٗ٤شٕت ٝو ،تػا ٜدٛث٘ ساداٙقٔ P
ٝتؿاد اس ش٥حأت ٗ٤شتـ٥ت ٢ش٥ػ
ٖذت ٜدٛت قخاؿ ساداٙقٔ ؾٞاو جفات ٣ٙ٤شٕت ُىتٚشپ ٝػ شٞ ٗ٥ٙچٕٞ .ذ٘ا (
001 /0
; ٖذت ٣تشچ ذكسد ،)P
( 001 /0
; ( شٕو سٚد ،)P 001
/0
; ٝو تػا ٣ِاح سد ٗ٤ا .ذؿ )P قخاؿ ؾٞاو ٖاض٥ٔ شت ٢ساداٙقٔ ٣تٚافت ،٣ٙ٤شٕت ٜٛ٥ؿ ٝػ ٗ٥ت سد
٢اٞ
.تؿاذ٘ دٛجٚ ٖذت ة٥وشت هجیتن :یریگ ٣ٔ شؾ٘ ٝت
ٜٛ٥ؿ ذػس اس ٖذت ة٥وشت ٢اٟلخاؿ سد تاش٥٥غت تٟج ٗ٤ا صا ٚ ٝتؿاد اٟتؿا شت ساداٙقٔ ش٥حأت ،٣ٙ٤شٕت فّتخٔ ٢اٞ
٣ٔ ٚ ٜداد ساشل ش٥حأت تحت شت ٜٚلاف ؽصسٚ تفٌ ٖاٛت
ؾ٘اد ٢اٟتؿا سد تاش٥٥غت داج٤ا شؾ٘ صا ٢صاػ ٚ تخٛػ ش٥حأت ،ٖصٚ ٝفاضا ٢اساد ٖاصٛٔا
٣ٔ ض٥٘
.ذؿات سازٌشحا ذ٘اٛت :یدیلک ىبگشاو ٣ث٥وشت ،٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت ،٣٘ذت ة٥وشت ،اٟتؿا
ههدقه صا ١ٞد 1960
ٝت
،ذقت
ٖاض٥ٔ
ؿٛ٥ؿ ٣لاچ
ٝ٘
اٟٙت سد
،ٖلااؼٌسضت
ٝىّت سد
ٖا٘اٛجٛ٘
ٚ
ٖا٘اٛج ض٥٘
ؾ٤اضفا (تػا ٝتفا٤ 1
٣٘اٛجٛ٘ .)
ٜسٚد ٢ا
سا٥ؼت
ٟٓٔ
سد صٚشت ( ٣لاچ 2،3
ٚ ) ٢سإ٥ت ٢اٞ
ٝتؼتاٚ
ٝت
ٖآ سد
ٜسٚد ٢اٞ
٣ٌذ٘ص ٢ذقت ( تػا
4
ٛ٥ٌ .)
ٚ ( ؾ٘اساىٕٞ
1994
ٖاـ٘ ) ذ٘داد
ؾ٥ت صا 70
ٖا٘اٛجٛ٘ ذكسد قاچ
سد ٣ِاؼٌسضت ض٥٘
قاچ ٣لات ٣ٔ
( ذٙ٘أ
5 ٣ّٔاٛف ،ٗ٤ا شت ٜٚلاف .)
،ش٥ؾ٘
ٓ٤طس
َإقتػا ،٣٤ازغ
،ساٍ٥ػ
٣٘ذ٥ؿٛ٘
اٞ
ٚ ٢اٞداذ٤ٚس ٠سٚد
٣ٙ٥ٙج
ٚ ٢داصٛ٘
سد
ٝفاضا
ٖصٚ
ٚ ٣لاچ ٠سٚد ٣٘اٛجٛ٘
( ذ٘شحؤٔ
6،7 سد .)
ٗ٤ا
،ٜسٚد ٣لاچ ات تلالاتخا تخٛػ
ٚ (٢صاػ 8
،)
ٖاٚس ( ٣تخاٙؿ 9
،) ؾٞاو ت٥ِاقف ت٥فشؽ ( ٣٘ذت
10
ٚ ) شٍ٤د
ُٔاٛف ٢اصشغخ (٣ى٤طِٛٛ٥ت Biological Risk Factors
ٚ )
٢سإ٥ت ٢اٞ
٣ثّل
ُخٔ ،٣لٚشف– شپ
ساـف دا٤ص ،٣٘ٛخ
ٖدٛت
َٚشتؼّو
ٖٛخ
ٚ تتا٤د ش٥غ
ٝتؼتاٚ
ٝت ( تػا ٜاشٕٞ ٗ٥ِٛؼ٘ا 11
.) ٣٘ذت ة٥وشت
٣ٔ ف٤شقت ٖذت سد ٣تشچ ٖٚذت ٝت ٣تشچ تفات تثؼ٘ ٖاٛٙف ٝت قخاؿ ٚ دٛؿ
ٗت ٢اٞ
ٚ ٣لاچ ق٥خـت ٚ ٖآ ٣ػسشت ٢اشت ٣فّتخٔ ٣جٙػ
ٝفاضا
ٜصاذ٘ا اٟ٘آ ٗ٥ت سد ٝو تػا ٜذؿ ٣فشقٔ ٖصٚ
ٜذ٤ا ؽٚس ،ٖذت ٣تشچ ذكسد ٢ش٥ٌ
٣ٔ بٛؼحٔ ٣ِا ( دٛؿ
12 ).
،أا ( ٖذت ٜدٛت قخاؿ
Body Mass Index )
ٜصاذ٘ا تحك ٚ ٣ٕٙ٤ا ،٣تحاس ُ٥ِد ٝت ( دساد ٢شتلاات دشتساو ٖصٚ ٝفاضا ٚ ٣لاچ قخاؿ ٖاٛٙف ٝت ٢ش٥ٌ
13 ٝت .)
قخاؿ ،ٜٚلاف سٚد ٜصاذ٘ا ٢اٞ
٣٤ٍٛـ٥پ ٖاٛٙف ٝت ٗػات سٚد ٝت شٕو سٚد تثؼ٘ ٚ شٕو
ٜذٙٙو ٣ٔ داٟٙـ٥پ ٣ٕىؿ ٚ ٢ضوشٔ ٣لاچ ٢اٞ
ذ٘ٛؿ
( 14 .)
ٜدشتؼٌ ف٥ع ٢طش٘ا َداقت ْذف أا ،دساد ؾم٘ ٣لاچ ٚ ٖصٚ ٝفاضا ٝقػٛت سد ٣غ٥حٔ تؼ٤ص ٚ ٣ى٤طِٛٛ٥ت ،٣ى٥ت٘ط ُٔاٛف ّٕٝج صا ٢ا
ٟٓٔ
٣ٔ بٛؼحٔ ُٔاف ٗ٤شت دٛؿ
( 15 .) ٣ٔ ٓ٥ؾٙت ٣فشلٔ ٢طش٘ا ٚ ٣تفا٤سد ٢طش٘ا ٗ٥ت َداقت ك٤شع صا ٖذت ٖصٚ
.دٛؿ ٖذت سد ٢طش٘ا َداقت
ٜذ٥چ٥پ ساتفس ازغ تفا٤سد .تػا ٢طش٘ا ٖدشو ٝٙ٤ضٞ ٚ )٢طش٘ا( ازغ تفا٤سد ُكاح سد اس ٣ٕ٥ؾٙت ٚ ٣ِشتٙو فّتخٔ حٛغػ ٝو تػا ٢ا
شت
٣ٔ
ْا٥پ .دش٥ٌ
ٔ ٣ثلف ٜاٍتػد ٢اشت اس ٣تافلاعا ،ٖاسٚآ ٣ٔ ٓٞاشف ،دساد ساشل ٖآ سد ٣ٍٙػشٌ ٚ ٢ش٥ػ َشتٙو ضوشٔ ٝو ٢ضوش
صا ٣خشت .ذٙٙو
ْا٥پ شٍ٤د ٣خشت ٚ دٛؿ ٣ٔ ٖصٚ ؾ٤اضفا ٝج٥ت٘ سد ٚ ازغ تفا٤سد ٚ اٟتؿا ؾ٤اضفا جفات ٣ى٥ِٛتا٘آ شحا ات اٞ
اٟتؿا ،ٗ٤اشتاٙت .دساد عٛىقٔ شحا
طش٘ا َداقت ِٝداقٔ سد ٣ٕٟٔ ؾم٘ ٝو تػا ٣٤اٞ ٝفِؤٔ صا ٣ى٤ ٣ٔ اف٤ا ٖذت ٖصٚ ٓ٥ؾٙت ازِ ٚ ٖذت سد ٢
( ذٙو 16 ٖآ شت شحؤٔ ُٔاٛف ٚ )
٣ٔ
.ذٞد ساشل ش٥حأت تحت اس ٖذت ٖصٚ ٚ ٢طش٘ا َداقت ٜٛمِات سٛع ٝت ذ٘اٛت ٣ٔ ساشل ش٥حات تحت اس ٖذت سد ٢طش٘ا َداقت ٝو ٢شٍ٤د ٟٓٔ ُٔاف ذٞد
ت٥ِاقف ْاج٘ا ٖاذٕٙـ٘اد ٚ ٗم٥محٔ صا ٢سا٥ؼت ٜذ٥مف ٝت ٣ؿصسٚ ٢اٞ
٣ٔ ٣تفا٤سد ٢طش٘ا ات ٖآ ٖدشو َداقٔ ٚ ٣فشلٔ ٢طش٘ا سد ؾ٤اضفا سٛؾٙٔ ٝت ذؿات
( 17 صا .) فشع
،شٍ٤د ساذمٔ
ٖصٚ ؾٞاو ٣ؿا٘
صا ؽصسٚ
ٝت
ساذمٔ
شحا ٣٘اشثج
ٖآ شت ٢ازغ ٣تفا٤سد ض٥٘
٣ٍتؼت شٌا .دساد ةجٛٔ ٣ت٥ِاقف ؾ٤اضفا
٢طش٘ا ٣تفا٤سد
ٝت
ٖإٞ
تثؼ٘
٢طش٘ا ٣فشلٔ
ددشٌ
شحا
ٖآ شت ؾٞاو
ٖصٚ
صا ٣ٔ ٗ٥ت سد .دٚس دسٛٔ
ٗ٤ا
ٝو
ٝچ ؿٛ٘
٣ت٥ِاقف ات
ٝچ ٣تذؿ ٣ٔ
ذ٘اٛت
ٗ٤شتٟت ٣ـختشحا اس شت تخٛػ ؾ٤اضفا ٣تشچ
ٝتؿاد
،ذؿات تام٥محت ٢سا٥ؼت تسٛك
ٝتفشٌ
،تػا أا تافلاعا ٢شتٕو سد فشع دسٛٔ
شٍ٤د ٢ٚصاشت
َداقت ٢طش٘ا دٛجٚ
٣ى٤ .دساد صا
٣ّ٤لاد
ٝو سد
ٗ٤ا
ٝٙ٥ٔص تام٥محت
ْاج٘ا ٢شتٕو
ٜذؿ
ٗ٤ا تػا
ٝو
ٜصاذ٘ا ٢ش٥ٌ
ك٥لد ٢طش٘ا ٣تفا٤سد ساو ٢ساٛؿد تػا
ٚ
ٝت
ٗ٥ٕٞ
ُ٥ِد
ةّغا تام٥محت دٛجٛٔ
ض٥٘
سد دسٛٔ
شحا داح ت٥ِاقف (تػا 18 .)
ٝ٤زغت َشتٙو ساٙو سد ٣٘ذت ت٥ِاقف ؾ٤اضفا ،ٝج٥ت٘ سد ٜاس ٗ٤شتشحؤٔ ةّغا ٢ا
٣ٔ سإؿ ٝت ٣تشچ ش٤اخر ؾٞاو ( دٚس
19 .) ت٥ِاقف ْاٍٙٞ ٢طش٘ا فشلٔ ؾ٤اضفا ذٙچ شٞ
٢طش٘ا ٓؼ٥ِٛتاتٔ ؾ٤اضفا ض٥٘ ٚ ٣ؿصسٚ ٚ ٣٘ذت ٢اٞ
ت٥ِاقف ش٥حأت ٣ّكا ساوٚصاػ ٖاٛٙف ٝت ٝو تػاِٟاػ ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف صا غپ ٜسٚد سد تػا حشغٔ ٖصٚ ؾٞاو سد ٣ؿصسٚ ٚ ٣٘ذت ٢اٞ
( 20 ات .)
ت٥ِاقف ش٥حأت ش٥خا ٢اِٟاػ سد ٗ٤ا دٛج ٚ ت ٣ؿصسٚ ٢اٞ
٢دا٤ص ٝجٛت اٟتؿا ٚ ٣تفا٤سد ٢طش٘ا ٣ٙق٤ ،ٖذت سد ٢طش٘ا َداقت ِٝداقٔ شٍ٤د فشع ش
٣ٔ ٖاـ٘ ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف داح شحا دسٛٔ سد ٜذؿ ْاج٘ا تاقِاغٔ ٣ػسشت .تػا ٜدشو ةّج دٛخ ٝت اس تذؿ ،ذٞد
٣ؿصسٚ ت٥ِاقف فّتخٔ ٢اٞ
ٖٛٔسٛٞ ٚ ٣تفا٤سد ٢طش٘ا ،اٟتؿا شت ٣تٚافتٔ ساحآ
ٓ٥ؾٙت ٢اٞ
ٜذٙٙو ٣ٔ ٢اج شت ٢طش٘ا ٣ٔ ٖاـ٘ ٢دا٤ص تاقِاغٔ ،َاخٔ ٖاٛٙف ٝت .دسازٌ
ذٞد
٣ٔ ٣تفا٤سد ٢طش٘ا سد ش٥٥غت ٖٚذت ٣ٍٙػشٌ عاؼحا ؾٞاو ةجٛٔ ٣ؿصسٚ ذ٤ذؿ ت٥ِاقف ٝو دٛؿ
( 21،22،23 ٚ ٓو تذؿ ات ت٥ِاقف أا .)
٣ٕ٘ داج٤ا ٣تفا٤سد ٢طش٘ا ٚ اٟتؿا سد ٢ش٥٥غت ظػٛتٔ
(ذٙو 22،23 .)
٥محت ٗ٤ا دٛجٚ ات
ٜٛ٥ؿ ش٥حات ٝٙ٥ٔص سد ٣وذ٘ا تافلاعا صٛٙٞ ،تام ٕٗض .دساد دٛجٚ ٣٘ذت ة٥وشت ٚ اٟتؿا شت ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف فّتخٔ ٢اٞ
ٖاؼٕٞ ض٥٘ ٜذؿ ْاج٘ا تاقِاغٔ ٜذٕف سد ٝىٙ٤ا
ُىتٚشپ ٢صاػ ش٥حأت ٚ تػا ٝتفشٍ٘ تسٛك ض٥٘ ٣فشلٔ ٢شِاو ػاحِ صا ٣ؿصسٚ فّتخٔ ٢اٞ
ٜٛ٥ؿ ٚ ؿاٛ٘ا ؿصسٚ ت٥ِاقف فّتخٔ ٢اٞ
ٝؼ٤امٔ شضاح ؾٞٚظپ صا فذٞ ،٣ّثل تاقِاغٔ ٝت ٝجٛت ات ٗ٤اشتاٙت .تػا ٜذؿ ٣ػسشت ٣ّو سٛع ٝت ٣
ؾ٘اد ٣٘ذت ة٥وشت ٚ اٟتؿا شت ٣ث٥وشت ٚ ٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت تاٙ٤شٕت ٜسٚد ه٤ ش٥حأت .دٛت ٖصٚ ٝفاضا ٢اساد ٓتفٞ ٝ٤اپ شؼپ ٖاصٛٔآ
شور قیقحت ؾ٘اد ٗ٥ت صا اذتتا ،٣تشجت ٕٝ٥٘ ؾٞٚظپ ٗ٤ا سد ٝمغٙٔ ٝ٘اٌساٟچ ٣حاٛ٘ ٓتفٞ ٝ٤اپ شؼپ ٖاصٚآ
15 ؾ٘اد ،ٖاشٟت ( ٖصٚ ٝفاضا ٢اساد ٖاصٛٔآ
ٗ٥تBMI 25 ات 30 ٢اشت ... ٚ ؾٞٚظپ تذٔ ،ٖٛٔصآ ٢اشجا ٜٛح٘ ٚ فاذٞا ف٥كٛت ٚ ح٤شـت صا غپ .ذ٘ذؿ ٣٤اػاٙؿ )ـتشٔشتٔ شت ْشٌّٛ٥و
داذقت ،داشفا 60
نلأ ٝو ٝ٘اثّعٚاد لأاو سٛع ٝت ٣٘دٛٔصآ شف٘
٣ثّل ،٣٘لاضف ،٣ثلف ٢سإ٥ت ٌٝ٘ٛ شٞ ٗتؿاذ٘ ُٔاؿ ( ٝقِاغٔ ٝت دٚسٚ ٢اٞ
َٚذج ( ذ٘ذؿ باخت٘ا ٕٝ٘ٛ٘ ٖاٛٙف ٝت ذٙتؿاد اس )ٓؾٙٔ ٣٘ذت ت٥ِاقف ٗتؿاذ٘ ،فاخ ٣٤ازغ ٓ٤طس ٗتؿاذ٘ ،٣ى٥ِٛتاتٔ ٚ ٣ؼفٙت– 1
غپ ٚ .)
اد قلاخا ٝت٥ٕو ذ٥ئات صا ( قلاخا ذو ٝئاسا ات ذٞاؿ ٜاٍـ٘
IR.SHAHED. REC.1398.052 ٣٘دٛٔصآ )
اس ٣تٔلاػ ٝٙ٥ـ٥پ ٝٔاٙـػشپ ،اٞ
ٜٚشٌ ساٟچ سد ٣فدالت سٛع ٝت غپػ .ذؿ ٝتفشٌ ؾٞٚظپ سد توشؿ تٟج داشفا ٗ٤ا ٗ٤ذِاٚ صا ٝ٘اٞاٌآ ٣ثتو ٝٔاٙت٤اضس ٚ ذ٘دشو ُ٥ٕىت ( ٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت 15
; ( ٣تٚاٙت ،)n 15
; ٣ث٥وشت ،) n (
15
; ( َشتٙو ٜٚشٌ ٚ ) n 15
; ْاج٘ا ٣ع سد تػا شور ٝت ْصلا .ذٙتفشٌ ساشل )n
٣٘دٛٔصآ صا ٣خشت فاشل٘ا ،٢سإ٥ت ُخٔ ٣ّ٤لاد ٝت ،ؾٞٚظپ داذقت ،دا٤ص تث٥غ ٗتؿاد ا٤ ٣لخؿ ُ٤لاد ٝت اٞ
10 ؾٞٚظپ ٝٔادا صا داشفا صا شف٘
( ٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت ٜٚشٌ سد ،ٗ٤شٕت ٜسٚد ٖا٤اپ سد .ذ٘ذؿ فزح 12
; ( ٣تٚاٙت ٗ٤شٕت ٜٚشٌ سد ٚ )n 12
; ( ٣ث٥وشت ٜٚشٌ ،)n 13
; ٜٚشٌ ٚ )n
( َشتٙو 13
; .ذ٘ذ٘أ ٣لات ) n 48
ُىتٚشپ ؿٚشؿ صا ُثل تفاػ ٣٘دٛٔصآ صا اذتتا ،٣ٙ٤شٕت ٢اٞ
تخاػ اٍػ ٢ٚصاشت ( ٖصٚ ،ذل ش٤دامٔ اٞ
( شٕو سٚد ٜصاذ٘ا ،)ٖإِآ Waist circumference
٢ساٛ٘ شتٔ صا ٜدافتػا ات ) ،
ٚ ـتشٔشتٔ ٝت ذل سٚزجٔ شت ْشٌّٛ٥و ٝت ٖصٚ ٓ٥ؼمت اتBMI
( ٖذت ٣تشچ ذكسد Percent Body Fat
َذٔ شپ٥ِاو صا ٜدافتػا ات ) SH5020
ٝغم٘ ٝػ َٛٔشف ٚ ٜشو سٛـو تخاػ ٖٛؼىج ٢ا
نلاٛپ–
( 24 )،
ٜصاذ٘ا دسٛٔ ،تػا ٜذؿ ٝئاسا ٗ٥٤اپ سد ٝو .تفشٌ ساشل ٢ش٥ٌ
ندب یلاگچ 1 13231 3 3331000 هطقو هس عومجم 3 3333310 هطقو هس عومجمروذجم 3 3330000 هس
٢ش٥ػ ٣تشچ ذكسد َٛٔشف = 020
003
ٖاض٥ٔ ،٣ٍٙػشٌ ٖاض٥ٔ ( َاؤػ ساٟچ ُٔاؿ تّٙ٥ف ٢اٟتؿا ٝٔاٙـػشپ .ذؿ ٜذ٥جٙػ تّٙ٥ف ٝٔاٙـػشپ ظػٛت اٟتؿا ٗ٥ٙچٕٞ
ا سٛلت ٖاض٥ٔ ،ازغ ٝت ُ٥ٔ ٖاض٥ٔ ،٢ش٥ػ ( ٢شلت قخاؿ عا٥مٔ ات ٝو تػا )ٖدسٛخ ص
Visual Analog Scale
ف٥ع ات )
1
ات 10 ( ذؿ ٜذ٥جٙػ ،دٛت ٜذؿ ٝتفشٌ شؾ٘ سد ٝتػٛ٥پ تسٛك ٝت ٝو ٢صا٥تٔا 25
ؾجٙػ ٝ٥ّو .) اٞ
48 ٗ٤شخآ صا غپ تفاػ
.ذ٘ذؿ ساشىت ٝتاـٔ ظ٤اشؿ سد ٗ٤شٕت ٝؼّج
ٝ٥كٛت ،ؾٞٚظپ ذ٘ٚس ٣ع ٚ اذتتا سد
ٝ٤زغت ٢اٞ
٢ا ٝت تاج٤ضثػ ٖدٚضفا ٚ ٜذفٚ شٞ سد ٣فشلٔ ٣٤ازغ داٛٔ ؾٞاو ُٔاؿ
ٜذفٚ
ٖا٥ٔ ٝت ٝجٛت ،ْاؿ ٚ ساٞا٘ ٣٤ازغ ٢اٞ
ٜذفٚ
ٜٛ٥ٔ ٚ ساثىـخ ِٓاػ داٛٔ ات اٟ٘آ ٣ٙ٤ضٍ٤اج ٚ ِٓاػا٘ ٣٤ازغ داٛٔ فزح ٚ اٞ
٢اٞ
َشتٙو ٢اشت ٗ٥ٙچٕٞ .ذؿ ٝئاسا لاات ذٙل ٢اساد ٚ بشچشپ ٣٤ازغ داٛٔ صا ض٥ٞشپ ٚ ٜصات
ٝ٤زغت تاشحا ٣٘دٛٔصآ ٝ٤زغت ،٢ا
تذٔ ٝت اٞ
ٝ٘اصٚس ٣فشلٔ ٢شِاو ظػٛتٔ ٖاض٥ٔ ،٣٤ا٤شِاو ٢اٞذحاٚ عاػا شت ٚ ذؿ تثح ٣ٙ٤شٕت ُىتٚشپ ٝؼّج ٗ٤شخآ صا ذقت ٚ ُثل صٚس ٝػ .ذؿ ٝثػاحٔ دشف شٞ
تسٛك ٝت ٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت ُىتٚشپ 8
ٝتفٞ /ٝتفٞ
٢ا 3 تذٔ ٝت /ٝؼّج 20
ات 30 سٛك ٝت ،ٖذ٤ٚد ٝم٥لد تذؿ ات ٜذٙ٤اضف ت
55 ات 65 ذكسد
ُىتٚشپ ٢اشجا َٚا ٝتفٞ ٚد ٣ع ٝو ٢سٛع ٝت .ذؿ ْاج٘ا ةّل ٖاتشض شخواذح 3
شت ْٛػ ٝتفٞ سد ذقت ٚ ذؿ ٜدٚضفا ٗ٤شٕت تذٔ شت ٝم٥لد
ٓو تّف ٝت تػا شور ٝت ْصلا .تفا٤ ٝٔادا ٓتـٞ ٝتفٞ ٢اٟت٘ا ات تسٛك ٗ٥ٕٞ ٝت ٚ ذؿ ٜدٚضفا ٗ٤شٕت تذؿ
ٔصآ ٖدٛت نشحت ٣٘دٛ
،اٞ
ُىتٚشپ سد ٝتفشٌ تسٛك سات ٝفاضا ٝو ذ٘ذؿ ُ٤ذقت ٢ٛح٘ ٝت ٣ٙ٤شٕت ٢اٞ
8 ٢اپ ٗ٤شتـ٥ت ات ذؿات ٣ج٤سذت لأاو تسٛك ٝت ٝتفٞ
ٝت ٢ذٙت
ُىتٚشپ ٢اشجا ْاٍٙٞ .ذؿات ٝتؿاد ٜاشٕٞ اس ت٥ِاقف
ٖاتشض صا ٜدافتػا ات ٗ٤شٕت تذؿ ،ٜٚشٌ ٝػ شٞ سد ٣ٙ٤شٕت ٢اٞ
ٝؼّج شٞ سد سلاپ جٙػ
شتٙو ٣ٔ َ تذٔ ٝت ض٥٘ ٣تٚاٙت ٗ٤شٕت ٝٔا٘شت .ذؿ 8
تذٔ ٝت ٝؼّج شٞ / ٝتفٞ سد ٝؼّج ٝػ /ٝتفٞ
20 ات 30 تسٛك ٝت ٝم٥لد 3
ات 5 ات بٚاٙت
تذؿ 70 ات 85 ٚ ذكسد 3 بٚاٙت ٗ٥ت َاقف تحاشتػا ٝم٥لد تذؿ ات اٞ
40 ات 45 ٣ع ٜذٙ٤اضف تسٛك ٝت ،ةّل ٖاتشض شخواذح ذكسد 8
دٛٔصآ .تفشٌ ْاج٘ا ٝتفٞ
٣٘
ات ٜٚشٌ ٗ٤ا ٢اٞ
70 ٣٘دٛٔصآ ٣ٌدأآ تفشـ٥پ ات ٚ ؿٚشؿ بٚاٙت ٝػ ات ةّل ٖاتشض شخواذح ذكسد ٝتفٞ سد ،اٞ
ْٚد 5 تذؿ ات ٗ٤شٕت ْٛػ ٝتفٞ سد ٚ ،)بٚاٙت ٝػ(ٜذؿ ٜدٚضفا ٗ٤شٕت تذؿ ٝت ذكسد 75
ساشىت ات ةّل ٖاتشض شخواذح ذكسد 4
ٝٔادا بٚاٙت
ٖا٥ٔ سد ٝتفٞ ه٤ ة٥تشت ٗ٤ا ٝت ٚ تفا٤ بٚاٙت داذقت ٝت ا٤ ٗ٤شٕت تذؿ ٝت ا٤
٣٘دٛٔصآ ٖذ٥ػس صا غپ ٚ ذؿ ٜدٚضفا اٞ
( تفشػ شخواذح ٝت اٞ
85 داذقت ٚ )ةّل ٖاتشض شخواذح ذكسد 5
بٚاٙت 4
ٝم٥لد ٝت ض٥٘ ٣ث٥وشت ٗ٤شٕت ٜٚشٌ .ذؿ ؼفح ُىتٚشپ ٖا٤اپ ات ٣ٙ٤شٕت ظ٤اشؿ ٗ٤ا ،٢ا
تذٔ
8 تذٔ ٝت ٝؼّج شٞ / ٝتفٞ سد ٝؼّج ٝػ / ٝتفٞ
20 ات 30 تذٔ ٝت ٣ٔٚاذت تسٛك ٝت ٓٞ ٚ ٣تٚاٙت تسٛك ٝت ٓٞ ٝم٥لد 10
ات 15
تذؿ ات ٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت ٝم٥لد 55
ات 65 ٚ ةّل ٖاتشض شخواذح ذكسد 10
ات 15 (٣تٚاٙت ٗ٤شٕت ٝم٥لد 2
- 3 تذؿ ات )بٚاٙت 70
ات 85 ذكسد
بٚاٙت سد ةّل ٖاتشض شخواذح ٚ ذ٤ذؿ ٢اٞ
40 ات 45 ةّل ٖاتشض شخواذح ذكسد اذتتا .ذٙتخادشپ ٗ٤شٕت ٝت ٗ٥٤اپ تذؿ ات ٢اٟتٚاٙت سد
اشجا ٣ٍتؼخ صا ٖذؿ ـ٘أ ُ٥ِد ٝت ٣تٚاٙت ٗ٤شٕت ُىتٚشپ ْاج٘ا اس ٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت ٜاتٛو تحاشتػا ه٤ صا ذقت غپػ .ذؿ
شور ٝت ْصلا .ذ٘داد
ٜٚشٌ ٝػ شٞ تػا 10
٢ا٤ٛپ ٣ــو تاوشح ٚ ؾٔش٘ ة٥تشت ٝت ٣ٙ٤شٕت ٝؼّج ؿٚشؿ صا ُثل ٝم٥لد ٝؼّج شٞ ٢اٟت٘ا سد ٚ ٖدشو ْشٌ
10
ْاج٘ا اس ٖدشو دشػ تاوشح ٝم٥لد .ذ٘داد
ُىتٚشپ صا ْاذىچ٥ٞ سد ٝو َشتٙو ٜٚشٌ ت٤اٟ٘ سد ٚ دٛخ ٣ٌذ٘ص ٢داف َاٚس ٝت ،ذٙتؿاذ٘ توشؿ اٞ
ٝؼّج سد ٝو ٢ٛح٘ ٝت ذ٘داد ٝٔادا ظ٤اشؿ ش٥٥غت ٖٚذت
ٗ٤ا ،ذؿ ْاج٘ا ؾٞٚظپ ٢اشجا ٜٛح٘ ات ٣٤اٙؿآ ٢اشت ٝو ٢ا ٝو ذ٘ذؿ ٝ٥جٛت ٜٚشٌ
.ذ٘صادشپت دٛخ ٣ٌذ٘ص ٢داف ذ٘ٚس ٝت ٚ ذٙٙى٘ داج٤ا ؾٞٚظپ ٢اشجا ٣ع دٛخ ٝ٤زغت ٚ ت٥ِاقف سد ٢ش٥٥غت ٍٝ٘ٛچ٥ٞ
ـٕج تافلاعا
ْش٘ هٕو ٝت ٚ ٣عاثٙتػا ٚ ٣ف٥كٛت سأآ صا ٜدافتػا ات ٜذؿ ٢سٚآ ساضفا
SPSS16 ٚ ٗ٥ٍ٘ا٥ٔ .تفشٌ ساشل ُ٥ّحت ٚ ٝ٤ضجت دسٛٔ
ذ٘اتػا فاشح٘ا
ٜداد دسا
ٜداد ٖدٛت َأش٘ ٣ػسشت ٢اشت فٛ٘ش٥ٕػا فٚشٌّٕٛو ٖٛٔصآ صا ٚ ٝثػاحٔ اٞ
٣ت ٖٛٔصآ ٚ اٞ
٣ػسشت ٢اشت ٝتؼثٕٞ
ٖٚسد تاش٥٥غت
ٗ٥ت تاش٥٥غت .ذؿ ٜدافتػا ٣ٞٚشٌ
( ٝٞاس ه٤ غ٘ا٤ساٚ ُ٥ّحت ٖٛٔصآ ظػٛت ٣ٞٚشٌ
ANOVA ؾٞٚظپ ٗ٤ا سد .ذؿ ْاج٘ا )
٣ٙقٔ حغػ ٢ساد
05 /0
>
ٝتفشٌ شؾ٘ سدP .ذؿ
َٚذج 1 - 1
ٜداد : ٣٘دٛٔصآ ٣ف٥كٛت ٢اٞ
اٞ
ٜٚشٌ
ش٥غتٔ
٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت ٜٚشٌ
٣تٚاٙت ٗ٤شٕت ٜٚشٌ
٣ث٥وشت ٗ٤شٕت ٜٚشٌ
َشتٙو ٜٚشٌ
)َاػ( ٗػ ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 0/
0 13± 0/
0 13± 0/
0 13± 0/
0 13±
)شتٔ( ذل ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 07
/0 57± /1 07
/0 59± /1 06
/0 61± /1 07
/0 52± /1
)ْشٌّٛ٥و( ٖصٚ
ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 03
/6 17± / 67 10
/5 40± / 68 32
/5 96± / 70 36
/5 01± / 60
غپ
ٖٛٔصآ 98
/4 16± / 63 84
/4 22± / 65 12
/7 65± / 66 72
/5 08± / 60
ت ٜدٛت قخاؿ ٖذ
( kg/m0 ) ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 08
/1 17± / 27 89
/0 96± / 26 93
/0 19± / 27 32
/1 09± / 26
غپ
ٖٛٔصآ 88
/1 61± / 25 54
/1 73± / 25 49
/1 50± / 25 47
/1 12± / 26
ٖذت ٣تشچ ذكسد ) % ( ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 62
/0 56± / 19 56
/0 43± / 19 51
/0 61± / 19 47
/0 24± / 20
غپ
ٖٛٔصآ 65
/0 71± / 17 64
/0 25± / 18 57
/0 06± / 18 69
/1 66± / 20
( شٕو سٚد )cm
ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 39
/1 87± / 103 78
/1 42± / 104 34
/1 72± / 104 58
/1 62± / 104
غپ
ٖٛٔصآ 20
/1 50± / 100 00
/2 4/± 102 84
/1 00± / 102 61
/1 61± / 104
ٗ٥ٍ٘ا٥ٔ ُىؿ ٝت ش٤دامٔ*
ٜذؿ ٖا٥ت دساذ٘اتػا فاشح٘ا± .ذ٘ا
هتفبی به
َٚذج سد ٜذؿ ٝئاسا ج٤ات٘ ٝت ٝجٛت ات 2
ٝفِؤٔ ٚ اٟتؿا داد ٖاـ٘ ٣جٚص ٣ت ٖٛٔصآ ج٤ات٘ ، ُ٥ٔ ٖاض٥ٔ ،٢ش٥ػ ٖاض٥ٔ ،٣ٍٙػشٌ ٖاض٥ٔ ( ٖآ ٢اٞ
ؾ٥پ صا )ٖدسٛخ ازغ صا سٛلت ٖاض٥ٔ ،ازغ ٝت غپ ات ٖٛٔصآ
ش٥حأت ٜذٙٞد ٖاـ٘ ٝو تػا ٝتؿاد ٢ساداٙقٔ ش٥٥غت ٣تشجت ٜٚشٌ ٝػ شٞ سد ٖٛٔصآ
شپ ٝػ شٞ
٣ٔ اٟتؿا ٖاض٥ٔ شت ُىتٚ
ٖٛٔصآ ج٤ات٘ ٗ٥ٙچٕٞ ٚ .ذؿات ANOVA
ٖاـ٘ ض٥٘
٣ٔ
ٝفِؤٔ ٝػ ذٞد ٚ ٢ش٥ػ ٖاض٥ٔ ،٣ٍٙػشٌ ٖاض٥ٔ ٢
ٜٚشٌ ٗ٥ت سد ازغ ٝت ُ٥ٔ ٖاض٥ٔ
ٜٚشٌ ٗ٥ت سد ٖدسٛخ ازغ صا سٛلت ٖاض٥ٔ ٝفِؤٔ سد أا تػا ٝتؿاد ٢ساداٙقٔ تٚافت ٝ٘اٌساٟچ ٢اٞ
٢اٞ
٣ٙقٔ تٚافت ٝ٘اٌساٟچ
٘ ساد تثؼ٘ ٣ٍٙػشٌ ٖاض٥ٔ شت ش٥حأت ٗ٤شتـ٥ت ٣ث٥وشت ٗ٤شٕت ُ٤شتاٌ ٣ث٥مقت ٖٛٔصآ ُ٥ّحت ٚ ٝ٤ضجت ٣ػسشت ات ٝو .دٛث
ُىتٚشپ شٍ٤د ٝت سد ٣ِٚ تػا ٝتؿاد ٢ش٥ػ ٖاض٥ٔ شت ٣ث٥وشت ٜٚشٌ ٝت تثؼ٘ اس ش٥حأت ٗ٤شتـ٥ت ٣تٚاٙت ٚ ٣ٔٚاذت ٗ٤شٕت ٗ٥ٙچٕٞ ٚ تؿاد اٞ
ُىتٚشپ صا ْاذىچ٥ٞ شٍ٤د ٝفِؤٔ ٚد اٞ
قخاؿ داد ٖاـ٘ ٣جٚص ٣ت ٖٛٔصآ صا ٜدافتػا ات ٣ٞٚشٌ ٖٚسد ٝؼ٤امٔ .ذٙتؿاذ٘ ٢شتشت ٓٞ شت ٢اٞ
ٚ ٖصٚ ّٕٝج صا ٣٘ذت ة٥وشت ؾ٥پ ات ٝؼ٤امٔ سد شٕو سٚد ،ٖذت ٣تشچ ذكسد ،BMI
٣ث٥وشت ٚ ٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت ،٣تشجت ٜٚشٌ ٝػ سد ٖٛٔصآ
ٝتفا٤ ٢ساداٙقٔ ؾٞاو
ٖاـ٘ ٝو ذ٘ا ػ شٞ تثخٔ ش٥حأت ٜذٙٞد
٣ٔ ٖذت ة٥وشت قخاؿ شت ُىتٚشپ ؿٛ٘ ٝ
ٗ٥ت ٝؼ٤امٔ ج٤ات٘ ٚ ذؿات ٣ٞٚشٌ
ٖاـ٘
ٝت تثؼ٘ ٣ث٥وشت ٚ ٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت ٜٚشٌ ٝػ شٞ سد ٖذت ٜدٛت قخاؿ ٚ شٕوسٚد ٚ ٖذت ٣تشچ ذكسد ؾٞاو ٖاض٥ٔ ٝو دٛت ٗ٤ا ٜذٙٞد
ٝتؿاد اس ش٥حأت ٗ٤شتـ٥ت َشتٙو ٜٚشٌ
ذٔآ تػذت ٗ٥ٍ٘ا٥ٔ فلاتخا ٣ػسشت ات أا ذ٘ا ٝت تثؼ٘ ٢شتـ٥ت ش٥حأت ٣ث٥وشت ٚ ٣ٔٚاذت تاٙ٤شٕت ٜ
قخاؿ ؾٞاو سد ٣تٚاٙت تاٙ٤شٕت
ٝتؿاد ٖذت ة٥وشت ٢اٞ
ٗ٥ت ٝؼ٤امٔ ٣ػسشت ات ٝىٙ٤ا ٕٗض .ذ٘ا ٝت ٝجٛت ات ٚ ٝ٘اصٚس ٣تفا٤سد ٢شِاو ٣ٞٚشٌ
ساذمٔ
84 /0
; ٣ٙقٔ تٚافت ٜٚشٌساٟچ ٗ٥ت ،ٜذٔآ تػذت P
ٜذٞاـٔ ٢ساد
َٚذج 2 - 1
ٖٚسد ٝؼ٤امٔ :
ٗ٥ت ٚ ٣ٞٚشٌ
ٜٚشٌ سد اٞش٥غتٔ ٣ٞٚشٌ
)َشتٙو ٚ ٣ث٥وشت ،٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت ( ٝ٘اٌساٟچ ٢اٞ
ٜٚشٌ
ش٥غتٔ
٣ٔٚاذت ٣تٚاٙت P
٣ث٥وشت
َشتٙو P ٝؼ٤امٔ P
ٗ٥ت ٣ٞٚشٌ
P
ٖاض٥ٔ
٣ٍٙػشٌ
ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 38 /1 42± /5 009 /0
* 21 /1 25± /6 00 /0
* 51 /1 54± /6 00 /0
* 83 /1 00± /6 00 /1 01 /0
* /600± /147 /469± /125 /517± /094 /450± /100 ٖٛٔصآغپ
ٖاض٥ٔ
٢ش٥ػ ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 68 /1 92± /5 005 /0
* 16 /1 42± /7 002 /0
* 4/
1 77± /4 00 /0
* 91 /0 00± /5 06 /0 00 /0
* /538± /087 /646± /113 /800± /095 /683± /147 ٖٛٔصآغپ
ٝت ُ٥ٔ
ازغ ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 73 /1 92± /5 002 /0
* 05 /1 25± /4 007 /0
* 55 /1 38± /5 00 /0
* 66 /1 08± /5 00 /1 03 /0
* /508± /155 /408± /095 /375± /105 /492± /144 ٖٛٔصآغپ
صا سٛلت ازغ ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 38 /1 92± /4 046 /0
* 28 /1 00± /6 00 /0
* 56 /1 46± /6 00 /0
* 14 /1 15± /5 00 /1 28
/0 /515± /099 /485± /090 /483± /119 /433± /107 ٖٛٔصآغپ
٣٘ذت ة٥وشت (ٖصٚ
)kg ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 03 /6 17± / 67 002 /0
* 10 /5 40± / 68 007 /0
* 32 /5 96± / 70 00 /0
* 36 /5 01± / 60 79 /0 03 /0
* 60/08± /572 65/66± /713 65/22± /484 63/16± /497 ٖٛٔصآغپ
BMI( kg/m0 ؾ٥پ )
ٖٛٔصآ 08 /1 17± / 27 002 /0
* 89 /0 96± / 26 007 /0
* 93 /0 19± / 27 001 /0
* 32 /1 09± / 26 83 /0 001 /0
* 26/12± /147 25/50± /149 25/72± /154 25/61± /188 ٖٛٔصآغپ
ذكسد ٣تشچ )%( ٖذت ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 62 /0 56± / 19 00 /0
* 56 /0 43± / 19 00 /0
* 51 /0 61± / 19 00 /0
* 47 /0 24± / 20 33 /0 00 /0
* 20/66± /196 18/06± /057 18/25± /064 17/71± /065 ٖٛٔصآغپ
سٚد (شٕو )cm ؾ٥پ
ٖٛٔصآ 39 /1 9/± 104 00 /0
* 78 /1 4/± 104 00 /0
* 34 /1 7/± 104 00 /0
* 58 /1 6/± 104 82 /0 00 /0
* 1046/± /160 1020/± /184 1024/± /189 1005/± /120 ٖٛٔصآغپ
٣ٙقٔ تٚافت*
ساد 05 /0
≥ P
هجیتن و ثحب یریگ
ؾ٘اد ٖذت ة٥وشت ٚ اٟتؿا شت ٣ث٥وشت ٚ ٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت ٣ؿصسٚ ٗ٤شٕت ٜٛ٥ؿ ؿٛ٘ ٝػ ش٥حأت شضاح ؾٞٚظپ صا فذٞ
ٓتفٞ ٝ٤اپ شؼپ ٖاصٛٔآ
ٝتفا٤ .دٛت ٖصٚ ٝفاضا ٢اساد ٚ اٟتؿا ٖاض٥ٔ شت ٣ى٤شحت ا٤ ٢سأٟ شحا جفات ٣ث٥وشت ٚ ٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت ٣ٙ٤شٕت ٜٛ٥ؿ ٝػ شٞ داد ٖاـ٘ اٞ
ٝفِؤٔ
ؿ ٖآ ٢اٞ
ٖٚسد ُ٥ّحت ٚ ٝ٤ضجت ج٤ات٘ .تػا ٜذ
ٗ٥ت ٚ ٣ٞٚشٌ
٣ٔ تاثحا اس ؿٛضٛٔ ٗ٤ا ض٥٘ ٣ٞٚشٌ
٣ٙ٤شٕت ٜٛ٥ؿ ؿٛ٘ ٝػ شٞ ٝو ذٙٙو
ٝفِؤٔ شت ٢ساداٙقٔ تثخٔ تاشحا
ٗ٥ت ج٤ات٘ ٣ػسشت ات ٝو ٝتؿاد اٟتؿا ٢اٞ
٣ٔ ٣ٞٚشٌ
شت ٢شتـ٥ت ش٥حات تثؼ٘ ٝت ٣ث٥وشت تاٙ٤شٕت تفٌ ٖاٛت
ٕت أا ٝتؿاد ٣ٍٙػشٌ ٝفِؤٔ
ؾ٘اد ٢ش٥ػ ٝفِؤٔ ٖاض٥ٔ شت ٢شتـ٥ت ش٥حأت ٣ث٥وشت ٣ٙ٤شٕت ُىتٚشپ ٝت تثؼ٘ ٣تٚاٙت ٚ ٣ٔٚاذت تاٙ٤ش ٖاصٛٔآ
اداٙقٔ تٚافت ٖدسٛخ ازغ صا سٛلت ٝفِؤٔ ا٤ ٚ ازغ ٝت ُ٥ٔ ٖاض٥ٔ شت ٢سازٌشحا ػاحِ صا ٣ٙ٤شٕت ٜٛ٥ؿ ؿٛ٘ ٝػ ٗ٥ت سد أا .تػا ٝتؿاد ش٥حأت ٢س
س ٝػ ٝ٤زغت تثح ج٤ات٘ .ذـ٘ ٜذٞاـٔ
٣ٔ ٖاـ٘ ض٥٘ ٜصٚ
٣تفا٤سد ٢شِاو ٖاض٥ٔ ذٞد ساٟچ
ٗ٤ا دٛجٚ ات .تػا ٝتؿاذ٘ ٢ساداٙقٔ تٚافت ٜٚشٌ
ؾ٘اد ٣تفا٤سد ٢شِاو داد ٖاـ٘ ج٤ات٘ ك٥لد ٣ػسشت ٜٛ٥ؿ ؿٛ٘ ٝػ ش٥حأت ٝو ٣ٕ٥متؼٔ ٝٙ٥ـ٥پ .تػا ٝتؿاد ؾ٤اضفا ٣ث٥وشت ٜٚشٌ سد ٖاصٛٔآ
ت ٜدشو ٣ػسشت اٟتؿا شت ٖأضٕٞ تسٛك ٝت اس ٣ٙ٤شٕت ٢صاٛٞ ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ذ٘داد ٖاـ٘ ؾٞٚظپ سد ٖاشٍـٞٚظپ ٗ٤ا دٛجٚ ات ،ذـ٘ تفا٤ ذؿا
تذٔ ٝت 12 تذؿ ات ٝتفٞ
75 ٣ٔ داضت سد شضاح ؾٞٚظپ ج٤ات٘ ات ٝو ذؿ ٣ٍٙػشٌ ٖاض٥ٔ ساداٙقٔ ؾ٤اضفا جفات ذكسد ( ذؿات
26 ٗ٤ا تّف .)
٣ٔ ٣٤ٛؼٕٞا٘
سد ٜذؿ ٜدافتػا ٣ٙ٤شٕت ُىتٚشپ ٓجح ٖدٛت شتدا٤ص ذ٘اٛت ٖدٛت دا٤ص لاإتحا ٝو ٣ٙقٔ ٗ٤ذت .ذؿات شضاح ؾٞٚظپ تثؼ٘ ٝت ٖآ
داج٤ا ٢شِاو شؼو ٖاشثج دذك سد ٣ٍٙػشٌ ٖاض٥ٔ ؾ٤اضفا ك٤شع صا ٖذت ازِ ،تػا ٜذؿ ٢دا٤ص ٢شِاو شؼو داج٤ا جفات ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ٓجح (ؾ٘اساىٕٞ ٚ ٣فٌّ ٗ٥ٙچٕٞ .تػا ٜذٔآشت ٜذؿ 2013
ذ٘دشو ؽساضٌ ) 12
٢صاٛٞ ٗ٤شٕت ٝتفٞ
جفات ،٣تسذل تاٙ٤شٕت ات ٝؼ٤امٔ سد
٣ٕ٘ ٢ش٥ػ عاؼحا ٖاض٥ٔ سد ٢ساداٙقٔ تاش٥٥غت ٣٤ازغ ٜذفٚ فشك صا غپ ض٥٘ ٚ ٣٤اتؿا٘ تِاح سد ٣ٍٙػشٌ عاؼحا ؾ٤اضفا جفات أا ،دٛؿ
٣ٔ
٣ٔ شضاح ؾٞٚظپ ات ٛؼٕٞا٘ ٝو دٛؿ ( ذؿات
27 ؾٞاو جفات قاچش٥غ ٖا٘ص سد ذ٤ذؿ ت٥ِاقف ف٤شٍ٤د ك٥محت سد ٗ٥ٙچٕٞ .) ٚ ذؿ اٟتؿا
( داد ؾ٤اضفا اس قاپ داشفا ٢اٟتؿا ،ظػٛتٔ ت٥ِاقف 16
٣ٔ شؾ٘ ٝت ُو سد .) ،)٣ث٥وشت ،٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت( ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ْاج٘ا ٜٛ٥ؿ صا كساف ذػس
شحا ٝى٘آ ٕٗض .دساذ٘ ٢شِاو تفا٤سد ٚ اٟتؿا شت ٣ى٤شحت ش٥حأت دٛـ٘ ٖذت سد ٢دا٤ص ٢شِاو شؼو جفات ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ٝو ٣تسٛك سد ٝ٘اٌٚد
ؾ٤اضفا جفات ٖأضٕٞ ٣ِٚ تػا ٜذؿ اٟتؿا ؾ٤اضفا جفات ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ٝو ة٥تشت ٗ٤ذت ،تػا ٜذؿ ؽساضٌ ض٥٘ اٟتؿا شت ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ،ًٙ٥و ( تػا ٜذؿ ض٥٘ قخـٔ ٣٤ازغ ٜذفٚ ه٤ ٝت خػاپ سد ٢ش٥ػ غح 2009
تٚافت شٍ٤د ٢ٛػ صا .) داشفا خػاپ سد ٢دشف ٗ٥ت دا٤ص ٢اٞ
ٚ ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ٝت تاقِاغٔ شخوا سد اٟتؿا شت ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف داح تاشحا ٣ػسشت افشك
( 28،29 :ش٥ؾ٘ ٣ّٔاٛف ش٥حات ٗ٥ٙچٕٞ )
ساـف
ٚ
٣تحاسا٘
ُكاح صا (ذ٤ذؿ ت٥ِاقف 30
،) ٢أد ش٥٥غت ( ٖذت
30،31 ؾ٤اضفا ،) ذ٥ػا
،ه٥تولا ش٥٥غت
حٛغػ
،ضوٌّٛ
بشچ ذ٥ػا
ٚ
ٗ٥ِٛؼ٘ا (إػلاپ 32
،) ؾٞاو حؿشت
ٗ٥ِشٌ
ُ٥ػآ ساد
سد ؽصسٚ(ذ٤ذؿ 33
،) شحا هتذ٥ف ٣فٙٔ
تذؿ ؽصسٚ
ٖٛٔسٛٞ
ات(ذؿس 34
،)
ساؾت٘ا ٣ٙٞر تفا٤سد ؽاداپ غپ ؽصسٚ صا (ذ٤ذؿ 35
ٚ ) ت٥ٞأ
٢دشف داشفا قاچ سد صٚشت ٣ٍٙػشٌ خػاپ شتـ٥ت
تثؼ٘
ٝت ؽصسٚ
ات تذؿ لاات ( 36
ٝج٥ت٘ ،)
ٜٛ٥ؿ ؿاٛ٘ا ش٥حأت ٜساتسد ٗؿٚس ٢ش٥ٌ
٣٘لاٛع سد اٟتؿا شت ٣ٙ٤شٕت ٢اٞ
ٝت صا٥٘ ٚ ٜدٛت ساٛؿد تذٔ
.تػا ٢شتـ٥ت تاقِاغٔ
ٝتفا٤ شٍ٤د صا قخاؿ ساداٙقٔ ؾٞاو ،شضاح ؾٞٚظپ ٢اٞ
ٜدٛت قخاؿ ،ٖذت ٣تشچ ذكسد ،ٖذت ٖصٚ ّٕٝج صا ٣٘ذت ة٥وشت ٢اٞ
ةلاقتٔ شٕو سٚد ٚ ٖذت 8
٣ٔ ٖصٚ ٝفاضا ٢اساد ٖاٛجٛ٘ ٖاشؼپ شت ٣ث٥وشت ٚ ٣تٚاٙت ،٣ٔٚاذت تاٙ٤شٕت ٝتفٞ
امٔ ٝو ذؿات
ٝؼ٤ ٢اٞ
ٗ٥ت
ٝتفا٤ ات ٛؼٕٞ .تػا ٝتؿاد داشفا ٣٘ذت ة٥وشت شت ٣ٟتاـٔ ش٥حأت ٣ٙ٤شٕت ٜٛ٥ؿ ؿٛ٘ ٝػ شٞ داد ٖاـ٘ ٣ٞٚشٌ
،ؾٞٚظپ ٗ٤ا ٢اٞ
(ٖاساىٕٞ ٚ اٙ٥ِٛٔ
2013 ش٥حات ٣ػسشت ات ،) 12
قخاؿ ٚ ٣تشچ ذكسد ٝو ذ٘دشو ٖا٥ت ٝ٤زغت َشتٙو ات ْأٛت ٣تٚاٙت تاٙ٤شٕت ٝتفٞ
ساد داشفا سد ٖذت ٜدٛت (تفا٤ ؾٞاو ٢ساداٙقٔ سٛع ٝت قاچ ٚ ٖصٚ ٝفاضا ٢ا
37
ٖاسات ٚ ٚشى٥٘ ٗ٥ٙچٕٞ .) ( ٕٝـچ
2014 ٖا٥ت ض٥٘ ،)
ذٙچ شٞ ،تػا ٜذؿ ٖذت ٜدٛت قخاؿ ٚ ٖذت ٣تشچ ذكسد ساداٙقٔ ؾٞاو جفات ٣تٚاٙت ٚ ٣ٔٚاذت ٣ؿصسٚ ٗ٤شٕت ٜٛ٥ؿ ٚد ذ٘دشو
ٗ٥ت ج٤ات٘ ٝو حأت ٣تٚاٙت ٗ٤شٕت ٝو داد ٖاـ٘ ؾٞٚظپ ٗ٤ا ٣ٞٚشٌ
بّٛغٔ ش٥ ٝتؿاد ٖذت ٜدٛت قخاؿ ٚ ٖذت ٣تشچ ذكسد شت ٢شت
(تػا شضاح ؾٞٚظپ ات ٛؼٕٞا٘ تٟج ٗ٤ا صا ٝو 38
٣٘دٛٔصآ ؿٛ٘ سد تٚافت ُ٥ِد ٝت ذ٤اؿ داضت ٗ٤ا .) تذؿ ا٤ ٚ ُىتٚشپ تذٔ ،اٞ
ؾٞٚظپ ذٙچ شٞ .ذؿات ٣ٙ٤شٕت ُىتٚشپ ٓجح ٚ
ٖاـ٘ ٝو ٣٤اٞ
مٔ سد ٣تٚاٙت ٣ؿصسٚ ٗ٤شٕت شتٟت ش٥حأت ٜذٙٞد ٗ٤شٕت ات ٝؼ٤ا
٣ٔ ٣٘ذت ة٥وشت ٝغ٥ح سد ٣ٔٚاذت ٣ؿصسٚ
ٗ٤شٕت ؿٛ٘ ٗ٤ا ض٥٘ ٣٘أص شؾ٘ صا ٚ تػا ؾ٤اضفا ٝت ٚس ذؿات
ٝفشك ٝت اٞ
٣ٔ شت سد ، ذؿات
داشفا ٗ٤ا اش٤ص .دشو ٢شتـ٥ت طا٥تحا ذ٤ات ٣لاچ ٚ ٖصٚ ٝفاضا ٝت لاتثٔ داشفا سد ٜظ٤ٛت ذ٤ذؿ ؿٛ٘ صا ٣تٚاٙت تاٙ٤شٕت صا ٜدافتػا ػا ٗىٕٔ
٣ثّل ٢سإ٥ت ت
شغخ ٚ ٗ٤شٕت تذؿ ٗ٥ت ٣تثخٔ ٣ٍتؼثٕٞ ٝو ٣٤اج٘آ صا ٚ ذٙؿات ٝتؿاد ٜذـ٘ ٝتخاٙؿ ٣لٚشف
–( دساد دٛجٚ ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ْاٍٙٞ ٣ثّل ثداٛح 39
٣ثّل ثداٛح شغخ ،داشفا ٗ٤ا سد ذ٤ذؿ تاٙ٤شٕت ،) -
اس ت٥ِاقف ْاٍٙٞ ٣لٚشف
٣ٔ ؾ٤اضفا شٕت ٓو ٣٘ذت ٣ٌدأآ ُ٥ِد ٝت ٜٚلاف ٝت .ذٞد
صٚشت جفات تػا ٗىٕٔ ٣لاچ ٚ ٖصٚ ٝفاضا ٝت لاتثٔ داشفا سد ذ٤ذؿ تاٙ٤
٣ٔ ٝو دٛؿ ٣ّلفٔ تلاىـٔ ٚ ة٥ػآ ٢اپ ؾٞاو جفات ذ٘اٛت
( دٛؿ ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف ٝٔا٘شت ٝت داشفا ٢ذٙت 40
.)
٣ٔ شؾ٘ ٝت ت٤اٟ٘ سد ٚ
ٜٛ٥ؿ ذػس تاش٥٥غت تٟج ٗ٤ا صا ٚ ٝتؿاد اٟتؿا شت ساداٙقٔ ش٥حأت ،٣ٙ٤شٕت فّتخٔ ٢اٞ
اس ٖذت ة٥وشت ٢اٟلخاؿ سد
٣ٔ ٚ ٜداد ساشل ش٥حأت تحت ؾ٘اد ٢اٟتؿا سد تاش٥٥غت داج٤ا شؾ٘ صا ٢صاػ ٚ تخٛػ ش٥حأت شت ٜٚلاف ٣ؿصسٚ ت٥ِاقف تفٌ ٖاٛت
٢اساد ٖاصٛٔآ
٣ٔ ض٥٘ ،ٖصٚ ٝفاضا
ٜٛ٥ؿ صا ه٤شٞ ٗ٥ٙچٕٞ ٚ .ذؿات سازٌشحا ٣لاچ صا ٣ؿا٘ شغخ ُٔاٛف ٚ ٖصٚ ؾٞاو سد ذ٘اٛت ٣ٙ٤شٕت ٢اٞ
َشتٙو ات شٌا
ٝ٤زغت ٣ٔ دٛؿ ٜاشٕٞ ٣٤ازغ حلاكا ٚ ٢ا .ذؿات ٣٘ذت ة٥وشت دٛثٟت ٚ ٖصٚ ؾٞاو ٢اشت ةػاٙٔ ٣ٞاس ذ٘اٛت
عببنه
Kemper HCG, Van Mechelen W, Post GB, Twisk WR, and De vente W. (1002). Longitudinal Relationship between the development of body fat mass in adolescent males and females and their eating and activity pattern.
Med Sport Sci, 551244-261.
Dietz WH. (2331). Periods of risk in children for the development of adult obesity. J Nutr, 21112225-2226. Freedman DS, Khan LK, and Serdula MK. (1005). Inter–relationship among children BMI, children height and adult obesity: the Bogalusa heart study. Int J Obes Relat Metab Disord, 12120-26.
Freedman DS, Dietz WH, Tang R. (1005). The relation of obesity throughout life to carotid intima–media thickness in adulthood. Int J Obes Relat Metab Disord, 121243-266.
Guo SS, Roche AF, Chumela WC, Gardner JD, and Sievoge RM. (2335). The predictive values of childhood body mass index values for overweight at 54 y. Am J Clin Nutr, 431220-223.
Bray GA, Bouchard C, and James WPT. (2332). Hand book of Obesity, New York, Marcel Dekkers.
Parizkova J. (2362). Total body fat and skin folds thickness in children. Metabolism, 201135-202.
Tresaco B, Bueno G, Moreno LA, Garagorri JM, and Bueno M. (1005). Insulin resistance and impaired glucose tolerance in obese children and adolescents. J Physiol Biochem, 431123-115.
Mustillo S, Worthman C, Erkanlin A, Keeler G, Angold A, and Costello J. (1005). Obesity and psychiatric disorder. Pediatrics, 2221242–243.
Deforche B, Lefevre J, De Bourdeaud huij I, Hills AP, and Duquet W. (1005). Physical fitness and physical activity in obese and non obese Flemish youth. Obes Rev, 221555-552.
Despres JP, Moorjani S, Lupien PI, Trembly A, and Bouchard C. (2330). Regional distribution of body fat, plasma Lipoproteins and cardiovascular disease. Arteriosclerosis, 201531-422.
Morimoto, A., Nishimura, R., Sano, H., Matsudaira, T., Miyashita, Y., Shirasawa, T., & Tajima, N. (0330).
Gender differences in the relationship between percent body fat (% BF) and body mass index (BMI) in Japanese children. Diabetes research and clinical practice, 01(1), 103-100.
Sood, A., Sundararaj, P., Sharma, S., Kurpad, A. V., & Muthayya, S. (0330). BMI and body fat percent: affluent adolescent girls in Bangalore City. Indian pediatrics, 00(1), 010.
Mushtaq, M. U., Gull, S., Abdullah, H. M., Shahid, U.,Shad, M. A., & Akram, J. (0311). Waist circumference, waist-hip ratio and waist-height ratio percentiles and central obesity among Pakistani children aged five to twelve years. BMC pediatrics, 11(1), 130.
Sturm, R. (0330). Childhood Obesity—What We Can Learn From Existing Data on Societal Trends, Part 0. Preventing Chronic Disease, 0(0).
Guyenet, S. J., & Schwartz, M. W. (0310). Regulation of food intake, energy balance, and body fat mass:
implications for the pathogenesis and treatment of obesity. The Journal of Clinical Endocrinology &
Metabolism, 20(3), 000-000.
Tremblay A, Therrien F. (0330). Physical activity and body functionality: mplications for obesity prevention and treatment. Can J Physiol Pharmacol. 10(0): 102-00.
٣٘إحس ،ْ ٣ٕ٥ٞاشتا
ٖٛٔسٛٞ ٚ اٟتؿا ،٣تفا٤سد ٢طش٘ا شت ٢صاٛٞ ت٥ِاقف تذؿ ش٥حأت ،ب ٣٤اصش٥ٔ ،سا ٣چش٥ٔد ،ف ا٥٘
ٓ٥ؾٙت ٢اٞ
٢طش٘ا ٜذٙٙو
،٣ؿصسٚ ٢طِٛٛ٤ض٥ف ،َاقفش٥غ ٖاٛج ٖادشٔ سد 1392
ٜسإؿ؛
2 ف ، 28 - 15
Hagobian, T. A., Sharoff, C. G., & Braun, B. (0331). Effects of short-term exercise and energy surplus on hormones related to regulation of energy balance. Metabolism, 00(3), 323-321.
Blundell, J. E., Gibbons, C., Caudwell, P., Finlayson, G., & Hopkins, M. (0310). Appetite control and energy balance: impact of exercise. Obesity reviews, 10(S1), 00-00.
King NA, Lluch A, Stubbs RJ, Blundell JE. (1220). High dose exercise does not increase hunger or energy intake in free living males. Eur J Clin Nutr. 014001–13.
King NA, Burley VJ, Blundell JE. (1220). Exercise-induced suppression of appetite: effects on food intake and implications for energy balance. Eur J Clin Nutr. 014010–00.
King NA, Blundell JE. (1220). High-fat foods overcome the energy expenditure induced by high-intensity cycling or running. Eur J Clin Nutr. 02: 113–0.
٣ت ٣تٔلاػ ات ظثتشٔ ٣٘إؼج ٣ٌدأآ ُٔاٛف ٣تا٤صسا ٢إٙٞاس ،ؽ غ٤ٛ٤د ،ي ش٤ٚد
ٕٝجشت (ACSM ٓ٤شٔ ،٢ذٕك ٣ّف ،٣ػاثف ذٔاح ٢
.٣ٕتح تاساـت٘ا :ٖاشٟت .)٣لِاخ 1393
؛ 76 .
Flint, A., Raben, A., Blundell, J. E., & Astrup, A. (0333). Reproducibility, power and validity of visual analoguescales in assessment of appetite sensations in single test meal studies. International journal of obesity, 00(1), 31.
Martins, C., Kulseng, B., King, N. A., Holst, J. J., & Blundell, J. E. (0313). The effects of exercise-induced weight loss on appetite-related peptides and motivation to eat. The Journal of Clinical Endocrinology &
Metabolism, 20(0), 1032-1010.
Guelfi, K. J., Donges, C. E., & Duffield, R. (0313). Beneficial effects of 10 weeks of aerobic compared with resistance exercise training on perceived appetite in previously sedentary overweight and obese men.
Metabolism, 00(0), 030-003.
Dodd CJ, Welsman JR, Armstrong N. Energy intake and appetite following exercise in lean and overweight girls. Appetite 1002; 421521-2.
King, N. A., Caudwell, P. P., Hopkins, M., Stubbs, J. R., Naslund, E., & Blundell, J. E. (0332). Dual-process action of exercise on appetite control: increase in orexigenic drive but improvement in meal-induced satiety. The American journal of clinical nutrition, 23(0), 201-200.
Blundell, J. E., Gibbons, C., Caudwell, P., Finlayson, G., & Hopkins, M. (0310). Appetite control and energy balance: impact of exercise. Obesity reviews, 10(S1), 00- 00.
Hopkins, M., Horner, K., & King, N. (0310). Exercise, appetite control, and body weight regulation. In Physical Activity, Exercise, Sedentary Behavior and Health (pp. 103-130). Springer Japan.
Thompson DA, Wolfe LA, Eikelboom R. Acute effects of exercise intensity on appetite in young men. Med Sci Sports Exerc 2322 ; 101111-1
Broom DR, Stensel DJ, Bishop NC, Burns SF, Miyashita M. Exercise-induced suppression of acylated ghrelin in humans. J Appl Physiol 1001; 201: 1264–12.
Westerterp-Plantenga MS, Verwegen CR, Ijedema MJ, Wijckmans NE, Saris WH. Acute effects of exercise or sauna on appetite in obese and nonobese men. Physiol Behav 2331; 6112554-45.
Broom DR, Batterham RL, King JA, Stensel DJ. Influence of resistance and aerobic exercise on hunger, circulating level of acylated ghrelin and peptide YY in healthy males. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 1003; 13611354.
Kraemer RR, Castracane VD. Exercise and humoral mediators of peripheral energy balance: ghrelin and adiponectin. Exp Biol Med 1001; 151: 225–35.
Kisileff HR, Pi-Sunyer FX, Segal K, Meltzer S, Foelsch,PA. Acute effects of exercise on food intake in the obese and nonobese women. AJCN 2330; 411150-4.
Donnelly JE, Hill JO, Jacobsen DJ, Potteiger J, Sullivan DK, Johnson SL, et al. Effects of a month randomized controlled exercise trial on body weight and composition in young, overweight men and women: the Midwest Exercise Trial. Arch Intern Med 1005; 265: 2555–40.
Molina C, Cifuentes G, Martínez C, Mancilla R, Díaz E. Effects of 10 sessions of high intensity intermittent training and nutrition counseling on body fat in obese and overweight participants. Rev Med Chil 0310; 10041000-1002.
Nikroo, H., & Barancheshme, M. A. (0310). The Comparison of Effects of Aerobic Interval and Continuous Training Program on Maximal Oxygen Consumption, Body Mass Index, and Body Fat Percentage in Officer Students. Journal Mil Med, 10(0), 000-001.
American College of Sports Medicine (Ed.). (0313). ACSM's health-related physical fitness assessment manual.
Lippincott Williams & Wilkins.
De Feo, P. (0313). Is high-intensity exercise better than moderate-intensity exercise for weight loss?. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 03(11), 1330- 1300.
