ةرود 25 ةرامش ، 1 ، راهب 1011 ص(
151 - 110 DOI: 10.22059/ijfcs.2020.291824.654652 )
* Corresponding author E-mail: [email protected]
فلتخم ماقرا درکلمع و رون فرصم ییاراک،رون بذج نازیم رب یبآ مک شنت رثا یسررب ( ترذ
(Zea maize L.
ملایا طیارش رد
ینیما صلاخا یلع ،1
یبارهم فرشا
*
،2
یمتاح یلع ،3
یحیصف لیلخ یلع رسای ،4
5هداز
1 و 2 و 3 و 4 و 5 - هب یزرواشک هدكشناد تاتابن حلاصا و تعارز هورگ ،رایداتسا و رایداتسا ،رایداتسا ،رایشناد ،یرتکد یوجشناد بیترت
.ملایا هاگشناد
:تفایرد خیرات(
11 / 8 / 1338 - :شریذپ خیرات 24
/ 11 / 1338 )
هدیکچ
هب روظنم یسررب ماقرا دركلمع و رون فرصم ییاراک و بذج هناد ترذ
یا
،یرایبآ فلتخم حوطس رد هب یشیامزآ
تروص
ترک کولب حرط بلاق رد هدش درخ یاه اب یفداصت لماک یاه
هس راركت ، رد یتاقیقحت هعرزم ارجا ملایا هاگشناد
دش .
ترک هب حطس هس رد یرایبآ زا سپ یرایبآ( یلصا یاه
01 ، 115 و 141 یلیم سلاک ریخبت کتشت زا ریخبت رتم صاصتخا )A
و تفای ترک راهچ لماش یعرف یاه مقر
دیربیه سارک لگنیس ( ترذ
524 ، 666 ، 600 و 014 رظن زا یرایبآ حوطس .دوب )
هناد دركلمع و
کیژولویب دركلمع
،تشادرب صخاش و ینعم فلاتخا
یرایبآ حطس رد هناد دركلمع .دنتشاد راد 115
،I
دودح
13 یرایبآ حطس رد و دصرد 141
،I
دودح 42 دصرد تفای شهاک .
ش یرایبآ حطس رد تشادرب صخا 141
،I
8 / 1 دصرد
داد ناشن شهاک .
جیاتن ناشن داد هک رثکادح دركلمع و هناد دركلمع
،کیژولویب هب
بیترت رد ماقرا
SC704 SC677
هدهاشم
دش . ینعم رون فرصم ییاراک رب یرایبآ حوطس ریثات حطس رد هعلاطم دروم ماقرا رد رون فرصم ییاراک نیرتلااب .دوب راد
یرایبآ 01 نیگنایم اب(I
43 / 2 یرایبآ حطس رد بآ دوبمک .دش هدهاشم )لوژاگم رب مرگ 141
رون فرصم ییاراک دش ثعابI
،یتبوطر بولطم طیارش هب تبسن 11
/ 25 رون فرصم ییاراک هچرگ داد ناشن شیامزآ زا لصاح جیاتن .دبای شهاک دصرد
و ،تفای شهاک ترذ ماقرا یمامت رد یكشخ شنت طیارش رد مقر یل
600 یرایبآ طیارش رد هچ و شنت طیارش رد هچSC
.تشاد رگید ماقرا هب تبسن ار رون فرصم ییاراک نیرتلااب ،بولطم ژاو ه یاه یدیلک : .گرب حطس صخاش ،یرایبآ حطس ،یزتنسوتف لاعف شبات
Effect of drought stress on light absorption, radiation use efficiency and yield of different maize varieties (Zea maize. L.) under Ilam conditions
Ekhlas Amini1, Ali Ashraf Mehrabi*1, Ali Hatami1, Khalil Fasihi1, Yaser Alizadeh1 1. Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, University of Ilam
(Received: November 2, 2019- Accepted: January 14, 2020) ABSTRACT
In order to investigate the light absorption and radiation use efficiency and grain yield of maize varieties in irrigation different levels, split plots experiment in randomized complete block design were conducted with three replications at Ilam University Research Field. Irrigation at three levels was assigned to the main plots (irrigation after 70, 105 and 140 mm evaporation from evaporation pan Class A) and four single cross corn hybrid varieties (524, 666, 677 and 704) were sub plots. Irrigation levels were significantly different in grain and biologic yields and harvest index. Grain yield decreased by 19% and 42% at I105 and I140 irrigation levels, respectively. Harvest index decreased by 0.8% at I140 Irrigation level. Results showed that maximum grain and biologic yields were observed in SC704, SC677 varieties, respectively. The effect of irrigation levels was significant on radiation use efficiency. The highest radiation use efficiency was observed in the studied varieties at I70 irrigation level (with an average of 2.43 g/mJ). Water deficit at I140 Irrigation level, radiation use efficiency was reduced by 25.11% relative to optimum moisture conditions. Based on the results, although all maize varieties showed reduced radiation use efficiency under drought stress, SC677 variety had the highest radiation use efficiency under stress and optimum irrigation conditions, compared to other varieties and cultivation of this variety is recommended, especially under stress conditions.
Keywords: Irrigation level, leaf area index, photosynthesis active radiation.
همدقم شنت لماوع ضرعم رد هراومه ناهایگ یطیحم یاز
یم رارق شنت لماوع نیا ریثات تحت و دنریگ از
، و دشر
درکلمع نآ اه یم شهاک تدش هب دبای
(
.(Liu et al.,
شنت لماوع نیب رد رضاح لاح رد 2009
از
، یکشخ
کاخ
، هدرتسگ شنت لماع نیرت رد یتسیزریغ یاز
تسا ناهج
، هب یروط هک 02 نیمز دصرد یعارز یاه
دنراد رارق دیدش ای رمتسم یکشخ ضرعم رد ناهج و
نیمز نیا رد اه
، 83 نکاس ناهج تیعمج دصرد
دنتسه
(Ashraf, 2010)
. زورب لوط رد یتبوطر شنت
م تاجرد هب ار نآ درکلمع ،ترذ دشر فلتخم لحار
یم شهاک توافتم درکلمع شهاک تدش هک دهد
، هن
هتسباو هایگ یدشر هلحرم هب هکلب شنت تدش هب اهنت تسا
(Cheng et al., 2017)
.
شور زا هرهب ندرب لااب ،درکلمع شیازفا یارب مهم یاه -
ییاذغ داوم و بآ دننام یعیبط عبانم زا هدافتسا یرو یم رفسمتا نبرک دیسکا ید ،دیشروخ عشعشت ،کاخ -
ندش هریخذ تیلباق رون ،یعیبط عبانم نیب رد .دشاب درادن و یم هتشاد یپ رد ار یرتشیب تیدودحم دناوت
( دشاب
Awal, 2006
هقطنم کی رد رون تدش .)
، ًاتبسن
یم و تسا تباث هک درب مان یعبنم ناونع هب نآ زا ناوت
هب تبسن یرتدمآراک روط یفرصم عبانم ریاس هب
، رب
( تسا راذگریثات یعارز تلاوصحم دیلوت
Yousef Nia
et al., 2015
هب ناهایگ ومن و دشر .) و میقتسم روط
میقتسمریغ
، یم رارق یدیشروخ عشعشت ریثات تحت -
دریگ
(Kumar et al., 2008)
یگنوگچ و تیمک .
مهم زا ،ناهایگ رد ینارون یژرنا تیبثت صخاش نیرت
-
یاه درکلمع و دشر هدننک نییعت یکیژولویزیفورگا
یم ناهایگ ( دشاب
Zhang et al., 2008
رد هک )
متسیسوکا یعارز یاه
، شور ماجنا لیلد هب یاه
تیریدم فلتخم
، یم رییغت راچد یکشخ شنت .دوش
،
.تسا تارییغت نیا رب رثوم یطیحم طیارش زا یکی هاک ار هایگ درکلمع ،مزیناکم هس هطساو هب یکشخ ش
یم دهد : یزتنسوتف لاعف عشعشت بذج شهاک )فلا
(PAR)
گرب حطس شهاک زا یشان هک یپوناک طسوت یم دشاب
(Earl and Davis, 2003)
ییاراک شهاک )ب ،
هدش بذج رون دحاو یازا هب رون فرصم هک
نیا شهاک
، هب هزادنا هلیسو عمجت کشخ هدام نازیم یریگ
رود کی رد هدش بذج رون دحاو رد هتفای ینامز ه
صاخ
(Stone et al.,2001)
یم نییعت ، دوش
و )ج
رون دحاو یازا هب کینبرک زاگ لدابت رد ینآ شهاک هدش بذج
(Shekari, 2001)
.
رون فرصم ییاراک
، هدش دیلوت کشخ هدام رادقم رگنایب
نآ دحاو و تسا هدش بذج رون دحاو یازا هب
، مرگ
دش بذج عشعشت لوژاگم رب هدش دیلوت کشخ هدام ه
یم ( دشاب
Hosseinpanahi, 2008
کشخ نزو نیب .)
دوجو یطخ هطبار هدش بذج رون نازیم اب یدیلوت ( دراد
Muurinen et al., 2006
یطخ نویسرگر بیش .)
،هایگ یدیلوت سامویب و یعمجت عشعشت بذج نیب یم نییعت ار رون فرصم ییاراک دنک
(
Ceotto and Castelli 2002; Akmal and.
Janssens, 2004
) هنبرک راهچ ناهایگ .
، ییاراک یاراد
هنوگ هب تبسن یرتلااب رون فرصم یم هنبرک هس یاه
-
هنبرک راهچ ناهایگ رد و دنشاب
، فرصم ییاراک رثکادح
رون
، هب بیترت اب موگروس و ترذ ،رکشین هب ود
، 77 / 1 و
0 / 1 هنبرک هس ناهایگ رد و
، فرصم ییاراک نیرتلااب
رون هب بیترت بیس هب اب وج و جنرب ،نادرگباتفآ ،ینیمز
77 / 1 ، 27 / 1 ، 07 / 1 و 80 / 1 لوژاگم رب مرگ دراد قلعت
(
Sinclair and Muchow 1999
نیققحم زا یخرب .)
(
Mendham et al.,1981; Dwyer et al., 1992
)
هدرک شرازگ قیرط زا ًاتدمع رون فرصم ییاراک هک دنا
یم لرتنک یکیتنژ لماوع دوش
، ع ریثات تحت یلو لماو
یم رارق یتیریدم تایلمع و یطیحم و بآ دوبمک .دریگ
پیتونژ
، رون فرصم ییاراک رییغت رد رثوم لماوع زا
یم نیا .دنشاب اب شنت طیارش رد فلتخم ماقرا ایآ هک
رون فرصم ییاراک دنناوتب گرب حطس صخاش ظفح هتشاد یرتلااب دنشاب
نآ لابند هب و
، رد ار دوخ درکلمع
ظفح رتلااب حطس دننک
، تسا تیمها زئاح رایسب
؛
ب رضاح شیامزآ نیاربانب ا
فرصم ییاراک یبایزرا فده
یسررب و رون رثا
نآ رب فلتخم حوطس رد هایگ درکلمع
.دش ماجنا یرایبآ
شور و داوم اه
هب روظنم یسررب درکلمع و رون فرصم ییاراک ،بذج
ماقرا هناد ترذ یا
یرایبآ فلتخم حوطس رد
، یشیامزآ
ییایفارغج لوط اب ملایا هاگشناد یتاقیقحت هعرزم رد 07 و هجرد 53 ییایفارغج ضرع و هقیقد 88
و هجرد
87 ایرد حطس زا عافترا و هقیقد 1170
.دش ماجنا رتم
اتن قبط ی ج کاخ نومزآ قمع ات کاخ تفاب ،
81
یتناس قمع زا و یمول یرتم 71
- 81 یتناس یمول یرتم
لودج( دوب یسر 1
.) طر دصرد دح رد کاخ ینزو تبو
یعارز تیفرظ
، 52 .دوب دصرد هب شیامزآ
تروص
ترک کولب هیاپ حرط بلاق رد هدش درخ یاه لماک یاه
ترک .دش ارجا رارکت هس رد یفداصت هس هب یلصا یاه
،یرایبآ میژر 71
زا سپ یرایبآ :I
71 یلیم ریخبت رتم
سلاک ریخبت کتشت زا ،)بولطم یتبوطر طیارش( A
112 ایبآ :I
زا سپ یر 112
یلیم و ریخبت رتم 101
:I
زا سپ یرایبآ 101
یلیم ترک و ریخبت رتم یعرف یاه
هب راهچ مقر دیربیه ( ترذ 250 ، 777 ، 777 و 710 )
مقر .دندش هداد صاصتخا 710
دشر هرود لوط اب
182 - 152 زور
، زج و سررید دیربیه ماقرا تسا
و
،نآ هناد درکلمع نیگنایم تشه
راتکه رد نت یم
ب دشا .
ماقرا 777 و 777 زج و نایم دیربیه ماقرا و دنتسه سر
شش ات جنپ مقر زا رتدوز زور
710 یم تشادرب هدامآ -
مقر .دنوش 250
، نایم دیربیه سر
تسا هرود لوط و
نآ دشر هد ات تفه ، مقر زا رتمک زور
710 .تسا
ترک داعبا هب یعرف یاه راهچ رد رتم راهچ
هدامآ رتم
تشاک تایلمع .دندش رد
12 شور هب هام تشهبیدرا
هب و یتسد هپک تروص
یا
، ییاهن مکارت اب 77
/ 7 رد هتوب
قمع رد عبرمرتم جنپ ات راهچ
یتناس ماجنا یرتم دش
.
لماک رارقتسا زا سپ یرایبآ فلتخم حوطس لامعا هایگ
، یگدیسر ات و زاغآ یگرب شش ات راهچ هلحرم زا نازیم ساسا رب یرایبآ فلتخم حوطس .تفای همادا هناد
سلاک ریخبت کتشت زا ریخبت لامعا A
ش یارب .د
،کاخ نومزآ ساسا رب زاین دروم ییاذغ رصانع نیمات 521 دش هفاضا کاخ هب هروا دوک راتکه رد مرگولیک
؛
تشاک زا لبق هروا دوک موس کی ود رد دوک هیقب و
هلحرم شش ات راهچ لگ روهظ زا لبق و یگرب
یجات
کاخ میساتپ و رفسف نازیم هب هجوت اب و دش فرصم
،
خیرات رد .دشن هدافتسا هساتپ و هرفسف یاهدوک زا 11
هام رویرهش و
هیشاح رثا نتفرگ رظن رد اب
، ترک ره زا
شش هب هتوب هزادنا یارب یفداصت روط تافص یریگ
درکلمع فرصم ییاراک هبساحم یارب .دش تشادرب ی نینچمه و هنازور گرب حطس صخاش نازیم ،رون
روظنم نیدب .دش دروآرب هنازور هدش بذج عشعشت
،
عبات شزارب اب هنازور گرب حطس صخاش ریداقم هلداعم( کیپ کیتسجل 1
ریاقم هب ) هزادنا LAI
یریگ
هدش نییعت(Y)
ش د
(Tsubo et al., 2005)
.
لداعم(
ه 1 ):
y=a+b×4×(exp(-(x-c)/d))/(1+exp(-(x-c)/d))^2
هک
،نآ رد ،ادبم زا ضرع :a
هب ندیسر نامز :b
رثکادح ،LAI
رثکادح :c
،LAI
ینحنم فطع هطقن :d
یطخ هلحرم دراو گرب حطس دشر نآ رد هک یم
و دوش
.تسا تشاک زا سپ زور بسح رب نامز :x
هنازور یدیشروخ عشعشت نازیم
، دادعت ساسا رب
هداد زا هدش جارختسا یباتفآ تاعاس هاگتسیا یاه
ناو و نایردوگ شور هب ،ملایا یسانشاوه رلا
(Goudriaan & Van Laar, 1993)
و دش هبساحم
( هلداعم ساسا رب هنازور هدش بذج عشعشت 5
)
احم .دش هبس
Iabs=I0×(1–P)×(1-exp(-K×LAI) )5 هلداعم(
،هلداعم نیا رد یپوناک طسوت هدش بذج رون :Iabs
،)عبرمرتم رب لوژاگم(
یپوناک یلااب هب هدیسر رون :I0
عبرمرتم رب لوژاگم(
،) هک ساکعنا بیرض :P
12 / 1
،دش روظنم هک ترذ یشوماخ بیرض :K
7 / 1 رظن رد
دش هتفرگ (
Goldani et al., 2009
و ) صخاش :LAI
هزادنا یارب .تسا گرب حطس گرب حطس صخاش یریگ
،
ره تفه راب کی زور
، هنومن اه هتوب زا و دش یریگ
گرب حطس لدم جنس گرب حطس هاگتسد طسوت اه
518 ایا تخاسCL
هزادنا اکیرمآ هدحتم تلا .دش یریگ
هزادنا هلحرم نیلوا یریگ
،LAI
27 تشاک زا سپ زور
.دش ماجنا ییاراک فرصم رون اب هبساحم بیش نویسرگر طخ نیب
ةدام مرگ( کشخ رب
رتم )عبرم و عشعشت نازیم یعمجت
لوژاگم(
رب رتم )عبرم هبساحم دش
.(Hoosienpanahi
et al., 2010)
یرامآ تابساحم رازفا مرن زا هدافتسا اب
نیگنایم هسیاقم و SAS
هنماد دنچ نومزآ اب اه یا
.دش ماجنا دصرد جنپ لامتحا حطس رد نکناد شزارب
و
مسر اهرادومن زین هب بیترت مرن اب یاهرازفا
Slide write
و
Excel
ماجنا ش .د
لودج 1 - یارجا لحم کاخ تاصخشم شیامزآ
Table 1.Characteristics of soil in experimental site
K
1
(ppm)-
P (ppm) N
(%) O.C
(%) PH EC
1) (ds.m-
Texture Soil depth
(cm)
601 19.6
0.12 1.4
7.32 0.62
Loamy 0-30
470 17.6
0.08 1.17
7.14 0.69
Loamy-Clay 30-60
ثحب و جیاتن درکلمع تشادرب صخاش و کیژولویب و هناد
داد ناشن سنایراو هیزجت هک
ریثات تحت هناد درکلمع یرایبآ رثا
هب ،مقر و بیترت
کی حطس رد جنپو
دصرد
لودج( تفرگ رارق 5
.)
لودج 5 - هدش یبایزرا تافص سنایراو هیزجت
Table 2. Analysis of variance of evaluated traits
و*
و**
هب :ns
ینعم بیترت ینعمریغ و دصرد کی و جنپ لامتحا حطس رد راد
.راد
ns, *,**: non-significant and significant at 0.05% and 0.01% of probability levels, respectively.
ایبآ حطس یر
71 درکلمع اب I
2 / 11817 رد مرگولیک
راتکه
، یرایبآ حطس و درکلمع نیرتشیب 101
اب I
85 / 05 ار هناد درکلمع رادقم نیرتمک ،شهاک دصرد
لودج( داد صاصتخا دوخ هب 8
.) مقر ،ماقرا نیب
777 ( درکلمع نیرتشیب یاراد SC
7 / 3351 مرگولیک
مقر و )راتکه رد 250
رد درکلمع نیرتمک یاراد SC
دوب حطس دحاو دن
طیارش رد هناد درکلمع شهاک تلع .
یبآ تیدودحم
، یم هناد نزو و هناد دادعت شهاک -
دشاب
(Maazou et al., 2016)
تفص سنایراو هیزجت .
و یرایبآ تارثا اهنت هک هک داد ناشن کیژولویب درکلمع ینعم ترذ کیژولویب درکلمع رب مقر لودج( دوب راد
5 .)
لودج 8 - راد ینعم هدش یبایزرا تافص نیگنایم هسیاقم
Table 3. Mean comparison of the significant traits
Radiation use efficiency (g/MJ) Leaf area index
Harvest index Biologic yield
(kg/ha) Grain yield (kg/ha)
Treatment Irrigation
2.43 a 3.37 a
54.23 a 18991 a
10306.5 a I70
2.16 ab 2.83 b
53.18 a 15899 a
8390.4 b I105
1.83 b 2.50 b
49.89 b 12039 b
5944.6 c I140
Variety
53.73 a 14506.8 b
7784.7 b SC524
- 53.52 a -
15014.3 ab 8000.9 b
SC666
53.08 a 16445.9 a
8820.7 a SC677
49.41 a 16604.6 a
8248.9 ab SC704
نیگنایم ،نوتس ره رد ینعم فلاتخا دقاف ،کرتشم فرح کی لقادح یاراد یاه
یمدصرد جنپ لامتحا حطس رد راد دنشاب
In each column means with the similar letter are not significantly different (P<0.05).
Mean Squares Df
S.O.V Radiation use
efficiency Leaf area index
Harvest index Biologic yield
Grain yield
0.193ns
0.032ns
47.283*
1612803.4ns
556099.9ns
2 Block
1.064**
2.309**
61.667*
145618334.7**
57359841.2**
2 Irrigation
0.067 0.180
14.291 7723874.4
1324652.9 4
Ea
0.042ns
0.052ns
37.306ns
9766327.0*
1797020.9*
3 Variety
0.12ns
0.005ns
16.477ns
597983.2ns
677594.9ns
6 Variety × Irrigation
0.1 0.031
13.214 2927310.9
487129.1 18
Eb
17.30 6.09
6.93 10.94
8.50 Coefficient of variation
یرایبآ حطس رد کیژولویب درکلمع شیازفا لیلد 71
،I
ناوت داجیا بجوم هک دوب گرب حطس رتشیب شرتسگ و یتفایرد رون زا رتشیب هچ ره هدافتسا تهج رد ییلااب کیژولویب درکلمع دیلوت دش
مقر . 710 هب هجوت اب SC
ینلاوط هدافتسا و دشر هرود ندوب رت عیسو
،عبانم زا رت
ماقرا ریاس اب هسیاقم رد ار یرتلااب کیژولویب درکلمع لودج( درک دیلوت 8
.)
ینعم رثا تشادرب صخاش رب یرایبآ حوطس ناشن یراد
یرایبآ حطس .داد 71
( نیرتشیب I
58 / 20 و )دصرد
یرایبآ حطس 101
( نیرتمک I
30 / 00 نازیم )دصرد
دوب اراد ار تشادرب صخاش دن
لودج(
8 .) رتمک تلع
یتبوطر دودحم طیارش رد تشادرب صخاش ندوب
،
کیژولویب درکلمع هب تبسن هناد درکلمع رتشیب شهاک تسا
(Dehghani et al., 2017)
ترذ هناد درکلمع .
، هب
مک ساسح یبآ یم رت
دشاب
، مک اریز دنچ زا یبآ هبنج
زا
داوم روضح شهاک ،نینج طقس ،حاقل زا تعنامم هلمج شیازفا ،ییاذغ هرود لوط شهاک و سفنت
ندش رپ ی
هناد (
Gooding et al., 2003
) دیدهت ار هناد درکلمع
یم دنک
؛ تشادرب صخاش لومرف هب هجوت اب نیاربانب
،
،رسک تروص رد هناد درکلمع رتدیدش شهاک اب شهاک یتبوطر تیدودحم طیارش رد تشادرب صخاش یم .دبای دوبمک طیارش تحت تشادرب صخاش شهاک
بآ
، سوت رگید نارگشهوژپ ط
(Ghazian Tafrishi et
al., 2013)
.تسا هدش شرازگ ترذ رد
گرب حطس صخاش رب یرایبآ رثا طقف هک داد ناشن سنایراو هیزجت جیاتن ینعم گرب حطس صخاش لودج( دوب راد
5 .) نیرتشیب
یرایبآ حطس هب گرب حطس صخاش 71
(I 87 / 8 و )
نیرتمک نآ اب 35 / 52 شهاک دصرد
، هب یرایبآ حطس
101 تشاد قلعت I .
( لکش 1 صخاش تارییغت دنور )
یم ناشن فلتخم یاهرامیت رد ار گرب حطس دهد
.
نامه هنوگ تسا صخشم هک
، اب و دشر هرود یادتبا رد
نامز تشذگ
، یدنک هب گرب حطس صخاش شیازفا
همادا رد و تفرگ تروص
، گرب حطس صخاش شیازفا
ا رد هک نآ زا سپ و تفای یطخ دنور دشر لصف یاهتن
دیسر دوخ رادقم رثکادح هب
، شزیر و یریپ لیلد هب
گرب اه
، راهظا نیققحم .تفرگ شیپ رد ار یلوزن دنور
هب گرب دشر ینحنم هک دنتشاد تسا یمتیراگل تروص
یم دوخ رثکادح هب دشر لصف طساوا رد هک و دسر
گرب نتفر نیب زا اب سپس یم شهاک ریپ یاه
و دبای
نیب زا گرب حطس هتخاس دیدج گرب حطس اب هتفر
ًلاماک هدش یمن ناربج
( دوش
(Jaggard and Clark.
دشر لصف یادتبا رد .2000
، گرب حطس صخاش نیب
فلتخم یاهرامیت رد بآ
ی رد ماقرا همه یئزج توافت ،
دش هدهاشم اریز ،
هایگ دشر لصف یادتبا رد
، رتشیب
هشیر هعسوت فرص یژرنا یم
،دوش دشر عورش اب یلو
رس اهرامیت رد گرب حطس صخاش فلاتخا ،هایگ عی حطس صخاش نیرتشیب .تفای شیازفا هعلاطم دروم
یرایبآ حطس رد گرب 71
ماقرا و دش هدهاشمI
777
وSC
710 یرایبآ حطس نیا رد SC
، نیرتشیب یاراد
ماقرا .دندوب گرب حطس صخاش 777
و SC
710 هبSC
یرتشیب تصرف ،ناشدشر هرود ندوب ینلاوط لیلد شهاک ثعاب بآ دوبمک .دنراد گرب حطس هعسوت یارب گرب حطس صخاش نیرتمک و دش گرب حطس صخاش یرایبآ حطس رد 101
.دش هدهاشم I
27 زا سپ زور
تشاک
، ینعم توافت رظن زا یرایبآ حوطس نیب یراد
دشن هدهاشم گرب حطس صخاش
، اما زا 78 زور زا سپ
مک شنت اب یرتشیب تدم ناهایگ هک تشاک هجاوم یبآ
دشر هرود یاهتنا ات دندوب
، یرایبآ حوطس نیب فلاتخا
ینعم لکش( دوب راد 5
.)
گرب حطس صخاش رییغت
، هک تسا یمهم دنیارف
شنت تحت تلاوصحم
، رب ار دوخ لرتنک قیرط نآ زا
یم ظفح یبآ عبانم دننک
Blum and Emercon,
1998)
تن .) شنت هک داد ناشن فلتخم تاقیقحت جیا
گرب حطس صخاش شهاک اب بآ دوبمک
، شهاک ثعاب
حطس یم درکلمع شهاک هجیتن رد و یزتنسوتف لاعف -
دوش
(Cakir, 2004)
شیازفا اب دندرک ملاعا نیققحم .
یکشخ شنت
، شهاک گرب حطس صخاش تفای
شنت و
یشیاز هلحرم اب هسیاقم رد یشیور هلحرم رد یکشخ
،
صخاش داد صاصتخا دوخ هب ار یرتلااب گرب حطس
(
Baghbani Arani et al., 2017
) زا یشان شنت .
یهدلگ زا دعب و لبق تبوطر دوبمک
، رثا تا ار یتوافتم
یم گرب حطس رب یهدلگ زا شیپ یکشخ شنت .دراذگ
،
لولس هزادنا شهاک هار زا ار گرب شرتسگ دودحم اه
یم دنک رییغت تسا نکمم و ی
گرب لکش رد داجیا مه
دیامن (
Emam and Seghatoleslami, 2005
)،
رد
یهدلگ زا دعب یکشخ شنت هک یلاح
، عیرست قیرط زا گرب یریپ
، یم گرب حطس صخاش شهاک ببس .دوش
لکش 1 - ترذ ماقرا گرب حطس صخاش رب یرایبآ فلتخم حوطس رثا
Figure 1.The effect of different levels of irrigation on leaf area index of corn varieties
اراک یی رون فرصم هداد سنایراو هیزجت لودج ریثات اهنت هک داد ناشن اه
ینعم رون فرصم ییاراک رب یرایبآ حطس رد( راد
لودج( دوب )دصرد کی لامتحا 5
ک .) ثعاب بآ دوبم
دش رون فرصم ییاراک شهاک
، هب یروط هک نیرتمک یرایبآ حطس رد نآ نازیم
101 ( I
38 / 1 رب مرگ
لودج( دش هدهاشم )لوژاگم 8
طخ بیش .)
کشخ هدام تارییغت هب هتفای شزارب ینویسرگر هدش بذج یعمجت عشعشت ربارب رد یعمجت
، رگنایب
یم هایگ طسوت رون فرصم ییاراک ( دشاب
Koocheki et
0 1 2 3 4 5
0 20 40 60 80 100 120
Leaf area index
Daysafter planting
I70 I105 I140 SC524
0 1 2 3 4 5
0 20 40 60 80 100 120
Leaf area index
Daysafter planting
I70 I105 I140 SC 666
0 1 2 3 4 5
0 20 40 60 80 100 120
Leaf area index
Daysafter planting
I70 I105 I140 SC 677
0 1 2 3 4 5
0 20 40 60 80 100 120
Leaf area index
Daysafter planting
I70 I105 I140 SC 704
al., 2017
یسررب دروم یاهرامیت همه رد .)
، طابترا
لاعف عشعشت و یعمجت کشخ هدام نیب یطخ زا رتشیب یگتسبمه بیرض اب یعمجت یزتنسوتف 37
/ 1 لکش( تشاد دوجو
8 طابترا نیا بیش )
، ییاراک رگنایب
یم رون فرصم ماقرا و یرایبآ حوطس رد هک دشاب
.دوب توافتم فلتخم
لکش 5 - دشر هرود لوط رد یرایبآ فلتخم حوطس رد گرب حطس صخاش تارییغت رد
ره هلحرم
،ینامز نوتس یاه اب فورح
هباشم
، فلاتخا ینعم یراد رد حطس لامتحا دصرد جنپ اب
رگیدکی دنرادن . طوطخ یدومع ناشن هدنهد یاطخ رایعم یم دنشاب .
Figure 2. Leaf area index changes of different irrigation levels during the growth period. At each period, column with the same letter are not significantly different at5% of probability level. Vertical bars
represent standard errors.
هعلاطم دروم ماقرا رد رون فرصم ییاراک نیرتلااب
، رد
یرایبآ حطس 71
نیگنایم اب (I
08 / 5 ) لوژاگم رب مرگ
یرایبآ حوطس رد بآ دوبمک و دش هدهاشم 112
و I
101 دش رون فرصم ییاراک شهاک ثعابI
، هب یروط هک
ایبآ حطس رد رون فرصم ییاراک نیرتمک یر
101 اب( I
نیگنایم 35 / 1 حطس رد .دش هدهاشم )لوژاگم رب مرگ
یرایبآ 101
، بآ دوبمک I
ببش شهاک 11 / 52
یدصرد بولطم طیارش هب تبسن رون فرصم ییاراک
یتبوطر دش زتنسوتف شهاک قیرط زا بآ دوبمک .
،
هب رجنم شخب رد کشخ هدام شهاک هایگ فلتخم یاه
رون فرصم ییاراک شهاک هجیتن رد و دش
ماقرا نیب رد .
هعلاطم دروم
، مقر 777 یرایبآ حوطس مامت رد SC
،
دوب رون فرصم ییاراک نیرتلااب یاراد .
فرصم ییاراک
مقر نیا رد رتشیب رون
، رد هک تسا نیا هدنهد ناشن
یم لمع رتهب کشخ هدام هب رون لیدبت کی زا و دنک
یم دیلوت یرتشیب کشخ هدام رادقم ،رون دحاو رد .دنک
یبآ حطس یرا 71
، I
مقر رد رون فرصم ییاراک نیرتمک
777 (SC
872 / 5 حطس رد .دش هدید )لوژاگم رب مرگ
یرایبآ 112
، I
مقر هب طوبرم رون فرصم ییاراک لقادح
710 (SC
113 / 5 حطس رد و دوب )لوژاگم رب مرگ یرایبآ
101
،I
مقر رد رون فرصم ییاراک نیرتمک
250 رون فرصم ییاراک هچرگا .دش هدید SC
، زا رتشیب
یم رارق ریثات تحت یکیتنژ لماوع قیرط یلو ،دریگ
و یطیحم لماوع لمع
ی تا دم ی ر ی ت ی
، لد هب ی ل مهم شقن
لاعف رد ی ت زتنسوتف ی
، ا ی ن ثات تحت ار لماع ی
ر رارق
یم دنهد
.(Monteith, 1972)
ارش ی ط حم ی ط ی م هلمج زا ی
ناز ،بآ دوبمک ،شبات
اذغ داوم شنت یی
، ب ی رام ی اه و یا امد ی مک م ی دنناوت
غت ببس یی ر اراک یی دنوش رون فرصم
.(O’Connell et
al., 2004)
کاخ بآ رادقم
، عت یی ن عضو هدننک ی
ت بآ
گ ی ها عضو و تسا ی
ت گ بآ ی ها
، لک شقن ی د ی ظنت رد ی م
اده ی ت هنزور یا پوناک زتنسوتف نآ عبت هب و ی
.دراد
کاخ رد بآ دوبمک
، هنزور ندش هتسب ثعاب اه
و
شهاک زتنسوتف یم دوش اراک شهاک . یی
ن زتنسوتف ی
ز هب
دوخ هبون
، اراک شهاک ثعاب یی
پوناک رد رون فرصم ی
م ی دوش
(Richter et al., 2001).
ارش رد ی ط شنت
کشخ ی دادعت رد ی موگل زا یاه عارز ی
، اراک شهاک یی
دزن رون فرصم ی
ک هب 71 تسا هدش هدهاشم دصرد
(Nam et al., 1998).
نچمه ی ن رترب ی هنوگ یاه راهچ
هنوگ هب تبسن هنبرک یاه
اراک رد هنبرک هس یی
فرصم
a
a
a
a
a
a
a
a
ab
ab
b
b
ab
b a
b
b b c
b
c
0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4 4.5
56 63 70 77 84 91 105
Leaf area index
Days after planting
I70 I105 I140
رون
، ازفا اب ی ش کشخ شنت تدش ی
ب زا ی ن م ی دور .
لکش 8 - ترذ ماقرا رون فرصم ییاراک رب یرایبآ فلتخم حوطس رثا
Figure 2. Effect of different irrigation levels on radiation use efficiency of corn varieties
سب رد ی را ی حاون زا ی سب ی را کشخ دننام رفآ برغ ی
،اق
اراک یی گ رد رون فرصم ی
ناها ی دننام راوزم نزرا ی
د ی و
)هنبرک راهچ( موگروس
، گ هباشم بلغا ی
ناها ی بول لثم ی ا
تسا )هنبرک هس(
(Tesfaye et al., 2006)
.
Ezzat
Ahmadi et al (2012)
ن ی ز رد ی دنتفا رش هک ای ط شنت
کشخ ی
، و مدنگ گرب حطس صخاش شهاک ببس
اراک هجوت لباق شهاک نآ بقاعتم یی
تبسن رون فرصم
بآ تلاح هب ی
را ی م بولطم ی
وش د سررب . ی اراک یی
رد رون فرصم مچچ
مئاد ی
(Lolium perenne L.)
ارش رد هک داد ناشن ی
ط کشخ شنت ی
، اراک یی فرصم
رون 35 / 5 - 11 / 5 ارش رد و لوژاگم رب مرگ ی
ط شنت مدع
کشخ ی
، اراک یی رون فرصم 50
/ 0 - 80 / 8 رب مرگ دوب لوژاگم
(Akmal and. Janssens, 2004)
. دنور
نازیم و نیمز حطس هب هدیسر عشعشت لک تارییغت ( لکش رد ترذ یپوناک طسوت هدش بذج عشعشت 8
)
.تسا هدش هداد ناشن یم هدهاشم
هک دوش هچرگا رد
یادتبا هرود دشر
، نازیم لک عشعشت یدورو دایز
ا تس
، و گرب حطس صخاش ندوب نییاپ لیلد هب یلو دودحم هایگ طسوت رون بذج ،یپوناک ندوب زاب
یم دشاب صخاش شیازفا اب بسانتم و نامز تشذگ اب .
گرب حطس
، شیازفا یپوناک طسوت رون بذج نازیم
وخ رثکادح نازیم هب ندیسر زا سپ و تفای تلع هب ،د
گرب حطس شهاک
، رد یلوزن دنور دشر هرود یاهتنا ات
ارش رد .تفرگ شیپ ی
ط بآ دوبمک
، دنور شهاک تعرس
yI70 = 2.3654x R² = 0.9236 yI105 = 2.1652x
R² = 0.8943 yI140 = 1.8894x
R² = 0.9144 0
400 800 1200 1600
0 200 400 600 800
(Dry matter (gm-2
Cumulative absorbed PAR (MJ/M2) SC 666
yI70 = 2.5561x R² = 0.8687
yI105 = 2.2584x R² = 0.8771
yI140 = 1.9473x R² = 0.9202
0 400 800 1200 1600
0 100 200 300 400 500 600 700
(Dry matter (gm-2
Cumulative absorbed PAR (MJ/M2) SC 677
yI70 = 2.3858x R² = 0.9084 yI105 = 2.1184x
R² = 0.8983 yI140 = 1.7634x
R² = 0.9056
0 400 800 1200 1600
0 200 400 600 800
(Dry matter (gm-2
Cumulative absorbed PAR (MJ/M2) SC 704
ب رون بذج ی
رتش تسا
.
لکش 0 - ترذ ماقرا عشعشت بذج دنور رب یرایبآ فلتخم حوطس رثا
Figure 3. Effect of different irrigation levels on absorbed radiation of corn varieties
نیا هب هجوت اب دروعخرب ععشعشت نازیم هب رون بذج هک
یشوماخ بیرض و گرب حطس صخاش ،یپوناک هب هدرک
0 5 10 15 20 25
0 30 60 90 120 150
(Radiation (MJ M-2
Daysafter emergence
Total radiation Radiation absorbed by I70
Radiation absorbed by I105 Radiation absorbed by I140
SC 524
0 5 10 15 20 25
0 30 60 90 120 150
(Radiation (MJ M-2
Days after emergence
Total radiation Radiation absorbed by I70
Radiation absorbed by I105 Radiation absorbed by I140
SC 666
0 5 10 15 20 25
0 30 60 90 120 150
Radiation (MJ M-2)
Daysafter emergence
Total radiation Radiation absorbed by I70 Radiation absorbed by I105 Radiation absorbed by I140
SC 677
0 5 10 15 20 25
0 30 60 90 120 150
(Radiation (MJ M-2
Daysafter emergence
Total radiation Radiation absorbed by I70
Radiation absorbed by I105 Radiation absorbed by I140
SC 704
نآ زا و دراد یگتسب رون شیامزآ نیا رد هک اج
، بیرعض
شوماخ ربارب و تباث رون ی 7
/ 1 دش هتفرگ رظن رد
، رباعنب
فلتخم یاهرامیت رد عشعشت بذج توافت نیا
، یعشان
تعلع هعب .دوعب اعهنآ گرعب حطعس صخاش رد توافت زا نیا حطعس صخاعش رظن زا یسررب دروم ترذ ماقرا هک
یععنعم فلاتععخا گرععب یراد
ععشادن دنت
، بذععج رععظن زا
ایبآ حوطس .دندادن ناشن یتوافت زین عشعشت یر
نیا رد
شیامزآ
، ریثاعت تعحت ار یپوناعک طسوت عشعشت بذج
بآ دوبمک و داد رارق
، دش عشعشت بذج شهاک ثعاب
،
،گرعب حطعس صخاعش شهاک رب هولاع بآ دوبمک اریز لیفورلک تظلغ وa
هب ارb
طعسوتم روعط هعب
بیترت رد
دودح 82 و 83 دصرئ یعم شهاک ( دعهد
Kafi et al.,
)؛2009
زا یناروعن یژرعنا بذعج هک تسا یلاح رد نیا گرب قیرط اه
، هنادگنر روضح مزلتسم یعم یهایگ یاه
-
دعشر هرود رخاوا رد .دشاب
، رد ععشعشت بذعج تواعفت
شباعت بذج شهاک .دش رتشیب یرایبآ فلتخم حوطس هدرعگ زا سعپ یهاعیگ ششوپ طسوت
ماعمت رد یناعشفا
اهرامیت
، گرعب یجیردعت یرعیپ زا یشان نییاعپ یاعه
و
هیاس گرب یزادنا ( تعسا ییلااعب یاه
Beheshti et al.,
2002; Vargas et al., 2002
.)
Araus et al
( )2003
گرعب یرعیپ عیرعست رب یتبوطر شنت رثا زین
، شهاعک
لاععف روعن بذعج شهاعک هجیتن رد و گرب زبس حطس .دندرک شرازگ یزتنسوتف گرب حطس صخاش ،کیژولویب درکلمع اب هناد درکلمع اراک و ینعم و تبثم یگتسبمه رون فرصم یی رد یراد
یگتسبمه تشادرب صخاش اب و دصرد کی حطس ینعم و تبثم نیب .تشاد دصرد جنپ حطس رد یراد
ییاراک و گرب حطس صخاش اب کیژولویب درکلمع ینعم و تبثم یگتسبمه رون فرصم حطس رد یراد
رون فرصم ییاراک .تشاد دوجو دصرد کی
، یگتسبمه
عم و تبثم ین
صخاش اب دصرد کی حطس رد یراد
لودج( داد ناشن گرب حطس صخاش و تشادرب 0
.)
لودج 0 - شنت طیارش تحت ترذ ماقرا رد یسررب دروم تافص نیب یگتسبمه بیارض یکشخ
Table 4. Correlation coefficients among investigated traits in corn varieties under drought stress Variables Grain yield Biologic yield Harvest index Leaf area index Radiation use
efficiency
Grain yield 1
Biologic yield 0.939** 1
Harvest index 0.408* 0.077ns 1
Leaf area index 0.825** 0.850** 0.144ns 1
Radiation use efficiency 0.663** 0.500** 0.567** 0.535** 1
و*
و**
هب :ns
ینعم بیترت ینعمریغ و دصرد کی و جنپ لامتحا حطس رد راد
.راد
ns, *,**: non-significant and significant at 0.05% and 0.01% of probability levels, respectively.
یگتسبمه جیاتن
، ناشن صخاش نیب طابترا هدنهد
.دوب ترذ درکلمع و رون فرصم ییاراک ،گرب حطس هایگ رد هدش دیلوت کشخ هدام
، ید نازیم هب -
رد و دراد یگتسب نآ میهست و هدش تیبثت نبرکدیسکا ،شنت نودب طیارش هب یدیلوت کشخ هدام نازیم
روط
هتسباو هایگ هدش بذج رون نازیم هب میقتسم تسا
(Lindqueist et al., 2005)
رون فرصم رتلااب ییاراک .
،
ناشن هب رون لیدبت رد هایگ رتشیب دادعتسا هدنهد
یم هدوت تسیز نیب یلااب یگتسبمه لیلد هب و دشاب
کشخ هدام دیلوت و رون فرصم ییاراک
، یرایسب زا
لدم هیبش یاه موهفم زا هدافتسا اب لوصحم دشر یزاس
شیپ یارب RUE
رد لوصحم درکلمع و دشر ینیب
طیحم تسا هدش هتخاس فلتخم یاه
(Muchow et
al., 1990; Brisson et al., 2003;)
،شنت طیارش رد .
،ترذ هایگ گرب حطس صخاش شهاک ببس
شهاک
یم درکلمع شهاک هجیتن رد و رون بذج نازیم وش
.د
هجیتن یلک یریگ .دش یسررب دروم تافص همه شهاک ببس بآ دوبمک
یرایبآ حطس رد 101
،I
هناد درکلمع و
،کیژولویب
تشادرب صخاش و
رون فرصم ییاراک و گرب حطس
،
هب بیترت 58 / 05 ، 71 / 87 ، 3 / 1 ، 35 / 52 و 11 / 52 دصرد
ناشن شهاک .دنداد
ماقرا نیب رد یسررب دروم
، ماقرا
777 و SC
250 هب ،SC
بیترت نیرتشیب یاراد و
نیرتمک وب حطس دحاو رد هناد درکلمع د
دن . درکلمع
ینعم و تبثم یگتسبمه هناد درکلمع اب یراد
رد رون فرصم ییاراک و گرب حطس صخاش ،کیژولویب جنپ حطس رد تشادرب صخاش اب و دصرد کی حطس .تشاد دصرد طیارش رد هک داد ناشن شیامزآ جیاتن
بولطم یرایبآ
، رون فرصم ییاراک و بذج نازیم رد
( ماقرا 777 و SC
710 عیرس هک )SC
حطس صخاش رت
،دنداد شرتسگ ار دوخ گرب رتلااب
دوب هجیتن رد و ب یرتلااب درکلمع
ه شنت طیارش رد و دندروآ تسد
ماقرا ،یکشخ 777
و SC
710 حطس صخاش هک SC
دندرک ظفح یرتلااب هرود رد ار دوخ گرب
، ییاراک زا
دندوب رادروخرب یرتلااب درکلمع و رون فرصم .
ب ه ارجا ملایا ناتسرهش رد هک شیامزآ نیا رد یلکروط
دش
، ترذ مقر 777
دیدش یکشخ شنت طیارش رد SC
( 101 ( میلام و )I
112 )،I
ییاراک نازیم نیرتلااب
رتلااب ییاراک نیا هک تشاد ماقرا نیب رد ار رون فرصم
،
( رتلااب هناد درکلمع هب رجنم 7
/ 3351 رد مرگولیک
.دش )راتکه
REFERENCES
1. Akmal, M. & Janssens, M. J. (2004). Productivity and light use efficiency of perennial ryegrass with contrasting water and nitrogen supplies. Field Crop Research, 88, 143-155.
2. Araus, J. L., Bort, J., Steduto, P., Villegas, D. & Royo, C. (2003). Breeding cereals for Mediterranean conditions: ecophysiological clues for biotechnology application. Annals Applied Biology, 142, 129- 141.
3. Ashraf, M. (2010). Inducing drought tolerance in plants: Recent advances. Biotechnology Advances, 28, 169–183.
4. Awal, M. A., Koshi, H. & Ikeda, T. (2006). Radiation interception and use by maize/peanut intercrop canopy. Agriculture, Forest and Meteorology, 139, 74-83.
5. Baghbani Arani, A., Modarres Sanavy, S. A., Mashhadi Akbar Boojar, M. & Mokhtassi Bidgoli, A.
(2017). Effect of deficit water stress on some growth indices and yield of fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) in response to the zeolite and nitrogen fertilizer. Journal of Crop Ecophysiology, 11(4) 697-720. (In Persian).
6. Beheshti, A., Koocheki, A. & Nassiri Mahalati, M. (2002). The effect of planting pattern on light interception and radiation use efficiency in canopy of three maize cultivars. Seed and Plant, 18, 417- 431. (In Persian).
7. Blum, A. & Emercon, A. (1981). Cell membrane stability as a measure of drought and heat tolerance in wheat. Crop Science, 21, 43-47.
8. Brisson, N., Gary, C., Justes, E., Roche, R., Mary, B., Ripoche, D., Zimmer, D., Sierra, J., Bertuzzi, P., Burger, P., Bussiere, f., Cabidoche, Y. M., Cellier, P., Debaeke, P., Gaudillere, J. P., Henault, C., Maraux, F., Seguin, B. & Sinoquet. H. (2003). An overview of the crop model STICS. Eroupean Journal of Agronomy, 18, 309-332.
9. Cakir, R. (2004). Effect of water stress at different development stages on vegetative and reproductive growth of corn. Field Crop Research, 89, 1-16.
10. Ceotto, E. & Castelli, F. (2002). Radiation use efficiency in flue-cured tobacco (Nicotiana tabacum L.): Response to nitrogen supply, climate variability and sink limitations. Field Crop Research, 74, 117-130.
11. Cheng, L. I., Sun, B. C., Tang, H .J., Wang, T. Y., Yu, L. I., Zhang, D. F., Xie, X. Q., Shi, Y. S., Song, Y. C., Yang, X. H. & Li, J. S. (2017). Simple nonlinear model for the relationship between maize yield and cumulative water amount. Journal of Integrative Agriculture, 30(16), 858-669.
12. Dehghani, A., Kazemeini, S. A. & Alijani, K. (2017). Effect of sowing date and water stress on yield and some agronomic traits of three sweet corn (Zea mays var. saccharata) hybrids. Iranian Journal of Field Crop Science, 49(3), 59-70. (In Persian).
13. Dwyer, L., Stewart, R., Hamilton, I. & Honwing, L. (1992). Ear position and vertical distribution of leaf area in corn. Agronomy Journal, 84, 430-438.
14. Earl, H. J. & Davis, R. F. (2003). Effect of drought stress on leaf and whole canopy radiation use efficiency and yield of maize. Agronomy Journal, 95, 688-696.
15. Emam, Y. & Seghatoleslami, M. J. (2005). Crops yield: Physiology and process. ShirazUniversity Press. (In Persian).
