هدکشناد یناسنا مولع و تایبدا
یشزومآ هوگر ناتساب
یسانش
نایاپ هجرد تفایرد یارب همان دشرا یسانشراک ی
هتشر رد یسانش ناتشاب ی
یلیلحت یسررب تخیر
یسانش ،یرامعم
کبس یسانش
هطوحم تگزم یپسا دجسم یخیرات ی
نلایگ ناتسا رد
رگشهوژپ :
رون یدبا یدوجس دیما
امنهار داتسا :
هداز یجاح میرک رتکد
رواشم داتسا :
ناریش یزابهش بیبح رتکد
ناتسبات 99
ناونع و :روآدیدپ مان یلیلحت یسررب
تخیر یسانش ،یرامعم کبس یسانش هطوحم یپسا دجسم یخیرات ی
نلایگ ناتسا رد تگزم
داتسا نا امنهار : یناتساب هداز یجاح میرک رتکد
داتسا نا :رواشم ناریش یزابهش بیبح رتکد
خیرات :عافد 27
/ 05 / 99
دادعت حفص :تا
101 .ص
نایاپ هرامش :همان
اپ هرامش / هورگ مان ی
نا همان
:هدیکچ ییزت و یرامعم لیلحت و یس ررب شهوژپ نیا زا یلص ا فده:فده و تگزم یپس ا دجس م تان
قیبطت نآ اه رگید یاهانباب .تسا هدوب
شور :شهوژپ یسانش یم یلیلحت و یفیصوت قیقحت شور
.دشاب عمج یروآ تاعلاطا هدافتسا اب
هناخباتک تاعلاطم زا یا
شور و هب تیاتن رد .تتتتسا انب دوخ لحم رد ینادیم یاه هجیتن
یریگ
.تسا هدش متخ یلک هتفای اه متم: نیرت جیاتن اه هتفای نیا لیلحت هب هجوت اب :تتتسا ریز زرتتش هب
تانییزت و یرامعم
اهانب رگید اب نآ هتتسیاقم و انب نیا
، یم هیلوا نورو هب نآ تخاتتس خیرات دتتسر
. اب هتفای هب هجوت
لافس هعطو ندش ه
،رخاتم نورو ات ینایم نورو یا انب
رانک رد یبهذم دربراک مه نامز نیا رد
.تسا هتشاد ناتسروگ هجیتن :یریگ دجس م ،ناغماد هناخیرات دجس م دننام رگید یاهانب اب یقیبطت هس یاقم ساس ا رب
عماج نیئان ارب مجنپ نرو ات مود نرو خیرات هرواز عماج دجتتسم و ناتتتسدرا دجتتسم ، انب نیا ی
یم یراذگ خیرات نیرتتب دش اب
ناققحم و یملاس ا نارود ناخروم رظن اب هجیتن نیا. لباو رگید
یم هتتسیاقم .دتتشاب
یاهانب اب هتتسیاقم لباو انب نیا تانییزت عماج دننام
نیئان
، ،ناتتتسدرا عماج
هراوز عماج یم تکسر یانب و
دشاب .
هژاو :یدیلک یاه ،تانییزت ،یرامعم ،تگزم یپس ا یانب ،رتش ناوض ر ناتس رتش ،نلایگ ناتسا
یقیبطت هسیاقم
1 فده و همدقم -
1-2 - فده و همدقم
1-2-1 - هلاسم نایب
یگ ناتسا هقطنم نلا تسا دوردیفس دور یاتلد دودح رد یخیرات یا
نیمزرس هطخ نیا . لیگ مدرم
ناتتتساب نارود رد خیرات رب یدایز یراذگری یت نایملید ناتتصوتتًخ نیمزرتتس نیا نینکاتتس .دوب
تفلاخ رب یتح و ناشناگیاسمه یملاسا هرود
.دنتشاد هتفای یاه ناتساب یسانش ناشن نلایگ رد
ندمت دوجو هدنهد یگربخ زا ربخ یناتساب را آ هک تسا شلما و کیلرام نوچ هلاس رازه هس ییاه
درم یدنمتور و ناگدنزاتتس یم نیمزرتتس نیا نام
هزوح رد نلایگ دلایم زا سپ متفه نرو ات .دهد
ذوفن یروتارپما یاه
یپ یپرد یم مکح ناریا رب هک یناساس و یتراپ ،یکولس ،یشنماخه رارو دندنار
.تش اد برع موجه رد نلایگ و دنداد ناش ن برع نارگلاغش ا ربارب رد یدیدش تمواقم نایملید اه
دماین رد نانآ لاغتتشا هب ،هعیتتش عرف زا و دندرک زاکآ عیتتشت تهذم اب ار ملاتتسا شریذپ نایملید .
.دوب نلایگ رد نانآ نیرترادفرطرپ و نیلوا ،هیدیز تهذم یاجرب یدایز را آ و اهانب ناتتتسا نیا رد
یخیرات هطوحم اهانب نیا زا یکی .تسا هدنام تگزم یپسا
.تسا هدوب هب انب نیا
هرامش تب 279۶ هب ناونع یکی لم را آ زا ی ا ناری سر تب هب هدی
تسا .
تگزم یپسا هب یشلات شیوگ رد هک تسا شلات یناتساب را آ زا یکی دیفس دجسم ای تگزم یپسا هناخدور رانک رد ،تس ا روتش م
« لاچانید » لگنج نایم رد یلزنا یتلاص اوم هار نیب رد و هوبنا یاه
هب رپ تتتشه یاج موتتسیگ گراپ یورتتش بونج یاتتنا )شلات(
ار نآ یتت عب .تتتسا هتفرگ
« عآ
دجس م » زین و
« یتللادبع دجس م »
یم یمیدو لاس رازه زا شیب تمدو اب دجس م نیا ،دنمان نیرت
تس ا نلایگ دجس م دوجو هب هجوت اب.
هبیتک یا هرود لیاوا هب دجس م نیا تخاس ،یفوک طخ هب
نامتخاس نیا یایاقب هب هجوت اب ،تسا هدش هداد تبسن یملاسا نلاامتحا
پ عاور زا لکشتم انب نلا
هیاپ .دوب فارطا رد ییاهزیلهد و ینایم تمتتتسو رد و شوگ تتتتشه تروتتتص هب )ناویا( عاور یاه
دراد دوجو هتس کش یللاه عاط ،هیاپ یناووف زا .
انب ینییزت هوجو هبیتک
یا هتس جرب یفوک طخ هب
،تتتسا زیلهد ینورد تمتتسو رد چگ تایآ یواح هبیتک نیا
تتسا هبوت هروتتس زا یرب نآ نییاپ و ت
4 سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
یم مشچ هب هتسجرب یهایگ شوقن دروخ
.
لیلحت و یس ررب شهوژپ نیا زا یلص ا فده هطوحم یس انش کبس ، یرامعم یس انش تخیر
یخیرات قیبطت و نلایگ ناتسا رد تگزم یپسا دجسم نآ
اه .تسا هدوب هقطنم میلوا اب
نایاپ نیا رد یلیلحت یسررب هب همان
تخیر یسانش ،یرامعم کبس یسانش رد تگزم یپسا دجسم ،
تانییزت و یرامعم نییبت یپ رد و هدش هتخادرپ نلایگ ناتس ا نآ
اه لکش رد ر ؤم لماوع و یریگ
نآ اه نیا لوط رد .میتس ه نایاپ
همان لماش لوا لً ف :دش دهاوخ هئارا ریز تیترت هب ریز لوً ف
نایاپ تایلک تتتتسا شخب ود لماتتتش مود لتتتًف .دتتتش دهاوخ هتخادرپ همان
تیعووم لوا شخب .
طیارتتتش :مود شخب .هعلاطم دروم هقطنم یفارگوپوت و ییایفارغج تتتتسیز
یطیحم ییایفارغج و
هقطنم یخیرات انب یفرعم موس لً ف .هعلاطم دروم
تانییزت و نآ
هطوحم لیلحت :مراتچ لً ف و
هب رخآ رد و هقطنم رد هجیتن
یریگ یم متخ یلک ددرگ
.
1-2-2 - نابم ی پ و ی ش ی هن قحت ی
:ق
هنیشیپ دروم رد تاعلاطم هک تفگ دیاب انب نیا
رد شواک تروص هب ی فارطا
هتفرگ تروص انب دوخ
تتتسا . تروتتص هب یتاعلاطم نینچمه نایاپ
همان هدتتش هتتتشاگن انب نیا دروم رد تلااقم و باتک و
.تتتسا یم ،دیدج هب میدو زا هدمآ تگزم یپتتسا دجتتسم دروم رد هک یتاعلاطم دراوم نیا هب ناوت
تاعلاطم .درک هراتشا هدوتتس
( 1349 ) باتک رد
"
دابآ راتتسا ات اراتتسآ زا
"
تیاجع زا یکی ار انب نیا
هناگتفه لافس رتش یب هک تس ا رواب نیا رب وا .تس ا هدیمان نلایگ ی شواک زا هدش ادیپ یاه
یاه
ناتتتساب هرود هب وبرم ناتتسانتتش انب نیا یرامعم هک تتتسا هدرک ناتتشنرطاخ و تتتسا یناخلیا ی
عم تسا هدش قیفلت ییابیز هب نلایگ یموب یرامعم اب اما ،تسین یموب یرام .
دابآرتسا ات اراتسآ زا باتک هدنسیون ،هدوتس تیاجع زا ار انب نیا هدوتس .تسا هدش ماجنا
تفه هناگ
تسا هدیمان نیمزرس نیا هتشون انب نیا دروم رد دوخ باتک رد و
تسا ،نامه(
1349 .)
ونیبار ( 1374 اتک رد )
"ب یگ نایاورنامرف و نلا
ناریا زرملاراد تایلاو
"
ساس ا رب انب نیا هچخیرات هب
.تسا هدرک ثحب هیلوا نورو ناخروم تاعلاطم ینایک ( 37۶ ) باتک رد
"
ناریا یرامعم هب هتتتسباو تانییزت
"
هتتتشاد رتتًتخم هراتتشا انب نیا نییزت
.تس ا یناتج ( 1379 ، 1384 ، 138۶ ، 1395 و تلااقم رد ) باتک
اه تانییزت و یرامعم یس ررب هب
.تسا هتخادرپ انب نیا ههد رخاوا رد ر ا نیا هیلوا تخانش زا سپ 40
لاس ،هدوتس یس مش اهر دوخ لاح هب ر ا نیا اه
لاتتس لتتصاف دح رد هک نیا ات .دتتش یاه
1379 ات 1381 ، یتئیه هب یرامعم هورگ زا لکتتشتم و
هورگ و یقلاخ و یزاریش یتس رپرس ناتس اب
یس انش هب یتس رپرس هدنز
دای و ریبک ردص یناتج
،
قیود تخانش و یسررب روظنم هب ار دوخ تامادوا رت
ا هدومن زاکآ یخیرات یانب نی لًف هس رد .دنا
قیقحت هنیشیپ و ینابم 5
تیلاعف و دش شواک )ناتسبش یلامتحا لحم( یبونج علض صوًخ هب ،انب فارطا ،هدش ماجنا یاه
هکت رب .دیدرگ فشک انب زا هدش ادج یرجآ تاعطو زا یاه انب تعیضو زا زین یلماک یسررب و تشاد
هزادنا( دش ماجنا یریگ
هزادنا و نیبرود اب یلک یاه هب رجنم هدش ماجنا یسررب .)رتم اب یئزج یریگ
یاوآ یداتنشیپ زرط( زادنا شرف کی ناتسبش زا انب نلاپ و دیدرگ انب دیدج نلاپ ندش صخشم ود اب ناتسبش هب )هدوتس رتکد زادنا شرف
رک لیدبت .د
رد نینچمه هنامگ
ینز هداج ،ینامتخاس یپ زا ییایاقب ،هقطنم نیا رد هدش ماجنا یاه
گنس شرف ،
نوتس ،اهدنب تش پ ریظن یرامعم ددعتم یایاقب تس د هب دجس م یمومع ناتس روگ نینچمه و اه
یم لماش ار هدش دیس کا زلف هعطو کی طقف هدودحم نیا رد هفوش کم یزلف را آ .دمآ را آ .دیدرگ
افس ؛یل یلافس هن یاه زا هفوشکم هنامگ
ینز لافس عاونا زا تگزم یپسا یخیرات یانب و هطوحم یاه
باعل هساک ،هناخزپشآ فورظ عون زا باعل نودب و راد هزوک ،اه
و بآ یاه هیپ
اهزوس گنر هب هک هدوب
گنر اب هایگ و لگ شقن اب و یرتس کاخ ،زمرو هوتو یاه
هریت یا دش هتخاس زمرو هب لیام ی دندوب ه
یم رظن هب هک دسر
نیلافس ه اه دیلوت لحم رد هدش
دنا نیا . هنیلافس اه هدید یفاک ترارح هروک رد
زا یخرب و نآ
اه هبل و هندب یاراد یم فیرظ و گزان رایس ب ی
رثکا .دنش اب یلافس
هن یاه تس د هب
ازگیز ای و یزاوم وطخ اب ماوت ای یتتسدنه ای یهایگ تاعوتتضوم اب شوقنم هدمآ تمتتسو رد و
هندب فرظ جراخ رد کبشم وطخ ای و فورظ یلخاد و یجراخ ی یبآ و درز و زبس هنیمز گنر اب
هزوریف هوتو و یمش ی و زبس و دیفس ،یبآ نینچمه و یا یم هریت یا
نیا .دش اب هنیلافس
اه لباو
اب هسیاقم یلافس
هن یاه و نموف ناخدور هعلو رد هفوشکم یاتسور
رظن زا .تسا رتشناوضر یامروا
تمدو زا یدادعت نآ
اه هرود هب قلعتم هرود هب یدادعت ،نایناخلیا ی
هنومن و هیوفص ی رتدیدج یاه
هرود هب وبرم نآ یم هیراجاو ی
تاعلاطم هجیتن رد .دش اب ناتس اب
یس انش ،هدش ماجنا یرامعم و
هرادا لاس رد تس ناوت ناتس ا یگنهرف ثاریم لک ی 1379
اب و تگزم یپس ا یخیرات یانب یفرعم
یریگیپ ماجنا هرامش اب ار نآ ،مزلا یاه
ی 279۶ را آ تسرتف رد یووجلس نارود ر ا کی ناونع هب
.دناسرب تب هب روشک یلم لاس ناتسبات رد 1385
شواک ،زین یاه
ناتساب یسانش و یدرگیپ و ناتسا یگنهرف ثاریم طسوت
،)تئیه تس رپرس ( نایحلاف رظن ریز هش نارت زا دروم هس رفح زا لص اح جیاتن .تفای همادا
رد اه
هلص اف نادودح ی 15
فش ک( انب یلامش علض یرتم مئلاع
هرود روبو یرامعم زا ناش ن )یملاس ا ی
هدافتسا هتکن .تسا هتشاد داسجا نفد یارب روکذم هطوحم ی یرافح یاهدرواتسد زا هجوت لباو ی
درواتس د اب هس یاقم ماقم رد لً ف نیا لاس رد انب لخاد یرافح یاه
یتح ،هک نیا هتش ذگ یاه
زا هنومن کی نیلافتتس
ه یاه باعل هنومن هباتتشم شوقنم راد گاخ یاه
یرادرب نیا رد انب لخاد یاه
هطوحم رد هباشم عامعا رد لًف زیچ ره زا لبو هلئسم نیا .تسا هدماین تسد هب انب فارطا یاه
نایب یم هتکن نیا رگ لا هک دتتتشاب دناوت
هی لاتتتس رد هک انب نورد رد هتتتتشابنا گاخ زا یا لبو یاه
۶ سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
گاخ هرود هب وبرم تسا هدش یرادرب هرود زا دعب یاه
هرود و انب تخاس ی انب رواجم ناتسروگ ی
رظن هب رگید ترابع هب و تتتسا یم
دتتسر نارود دایز لامتحا هب هک هرود نیا زا لبو ات مه
نامز اب
یوفتتص و نایناخلیا ار اه
رد رب هرود کی هطوحم نیا دراد لوادح ترطف ی
200 ات و 300 ار هلاتتس
،نایحلاف(تسا هتشاذگ رس تشپ 1390
).
هتس جرب زا لاس شواک یاهدرواتس د نیرت
85 رد یخیرات یرارقتس ا هطوحم فش ک تگزم یپس ا
هلص اف ی نادودح 120 یرتم علض اب هطقن نیا رد .تس ا هدوب هناخدور ترواجم رد انب یبرک بونج
ح یرایس ب یایاقب رف هنیچ زا
نوتس هیاپ ،نامتخاس لکش هب ییاه
هولو گنس هنش اپ ،عاجا ،رونت ،
هطقن هب هطوحم نیا قلعت رد رگید تایفشک نیا هک دمآ تسد هب و یگنس برد یاج ینوکسم ی
.تسا هتشاذگن یواب یکش ،یناتج نایاپ همان هتشر رد ار دوخ ییوجشناد ی ناتساب
یسانش تفای روحم لوح ه
زا هلحرم نآ یاه
هقبط اب درک یعتتس و داد رارو شواک یدنب
نیلافتتس ه یاه ،ر ا کی هجرد میرح رد هدمآ تتتسد هب
هیلا کی تمدو لوادح هرود هب ار نآ زا متم ی
،یناتج(دیامن بوسنم یناخلیا ی 1379
.)
هتتتسباو تانیئزت و ر ا یرامعم راتخاتتس یتتسررب اب و یرامعم دید زا زین یقلاخ زرواتتشک و نآ هب
زرط یاه لباو ارجا و تمرم ،ظفح یارب ماکحتس ا
یش خب پس ا نایاپ تگزم ی همان
هتش ر رد ار یا ی
یرامعم ،یقلاخ زرواتتشک( داد هئارا 1383
لاتتس رگید متم یتتسررب و هعلاطم .) دروم رد ریخا یاه
هلاقم تلاو رد و هدش ماجنا ییامنهار رتکد طسوت ،تگزم یپسا هلجم رد یا
گنهرف ی پاچ نلایگ
تسا هدش ،ییامنهر(
1380 ).
1-2-3 - لاؤس شهوژپ یاه
:
1 - یرامعم یگژیو نیرتزراب ؟تسیچ ر ا نیا تانییزت و
2 - تانیئزت و یرامعم رصانع هب
راک هتفر
؟تسا هدوب هسیاقم لباو اهانب مادک اب انب نیا رد
2 - هچ هقطنم یمیلوا طیارش یری یت
رد یانب حلاًم باختنا
؟تسا هتشاد تگزم یپسا هطوحم
1-2-4 - قحت شور ی
ق
یم یلیلحت و یفیتتتصوت قیقحت شور یارب .دتتتشاب
عمج یروآ رب ینتبم هدمع شور زا تاعلاطا
هناخباتک تاعلاطم شور نینچمه و ییایفارغج و یخیرات نوتم هژیو هب یا
لیبو زا ینادیم یاه
هجیتن هب تیاتن رد .تسا لحم یسررب هدش متخ یلک یریگ
.تسا
2 نابم - ی پ و ی ش ی هن قحت ی ق
2-1 یگژیو- یاه هنیشیپ و لحم ییایفارغج رد یاهانب یجراخ و یلخاد قیقحت ی
هدودحم ی
هعلاطم 2 - 1 - 1 - نلایگ ناتسا یفارگوپوت و ییایفارغج تیعقوم
تشه مهد دصرد زا تحاسم لک روشک ناریا ناتسا ار نلایگ اب تاًتخم ییایفارغج
34' ْ 3۶ ات
27' ْ 38 ضرع یلامتتش و 'نیب 34 ْ 48 'ات 3۶ ْ 50 لوط یورتتش رد تعتتسو 13952 لیکتتشت
یم دهد . رب ساتتسا نیرخآ تارییغت رد تامیتتسقت یروتتشک
ناتتتسا نیا تفگ دیاب ناریا یاراد
1۶
،ناتس رتش 43
،شخب 109 ناتس هد و
49 رتش تس ا . مان یاه ناتس رتش یاه
ناتس ا زادنترابع :
،اراتس آ هناتس آ ،هیفرش ا
،یلزناردنب ،شلما ناوض ر ،تش ر ،شِلات
،رتش
،رابدور ،رس دور یس کهآ
،ل
،تْفَش هعموص ،ارس ،
،نَموف
،ناجیهلا و دورگْنَل
لاس ام هک یگمه یزکرم ت ی مه مان اب ناتس رتش
ناتس رتش نیا زا .دنراد ،اه
اتنت تفه ناتس رتش لماش هک
،شلما یس کهآ
،ل
،رابدور ،تفش
،نموف
هعموص ارس و دنتسین عواو ایرد رانک رد لاسام نامزاس(
ییایفارغج یاهورین
،حلسم 1384 : 53 .)
لکش 2 - 1 ناتسرهش و نلایگ ناتسا هشقن : نآ یاه
( ،نلایگ ناتسا یسانشاوه همانلصف 1397
)
ناتتتسا نلایگ دننام زین ناتتتسا
ناردنزام زربلا رزب هوک هتتتشر طتتسوت زا میظع یراوید دننامه
نیمزرس ینییاپ حطس
،)ناریا( دوخ ادج
.تس ا هدنام ةدودحم
ییایفارغج نآ
هب دحاو یایفارغج ی
یعیبط بونج یایرد رزخ قلعت دراد . ةلس لس لابج زربلا اب عافترا طس وتم 3000 عبرم رتم
، هگلج
نلایگ ار رد رب هتفرگ و رد عواو نیمه ةتشر هوک لماع یزبسرس ناتسا
نلایگ تسا . زا ناتسا نیا
ظاحل هب یفارگوپوت ود
شخب نابیرقت ربارب و ادج زا تسا کفنم مه .
شخب راومه نآ هگلج نلایگ و
زین اب مان یاه هگلج یاه شلات و ،اراتس آ یحاون لامش
،برک عرش و زکرم ناتس ا ار رد رب هتفرگ
تتتسا و نامومع لحاوتتس ایرد و قطانم یتفربآ یاهدور یتتنم هب ایرد ار لماتتش یم و دوتتش شخب
راومهان و یناتسهوک نلایگ
هک لماش هتشر هوک ییاه تسا هک زا هرد دور اراتسآ رد لامش ناتسا
ات هوک یاه سوماموس رد
عرش ناتس ا هدیش ک هدش و دوخ لماش ةتش ر یبرک ( هوک یاه
،شلات
هلوتتسام و )...
و ةتتتشر یورتتش ( شخب یبرک هوک یاه زربلا ) تتتسا . نیا یراومهان اه ةجیتن تاکرح
ییازهوک رخاوا نارود موتتس نیمز یتتسانتتش تتتسا
. زا هلو یاه متم تاعافترا
،روکذم یم ناوت هب
غادورکب ای غادورغب 3300 م رت و هل وتتتسام غاد
هب عاف ترا 3050 م رت و هب رد کف هوک هب عاف ترا
2705 م رت هراشا ییایفارغج نامزاس(درک ،حلسم یاهورین
1381 : 258 .)
هووط دننامه هک تسا روشک لدتعم و بوطرم نیمزرس زا یشخب ناتسا نیا یبونج لحاس نیب یا
هریجنز و رزخ یایرد ناتس هوک زا یا
هبل یاه یاهدمایپ .تس ا هدش دودحم ناریا دجن یلامش ی
طیحم رظن زا هقطنم نیا ات تسا هدش تجوم یتیعووم نینچ یمیلوا و یعیبط عیبط
ی میلوا و هن
10 سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
نیمزرس و هنایمرواخ لک رد هکلب ،نیمز ناریا بوچراتچ رد اتنت رً حنم یگژیو زا ،نوماریپ یاه
ددرگ رادروخرب یدرف هب :نامه(
2۶0 ).
شتتشوپ ،زیخ لتتصاح گاخ ،ناوارف بآ عبانم زا لدتعم و بوطرم یاوه و بآ لیلد هب هطخ نیا لگنج و یهایگ تس ا هدش رادروخرب هوبنا یاه
یعامتجا و یتس یز طیارش هک -
یتوافتم یداً توا
.تتتسا هدروآ دیدپ ناتتتسهوک یعیبط راتتًح
لگنج زا هدیتتشوپ و دنلب یاه صوتتًخ هب ،هوبنا یاه
هگلج یعامتجا یاه تیلاعف و تیعمج رتش یب جیردت هب هک ار نیمزرس نیا یلحاس تس پ یاه -
یحاون رگید یخیرات یایلاب زا هداد یاج دوخ رد ار یداًتوا .تسا هتشاد نوًم روشک
هگلج هدوت ؛یرزخ ی ی
هقطنم ینورد تیلاعف ،یتتسانتتش نیمز یاهدنیارف لتتصاح ،یرزخ ی
یاه
هوک زا یش ان یراذگ بوس ر و شیاس رف زین و نیمز ینوریب و ینورد تلااعفنا و لعف زا یش ان ییاز
،نیمزرس نیا لیلد نیمه هب .تسا هدمآ دیدپ لاس اه نویلیم یط ،یمیلوا لماوع زا ،لکش یللاه
یلک روط هب یخیرات ییایفارغج یاهدنیارف یط و دراد یگدرتسگ )ییایفارغج لوط( عرش هب برک یم میس قت هتس د هس هب .برک رد نلایگ و هنایم رد ناردنزام ،عرش رد )دابآرتس ا( ناگرگ ؛دوش
هقطنم هوک هتشر غیتس و رزخ یایرد یبرک بونج لحاس نیب نلایگ ی
،یبرک زربلا یاه بونج زا
هوک .تتتسا هتفرگ رارو یبرک بونج رد ،شلات و ،یورتتش ،یعیبط یدتتس دننامه ،هقطنم نیا یاه
نلایگ نیب یطابترا یعیبط هاگرذگ کی طقف .تسا هتخاس کفنم ناریا دجن زا ار نلایگ نیمزرس صخاش ،ناریا یزکرم دجن و هوک نیب هک تس ا ناریا لامش یناتس هوک فاکش نیرت
و زربلا یاه
تشر ه هرد لماش هاگرذگ نیا و تسا هدیدرگ عواو مراط و شلات ؛نآ برک یناتسهوک یاه دیفس ی
هچض وح ،دور هّرد ،لیجنم ی
هّرد و دورهاش ی تس ا یاچ یش ابزوی ی
هّرد . نیا یتخاس نیمز یاه
بآ زا یمیظع مجح ،هقطنم هقطنم رد روشک برک یاه
نلایگ هب دوردیپس زا ار یلامش سرگاز ی
هتخاس یراس تاروکش ا و ناملید ،رابدور یولرامع یناتس هوک یحاون ار هاگرذگ نیا عرش .تس ا
هار اب اتنت )یبرک زربلا(
نیوزو لامتتش رد ناقلاط و توملا یناتتتسهوک یحاون هب رذگ راوتتشد یاه
هّرد ،برک رد .تسا هتخاس طبترم هّرد رد دوردیپس ی
هک تسا هدیدرگ عواو ایلع مراط نزوا لزو ی
هیلا یتتنم تس ا هدیدرگ لص و هنایم و لاخلخ بونج هب یکیراب یا هناخدور یاه هّرد اب نآ یبرک
اب ناجیابرذآ یروتمج رد ناغم تتتتشد ات دوردیپتتتس ی هّرد زا هک شلات یاه هوک هتتتتشر اتتنم یورش بونج یریس م -
رد ،نزوا لزو ی هّرد زا ار نلایگ یلخاد یحاون تس ا هتفای دادتما یلامش
چتتتضوح و یبرک بونج یم کفنم برک رد ،ناجیابرذآ یعیبط یاه ه
دننامه .دزاتتتس هنماد
یاه
یلامتتش هنماد ،زربلا لگنج زا و گانمن ،مه هوک هتتتشر نیا یرزخ هب ور یورتتش یاه
مکارتم یاه
تتج ود رد یتوافتم لاماک یناس نا و یعیبط رظانم ،تتج نیمه هب .تس ا هتفای لیکش ت یناکریه تسا هدمآ دوجو هب هوک هتشر نیا هدوت .
دوردیپس یاتلد ار نلایگ هقطنم یلصا شخب و یزکرم ی
سا هدرک داجیا نیشن هت ری ات تحت نلایگ هگلج .ت
تفربآ یهار زا هک دوردیپس نایرج ناوارف یاه
یم لمح لیوط هناهد زا دعب ،دندرگ
هّرد ی زا ،دور نیا یلص ا هار .تس ا هدش لکش تم دوردیپس ی
و ،یخیرات یایفارغج ظاحل نر
اه هدیدرگ ادج سپ هیب و شیپ هیب فورعم تمتتتسو ود هب ار نلایگ
یم بوس حم نلایگ تامیس قت یاهرایعم زا یکی زین نونکا و دوب هگلج .دوش
هب عرش زا ،نلایگ ی
هگلج م ی هگلج اب ،یبرک لامش زا و ناردنزا نیمزرس و ناغم تش د هب ،شلات کیراب ی
تس پ یاه
یم متخ )ناوریتتتش( زاق فو یم .ددرگ
ناوت هگ لج قیرط زا ،ییایرد هار رب هولاع نلایگ ،تف گ یاه
نیمزرس هب زین یلحاس نک یاه
یم طبترم ناردنزام یایرد را ددرگ
،یباختنا ریما(
1387 : 15 و 13 .)
نلایگ رد تمتسو یرتخاب ةتضوح زیربآ یایرد ناردنزام تتسا عواو .
رزب نیرت ةتضوح دور زیربآ
یایرد دوردیفس ،ناردنزام اب
11 ةخاش یلص ا و 10 ةخاش یعرف تس ا 7 . ةگلج یزکرم نلایگ
لص اح تفربآ نیمه دور هک یزرواش ک رپ
یقنور ار تجوم هدش تس ا . ناتس ا زا نلایگ رظن بآ و
ییاوه رد هیحان یا هک بآ و یاوه یرزخ تلاک
،تسا عواو تسا .
هوک هتشر زربلا
لوا رب یفرگش ری ات ی
هوک هتشر نیا .تسا هداتن هقطنم م یدس دننام
عنام میظع زا
ذوفن تبوطر بآ یایرد ناردنزام و یاهداب لامش یبرک هب قطانم یبونج یم رب تسا یلیلد و دوش
رپ شراب نیرت قطانم ناریا رد هیش اح ی رزخ هب یلکش هک نیگنایم ةنلااس
شراب ینامس آ یاه رد
نیا ناتسا 1270 م عبرمرت هک تسا شراب طسوتم دح ینامسآ یاه
زا نیگنایم شراب یاه ینامسآ
رد قطانم رگید روشک
هک 255 عبرم رتم
، رایسب رتشیب تسا .
شراب یاه ینامتتسآ بوخ
زا میدو ندمآ دوجو هب ثعاب شتتشوپ
یهایگ تتتسانم و
هدرتتتسگ رد
رس اترس ناتس ا نلایگ تس ا هدش هب
هنوگ یا هک یکی زا صخاش یاه یعیبط نیا ناتس ا رد لوط
خیرات دوجو هوبنا لگنج و اه تخرد یاهراز عنوت یاراد هدوب
تسا هکنیا اب دایدزا ینیشنرتش و
عطو
دح زا شیب ناتخرد
رد لاتس یاه ریخا زا ثعاب نیب نتفر و یبارخ یت عب زا یحاون یلگنج نلایگ
هدش تس ا نیع رد لاح دودح کی موس زا حطس نلایگ زا لگنج تس ا هدیش وپ و
تحاس م نآ
دودح 51130۶ راتکه
دروآرب نیمه هب تسا هدش لیلد
عیانص طبترم هب لگنج دننام دیلوت بوچ
و ذکاک نیا رد ناتسا قنور دراد . نلایگ زا تطو یاه یلصا تادیلوت یعارز رد روشک تسا . کیدزن
هب یمین زا دیلوت نینچمه ،جنرب تیرو
هب 100 دتتصرد زا لوتتًحم یاچ
و رتتتشیب زا یمین زا ةلیپ
مشیربا روشک رد نیا ناتسا دیلوت یم .ددرگ یعیطم(
،یدورگنل 1384
: 154 .)
ناتس ا نلایگ رطاخب یلحاس لیوط رد یایرد
،ناردنزام شرتس گ ثعاب
تلایش تعنص و
هعس وت
تادیلوت طبترم اب نایزبآ هدش هب تس ا یلکش
هک هب ظاحل نتش اد یورین یناس نا لکاش رد ود
شخب یهام یریگ و ،یزرواشک راکش
و یرادلگنج رد
سایو اب ود ناتسا یلحاس رگید ماقم لوا ار
( دراد یایفارغج ناتسا
نلایگ 1389 : 50 .)
نلایگ زا میدو تحت ناونع تلایا و
« یتیحان
» دابآ و اب دودح و یروغ نیعم هتخانتتش
،هدتتش هدوب
تسا . نآ دروم رد باتک رد
ملاعلادودح یرخطصا هتشون
:تسا هدیدرگ نایب هنوگ نیا
12 سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
« شخب نلایگ هیحان تسا یا ادج نایم رتش ناملید و نابج و تمسو ناگدابرذآ و
یایرد زخ ر و
نیا هیحان رب ارحتتص هداتن نایم ایرد و هوک ات اب ناوراتبآ
،رایتتسب و یکی تتتسیدور میظع
مان هب
دوردی پتتتس ،دن ناوخ
نای م نلایگ دربب و ب ه یایرد نارزخ دت فا ...
» و نای ب نینچ رگید یاج رد
یم دراد
« راک تتتشک و زرب همه ناتتشنانز دننک
و ناتتشنادرم چیه
راک تتتسین رگم یک برح ...
» (
یرخطصا ،
13۶2 : 149 .)
رد نامز یهاتتتشداپ هیدنز ناخمیرک
،دنز یکی نلایگ زا
1۶ تلایا ناریا دوب هک
« تعفنملاراد ه
نلایگ
» مان تشاد و رد نوناو تامیسقت یروشک
رًع تیطورشم هک
رد 24 هدعقیذ 1325 و یرم
بوً م دیدرگ ه یکی زا هدزاود تیلاو ناریا دوب . ناتس ا رد نلایگ رود
ه ی اض ر هاش هارمه یولتپ اب
دنچ ناتس ا و تیلاو
،رگید هب مان ناتس ا لامش یم هدیمان دش
. سپس ناتس ا مکی هدیمان و دش
هرخلااب رد لاس 1339
،یسمش نامسر نلایگ دیدرگ یراذگمان .
ناتسا نلایگ رد یرامشرس 1375
،
رب غلاب یتیعمج 224189۶
رفن هک نیا دادعت رد 1384 هب 2410523 رفن
شیازفا هتفای تتتتسا
،نایدمحاریما(
1383 : 98 - 78 .)
ناتس ا نیا هب
رطاخ تعیبط ابیز و زاتمم زا لحاوس تس انم و
،عونتم دوجو نینچمه
،لگنج دور
و ناتس هوک یاه
مرخ و زین هعرزم اه مش چ و یاهزادنا
،رکب هش یمه یکی زا یاهدً قم نارگش درگ
هدوب تسا . اب رد تیعووم نتفرگ رظن یطابترا
نیا ناتسا اب زرم یلامش روشک و ثادحا رزب هار و
هار نهآ و لیمکت زرط رودیرک لامتتش و
،بونج ناتتتسا
،نلایگ هب ةعتتسوت یرتتتشیب رد
هنیمز یاه
یداتتتًتوا
،رگید دننام یرگتتتشدرگ تتتتسد
دهاوخ تفای . و تیریدم نامزاتتتس( ناریا رامآ زکرم
همانرب روشک یزیر 1382
: 199 .)
2-1-1-1-1 -
عضو تّی لقا یمی
یلامش تتج اب ییرتخاب زربلا شلات یاتهوک یرتخاب دادتما اب یزکرم زربلا ناتسهوک و یبونج–
یرتخاب لامش بوطرم یاهداب و نیپساک یایرد زا لصاح بآ راخب روبع زا یدس دننام یرواخ و یم یریگولج ناریا لخاد هب هک یدایز عافترا تبتتتس هب و دننک
رد رایتتتسب یگدنراب تجوم دنراد
یم هیحان اوه تبوطر نازیم نتفر لااب تبتتس ادتبا رد نیپتتساک یایرد زا هلتتصاح بآ راخب .دندرگ
یم هب لاس مرگ یاتهام رد یحاون ی عب رد یبسن تبوطر هک یروط هب دوش 89
یم دصرد و دسر
یم ناتتتسمز و ناتتتسبات تارارح هجرد لیدعت تجوم سپتتس تتص و ینابرو(ددرگ
،یدزی حلا 1397
:
23 ) یم یبوطرم یاهداب اب هطبار رد نلایگ ناتسا رد شراب نازیم لامش زا ناتسمز لًف رد هک دشاب
ایرد تبوطر اهداب نیا .دنزو یم رتخاب زا زییاپ و ناتس بات لً ف رد و رواخ زا راتب لً ف رد ،رتخاب ر ا و هدنار نلایگ هگلج فرط هب ار نآ
اه وه اب دروخرب رد ار ور هنارتیدم یایرد زا هک یبوطرم یا
یلحاس اقن نیرت بوطرم ار نلایگ ناتس ا هجیتن رد و ددرگ یم فعا م دیا یم شیپ رواخ هب
ایرد رثکادح هب نلایگ ناتس ا زا یاه شخب رد هنلااس ناراب دنادرگ یم ناریا و نیپس اک ی 2089
یم رتمیلیم نونکات هک تتتسا یگدنراب نازیم رثکادح نیا و دتتسر
رد .تتتسا هدتتش هدید ناریا رد
یرتخاب بونج و یرتخاب هنارک رد عواو کچوک هیحان رد ناراب رادقم نیرتتتتشیب نلایگ ناتتتتسا یم رتتسکباچ دودح ات اراتتتسا زا نیپتتساک یایرد نیب هک دراب
1000 ات 2000 یم رتمیلیم و دتتشاب
ناراب مک رابدور هیحان لاس زا ی عب رد .تسا ناتسا نیا هیحان نیرت
اه زا درس یاوه هدوت هچنانچ
ار هیحان نیا لامش آ لادتعا مظن دهد رارو ری ات تحت
هلاس دنچ یاوه و ب تدش و هدز مهرب ار
یم دایز امرتتس یم فرب نلایگ ناتتتسا یحاون رثکا رد و دتتشاب
یم زواجت رتمود ات کی زا هک دراب
:نامه(دنک 23
.)
2-1-1-1-2 -
نادنبخی یاهزور دادعت
نادنبخی یاهزور ناجیهلا رتش رد
17 یلا ربماسد زا لاس درس هام راتچ رد هک تسا لاس رد زور
یم عافتا سرام .دتفا
7 هیوناژ هام رد نادنبخی زور و
5 رد نادنبخی زور یاهزور نیرتتتتشیب هیروف
اب هارمه ار لاس رد نادنبخی دنشاب یم اراد ار
havayelahijan.blogfa.com ( )
2-1-1-1-3 -
یهایگ ششوپ
لمتشم :تسا عون ود رب
لگنج نمچ هدهاش م یناتس هوک قطانم رد راومه و یا هگلج یاه تمس و رد رتش یب ،عترم و راز
یم .دندرگ لکش هب لگنج هنماد رد رتشیب و هوبنا
هدید اهرتش فارطا یاه هیاپهوک و یلامش یاه
لگنج نیا .دوتتتش یم هدتتتش دروآرب ،تحاتتتسم ،راتکه نویلیم کی دودح رد اه
اتخرد هک دنا و ن
رانا ،نوتیز ،داش مش و اکس وت دازآ ،گرُل و ولب و شار و زرمم و سوت و هبرا عون زا ییاه هچتخرد ناتخرد اه نیا زا ریک و هدوب نو ،شلو ،جلم ،سونک ،عدنف ،جوخ ،توت ،تلپ ،وزام ،راد زوکا ،شرت یم لماش هدنکارپ تروص هب زین یرگید ،یئارخف( دنوش
1354 : 4۶ .) یلماوع زا یکی هقطنم رد هک
جو تتتسا هدتتش ر ا نیا یناریو ثعاب هعلاطم دروم و
راب و تبوطر د نا
نیا رد هک تتتسا یناوارف یاه
یم ناتسا .دراب
.دش دهاوخ هداد زرش ناتسا نیا رد ناراب تیعضو
2-1-1-1-4 -
تیعضو نلایگ ناتسا رد ناراب
ناراب دوجو و ددعتم یاه
ناوارف ناتبس ن یا یزبس رس ثعاب
ن نیا هک یتروص هب .تس ا هدش ناتس ا
ناتسا م ظاحل هب نازی
رد هنلااتتتس شراب ناریا
سانشاوه هرادا رامآ قبط رب ی
لوا هبتر رد .دراد رارو
.تسا هداد صاًتخا دوخ هب یبآ عبانم ندوب اراد ظاحل زا ار تیعضو نیرت ینک هگلج ه و عیسو ناتبسن ی هنیمز دوردیفس بآرپ و زبسرس هشیم
رایسب ی اصوًخم یبسانم ننامز رد
مرگ لًف شراب داجیا یارب
زا عووم نیا رد .تسا هدروآ مهارف اه شبات لاس
میقتسم حبص باتفآ
14 سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
ثعاب ندمآ دجو هب یدایز ریداقم ریخبت
زا بآ غاب اه و ت عرازم زا جنرب هش یب و اه یم هک دوش نیا
رما لااب تمس هب میقتسم دوعص اب ثعاب
یکشت طیارش رد و ربا ل ناراب تسانم
دش دهاوخ زلاصا(
،ینابرع 1374 : 12۶ ).
راتمآ هتب هجوت اب یط رد هک ی
تس ی ( هلاتس 197۶-2005 )
لودج( ، 2 - 1 ) نیگنایم رط زا شراب قی
ت شور نسی 1070 م یلی رتم دمآ تسدب م .
تی گنا نی شراتب نیا رد تط هتقطنم ی
هرود 30 رد هلاس
ا هاگتسی اراتسآ 1393 م یلی لزنا ،رتم ی 1745 م یلی هلا ،رتم ناجی 1491 م یلی رتم تشر ،
13۶9 م ی یل ناوارتتس ،رتم 1220
م یلی رتم یم دتتشاب گدنراب دتتصرد . ی
راتب لتتًف رد ات 15
،دتتصرد
ناتس بات 22
،دص رد اپ زیی 39 ناتس مز و دص رد 24
بونج هقطنم .تس ا دص رد ی
گ نلای لماش
جنم ،رابدور ی
یاراد ،ل
بآ اوه و یی د اب توافتم رگی
م ناتتتتسا اقن ی
و دتتتشاب اهوگلا رظن زا
نوچمه هدمآ تتتتسد هب ی
م نیگنای شراب توافت دش یدی ب نی ا نی د اب هقطنم رگی
اپ و ساس ا .دراد دوجو اقن ی
لحت ه ی اه ل ی
انبم رب شراب ی
هب گراک یری اهرامآ اب ی ا هب .تس ا هنلااس و هناهام ،هنازور شر نی
هداد ادتبا روظنم
ا شراب یاه هاگتس ی
زا اه هرادا س انش اوه ی
ط ی هرود 30 لاس زا هلاس 197۶
ات 2005 تت هی .دش
ا سپتس ی بزاب ماخ دادعا ن ینی
و دروم لحت لی و تفرگ رارو 13
ا هاگتتسی حتص دادعا اب حی
و رت هرود
نلاوط یرامآ ی
.دش باختنا رت
هب هجوت اب
،لودج ب نیرتش ی شراب طس وتم
30 لزنا هب وبرم هلاس ی
رتمک و نی جنم هب وبرم ی
ل
تس ا فارحنا رایعم راو و سنای ازفا اب شی م نازی ازفا شراب شی م ی دبای رض سکع رب . تی
غت تاریی رد
ای اتهاگتس یی هک شراب ب دنراد یرتمک رتش ی
تس ا ا . نی رض تی غت یارب لاومعم یی
راک هب شراب تار
م ی سقت زا و دور می
فارحنا عم رای م رب نیگنای م تسد هب شراب ی
آ دی نچمه . نی گلوچ ی ا رد هاگتسی
اه یی م هک ی گنا نی شراب یرتتتشیب تتتسا رت کچوک دنراد
ا . نی زوت رتماراپ عی
ژر می ناتتشن ار شراب
م ی کچوک هچ ره هک دهد دشاب رت
میژر زوت زا شراب عی
تخاونکی س ررب زا .تس ا رادروخرب یرت
ی ب هک هقطنم یات رگنای
فعض و تدش
م ی ناز تفایرد ا رد شراب هاگتسی
م صخشم ، تسا هقطنم یاه ی
من هک دوش ی
دنور ناوت ًخشم
ی
ط ار ی هرود دروم هعلاطم تفای مها زئاح هتکن . تی
اه توافت دوجو رظن زا هک تتتتسا یا هقطنم ی
لاس کش خ ی
لباو هقطنم هظحلام
تس ا لد . لی ا نی م ار رما ی نم تعس و رد ناوت و هعلاطم دروم هقط
فارگوپوت عونت ی
فلتخم اقن ناتسا
درک وجتسج ،یدازتب(
1390 : 24 - 23 ).
لودج 2 - 1 عقوم : اگتسیا ییایفارغج تی ه
اه
،یدازتب(
1390 : 25 )
2 - 1 - 1 - 2 - هقطنم یسانش نیمز
قبط( تتتسا هتتتشاد یورتتشیپ نیمز رپ یاه بوتتسر یور مک ناتبتتسن قمع اب نابلاک ،سایرت یایرد تکرح کی تلاخد ،لااب سایرت رد یلو ،)هیحان نیا رد یس انش هنیچ و یس انش بوس ر تاعلاطم رد صوتتًخ هب ییاز کتتشخ ی هرود کی ندمآ دوجو هب تجوم ،تخاتتس نیمز هدودحم
ی زربلا
رد اذل و تسا هدش ینونک هژیو یگنهامه ،نییاپ سایرت یاه بوسر
نابلاک اه گنس .دراد دوجو یا
تیزتراوک لکتتش هب -
لیتتش ،فوت کهآ
و )شلات رد( نوتتتسا تلیتتس ،ی کهآ
یتیمولود میختتض
گنس نیا .دنتس ه یرتخاب زربلا رد )اکیلا تلایکش ت(
یدنلب سارلا طخ زا یتمس و اه ار زربلا یاه
یم لکشتم ،دورهاش هّرد تمس هب نوش
متب تدش هب ار یگنهامه نیا ،ینایم سایرت تاکرح یلو .د
هدش ییازجم یبوس ر یاه هض وح لیکش ت ثعاب و هدز اب .دنراد یدیدش یا هراس خر تارییغت و دنا
روط هب ،تاکرح نیا مه
نامز هدرک دوخ زا ر اتم ار هیحان نیا ،یدیدتتش متتسیتامگام و ینوگرگد ،
و نلایگ یذوفن یاه هدوت زا یخرب .تسا یاه یسدع لکش هب ،کیزاب ات کیزابارتلوا یاه هعومجم
بونج رد .دنتتسه نآ زا لتصاح ،یدیتسا یناتشف شتآ یاه گنتس تردن هب و رودم ای هدیتشک زا یتمتتتسو هک راد تیتویب تینارگ ناجیهلا کهآ
.تتتتسا هدرک لیدبت رمرم هب ار دوخ رانک یاه
تشگ راد نیلامروت یاه تینارگ -
ا یاه بوسر هک هلوسام ،تسا هدرک عطو ار نیزاکآ نارود رخاو
هنماد .دنتتتتسه نامز نیمه هب وبرم هوک یبونج ی
هّرد هب طلتتتسم ،شلات یاه و نوزوا لزو ی
همین هوک نیمه یلامتتش ی گنتتس ،اراتتتسآ ات اه
یم خر سایرت یاه زربلا رد یدراوم زا ریک .دنیامن
1۶ سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
لاک دوخ رانک یاه بوس ر اب سایرت یاه گنس دروخرب ،یرتخاب ،ینایرع( تس ا یلس گ ناب
1374 :
۶0 لاتتس ،لوا دلج ،ناریا نارگتتشهوژپ هورگ تاراتتشتنا ،ینابرع زلاتتصا میهاربا ،نلایگ باتک ( .)
1374 ص ، ۶0 .)
2-1-1-2-1 -
رکیپ یسانش کاخ نلایگ نیمزرس
هقطنم رد جیردت هب هدنزاس و یعیبط یاهدحاو هعومجم ،نلایگ ی
هرود لوط رد ،نآ ی نیمز یاه
کش یسانش هتفرگ ل
لکش رد یعیبط یاهدنور و اهورین ،اه هدیدپ شقن رتتب گرد یارب .دنا یریگ
یریگ لکتتتش یگنوگچ هب ارذگ یهاگن ،هقطنم یخیرات یایفارغج رد اه نآ ری ات و نیمزرتتتس نیا یم مزلا نیمزرس نیا ی هرکیپ .دشاب
( یس انش نیمز ی هرود نیلوا زا لبو 571
دجن رس اترس )لبو لاس نویلیم نابیرغت مرفتلاپ ناریا
هیشاح زا یتمسو رضاح نلایگ هک دوب یراومه یم لکشتم ار نآ یلامش ی
.دش :مروفتلاپ ینعم هب
یب هقطنم .تس ا یس انش نیمز ملع رد وکس لمع مواقم ی هتس ه لکش هب هک دنمان ار یکرحت
یمن ینادنچ رییغت هدراو یاهراش ف لباقم رد و هدرک رظانم ،هوک زا یتمس و .دنک
نیمز ای و یعیبط
کچوک داعبا اب اما تشد هب هیبش یدنلب ناتبسن و فاص رت
یم .دشاب یوکس نیا یجیردت نتسشنورف
بوس ر طیارش ،میظع نتک یراذگ
نیمز نیزاکآ نارود یاه گنس نیرت هدش تجوم ار یس انش
هرود مامتا زا .تتتسا نیتتسیوودروا ی
2 تمتتسو صوتتًخ هب و ناریا دجن ر اتم نآ یلامتتش یاه
زا
شبنج یکتتشخ یاه هنایم ات هک هتفرگ رارو ییاز
هرود ی .تتتسا هتفای موادت رفینوبرک ی مان نیا
زا
هفیاط ناونع نیمز نارود زا هرود نیمود هک تتتسا هدیدرگ ذخا ،لاگ مان هب یرتتتش ،ایناتیرب رد یا
یم بوتتسحم یتتسانتتش زا و ددرگ
500 ات 440 تتتسا هتتتشاد موادت لبو لاتتس نویلیم یدومحم(
،
1355 : ۶4 ).
رفینوبرک : نیب 345 ات 280 نویلیم لاس .تسا یسانش نیمز نیزاکآ نارود زا هرود نیمجنپ ،لبو
تکرح ندمآ نییاپ ،هرود نیا ینایاپ لحارم رد مک مک ،نلایگ یحاون زا یتتت عب رد نیمز یاه
یاه هضوح ندمآ دوجو هب تتج ار یبسانم طیارش هرابود ،جیردت هب نتسشن ورف و تخاس یبوسر
تکرح ،موس نارود زاکآ و مود نارود نایاپ رد یلو .تسا هتخاس ایتم و عورش یپلآ ییاز هوک یاه
پل آ رزب یاه یگ هدروخ نیچ -
هق لح .دم آ دوجو هب ای لام یه یاه
ینای م نیا هریجنز ی
یم لکشتم ار ناریا لامش یاه هوک ار یناتسهوک .دنوش
دودح ۶5 تکرح ،لبو لاس نویلیم نیمز یاه
عواو ناریا رساترس رد نیمارلا مان هب یمتم تخاس
تکرح نیا ر ا رب .تسا هدش ناتسهوک ،اه
یمیظع ریازج لکش هب راب نیلوا یارب ،شلات و زربلا یاه
هدیدرگ اهر یس انش نیمز یاهایرد دنب زا یاهایرد اب ناریا یزکرم دجن یاهایرد نیب ابترا و دنا
هدنام یواب رزخ یایرد هک یلامش ی
یم باس ح هب نآ تس ا هدش عطو ،دیآ
،یباختنا ریما(
1387 :
1۶،19 ).
تکرح دادتما رد دودح ،نآ زا دعب یاه
37 ،نسوگیلا و نسوئا یاه هرود نیب ام ،لبو لاس نویلیم
هقطنم زا یرگید تمسو زا یلماک و مامت دبلاک و دیدرگ جراخ بآ زا نلایگ ی
ناتسهوک شلات یاه
رد .دیدرگ نایامن زربلا و ییاتن نسولیپ ی هرود رخآ
تیمها اب و نیرت هب تخاس نیمز تکرح نیرت
نینداساپ مان دودح
2 ات 3 هقطنم یاه یراومهان دبلاک و داتفا عافتا لبو لاس نویلیم ار نلایگ ی
تبسن لکش هب نا
نیمز یاهایرد و تفای لیکشت دوخ ینایاپ هقطنم نیا زا لماک تروص هب ار یسانش
هلمج زا ،دنار سپ هّرد ندمآ دوجو هب ر ا رب هک لیجنم نژوئن یاهایرد
تمتتتس هب دوردیپتتتس ی
.دش یراج ناردنزام یایرد تکرح ییاتن یبیرغت ندتتش تبا زا سپ هقطنم ،تخاتتس نیمز یاه
طیارتتش اب قیفات رد نلایگ ی
هیحان رب طیحم طیارش اب تسانت ،دحاو ره و تفرگ رارو یسانش رکیپ نیعم دحاو هس لکش هب ،یا
خ هنوگ هجیتن رد تفای لوحت ،دو دحاو نیا .تس ا هدش تجوم هقطنم نیا رد نلاا ات ار عونتم یاه
:زا دنترابع اه هوک نیا ؛زربلا لابج هلتتتسلتتتس .فلا قیمع ،لاتتتس نویلیم اه هد لوط رد اه
نیرت هدیچیپ و نیرت
هدوب دهاش ار تارییغت هیحان حطس رد تفربآ رتم نارازه ینیش ن هت .دنا
ن ،رزخ ی تش ادرب زا یناش
ناتتتسهوک زا یمیظع مجح هرانک یاه
یتتسانتتش نیمز مراتچ نارود و موتتس نارود رخآ زا رزخ ی
یم هجیتن .دتتشاب تیلاعف ی
یگدروخ نیچ ،نیمز یلخاد یاه لتتسگ و اه
ناتتتسهوک نیا رد ییاه اه
لماع ،تتتسا هدوب هّرد لکتتش هب ییاهرایتتش مه شیاتتسرف یاه
هرطیتتس رب یعرف و یلتتصا یاه ی
وک ناتسه هدیدرگ شقن اه هلو یبیرغت یدنلب دایدزا و هوک یگداتفا نییاپ .دنا
هیاپ هوک یاه نوزفا ،اه
هدیدرگ لدبم یراج یاه بآ شیاتتسرف دایدزا هب ،نراقت نودب یاه ناتتتسهوک ندمآ دوجو هب رب تسا یدومحم(
، 1355 : ۶8 ).
هیاپ ،اه بآ نایرج طیارتتتش نیا رد هوک یاه
ب ار شلات و زربلا یاه هدرک دوگ قیمع تروتتتص ه
.دنا
هّرد ماحدزا ندمآ دوجو هب زا لبو اه نآ شنیرفآ هک تس ا نیا رگنایامن ،اه نآ یدوگ و دایدزا و اه
هرطیتتس و هرتتتسگ لیلد هب ،مراتچ نارود رد هچ رگ .تتتسا یلگنج شتتشوپ ی
یایرد عیتتسو ی
هنارک رب یتبوطر یمیلوا فارتتشا و ناردنزام نآ یاه
نلاامتحا ور ناکما دوجو عتارم و اه لگنج شی
ناتتتسهوک دادتما .تتتسا هتتتشاد هجیتن زین نآ یلحم تارییغت و اه
هیتتشاح تارییغت میقتتتسم ی ی
هدوت یرتخاب و یبونج یم ناردنزام یایرد رتسب تخس ی
.دشاب
لزو و دورهاش .ب نوزوا
هضوح ،تسا ینایاپ یبوسر یاه هضوح هک یدرف هب رًحنم یبوسر یاه
ود یط هک دنتسه هر
نیا شنیرفآ .دنا هدوب یبیرخت و یریخبت یاه بوسر عامتجا ناکم ،نژوئن ی
یمرب نس ولیپ ی هرود مامتا هب اه هض وح یاهایرد ندش یلاخ ثعاب دوردیپس لس گ نوچ ،ددرگ
.تسا هدوب ایرد یوس هب هزوح نیا رد یسانش نیمز ات ناردنزام یایرد ،)نسوتسویلپ( میدو مراتچ ی هرود نایاپ ات .پ هوک
هیاپ شلات و زربلا یاه
18 سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
Title and Author:
Analytical Survey of Architectural, Stylistics of Historic Landscape of Spi mazgat Mosque in Guilan Province
Supervisor:
Karim Hajezadeh Ph.D
Graduation date:
Habib Shahbazi Shiran (Ph. D)
Number of pages: 101 Abstract
Research Aim: Primary purposes of research, and the research motivation or the reasons why you decided to do this study.
Research method: The research method is descriptive and analytical.Gathering information by using
Field Library Studies and Methods Ultimately the result of the villagers It's over
Findings: The most important findings of these results are as follows:
with respect to puzzle analysis and thiinaat This building and its comparison with other buildings date back to the earliest centuries.
According to the finding of happinessottery from the Middle Ages to the Later Ages, this building has a wide use in modern times.
He had a sidecar
Conclusion: Based on comparative comparisons with other monuments such as Damghan Historical Mosque, Naeen Jame Mosque, Ardestan Mosque, and Zawraeh Mosque, the second to fifth century is the best date for this building. This result is
comparable to that of historians of Islam and other scholars. The
decorations of this building are comparable to such buildings as Jameen Nain, Jameed Ardestan, Jameh Zavareh and Rasakat.
Keywords:
Gilan province.rezvan shahr city.ESP masque.
20 سررب ی لحت یلی ر تخی سانش ی رامعم
،ی سانش کبس ی
هطوحم ی رات یخی پسا دجسم ی گ ناتسا رد تگزم نلای
University of Mohaghegh Ardabili Faculty of Literature and Human Sciences
Department of Archaeology and history
Thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of M.A. in Archaeology
Title:
Analytical Survey of Architectural, Stylistics of Historic Landscape of Spi mazgat Mosque in
Guilan Province
By:
Omid Sojoudi Abadi Nur
Supervisor:
Karim Hajezadeh Ph.D
Advisor:
Habib Shahbazi Shiran (Ph. D)
summer 2020
