Comparison of Health Literacy, Psychological Flexibility and Pro-Social Personality in Female Athletic and Non-Athlete Students

(1)

یروانف و یشهوژپ تنواعم

یتاقیقحت حرط ییاهن شرازگ

فاطعنا ،تملاس داوس هسیاقم ناور یریذپ

و یتخانش

هعماج تیصخش راکشزرو رتخد نایوجشناد رد دنسپ

ریغ و راکشزرو

یرجم :حرط

رتکد ولجاح ردان

راکمه حرط نا

:

یمیحر دیعس تقادص زانرهم –

هدکشناد یسانشناور ،یسانشناور و یتیبرت مولع

یلیبدرا ققحم هاگشناد یشهوژپ تنواعم هزوح تیامح و بیوصت اب حرط نیا .تسا هدیدرگ ارجا

ناتسمز

97

(2)

(3)

بلاطم تسرهف

ناونع هحفص

لصف لوا : لک ی تا شهوژپ

1

-

1

- همدقم ...

...

1

-

2

- ب ی نا هلئسم ...

...

4

1

-

3

- مها ی ت و ترورض عوضوم

...

7

...

1

-

4

- فادها شهوژپ ...

...

7

1

-

5

- ضرف ی ه اه ی شهوژپ ...

...

7

1

-

6

- راعت ی ف رظن ی و لمع ی تا ی غتم ی اهر ...

...

8

لصف مود :پ ی ش ی هن شهوژپ

2

-

1

- همدقم ...

...

10

..

2

-

2

- بوچراهچ موهفم

ی داوس تملاس ...

...

11

2

-

3

- موهفم داوس تملاس ...

...

12

2

-

4

- رعت ی ف داوس تملاس ...

...

14

2

-

5

- مها ی ت داوس تملاس ...

...

15

2

-

6

- رصانع داوس تملاس ...

...

17

2

-

7

- داوس تملاس زا رظن تان ب ی م ...

...

18

2

-

7

-

1

- داوس تملاس دربراک ی ...

...

19

2

-

7

-

2

- داوس تملاس طابترا ی ...

...

19

2

-

7

-

3

- داوس تملاس داقتنا ی ...

...

19

2

-

8

- لماوع رثوم رب داوس تملاس ...

...

Error! Bookmark not defined.

2

-

8

-

1

- سنج ی ت ...

...

Error! Bookmark not defined.

2

-

8

-

2

- گنهرف و موق ی ت ...

...

2

-

8

-

3

- نس ...

...

2

-

8

-

4

- دمآرد ...

...

2

-

9

- رعت ی ف فاطعنا ذپ ی ر ی ناور تخانش ی ...

...

2

-

10

- شقن فاطعنا ذپ ی ر ی ناور تخانش ی رد پ ی اهدما ی ناور تخانش ی ...

Error! Bookmark not

defined.

2

-

11

- هس جوم راتفر نامرد ی رد هاگن ی هاتوک ...

...

(4)

ب

2

-

12

- نامرد اه ی جوم موس ...

...

2

-

13

- نامرد نتبم ی رب ذپ ی شر و دهعت ...

...

Error! Bookmark not defined.

2

-

14

- ز ی انبر ی فسلف ی نامرد نتبم ی رب ذپ ی شر و دهعت ...

2

-

14

-

1

-

تفاب ارگ یی درکراک ی ...

...

2

-

14

-

2

-

رظن ی ه بوچراچ هطبار

ا ی ...

...

2

-

15

- بوچراچ رظن

ی زا ...

ACT

...

2

-

16

- شقن رد

ACT

فاطعنا ذپ ی ر ی ناور تخانش ی ...

2

-

17

- ارف ی اهدن ی فاطعنا ذپ ی ر ی ناور تخانش ی ...

...

2

-

17

-

1

-

ذپ ی شر ...

...

2

-

17

-

2

-

حوضو شزرا اه ی درف ی ...

...

2

-

17

-

3

-

سامت نتشاد اب هظحل لاح ...

...

Error! Bookmark not defined.

2

-

17

-

4

-

زاسادج ی تخانش ی ...

...

2

-

17

-

5

-

وخ ی نتش هب ناونع راتفاب ...

...

2

-

17

-

6

-

دهعت هب لمع ...

...

2

-

18

- عناوم فاطعنا ذپ ی ر ی ناور تخانش ی ...

ACT

...

2

-

18

-

1

-

ازفا ی ش ناوارف ی درد و جنر ...

...

2

-

18

-

2

-

جازتما تخانش ی ...

...

....

2

-

18

-

3

-

بانتجا برجت

ی ...

...

2

-

18

-

4

-

گتسباو ی هب وخ ی نتش موهفم زاس ی هدش ...

2

-

18

-

5

-

هبلغ ی هتشذگ ی ا آی هدن موهفم زاس ی هدش ...

Error! Bookmark not defined.

-

2 18

-

6

- نادقف حوضو شزرا اه ی درف ی ...

...

2

-

18

-

7

-

لاعفنا و تمواقم بانتجا

ی ...

...

2

-

19

- صخش ی ت هعماج دنسپ ...

...

2

-

20

- اهراتفر ی هعماج دنسپ ...

...

2

-

21

- مز ی هن اه ی رات ی خ ی راتفر هعماج دنسپ ...

...

2

-

22

- لد ی ل اهراتفر ی هعماج دنسپ ...

...

2

-

23

- رظن ی ه لماکت ی ...

...

2

-

23

-

1

-

تظفاحم زا

وخ ی ناش ...

...

2

-

23

-

2

-

خساپ لباقتم ...

...

Error! Bookmark not defined.

2

-

24

- رظن ی ه لدابت عامتجا ی ...

...

....

2

-

25

- رظن ی ه اهراجنه ی عامتجا ی ...

...

2

-

25

-

1

-

راجنه خساپ لباقتم ...

...

(5)

2

-

25

-

2

-

راجنه لوئسم ی ت عامتجا ی ...

...

2

-

26

- تسودعون ی

قح ی ق ی ...

...

2

-

27

- ماگ اه ی عت یی ن هدننک کمک ندرک ی ا کمک ندرکن ...

2

-

27

-

1

-

ماگ لوا : هجوت ندرک ی ا مدع هجوت هب ا ی هکن تاقافتا ی غ ی داعر ی رد لاح خر نداد تسا

...

2

-

27

-

2

-

ماگ مود : تسرد سفت ی ر ندرک ی ک ور ی داد هب ناونع عقوم ی ت رارطضا ی

Error! Bookmark

not defined.

2

-

27

-

3

-

ماگ موس : مصت ی م هب ا ی هکن کمک ندناسر ظو

ی هف و لوئسم ی ت تسامش

Error! Bookmark

not defined.

2

-

27

-

4

-

ماگ مراهچ : مصت ی م هب ا ی هکن درف اراد ی شناد ی ا تراهم اه ی مزلا ارب ی مادقا تسا ...

Error!

Bookmark not defined.

2

-

27

-

5

-

ماگ مجنپ : مصت ی م اهن یی ارب ی کمک ندرک ...

2

-

28

- و ی گژ ی اه ی دارفا ی را ی رگ ...

...

2

-

28

-

1

-

تافص صخش ی ت ...

...

2

-

28

-

2

-

سنج ی ت ...

...

2

-

28

-

3

-

بهذم ...

...

2

-

28

-

4

-

لماوع نورد ر ی ز بصع ی و تنژ ی ک ی ...

...

2

-

28

-

5

-

تارثا قلخ ...

...

2

-

28

-

6

-

بلطواد ندش

...

Error! Bookmark not defined.

2

-

29

- پ ی ش ی هن شهوژپ ...

...

2

-

30

- عمج دنب ی ...

...

لصف موس : شور سانش ی شهوژپ

3

-

1

- همدقم ...

...

....

3

-

2

- شور شهوژپ ...

...

3

-

3

- هعماج رامآ ی

، مجح هنومن و شور هنومن گ ی ر ی ...

3

-

4

- اهرازبا ی عمج روآ ی تاعلاطا ...

...

3

-

5

- ش ی هو ارجا ی شهوژپ ...

...

3

-

6

- شور زجت ی ه و لحت ی ل هداد اه ...

...

لصف مراهچ : اتن ی ج و ی هتفا اه ی شهوژپ

4

-

1

- همدقم ...

...

....

Error! Bookmark not defined.

4

-

2

- و ی گژ ی اه ی عمج ی ت تخانش ی ...

...

(6)

د

4

-

3

- ی هتفا اه ی صوت ی ف ی ...

...

4

-

4

- ی هتفا اه ی طابنتسا ی ...

...

(7)

لصف مجنپ : ثحب و تن ی هج گ ی ر ی

5

-

1

- همدقم ...

...

....

5

-

2

- بت یی ن ی هتفا اه ی طوبرم هب ضرف ی ه اه ی شهوژپ ...

5

-

3

- دودحم ی ت اه ی شهوژپ ...

...

5

-

4

- پ ی تاداهنش شهوژپ

...

5

-

4

-

1

- پ ی تاداهنش شهوژپ

ی ...

...

5

-

4

-

2

- پ ی تاداهنش دربراک

ی ...

...

Error! Bookmark not defined.

عبانم و ذخآم ...

...

Error! Bookmark not defined.

(8)

و

لوادج تسرهف

ناونع هحفص

4

لودج

1

- : زوت ی ع ناوارف ی عضو ی ت لهأت تکرش ناگدننک ...

4

لودج

2

- : زوت ی ع ناوارف ی نس تکرش ناگدننک ...

4

لودج

3

- : زوت ی ع ناوارف ی تکرش ناگدننک رب

ساسا صحت ی تلا

Error! Bookmark not

defined.

4

لودج

4

-

: م ی گنا ی ن و فارحنا عم ی را نس تکرش ناگدننک ...

4

لودج

5

- : م ی گنا ی

،ن فارحنا عم

ی

،را لقادح و رثکادح ةرمن

داوس

،تملاس فاطعنا

ذپ ی ر ی ناور تخانش ی و

صخش ی ت هعماج دنسپ نارتخد راکشزرو

و غ ی ر راکشزرو ...

4

لودج

6

- : جیاتن نومزآ رادانعم ی لحت ی ل سنایراو کت

غتم ی ر ی رب م ی گنا ی ن تارمن داوس

،تملاس

فاطعنا ذپ ی ر ی ناور تخانش ی و صخش ی ت هعماج دنسپ نارتخد راکشزرو

و غ ی ر راکشزرو

Error!

Bookmark not defined.

4

لودج

7

- : جیاتن نومزآ لحت ی ل راو ی سنا کت غتم ی ر ی داوس

،تملاس فاطعنا

ذپ ی ر ی ناور تخانش ی و

صخش ی ت هعماج دنسپ نارتخد راکشزرو

و غ ی ر راکشزرو ...

4

لودج

8

- : اتن ی ج نومزآ لحت ی ل راو ی سنا کت غتم ی هر داعبا صخش ی ت هعماج دنسپ نارتخد راکشزرو

و

غ ی ر راکشزرو ...

...

4

لودج

9

- : اتن ی ج نومزآ لحت ی ل راو ی سنا کت غتم ی ر ی تملاسداوسداعبا نارتخد

غوراکشزرو ی

ر راکشزرو

...

Error! Bookmark not defined.

(9)

تسرهف اه تسویپ

ناونع هحفص

همانشسرپ ذپ

ی شر و

–

لمع هخسن مود ...

...

همانشسرپ صخش

ی ت هعماج دنسپ ( رنپ ) ...

...

همانشسرپ شجنس

داوس تملاس تیعمج

یرهش ناریا ۱۸

)

ات ۶۵

(

لاس

Error! Bookmark not

...

defined.

(10)

ح

حرط ناونع فاطعنا ،تملاس داوس هسیاقم ناور یریذپ

هعماج تیصخش و یتخانش و راکشزرو رتخد نایوجشناد رد دنسپ

ریغ راکشزرو

یرجم ولجاح ردان رتکد راکمه حرط نا تقادص زانرهم و یمیحر دیعس

هژاو دیلک اه

فاطعنا ،تملاس داوس یریذپ

ناور یتخانش تیصخش ، هعماج

خد ،راکشزرو ،دنسپ نارت

هدیکچ : فاطعنا ،تملاس داوس ۀسیاقم رضاح شهوژپ زا فده یریذپ

ناور یتخانش تیصخش و

ج هعما نیب رد دنسپ

ریغ و راکشزرو رتخد نایوجشناد یلیصحت لاس رد یلیبدرا ققحم هاگشناد راکشزرو

-97 نیدب .دوب96 زا روظنم

دادعت یلیبدرا ققحم هاگشناد رتخد نایوجشناد هیلک نیب ( رفن61

رو نایوجشناد زا رفن31 و راکشز

زا رفن 30

ریغ نایوجشناد ومن شور هب )راکشزرو

هن شسرپ هب سپس .دندش باختنا دنمفده یریگ همان

شجنس یاه داوس

تملاس مود شیاریو لمع و شریذپ ،یناریا نلااسگرزب هعماج تیصخش و

هتفای .دنداد خساپ دنسپ شور اب اه

یریغتم دنچ سنایراو لیلحت هیزجت

و .دش لیلحت ا و تملاس داوس نازیم هک داد ناشن جیاتن

فاطعن یریذپ

ناور تخانش ی ریغ نارتخد زا رتشیب راکشزرو نارتخد تیصخش نیب یتوافت ،نینچمه .تسا راکشزرو

هعماج تیمها هب هجوت اب .دشن هدهاشم راکشزروریغ و راکشزرو نارتخد دنسپ تملاس داوس

داهنشیپ م

ی اب دوش

هرود یرازگرب .میهد اقترا ار نایوجشناد تملاس داوس ،لیصحت هرود رد ىشزومآ ىاه

(11)

لوا لصف

شهوژپ تایلک

(12)

2

1 - 1 - همدقم

ور هوعماج رد دووجوم یناسنا ۀیامرس شهاک قیرط زا ار یعامتجا و یداصتقا دشر ،تملاس ندش فیعضت یم لوزن هب نیاربانب .درب

هناوشن هوکلب ،توسا یصخش مهم فده کی اهنت هن تملاس تویقفوم و یتملاوس زا یا

تاتسوروا( تسا یعامتجا ،1

.)2013 هد ناویم رد هداوناخ یاروب یدویلک و موهم عووضوم اوه

ناوصصختم و اوه

یارب ،تبقارم اقترا

ۀلئسم ،مهم عوضوم کی ،یناوجون ات دلوت نامز زا نادنزرف هافر و تملاس اقترا

یندوب تیلاعف

رب یگدنز طیحم تاریثأت و گنهرف ،مدرم یگدنز کبس دننام یلماوع تسا هدش هداد ناشن هک ییاجنآ زا .تسا یم رثا یتملاس جیاتن تیلاعف یور روب دیاب ارچ هک تسا حضاو ،دراذگ

تویفیک هوکارا رد تویمها و یوشزرو یاوه

جیورت .مینک زکرمت رتهب یگدنز هوک دندقتعم شزرو ناگدنهد

لکوش هوب موادوم شزرو هولمج زا یوفلتخم یاه

یم روجنم هعماج یایحا هب نارگید اب هطبار رد دهعت و ناسنا دنویپ تیوقت ،ندش یعامتجا دنیارف لیهست دووش

یتونیلویاگ(

،2

هلئوسم لح لماع کی ناونع هب شزرو هب ،یتونیلویاگ رظن قبط ،هاگدید نیا هب هجوت اب .)2004

دنز تیفیک دوبهب روظنم هب هاگن عماوج و دارفا یگ

یم .دوش

شهوژپ جیاتن یب یاه

تیلاعف و شزرو یایازم یرامش دییأت یناور و ینامسج داعبا رد ار رمتسم یندب یاه

هدرک ردیانشا( دنا و3

ناراکمه 2005 ،

نسنروس .) ( ناراکمه و4

رد ،نیوشیپ تاوعلاطم جیاوتن هب هجوت اب )2012

هعلاطم نییعت نیرتگرزب زا یکی ناونع هب ار تملاس داوس یرورم یا هدننک

هدومن یوفرعم تملاوس روما یاه .دونا

هعومجم لماش تملاس داوس تراهم زا یا

میمصت یارب زاین دروم یاه ماوظن رد تیقفوم و یتملاس بسانم یریگ

تبقارم یاه یم یتشادهب تراهم نیا .دشاب

هدونیازف رووط هوب و تاوطابترا ،یرادباسح ،نتشون ،ندناوخ لماش اه

یروانف زا هدافتسا یم یکینورتکلا یاه

هداد .دشاب یم ناوشن یلم یاه

د نلااوسگرزب مووس کوی زا شیوب هوک دوه

یم رجنم یتشادهب دب جیاتن هب هک دنتسه دودحم تملاس داوس یاراد هدحتم تلاایا ش

،ناراومیب تملاس رب و دو

تبقارم تیفیک و یسرتسد یم ریثأت یتشادهب یاه

دراذگ داوس. تملاس و ندروک تیریدوم ،یبایتوسد شرتسگ ،

میمصت رد اهنآ ندرب راک هب و تملاس تاعلاطا یدرف میهفت یریگ

اه شروه( توسا یتملاس روما هب طوبرم ی و5

تراهم .) داووس یاوه

سه مهم رایسب تملاس ىرامیب اب دارفا زا ىرایسب هک ارچ دنت

اه ی دیدش ،

1 . Eurostat 2 .Giulianotti 3 .Schneider 4 .Sørensen 5 .Hersh

(13)

ىرامیب زا ىتسرد ﻙرد

، رامیب شزومآ و تملاس اقترا تاعلاطا زا ىرایسب .دنرادن هدش زیوجت ىاهوراد و نامرد

نآ نتم هک تسا ىراتشون تروص هب .تسین نییاپ تلایصحت حطس اب دارفا زا ىرایسب ىارب ﻙرد لباق اه

یا رب ناکشزپ زا یرایسب لمعلاروتسد مامت ﻙرد زین و ندناوخ ییاناوت نارامیب هک دنرواب ن

ملاس یاه ار ت

رواب نیا و دنتسه اراد رواب

طلغ بجوم تلاکشم ىرایسب

م ی دوش ک(

ی شووبک 2001 ،

.) تاوعلاطم قوبط م

زوکر

توبقارم یاوه یژتارتسا ىتملاس

اکیرمآ

، دارفا ىاراد داوس ىتملاس ﻙدنا

، اب ىرتمک لامتحا تاعلاطا

ن ىراتشو

و ىراتفگ هیارا هدش طسوت ناصصختم ار ىتملاس

ﻙرد و هب تاروتسد هداد

هدش رباوونب ،دووننک یووم لوومع نیا

.دونراد یروت فیعوض یتملاس تیعضو فده

ىلصا دربشیپ داوس تملاس

، لیهست ىژتارتسا ىاه

ىطابترا رثووم

یتوووووووووشادهب و

ىروانف تاعلاطا تملاس

هب روظنم دوبهب ىتملاس ىاهدمایپ

، تیفیک تبقارم ىتشادهب ىاه و

هب ىبایتسد تلادع

رد تملاس تسا . رد لوط هس ههد ىا هک زا شیادیپ موهفم داوس تملاس ىم درذگ

، شهوژووپ

یارب یدایز یاه خساپ

ىیوگ هب نیا لاوس هنوگچ هک داوس

تملاس ىور دارفا تملاس ریثات

ىم دراذگ هدش ماجنا

مسا( تسا ی

ت ،ناراکمه و .)2009

فاطعنا شهوژپ نیا رد هدش حرطم رگید ریغتم یریذپ

ناور یتخانش ا .تسا

اطعن ف یریذپ ناور یتخانش هب

انعم ی هعومجم ر

اتف ر ییاه ا رف هک تس ار رد د

اتس شزرا ی شیاه ا اجن م یم دهد تاح(

م ،یناخ .)1390

فاطعنا یریذپ ناور یتخانش ارف موهفم کی ، تراهم زا یعیوسو فیط لماش هک تسا یصیخشت

اوه نورد ی

هبنج زا یکی و تسا یدرف نیب و یدرف فاطعنا .توسا تملاس یساسا یاه

یریذوپ ناور یتخانوش یم

هوب دوناوت

ییاوناوت ناونع

"

هتوساوخ اوب یراگزاوس و تخانوش یتیعقووم فولتخم یاه

"

اوی توینهی روییغت تدووش فویرعت

لمعلاروتووسد یژتارتووسا هووک یناوومز ،یراووتفر یاه

ووب ار یعاوومتجا اووی یووصخش درووکلمع اه یم رووطخ ه

.دزادوونا

فاطعنا یریذپ ناور یتخانش هزوح رد لداعت یرارقرب رد درف یدنمناوت

یم یگدونز موهم یاوه و نادوشک( دوشاب

گربنتور

،1

ریغ و ناراکوشزرو رد دراد لاومتحا هک یرگید ریغتم .)2010 تیوصخش دوشاب تواوفتم ناراکوشزرو

هعماج یم دنسپ فوهریب .دشاب

راتفر2

هعماج عف لماش ار دنسپ تیلا

یم ییاه اوی یدام شاداپ راظتنا نودب هک دناد

رب ار نارگید تدعاسم ،یعامتجا یم

کمک درف یدنیاشوخ ساسحا نامه امومع نآ شاداپ و دزیگنا .تسا هدننک

هعماج راتفر بذج رد نادرم و نانز هقبط رد دیکأت نیرتشیب و دنراد یدایز تهابش دنسپ

یدنب نویا اوخ یاه

1 .Kashdan & Rottenberg 2 .Birhouf

(14)

4

اهراتفر .تساهراتفر هعماج ی

هطبار رتشیب ،نانز رد دنسپ رتوشیب نادروم رد اوهراتفر نویا و توسا یوهورگ و یا

هدنیامن تهج تروص هب و یا ریثأوت توحت اوهرواب نویا أدبم هک تسا یراکمه تردق رب زکرمت دننام هدش یریگ

شزادرپ تیعقوم و یعامتجا تاراظتنا ،ینومروه یاه یلگیا( دراد رارق یدرف یاه

،1

وژپ .)2009 شه نچوکاویژ

2

اراکمه و 2016( ن

یم ناشن ) فاطعنا ناناوجون هک دهد

ار هرومن نیروتمک یوزنم ناناوجون و هرمن نیرتلااب ریذپ

هزادنا رد هعماج یاهراتفر یریگ .دندروآ تسد هب دنسپ

لاس رد هکنیا هب هجوت اب هظحلام لباق دشر روشک ىیوجشناد تیعمج ریخا ىاه

نیارباونب .تسا هتشاد ىا

ملاس ىاهراتفر اب نایوجشناد قباطت ىور هک طبترم لماوع تخانش رث وم زویمآ هرطاوخم ىاوهراتفر شهاک و رت

اموسج توشادهب هوب هجوت و ظفح عقاو رد .تسا رادروخرب ىصاخ تیمها زا ،دنشاب اووب یووناور و ین

رد صخلا

نآ ارویز توسا رادروخرب یناوارف تیمها زا نایوجشناد و دنتسوووه یناووووج و یناوووجون نارود رد اووه

ا نوووی

یوم رویگرد یوناوارف تلاکشم اوب ار دروف ،یگدونز زا یصاخ هرود ناونع هب نارود هوجوت اوب لوک رد .دوونک

هوب

هوژپ یاهریغتم یسررب مدع و قوف بلاطم و راکوشزرو رتخد نایوجشناد یور رب یناریا تیعمج رد ش

وت تاریثأ

شهوژپ نینچ هب زاین دارفا تملاس رب شزرو تبثم تلاکوشم زا یریگوشیپ لویلد هوب داروفا یهاوگآ یارب ییاه

ناور یتخانش یم ساسحا هعماج رد

دوش هدش نایب بلاطم هب هجوت اب

،رضاح شهوژپ قم هب

،تملاوس داوس هسیا

فاطعنا یریذپ ناور یتخانش هعماج تیصخش و

رد دنسپ یغ و راکشزرو نارتخد

ر راکشزرو یم

.دزادرپ

1 - 2 - هلئسم نایب

و تملاوس تامدوخ و تاوعلاطا یباویزرا ،موهف ،یوسرتسد یارب یعامتجا و یدرف یتیفرظ تملاس داوس هرهب اقترا یارب نآ زا هنیهب یدنم ،ناراکمه و هدازداوج( تسا تملاس

.)1392 قوقح زا یوسرتسد هعماج دارفا

شور هرابرد مهف لباق و هداس لکش هب یرورض تاعلاطا هب باوختنا رد تکراشم و هویش ره ضراوع ،نامرد یاه

یم تملاوس داوس ندش حرطم زا ههد نیدنچ .تسا یریگشیپ و نامرد ییاهن هویش یداویز تاوقیقحت و درذوگ

اجنا یتملاس یور تملاس داوس ریثات یگنوگچ ندش صخشم یارب هولمج زا یوشزرا اب جیاتن هب هک تسا هدش م

فیعض یدرف تملاس دنتسه رادروخرب یفاکان تملاس داوس هک یناسک هک نیا کوشزپ تاروتوسد زا ،دنراد یرت

یم یوریپ رتمک دننک

تیاعف رد یم لمع فیعض یتبقارم دوخ یاه

سوناژروا شخب زا ار هدافتسا نیرتشیب دننک

1 .Eagly 2 .Xiaochun

(15)

یرامیب لرتنک و دنراد نمزم یاه

تخس اهنآ رد هونیزه و تسا رت

دراو عاومتجا و دووخ شود روب ار یداویز یاه

یم ،ناراکمه و یورسخ( دنروآ ۱۳۹۶

،ناراکمه و یسیکر ت ۱۳۹۳

هوب نداد ناویاپ یاروب یوهار تملاوس داووس.)

یم دارفا .تسا یمگردرس یناومرد و وراد ،یوصیخشت و یتشادهب تاروتسد تملاس داوس زا یرادروخرب اب دنناوت

ار و هلاوسم کوی ناونع هب تملاس داوس نونکا مه .دنربب راکب یگدنز تیفیک ءاقترا رد ار نآ و دننک ﻙرد رتهب

نرق رد یناهج ثحب ۲۱

ار تملاوس داوس ،یشرازگ رد تشادهب یناهج نامزاس ساسا نیا رب .تسا هدش یفرعم

هدننک نییعت نیرتگرزب زا یکی ناونع هب و لط( دومن یفرعم تملاس رما یاه

،ناراوکمه ۱۳۹۱

هوب نیونچمه .)

یگنهاومه و شیاوپ توهج ار روما نیا زا رثاتم دارفا یمامت زا لکشتم ینمجنا هک درک هیصوت ناهج یاهروشک تیلاعف وصخ رد ،کیژتارتسا یاه اقترا

رد نامزاوس نویا .دووش داوجیا فلتخم عماوج رد تملاس داوس حطس

یناهج سنارفنک نیمجنپ اقترا

اوس ،کیزکم رد تملاس یعامتجا و یتخانش یاه تراهم تروص هب ار تملاس د

ظوفح هب رجنم هک یقیرط هب تاعلاطا یریگراک هب و ﻙرد ،یبایتسد رد دارفا تیلباق و هزیگنا هدننک نییعت هک و اقترا کوی ناوونع هوب طوقف هون تملاس داوس هک دش نایب سنارفنک نیا رد .دومن یفرعم ،ددرگ اه نآ تملاس

یدرف هصخشم و یگژیو تیعمج حطس رد یتملاس و تشادهب یدیلک هدننک نییعت کی ناونع هب یتسیاب هکلب

،ناراکمه و یربنق( دوش هتفرگ رظن رد ۱۳۹۰

شزومآ رتشیب هزورما .) هوب یتوشادهب متوسیس رد تاوعلاطا و اه

یم هکارا ،دشاب مهف لباق دارفا یارب هچنآ زا رتلااب یحطس رد و یراتشون تروص ومآ نیاربانب .ددرگ

ﻙرد و نتخو

میموصت تراوهم و تابوساحم ،ندوناوخ رد ییلااوب تراوهم دونمزاین یتوشادهب دویدج تاعلاطا یم یریگ

دوشاب

،ناراکمه و یرظتنم(

۱۳۸۳ .)

یم تویمها یاراد نیوون یاویند رد طیحم اب یراگزاس و لداعت ظفح نیع رد ،دیدج براجت بسک .دوشاب

م تاجرد هب فلتخم دارفا رد هک ییاهریغتم زا یکی یم هدهاشم فلتخ

لوباقم رد ار داروفا شنوکاو عوون و ددروگ

یم نیعم دیدج براجت ،گروبنتور و نادشک(دنک

فاطعنا ،)2010 یریذوپ

ناور یتخانوش فاطعنا .توسا

یریذوپ

ناور یتخانش تویقفوم یراگزاس دمایپ ای ییاناوت ،دنیارف کی

نک دویدهت طیاروش اوب زیمآ و یناماوس( توسا هدون

هب ،) یروط دناوتب درف هک هوبور ،دووخ دنیاشوخان و یفنم ینوریب و ینورد براجت اب

و ددروگ ور

لداعت و یراگزاس لاح نیعرد ناور

یتخانوش دویامن ظوفح ار دووخ

(

،نتوسم

،ناونکم و رتوسیلآ کوم ت1994

.)2008 فاطعنا اخشا هرابرد مه ،ریذپ

هراوبرد موه و یونورد یایند ی نتوسه واوکجنک ،یونوریب یاویند ی

و د

(16)

6

یم ار دیدج براجت نوچ ،تسا ینغ هبرجت ظاحل زا اهنآ یگدنز هبرجت ناهاوخ و ددنسپ

دنتسه نآ ی .

هون اوهنآ

یمن بانتجا ینوریب و ینورد براجت اب ههجاوم زا اهنت یم براوجت لابند هب دوخ یهاگ یتح هکلب ،دننک

و دونور

یم یعس دنشاب هتشاد ار دیدج تایبرجت زا یفلتخم عاونا دننک

( ،گربنتور و نادشک .)2010

هک یرگید ریغتم رد

هتفرگ رارق یسررب دروم شهوژپ نیا دنسپ هعماج تیصخش ،تسا

فوهریب .تسا 1

هعماج راتفر2

تیلاعف لماش ار دنسپ یم ییاه

ار نارگید تدعاسم ،یعامتجا ای یدام شاداپ راظتنا نودب هک دناد

یم رب ساسحا نامه امومع نآ شاداپ و دزیگنا حلاطصا نیا رگید ترابع هب .تسا هدننک کمک درف یدنیاشوخ

یم راک هب یلامعا دروم رد یم ماجنا ار لامعا نآ هک یدرف هب یمیقتسم دوس چیه هک دور

یمن ،دهد و دناسر

طخ تسا نکمم یتح ناراکمه و نوراب( دشاب هتشاد وا یارب یتار

1388 ، .)

هعماج راتفر بذج رد نادرم و نانز تهابش دنسپ

هقبط رد دیکات نیرتشیب و دنراد یدایز یدنب

اخ یاه

هعماج یاهراتفر .تساهراتفر نیا هطبار رتشیب ،نانز رد دنسپ

رتشیب نادرم رد اهراتفر نیا و تسا یهورگ و یا

هدنیامن تهج تروص هب و یا ریثات تحت اهرواب نیا ادبم هک تسا یراکمه تردق رب زکرمت دننام هدش یریگ

شزادرپ ه یاه تیعقوم و یعامتجا تاراظتنا ینومرو یلگیا( دراد رارق یدرف یاه

،3

زا یخرب .)2009

ناور هعماج تلایامت هک دندقتعم یلماکت ناسانش پ

هنادنس ب و هدوب یتای ،یتسود عون هلمج زا ه

یکیتنژ روط

یم نییعت یناسنا تادوجوم مامت نیب ﻙرتشم ینورد مسیناکم کی طسوت

،ندرک کمک ،ندیشخب .دوش

یگدنشخب رد یناسنا دوجو یایند زا یرگید هژاو ره ای تین نسح ،ندوب عضاوتم ،تامدخ هکارا ،ندش بلطواد یم راک هب نارگید هب تبسن هن هناتسود عون راتفر و تیلاعف نینچ هکنآ اب .دور

لمع ای شاداپ راظتنا نودب ییاه

یم ماجنا لباقتم پ( دنوش

ا

4وناگ 2009 ، ایازم هدننک کمک یارب ) وناگاپ( دنراد لابند هب یی

ناراکمه و 2010 ،

.)

اذل ریغ و راکشزرو نارتخد نیب ایآ هک تسا شسرپ نیا هب یملع خساپ ،رضاح شهوژپ زا فده زا راکشزرو

فاطعنا ،تملاس داوس هفل م ظاحل یریذپ

ناور یتخانش هعماج تیصخش و

؟دراد دوجو توافت دنسپ

1. Prosocial Personality 2. Birhouf

3 .Eagly 4 Pagano

(17)

1 - 3 - عوضوم ترورض و تیمها

تملاس داوس وسارب .تسا یراتشون داوم ریاس ای و باتک ندناوخ ییاناوت افرص زا رتارف یزیچ

شرازوگ سا

( یکشزپ نمجنا رد تملاس داوس هتیمک لیاسم رد یمومع ینارگن کی تملاس داوس ،)2004

اوقترا ملاوس زا ت

تبقارم رارقتوسا و موادت ،ماگنه دوز یرگلابرغ و یرامیب زا یریگشیپ ،یطیحم و یدرف هبنج یاوه

و یتوشادهب

یراذگتسایس نینچمه یم رامش هب اه

هداد ناشن فلتخم تاعلاطم .دیآ تملاوس داوس نییاپ حطس هک دنا

روجنم

یرامیب عقوم هب صیخشت رد ریخات هب تراهم رد یناوتان ،اه

هدافتوسا شیازوفا ،دووخ زا تبقارم یاه تامدوخ زا

ناتسرامیب رد ندش یرتسب شیازفا ،سناژروا زورب شیازفا ،اه

یرامیب رجنم تیاهن رد و فلتخم یاه یازوفا هب

ش

یم دارفا ریم و گرم نازیم داوج( ددرگ

،ناراکمه و هداز وک توسا ییاهرووشک هولمج زا نارویا .)1392

شوخب ه

تملاس هب نتخادرپ ور نیا زا .تسا ناوج نآ تیعمج زا یا هدمع و یناموسج

میوظع روشق نویا یوناور د

یارا

توسا یهیدب .تسا تیولا و ترورض یموسج تملاوس رد ییاوسران هونوگره هوک

شهاوک هوجیتن رد و یوناور و

ییاناوت هنوگ هب ﻙرحت رپ رشق نیا یاه جا لباق ریغ یا

فرشیپ رد یدنک هب بانت یم هوعماج ت

شرازوگ( دوماجنا

،ناناوج یلم ،داژن یدیمح ینامیلس زا لقن هب ت1381

تاوقیقحت هوب هوجوت اب رگید یوس زا .)1392 رد ﻙدونا

غتم هنیمز ژپ نیا نیاربانب ،ناریا رد تملاس داوس ری

فاطعنا،تملاوس داوس هسیاقم هب شهو یریذپ

ناور یتخانوش

هعماج تیصخش و راکشزرو ریغ و راکشزرو رتخد نایوجشناد رد دنسپ

یم .دزادرپ

1 - 4 - شهوژپ فادها

-1 نارتخد رد تملاس داوس هسیاقم راکشزروریغ و راکشزرو

-2 فاطعنا هسیاقم یریذپ

ناور یتخانش نارتخد رد

و راکشزروریغ و راکشزر

-3 هعماج تیصخش هسیاقم دنسپ

نارتخد رد کشزرو

راکشزروریغ و را

1 - 5 - هیضرف شهوژپ یاه

-1 نیب نارتخد ۀفل م ظاحل زا راکشزروریغ و راکشزرو تملاس داوس

.دراد دوجو توافت

-2 نیب نارتخد ۀفل م ظاحل زا راکشزروریغ و راکشزرو فاطعنا

یریذپ ناور یتخانش .دراد دوجو توافت

-3 نارتخد نیب ۀفل م ظاحل زا راکشزروریغ و راکشزرو

تیصخش ج

هعما دنسپ دراد دوجو توافت .

(18)

8

1 - 6 - اهریغتم یتایلمع و یرظن فیراعت

تملاس داوس :یموهفم فیرعت دوخ و هیلوا تاعلاطا ﻙرد ،ریسفت ،بسک یارب درف تیفرظ نازیم زا تسا ترابع

یتام

میمصت یارب هک تسا یم بسانم یریگ

،ناراکمه و لط( دشاب ).1391

تراهم ،دارفا تیفرظ تملاس داوس و یباویزرا ،ﻙرد و مهف ،یسرتسد یارب هزیگنا و اه

تاعلاطا ندرب راکب

یمرب رد ار یتملاس دریگ

روس(

1نوسن ،ناراکمه و .)2012

:یتایلمع فیرعت ناریا تیعمج تملاس داوس درادناتسا سایقم زا تملاس داوس شجنس روظنم هب

-18

( لاس65

helia

) یم هدافتسا هرمن نازیم و :دوش

بوسک ساویقم نویا رد ناگدونهد خوساپ زا کوی روه هوک یا

یم یم ناشن ار یو تملاس داوس نازیم ،دننک .دهد

فاطعنا یریذپ ناور یتخانش

:یموهفم فیرعت فاطعنا

یریذپ ناور یتخانش زا ییاوهر یارب ییاناوت ناونع هب

م یونورد براوجت یاووتح

هبرجت شریذپ ،)لیم ،یندب تاساسحا ،تارطاخ ،تاساسحا ،راکفا(

رد ندونام ،توسه هوک هونوگنامه یونورد یا

شزرا اب قباطم لمع ماجنا ،دوخ زا یلاعتم سح ،لاح نامز اب طابترا ه

یاهوگلا داجیا ،صخش یا دوهعتم لومع

،زیه( تسا هدش فیرعت فدها نآ یاتسار رد ۲۰۰۴

،یدباع و یدزیا زا لقن هب ۱۳۹۳

.)

:یتایلمع فیرعت هزادنا

فاطعنا یشرازگ دوخ یریگ یریذپ

ناور یتخانش گنزاب همانشسرپ ، لومع هدش یر

،ناراکمه و دنوب( تسا شریذپ و ۲۰۰۹

،ناراکمه و زیه ت ۲۰۰۴

ف هک ) ،رازوبا نویا جویار مر

AAQ- II

یم دوشاب

و دنوب(

،ناراکمه ۲۰۰۹

) ار ،تاساسحا و راکفا و لاح هظحل اب ییورایور یارب ییاناوت ،درف . ن

یم ناش زویه( دهد

،ناراکمه و ۲۰۰۶

ناشن لااب تارمن .) فاطعنا هدنهد

.تسا لااب یریذپ

هعماج تیصخش دنسپ

فیرعت یموهفم :

هعماج راتفر فوهریب تیلاعف لماش ار دنسپ

یم ییاه یداوم شاداپ راظتنا نودب هک دناد

یم رب ار نارگید تدعاسم ،یعامتجا ای هدوننک کومک درف یدنیاشوخ ساسحا نامه امومع نآ شاداپ و دزیگنا

1 .Sorensen

(19)

.تسا نیا حلاطصا رد دروم یلامعا هب راک یم دور هک چیه یمیقتسم دوس هب

یدرف هوک نآ لاومعا ار ماوجنا

یم یمن ،دهد دناسر

یتح و نکمم تسا یتارطخ یارب

وا هتشاد ناراکمه و نوراب( دشاب 1388 ،

.)

:یتایلمع فیرعت هعماج تیصخش زا روظنم شهوژپ نیا رد

هرمن دنسپ مروف رد ینوومزآ هوک دووب یا

30

هعماج تیصخش همانشسرپ یلاوس یم تسد هب دنسپ

شجنس سایقم .دروآ ا

لصاف زین ریغتم نی ه

.دوب یا

(20)

10

مود لصف

شهوژپ هنیشیپ

(21)

2 - 1 - همدقم

ادتبا ،لصف نیا لوا شخب رد بوچراچ

تملاوس داوس یرظن یاه و

زا یوفیرعت یم ناویب نآ

سپوس ،دووش

نآ تایصوصخ ،لصف نیا زا یدعب شخب رد .تسا هدش هکارا

فاطعنا یریذپ ناور یتخانش یرظن و

ه اوب طبتروم ی

موهفم نیا یم حیرشت

یرظن هنیشیپ تیاهن رد و تدوش هعماج تیصخش

دنسپ ناویاپ رد .دوش دنهاوخ هداد حرش

رد هتفرگ تروص تاقیقحت زین هنیمز

ی شهوژپ عوضوم

، یم هکارا .ددرگ

2 - 2 - تملاس داوس یموهفم بوچراهچ

یلد هب یرامیب لصا رد ییوگلا تارییغت ل یرامیب ندش لیدبت ینعی اه

هب ینوفع یاه یرامیب

یاه و نمزوم

نسم تاعلاطا ،تیعمج ندش رت هویوش هب تیلاعف یاتسار رد تملاس

شیوپ زا شیوب ،ملاوس یا نادنورهش یارب

حلاطصا .تسا هدش مهم دنمناوت دننام یتا

میموصت و یزاس

،ﻙرتووشم و هووناهاگآ یروویگ فیوصوت ار یطیاروش

یم دنیامن یم قیوشت نآ ساسا رب نادنورهش هک م ات دنوش

یووشقن و هونلااعف یتکراوش اوب هوطبار رد هنلاوئوسم

دنشاب هتشاد دوخ تملاس هنیمز رد ادتبا رد هک تملاس داوس.

ناراوومیب هووب اوت توفر راک هب ییوراد تبقارم ی

هوک دونک کومک ب طوبرم تاعلاطا

ریخا ،دنبایرد ار تملاس تبقارم ه أ

هب هنیمز رد یعوضوم تملاوس یاوقترا ی

هدش لیدبت .تسا

وووگتفگ و هووناهاگآ تیاووضر ،شووناد و تاوعلاطا هب رتهب یسرتسد یانبم رب تملاس داوس

هراوبرد ی تراهم هرهب رب هک یتاریثات و اه تبقارم زا یریگ

تیلاعف رد لاعف تکراشم و یتملاس یاه یاووقترا یاه

تسا راوتسا ،دنراد تملاس شوبکیک(

،1

.)2001 حوطوس هوب حوضاو رووط هب تملاس داوس هویاپ داووس

هتوسباو

تسا میب تان(

،2

.)2000 نیویعت ،یموومع داوس و تلایصحت هچرگا تملاوس موهم ناگدوننک

داووس و دنتوسه

یم بوسحم تملاس نییاپ حطس داوس یارب رطخ لماع کی یفاکان داووس اب دارفا اما ،دوش

وتجیتن أ یاراد داروفا

دنتسین تملاس داوس (

،شوبکیک .)2001

هوقلاب ناکما ی

هونارگن لوک دروکیور هوب تملاوس داوس طووبرم نآ ی

یم تراوهم اهنت هن هک ،دوش یاوه

یم راروق هوجوت درووم ار یوطیحم و یدرف هعوسوت رووظنم هوب هوکلب دوهد

ی

تراهم یعاومتجا و یراتخانش یاه ریثات تهج یرورض

نییعت رب یراذگ باوسح تاوعلاطا هوب ،تملاس ناگدننک

هدش روب هولاع .دراد زاین یا تکراشم ،تملاس داوس ءاقترا یاتسار رد یلک ریبادت

یوق و شزوومآ شوخب نیوب رت

تروروض زین تملاس یروط هب تشاد دهاوخ

باختنا دوب دنهاوخ رداق دارفا هک دنشاب هتشاد یملاس یاه

.

1. Kickbush 2. Nutbeam

(22)

12

2 - 3 - تملاس داوس موهفم

و هیلوا تاعلاطا ﻙرد و ریسفت ،بسک یارب درف تیفرظ نازیم تملاس داوس ب تامدخ

هوک توسا یتشاده

میمصت یارب ریگ

هعومجم لماش و تسا مزلا بسانم ی تراهم زا یا

دوناوخ یاه و لویلحت و هویزجت ،ندینوش ،ن

میمصت تراهم نیا یریگراک هب ییاناوت و یریگ تیعقوم رد اه

لاوس هب اموزل هک تسا یتملاس یاه لیوصحت یاه

ای یمنرب یمومع ندناوخ ییاناوت ( ددرگ

اتوهیس درانیل و ،1

۲۰۰4 ) نتخیگناروب رد تاوعلاطا نویا ریثأوت رگنایب و ،

ر( تسا دارفا رد یتشادهب تامادقا تیاعر مدع ای شریذپ یارب دارفا ا

2ترب ، ۲۰۰۹ .)

و هویلوا تاعلاطا ﻙرد ،ریسفت ،بسک یارب درف تیفرظ نازیم تروص هب ار تملاس داوس یکشزپ وتیتسنا میموصت یاروب هوک توسا هدومن فیرعت یتملاس تامدخ یگ

یم مزلا بوسانتم یر نوسنارف( دوشاب

،ناراوکمه و3

۲۰۱۱ .) تراهم زا یعیسو فیط رگنایب تملاس داوس شزادروپ یاروب دارفا ییاناوت اب طابترا رد هک تسا یعبانم و اه

ناو( تسا یتملاس و تشادهب اب طبترم تاعلاطا ،ناراکمه و4

۲۰۰۷ .)

ملاس داوس هجرد ت

مزلا توییرظ دروف روه نآ رد هوک تسا یا وآ توسد هوب یاروب

ﻙرد و شزادروپ ،ندر

هیلوا تاعلاطا میموصت یاروب یتوشادهب ی

وک دراد ار یتوشادهب بوسانتم یریگ توسد ﻙرد ییاوناوت تلماوش ه

رو

لمعلا زیوجت یوراد یرطب یور یاه مرف ،یکشزپ شزومآ یاهروشورب ،هدش

تیاضر یاه ا ییاناوت ،همان

دافتوس زا ه

متسیس هدیچیپ یاه یکشزپ ی

یم اس( دشاب ،تملاس راتخ

۱۹۹۹ .)

همان هژاو رد و یناهج تشادهب نامزاس رظن زا اقترا

س تراهم ناونع هب تملاس داوس ،تملا یتخانوش یاوه

یگراوک هوب و ﻙرد ،یبایتسد رد دارفا تیلباق و هزیگنا هدننک نییعت هک تسا هدش یفرعم یعامتجا اوعلاطا یر

ت

و ظفح هب رجنم هک یقیرط هب اقترا

اهنآ تملاس ددرگ

،ناراکمه و هدازداوج(

۱۳۹۲ .)

دناوخ یاهتراهم زا یا هعومجم لماش یتملاس داوس میمصت و لیلحت و هیزجت ،ندینش ،ن

یریگ ییاوناوت و

تراهم نیا یریگراک هب رد اه

تیعقوم لاوس هوب اموزل هک تسا یتملاس یاه وخ ییاوناوت اوی لیوصحت یاه

ندونا

یمن رب یمومع ،درانیل و اتوهیس( ددرگ

۲۰۰4 .)

1. Sihota & Lennard 2. Robert

3. Fransen, Van Schaik, Twickler , Essink-Bot 4. von

(23)

س اه ینارگن هب و هدوب یدرف و یعامتجا لماوع یعاسم کیرشت لصاح یتملاس داو داوس داعبا و

هنیمز رد

یم یتملاس .تسا یتملاس داوس یارب یساسا ءزج کی ،درف تیفرظ .دزادرپ

« یفرظ ت » لیوسناتپ هوب موه ی

یوتا

یم رب درف تراهم هب مه و ددرگ

داوس تیفرظ .وا یاه دوعت شزومآ اب درف کی یتملاس

یم لی نآ تویافک و دووش

أت تحت تیعقوم تاصخشم و نابز ،گنهرف ریث یتملاس اب طبترم یاه

اوکمه و یموشاه یونب ینارهط( تسا ،نار

۱۳۸۹ .) ومیب داووس حطس نیب طابترا حیضوت و فیصوت یارب لصا رد تملاس داوس موهفم هدحتم تلاایا رد و نارا

یاناوت لمعلاروتسد زا یوریپ یارب اهنآ ی یاه

بسچرب ،ینامرد هیوصوت و یویوراد یاه

وس نیوصصختم یاه یتملا

هاگدید نیا .تسا هدش یفرعم هب ار تملاس داوس

هعومجم ناونع تیفرظ زا یا

یم یدرف یاه صخش هب هک دناد

یم کمک

،رکیب( دریگ راک هب لمع رد و دنک بسک ار دیدج تاعلاطا ات دنک ۲۰۰2

.)

تیعمج س داعبا زین یکشزپ نمجنا ناصصختم

لماش هک دنداد رارق هورگ راهچ رد ار تملاس داو م

ریز دراو

)ندوناوخ و نتوشون( یوبتک داووس ،)ندینش و ندرک تبحص( یهافش داوس ،یگنهرف و یموهفم شناد :تسا و

،ناراکمه و هدازداوج( یتابساحم داوس ۱۳۹۲

.)

یسررب جیاتن ساسا رب

،داروفا تملاس داوس ،ناهج فلتخم طاقن رد هدش ماجنا یاه هدوش شرازوگ نییاوپ

رظن هب هچنآ زا شیب تملاس داوس ندوب نییاپ ابیرقت و تسا یم

دراوه( تسا عیاش ،دسر ،1

۲۰۰6 .)

ج حوطس یمامت هکلب ،تسین لوئسم ییاهنت هب درف تملاس داوس هعسوت و داجیا رد یلک روط هب رد هوعما

.دنتسه میهس نآ شرورپ و داجیا ییاناوت ملاس داوس بسک رد مزلا یاه :دنراد رارق هورگ هس رد ت

۱ تملاس هزوح هب طوبرم تاعلاطا ندناوخ ییاناوت .

تملاس هزوح هب طوبرم تاعلاطا ﻙرد ییاناوت .2 ۳ تملاس هزوح هب طوبرم تاعلاطا ساسا رب ندرک لمع ییاناوت .

1. Howard

(24)

14

2 - 4 - تملاس داوس فیرعت

هطبار و هتفر راک هب هدحتم تلاایا رد راب نیلوا تملاس داوس حلاطصا میب داوس حوطس نیب ی

وناوت و را ییا

میژر زا تیعبت رد اهنآ یووم حیووضوت و هدرووک فیوصوت ار هدوش زیوجت ینامرد یاه

دهد ( هووتیمک رد هژوویو ی

تملاس داوس وصخ 1999 ،

.) یم فویرعت هونوگ نویا ار تملاوس داووس ،دروکیور نیا دویامن

: توهج ییاوناوت

تاووعلاطا زا توویعبت و ﻙرد ،ندووناوخ تملاووس تووبقارم هووب طوووبرم

اووهدربهار زووکرم) توووبقارم ی

،

.)2000 تملاس هرابرد هدش رشتنم راثآ و تاقیقحت رثکا ت نیا رب تملاس داوس ی

أ ت هک دنراد دیک ناوخ ییاناو

ند

مروف ک تاوعلاطا زا تویعبت و ﻙرد ،تملاوس تبقارم دروم رد هدش هتشون تاعلاطا رگید و تیاضر یاه و یووبت

افش دنهد دوبهب ار تملاس تبقارم ناصصختم یوس زا هدش هکارا یه ملاوس مدرم همانرب.

2010 ( ) اروب نیولوا ی

یم حرطم ار یفادها ،تملاس داوس ثحب یارب راب هوک دزاوس

.توسا هعسوت یاتسار رد فادها نیا دوها

مدروم فا

ملاس 2010 ( ) داووس ووصخ رد رووحم راومیب درکیور یاقترا تهج رد ار تملاس

ت قویرط زا تملاوس فویرع

یم هدرتسگ ،لیی حرش هب تملاس داوس نویا .دویامن

بایتوسد ییاناوت ینعی تملاس داوس ،هک فیرعت و ریوسفت ،ی

هویاپ تاوعلاطا و تامدخ ﻙرد و تملاوس ی

توسار رد تامدوخ و تاوعلاطا نیونچ دربراوک تهج یدنمناوت یا

تملاس شیازفا (

USDHHS

2000 ، ) هدرتوسگ فویرعت یناوهج توشادهب نامزاوس یووس زا تملاوس داووس رت

( )WHO

.تسا هدش هکارا تاون میب یناهج تشادهب نامزاس تملاس یاقترا همان حلاطصا رد ار تملاس داوس وت ترووص نیدب

فیوص

یم داووس :دویامن ناشن تملاس

هدنهد تراهم ی یراتخانش و یعامتجا یاه

وناوت و هزویگنا هک تسا یا دارووفا ییا

وسد رد ت شور هب ار اهنآ دربراک و ﻙرد و تاعلاطا هب نتفای اقترا هک ییاه

هدوننک ظوفح و هدونهد تملاووس ی

بووخ یم نییعت ،دنشاب زا شیب یزیچ تملاس داوس یانعم .دننک

وچرتفد ندوناوخ توهج ییاناوت نتشاد ه

و اه

رارق نتشاذگ تاقلام ندیشخب دوبهب اب .تسا قفوم یاه

هب دارفا یسرتسد هب ت و یتملاس تاعلاطا

اووهنآ ییاوناو

دراد تیمها یزاس دنمناوت یارب تملاس داوس ،نآ رثوم دربراک تهج ،میب تان(

)1988 .

سیوروس و تملاوس یروروض تاوعلاطا ﻙرد و دربراوک ،یبایتسد تیلباق یاووختا توهج زاوین درووم یاه

یم لیکشت ار تملاس داوس ساسا ،تملاس دروم رد هناهاگآ تامیمصت دنهد

( رکراوپ و نازوتار ،1

)،2000 داروفا

1. Ratzan & Parker

(25)

تراهم تملاس داوس یاراد یم هک دنراد ییاه

مایپ دنناوت هونیزگ ،تملاوس دووبهب یاه

یاوه هک یتامدخ ،ینامرد

سرتسد رد یداوقتنا تروص هب ،هدرک ادیپ ار تملاس ناصصختم تاروتسد و دنتسه

هدناوخ و هدوومن ریوسفت و

بو زا دایز لامتحا هب و دننک ﻙرد تیاس

هناوسر و ددوعتم یاه مدروم یاوه

اروگ هووب اوهنآ رد و هدروک هدافتوسا

دنزادرپب وجتوسج (

کومروک کوم و نووسنیبار ،1

توشادهب نامزاوس ت2011 یناهج

2011 ، )

درانل و اتوهیس (2

)2004 داوس ار تملاس یم یعاومتجا و یتخانش تراهم یعون

دونناد فویرعت هونوگنیا و

یم دننک » هعسوت تراهم یاروب داروفا ییاوناوت و شزویگنا شیازوفا هوب روجنم هک تسا یعامتجا و یتخانش یاه

یم دوجوم تاعلاطا زا هدافتسا و ﻙرد ،بسک هنوگ هب ،دوش

ا اوقترا ثعاب راک نیا هک ی ء

تملاوس ظوفح و .دووش

یزاسدنمناوت یارب ،رثوم روط هب تملاس تاعلاطا بسک یارب درف تیفرظ شیازفا اب تملاس داوس توسا یتایح

هدافتووسا و تملاووس تاوعلاطا هب یسرتسد یارب مدرم رثکا ییاناوت هچ رگا لاووح رد نآ زا رثوووم ی

شیازوفا

هورگ یخرب اما ،تسا اه

بیسآ زونه تراوهم .دنتسه ریذپ

دوونمناوت یارووب تملاووس داوووس یاوه رایوسب ،یزاس

دنتسه یتایح (

یناوهج تشادهب نامزاس

، 3

)1988 ور نویا زا ت وت

أ نیم توبقارم ناگدوننک یاووه

نویا یتملاوس

یارب تاعلاطا ات دننک یراک هک دنراد هدهعرب ار تیلوئسم همه

ی هورگ و سرتوسد لوباق اه دشاب هدافتسا لباق

.

2 - 5 - تملاس داوس تیمها

اوما ،توسا راذوگریثأت یتملاوس جیاتن رب دح هچ ات تملاس داوس هک تسین مولعم یتسرد هب زونه هچ رگ تملاوس داووس هوجیتن رد ،یتملاوس اوب طبتروم دنیاشوخان جیاتن زا یرایسب هک تسا نآ زا یکاح یدایز لیلاد

یفاکان زمایلیو( تسا ،ناراکمه و4

9۹۵ ۱ .)

یژتارتسا زکرم تاعلاطم قبط بقارم یاه

اوب ﻙدونا یتملاس داوس یاراد دارفا ،اکیرمآ یتملاس ت لاومتحا

د ار یتملاوس ناصصختم طسوت هدش هیارا یراتفگ و یراتشون تاعلاطا یرتمک هداد تاروتوسد هوب و ﻙر

هدوش

یم لمع ک فیعض یتملاس تیعضو نیاربانب .دنن زپ هوب هعجارم و ندش یرتسب نازیم ،دنراد یرت

آ رد کوش ن

اوه

اهم رد ،تسا رتشیب تر

یم لمع فیعض یتبقارمدوخ یاه شیپ تبقارم ،دننک

رد و دونراد یرتمک هناریگ ن

یت هوج

هنیزه لمحتم ار یرتشیب یکشزپ یاه یم

،ناراکمه و یسیکر زا لقن هب( دنوش ۱۳۹۰

.)

1. Robinson, & McCormick 2. Sihota & Lennard 3. World Health Organisation 4. Williams

(26)

16

تراهم وساتم .دنتوسه مهم رایسب تملاس داوس یاه یرامیب اوب داروفا زا یرایوسب ،هناف

ﻙرد ،دیدوش یاوه

زا یتسرد اقترا تاعلاطا زا یرایسب .دنرادن هدش زیوجت یاهوراد و نامرد ،یرامیب

ء اومیب شزوومآ و تملاس هوب ر

نآ نتم هک تسا یراتشون تروص زا یرایوسب یارب ﻙرد لباق اه

یمن نییاوپ تلایوصحت حطوس اوب داروفا .دوشاب

ییاناوت نارامیب هک دنتسه رواب نیا رب ناکشزپ زا یرایسب مامت ﻙرد زین و ندناوخ

لمعلاروتسد ار تملاوس یاه

یم اراد یم یرایوسب تلاکوشم بجوم طلغ رواب نیا و دنشاب شاوبکیک( دووش

،1

۲۰۰۱ زوکرم تاوعلاطم قوبط .)

یژتارتسا ( اکیرمآ یتملاس تبقارم یاه

۱۹۹۷ تاوعلاطا یروتمک لاومتحا اوب ﻙدنا یتملاس داوس یاراد دارفا ،)

یتملاوس ناصصختم طسوت هدش هیارا یراتفگ و یراتشون یم لومع هدوش هداد تاروتوسد هوب و ﻙرد ار

.دوننک

فیعض یتملاس تیعضو نیاربانب توسا رتوشیب اوهنآ رد کوشزپ هوب هوعجارم و ندوش یرتسب نازیم ،دنراد یرت

رکیب(

،2

۲۰۰۲ تراهم رد ،) یم لمع فیعض یتبقارم دوخ یاه

رگنیلیچسا( دننک ،ناراوکمه و3

۲۰۰۲ توبقارم ،)

شیپ تاکسا( دنراد یرتمک هناریگ ،ناراکمه و4

۲۰۰۲ هونیزه هوجیتن رد و ) لومحتم ار یرتوشیب یکوشزپ یاه

یم ،ناراکمه و دراوه( دنوش ۲۰۰6

یسررب یفرط زا .) شیازوفا ببوس یفاوک تملاوس داووس هوک هداد ناوشن اه

هرواشم یشخبرثا همانرب و یکشزپ یاه

یم دارفا یتبقارمدوخ و تملاس ءاقترا یاه ،یموشاه یونب یونارهت( ددرگ

۲۰۰۷ مه .) همانرب رد تکرش یارب دارفا بذج و لیامت رد یمهم رایسب شقن تملاس داوس نینچ یرگلابرغ یاه

یم افیا ،تربار( دنک ۲۰۰۹

.)

داروفا حیحوص دروکلمع ییاوناوت ،تملاوس داووس روگا هوک دنتوسه رواوب نویا رب زین ناققحم زا یخرب د

ر

متسیس یگژیو اب یتسیاب ار موهفم نیا ،دشاب یتشادهب یاه یاه

متوسیس و دارفا د روه ،یتوشادهب یاه

طبتروم و

د هوکارا ،یتوشادهب لکوشم هوب هتسب تسا نکمم و تسایوپ تلاح کی تملاس داوس رظنم نیا زا .تسناد هدونه

،رکیب( دشاب توافتم تملاس ماظن و تمدخ ۲۰۰2

.)

یم زورب میقتسم ریغ تروص هب مه و میقتسم تروص هب مه تملاس مک داوس زا یشان بقاوع :دنک

- م تارثا نویساکیدنا تیاعر مدع لماش میقتس یم ییوراد یاهاطخ ای اه

.دشاب

- هزادنا تسم ریغ تارثا یریگ لکشم میق

یسرتسد ،همیب هب طوبرم لیاسم تسا نکمم اما ،تسا رت نتشاد

1. Kickbusch 2. Baker 3. Schillinger 4. Scott

(27)

ار فیعض یتملاس راتفر و ینامرد یتشادهب تامدخ هب ،ناراکمه و یمیرک( دریگب رب رد

۱۳۹2 .)

تملاس داوس دوش رویگرد زا لوماک رووط هب تسا نکمم و تسا یعامتجا و یداصتقا ررض هب رجنم مک

ن

نییاپ داوس یداصتقا تاریثأت .دنک یریگولج اهنآ یگدنز فادها هب یبایتسد و هعماج اب دارفا س

ولاوع تملا روب ه

یم دارفا یور هک یتارثا یم زورب زین هعماج رد نآ زا یشان یداصتقا بقاوع ،دراذگ

مه( دنک .)نا

|

یژتارتسا زکرم تاعلاطم قبط اکیرمآ یتملاس تبقارم یاه

(1

۱۹۹۵ دارفا ) اوب ﻙدونا یتملاس داوس یاراد

د ار یتملاس ناصصختم طسوت هدش هکارا یراتفگ و یراتشون تاعلاطا یرتمک لامتحا هداد تاروتوسد هب و ﻙر

یم لمع هدش هنیزه و دننک

یم لومحتم ار یرتشیب یکشزپ یاه تیعوضو تدنووش

فیعوض یتملاوس تدونراد یرت

.دنراد یرتمک هناریگشیپ تبقارم و رتشیب اهنآ سناژروا تامدخ زا هدافتسا و ندش یرتسب نازیم اوس عوضوم تناریا رد هشقن یامنرود رد حوضو هب تملاس د

نارویا یملاوسا یرووهمج تملاوس ماظن ی رد

قفا ۱4۰4 یروهمج تتسا هدش نایب زین لاوس رد ناریا یملاسا

ج1404 هوعما رد دونمناوت و ملاوس یا ت

قوقح

مشچ یوسرتسد ییاوناوت( تملاوس داوس زا هعماج نیا رد مدرم .تسا هلاس تسیب زادنا ت ،تاوعلاطا هوب

و لویلح

میمصت تردق هنیمز رد تسرد یریگ

هیامرس زا یبولطم حطس و تملاس ی وب دونهاوخ رادرووخرب یعامتجا ی

.دو

رد ملاس ناسنا فادها ا هدش نایب 1404

هک تس هدنیازف روط هب تملاس داوس

هوب یا یم کومک داروفا اوت دونک

یبایزرا ار دوخ یتشادهب تاعلاطا ،ناراکمه و یمیرک( دننک

۱۳۹2 .)

2 - 6 - تملاس داوس رصانع

تراهم ،دارفا تیفرظ تملاس داوس ب و یباویزرا ،ﻙرد و موهف ،یوسرتسد یارب هزیگنا و ،اه

ه وک ندرووب راو

یمرب رد ار یتملاس تاعلاطا دریگ

( ،ناراکمه و نوسنروس .)2011

حطس ار دروف تملاوس داووس بوسانم وق

ردا

یم تواضق ات دزاس هناهاگآ تامیمصت و دشاب رگ

روظن رد اب یا زا یریگوشیپ ،یتملاوس تبقارم نتفرگ

یراومیب و

ریگب تملاس یاقترا .د

رب ار یلصا میهافم لدم نیا یزکرم هتسه یم ناشن تملاس داوس اب درف کی یا

،د