Critical Study of Western Natural Law Theories in the Last Stage of Its Revival in Postmodern Period
Mohammad Hossein Talebi
Associate Professor of Philosophy of Law, Department of Law and Social Jurisprudence, Research Institute of Hawzah and University, Qom, Iran. E-mail:[email protected]
Article Info ABSTRACT
Article type:
Research Article (P173-191)
Article history:
Received:
26 December 2021
Received in revised form:
4 May 2022
Accepted:
21 June 2022
Published online:
28 January 2023
Keywords:
The third and the last stage of the revival of western natural law thinking in postmodern period started from the last third decade of the 20th century by philosophers' and lawyers' attention to human rights. The last western natural law theories have been explained and assessed during two chapters in this article. The first chapter has analyzed non-Thomist thought of natural law in that period. In this direction, Fuller offered the theory of "internal morality of law". There are at least three deficiencies of his theory. The first is that his definition of natural law is eighter a circular one, or couses positive law to be the criterion of identifying natural law, whereas natural lawyers put natural law as the criterion of positive one. The second deficiency is that the theory is just an innovation of words. The third and the last deficiency of Fuler's natural law theory is that the theory does not insist on positive rules to be moral. Dworkin called his theory of law
"Constructive Interpretation". According to the theory, law is the best interpretation, which can be understood from interrelated legal data, like the acts of legislator, court jugments, legal basic texts and… . "Integrity" is an important keyword in his theory. He emphasized that legal claimes are interpretational jugments. They interpret a present legal act as a plain political affair.
That is why Dworkin believed that history has an important role in his theory, unlike positive approaches to law. Infact, he was a proponent of interpretive theories of law and he always criticized semantic theories. In addition to the implication of his speech, which is the acceptance of relativism in the world of law and ethics, since Dworkin identified (moral) positive law as a perfect criterion of integral actions, his theory about those human affairs, which have no enacted law, was wrong. The second chapter has assessed Finnis's theory as the newest neo- Thomist conception of natural law. Natural law in his view, is the intellectual judgment to do good actions. According to Finnis, a wise decision is one that is accomplished for the sake of a basic good. In his final view, basic goods are seven: bodily life, knowledge, skilful performance in work and play, friendship, marriage, practical reasonableness and harmony with the widest reaches and ultimate source of reality including meaning and value. He attributed to basic goods five characteristics as follows: self-evidence, being intrinsic, having no relation with each other, being equal with each other and having no inference from the fact. Finnis's theory has variant deficiencies, including that none of these features is an attribute of basic goods. Research method in this article is a synthetic one, which is traditional – intellectual – critical.
Natural law, Last stage of natural law revival, Critical study, Fuller, Dworkin, Finnis.
Cite this article: Talebi, Mohammad Hossein (2023), “Critical Study of Western Natural Law Theories in the Last Stage of Its Revival in Postmodern Period”, FALSAFEH, Vol: 20, Issue:2, Ser. N: 39, 173-191,
https://doi.org/10.22059/jop.2022.335998.1006679 © The Author(s). Publisher: University of Tehran Press.
. DOI: https://jop.ut.ac.ir/
علاطم ۀ یداقتنا هیرظن
یاه یبرغ نوناق یعیبط
رد نیرخآ لحرم
ۀ یایحا نآ
رد رود ۀ ددجتاسپ
دمحم یبلاط نیسح
،قوقح هفسلف رایشناد ،یعامتجا هقف و قوقح هورگ
هاگشناد و هزوح هاگشهوژپ
،
،مق ناریا همانایار . : [email protected]
هلاقم تاعلاطا هدیکچ
:هلاقم عون یشهوژپ
ص(
173 - 191 )
:تفایرد خیرات 5
/ 10 / 1400
:یرگنزاب خیرات 14
/ 2 / 1401
:شریذپ خیرات 31
/ 3 / 1401
:راشتنا خیرات 8
/ 11 / 1401
هژاودیلک :اه نیموس
و نیرخآ ایحا ۀلحرم ی نوناق یبرغ هشیدنا یعیبط
رد ددجتاسپ ۀرود زا
ههد نیموس ینایاپ
نرق متسیب اب هجوت
نافوسلیف و قوقح ناناد هب هلئسم قوقح رشب رد .دش عورش نیا
هلاقم نیرخآ هیرظن نوناق یبرغ یاه یعیبط
ود للاخرد
یبایزرا و نییبت راتفگ هدش
راتفگ .دنا تسخن هشیدنا یتسیموتونریغ نوناق
یعیبط ار رد نآ هرود رد .تسا هدرک یسررب
هک تسا نآ وا هیرظن تلااکشا زا یکی .درک حرطم ار نوناق ینورد ندوب یقلاخا هیرظن رلوف ،اتسار نیا قلاخا
ی ندوب
نورد ی نوناق یزیچ شیب زا عادبا ظفل رادفرط هک نیکرود .تسین هیرظن
یاه یریسفت نوناق هراومه ،دوب هیرظن
یاه
ار )کیتنامس( ییانعم یم دقن
نخس همزلا هکنآ رب نوزفا .درک قلاخا و قوقح ناهج رد ییارگ تیبسن هب نداد نت وا
رد وا هیرظن ،تسا دروم
نآ هتسد زا یاهراک رشب هک ۀرابرد اهنآ نوناق هعوضوم دوجو راتفگ .تسا حیحصان ،درادن مود
نیرتدیدج ناونع هب ار سینیف هیرظن شناوخ
یتسیموتون نوناق لیصا یاهریخ یگژیو جنپ وا .تسا هدرک یبایزرا یعیبط
یب و تیمها رد اهنآ یواست ،رگیدکی اب اهنآ طابترا مدع ،ندوب یتاذ ،تهادب ار طابترا
تسه اب اهنآ ندوب یم اه
.دناد
یتساک سینیف هیرظن هکنیا هلمج زا ،دراد نوگانوگ یاه
چیه کی تیصوصخ فاصوا نیا زا .دنتسین لیصا یاهریخ یاه
یلقن(یبیکرت یشور هلاقم نیارد قیقحت شور -
یلقع - .تسا )یداقتنا
نیرخآ ،یعیبط نوناق ایحا ۀلحرم
هعلاطم ،یعیبط نوناق ی سینیف ،نیکرود ،رلوف ،یداقتنا
.
دانتسا : یبلاط ، نیسحدمحم (
1401 )
« ، هیرظن یداقتنا ۀعلاطم ددجتاسپ ۀرود رد نآ یایحا ۀلحرم نیرخآ رد یعیبط نوناق یبرغ یاه
،»
هفسلف ۀرود ، 20 ش ، 2 یپایپ ، 39 ،
173-191 . https://doi.org/10.22059/jop.2022.335998.1006679 .ناگدنسیون © .نارهت هاگشناد تاراشتنا هسسؤم :رشان
1 همدقم . لقع نامرف یانعم هب دوخ ریسفت نیرتروهشم رد یعیبط نوناق ۀرابرد
یارب رشب یرایتخا یاهراتفر
دلایم زا شیپ مشش نرق هب یعیبط نوناق ثحابم هنیشیپ .تسا یگشیمه یتخبشوخ هب ندیسر حیسم )ع(
یمزاب ینلاوط خیرات نیا رد .ددرگ
( 27 )نرق
هراومه یعیبط نوناق ،بیشن و زارفرپ
شناوخ شوختسد .تسا هدوب نوگانوگ یاه
دنا طلست لابند هب ی
تابثا هش ییارگ
)مسیویتیزوپ(
لقع رب ارگ یی نرق رد 19 می دلا ی ثحابم ،
بط نوناق هب طوبرم یع
ی یعیبط نوناق زا ثحب ،رصع نآ نادنمشناد هاگن زا اریز ؛داتفا قنور زا زین
یملع ثحب کی
)یبرجت یانعم هب(
زا شیب تشذگ اب .دوبن ی
ک رد یعیبط نوناق هعلاطم هرابود ،نرق
ددجتاسپ ۀرود متسیب نرق
هرود زا شیب یتیدج اب ارگ و دش یریگیپ هتشذگ یاه
ی ون یاهدرکیور هب ش
ۀرابرد هس رد هزومآ نیا ایحا ۀلحرم
هیرظن هلاقم نیا .دیدرگ نیموس رد ار یعیبط نوناق نوگانوگ یاه
ایحا ۀلحرم رد نآ ی
ددجتاسپ ۀرود هب
یم یناوخزاب ریز حرش هب و یداقتنا روط .دنک
نیموس و نیرخآ ایحا ۀلحرم ی
هشیدنا نوناق یعیبط رد ددجتاسپ ۀرود زا
نیموس ههد نایاپ ی نرق
متسیب اب هجوت نافوسلیف و
قوقح ناناد هب هلئسم قوقح رشب .دش عورش نادنمشناد
رد نرق یاه
هتشذگ هب یاج هدافتسا زا هژاو قوقح رشب زا حلاطصا قوقح یعیبط هدافتسا یم دندرک
( Campbell,
2006: 37
.)
رد نیموس ایحا ۀلحرم ی
نوناق یعیبط رد ددجتاسپ ۀرود ،
زا ،وسکی قوقح رشب رد
یگدنز مدرم تیمها ناوارف هتفای و ماظن یاه یسایس رد اهروشک رد ههد یاه ینایاپ نرق متسیب
نونکات هراومه هیعاد ،تیاعر تشادساپ و
تیامح زا لوصا قوقح رشب ار رد نیمزرس یاه ریز ذوفن
دوخ هتشاد
؛دنا و زا یوس ،رگید نوناق یعیبط اهنت لیلد تابثا قوقح رشب هتخانش یم
؛دوش اریز
نوناق یعیبط هراومه اهنت لیلد تابثا قوقح یعیبط هدوب و قوقح یعیبط رد هاگن یرایسب زا
نافوسلیف قوقح
رصاعم فدارتم اب
« قوقح رشب » تسا
( Jones, 1994: 72; Finnis, 1980: 198;
Vlastos, 1970: 79; Wasserstrom, 1970: 97, f.n. 2; Griffin, 2008: 1
. )
هب نیا لیلاد رد ههد یاه رخآ
نرق ،متسیب ثحب ۀرابرد هزومآ نوناق یعیبط راب رگید رد روتسد راک نادنمشیدنا نیا
هزوح زا شناد
رارق تفرگ .
نیا هلاقم هب نیا شسرپ خساپ یم دهد هک هیرظن یاه نوناق یعیبط رد رخآ نی لحرم ۀ یایحا نآ
رد ددجتاسپ ۀرود هچ
یتساک ییاه
؟دنراد نیارب ،ساسا رد نیا راتشون نیرخآ هیرظن اه ۀرابرد نوناق
یعیبط یبایزرا یم دنوش هیرظن هکنیا هب هجوت اب . نیرخآ رد یعیبط نوناق یاه
ایحا ۀلحرم رد نآ ی
ۀرود ددجتاسپ تسد ود هب ۀ
یم میسقت نآریغ و یتسیموتون خساپ یارب هلاقم نیا ،دنوش
هب ییوگ
راتفگ ود نمض رد لااب شسرپ ،
هیرظن نیا مه یم حرش ار اه
یتساک مه و دهد حرش هب ار اهنآ یاه
یم نایب ریز .دنک
2 . راتفگ لوا : هشیدنا یتسیموتونریغ نوناق
یعیبط رد نیرخآ ایحا ۀلحرم ی
نآ رد ۀرود
ددجتاسپ هتسد ا ی زا رظن یه یاه نوناق یعیبط رد ددجتاسپ ۀرود رد
شلات ا دن تباث دننک هک من ی ناوت نوناق
بط یع ی ار نودب زرا یبا ی قلاخا ی مهف ی د و صوت ی ف درک . دنچره ای ن رظن یه اه ی عونتم ناونع اب
هیرظن یعیبط نوناق یتسیمونریغ یاه رد
اوتحم اب مه فلاتخا
،دنراد اما طاقن کارتشا اهنآ دنچ رد
:تسا زیچ 1.
اهنآ همه هیرظن ییاه ۀرابرد نوناق هعوضوم دنتسه ؛
2 . همه اهنآ نوناق هعوضوم ار تیلاعف ای یداهن یعامتجا یم
دنناد ؛
3 . نیا هیرظن اه یبایزرا یقلاخا ار رد ییاسانش نوناق
و ماظن یاه یقوقح و زین رد رابتعا یقوقح
نیناوق هعوضوم مزلا یم دنناد لیلد نیا هب .
4 . اهنآ زا کیره خساپ
ییاه هب بتاکم مسیویتیزوپ یقوقح
یم دنهد بتاکم نیا . هب
ییادج یوهام
نوناق و قلاخا دقتعم دنتسه .
رد اجنیا هب یخرب زا مهم رت نی هیرظن یاه یتسیموتونریغ نوناق
یعیبط رد نیرخآ ایحا ۀلحرم ی
نآ رد اسپ ۀرود ددجت هراشا م ی دوش .
2-1 . یرظن ۀ یقلاخا ندوب ینورد ) ب ) ِینطا نوناق
نلا رلوف 1
( 1902 - 1978 ).م قوقح ناد ،ییاکیرمآ ی
ک ی زا رتذوفناب ی ن نادنمشناد یماح
نوناق
یعیبط رد شلاچ می نا پی ناور غی موتونر ی تس ی نوناق بط یع ی و نارادفرط زوپ
ی ویت ی مس قوقح ی رد نرق
بی متس می دلا ی تسا . رد هاگن
،وا نوناق بط یع ی ترابع تسا زا ا« : مادق هب رارق نداد اهراتفر ی رشب
رد ضرعم مکاح ی ت نوناق .»
هب بی نا دی ،رگ نوناق بط یع ی رازبا ی صاخ ارب ی اده ی ت راتفر رشب تسا
(Fuller, 1964: 96)
.
زوپ ی ویت ی مس قوقح ی دقتعم تسا نوناق حرط ی هفرطک مکاح ی ت ،تسا ی نع ی تموکح نامرف
م ی دهد و نادنورهش لمع
م ی دننک . رلوف رد دقن ای ن قع ی ،هد رظن یه « قلاخا ی ندوب نورد ی ( نطاب ی )
ق نونا » ار شزادرپ هدرک تسا
(Covell, 1992: 44)
. رظن یه قلاخا ی ندوب نورد ی نوناق لمتشم رب
هتسد ا ی زا لوصا و مزاول تسا هک زا رظن ،رلوف ره هاگتسد نوناق راذگ ی ابی د اهنآ ار هتشاد دشاب . رد
غی ار ی ن ،تروص ماظن لرتنک هدننک عامتجا ی زگره من ی دناوت ماظن ی دنمنوناق دشاب
( Kramer, 1999:
)38
. ی ک ماظن قوقح ی هچره بی رتش ای ن لوصا ار اعر ی ت ،دنک دنمنوناق رت دهاوخ دوب . نیا لوصا
ترابع دنا زا :
1.
ناوق ی ن ابی د گارف یر دنشاب
؛
2 . ناوق ی ن ابی د هب روط یمسر هب مدرم ملاعا دنوش
؛
1 . Lon Fuller
3 . یارجا نوناق و فطع هب هتشذگ ندرک نآ ابی د هب نیرتمک دح دوخ دسرب
؛
4 . ناوق ی ن ابی د لباق مهف دنشاب ؛
5 . ناوق ی ن ابن ی د اب ی دک ی رگ راگزاسان دنشاب
؛
6 . نوناق ابن ی د رب نادنورهش یفیلکت
شیب زا تقاط اهنآ اور دراد
؛
7 . ات اجنآ هک نکمم ،تسا نوناق ابی د رد لوط نامز تباث ،دنامب ی نع ی مئاد ی دشاب ؛
8 . می نا ناوق ی ن ملاعا هدش و ناوق ین ی هک رد لمع ارجا م ی دنوش ابی د قابطنا دوجو هتشاد دشاب
(Fuller, 1964: 46-94)
.
زا رظن یۀ نوناق بط یع ی رلوف دنچ ن ک هت هب تسد م ی آ ی د :
1.
لوصا نوناق بط یع ی ببس م ی دنوش ناوق ی ن ، نوزفا رب نآ ک ه هام یت ی یقوقح ،دنراد زا تهج نورد ی
نی ز قلاخا ی
؛دنشاب دنچره دارم رلوف زا قلاخا ی ،ندوب حور کل ی گنهامه ی بی ن ناوق ی ن تسا ک ه زا
لوصا تشه هناگ لااب تشادرب م ی دوش ؛
2 . دنچره
،رلوف دننامه مه ۀ نارادفرط نوناق
بط یع ی ، دقتعم تسا ناوق ی ن تاررقمو غی
قلاخار ی و
غی هنلاداعر هب هی چ هجو رابتعا نوناق ی دنرادن
؛ اما دارم وا زا قلاخا ی ندوب ، قلاخا نورد ی ،تسا هن
قلاخا بی نور ی
؛
3 . لامعا رشب ار م ی ناوت اب لوصا نوناق بط یع ی زرا یبا ی ک در ؛
4 . می نا تسه اه و ابی ،اهد ی نع ی می نا عقاو ی ت و شزرا طابترا دوجو دراد .
علاطم ۀ یداقتنا
یم رظن هب یرظن رب دسر
ۀ :دشاب دراو ریز حرش هب لاکشا نیدنچ رلوف
1.
.یعیبط نوناق رب هعوضوم نوناق هبتر نتشاد مدقم لاکشا ای و فیرعت رد رود لاکشا
رلوف نوناق بط یع ی
ار
« رارق نداد اهراتفر ی رشب رد ضرعم اح ک می ت نوناق » م ی ناد .تس دارم وا زا هژاو نوناق رد ای ن
رعت ی ف هچ هدوب
؟تسا رگا دارم وا زا ظفل ،نوناق نوناق بط یع ی ،دشاب شا ک لا رود رد رعت ی ف پی ش
م ی آ ی
؛د ز ی ار نوناق بط یع ی رد رعت ی ف نوناق بط یع ی هدناجنگ هدش تسا . اما رگا نآ نانچ ک ه زا رهاظ
ک تامل رلوف پی ،تساد دارم وا زا نوناق رد ای ن رعت ی ،ف نوناق هعوضوم ( وصم )ب دشاب ک ه هب ببس
نتشاد تنامض ارجا اح ک می ت پی اد م ی ک ،دن رد ای ن تروص همزلا ای ن رعت ی ف نآ تسا ک ه نیناوق
هعوضوم هبتر ا ی رتلااب زا نوناق بط یع ی هتشاد
؛دنشاب ز ی ار قبط ای ن رعت ی ،ف نوناق هعوضوم سو ی هل
ققحت نوناق بط یع ی تسا . هب بی نا دی ،رگ نوناق هعوضوم لبق زا ققحت نوناق بط یع ی ابی د هب دوجو
بیا ی د ات ناوتب اهراتفر ی رشب ار قباطم اب نآ رارق داد و هب ای ن سو ی هل نوناق بط یع ی ققحم دوش . نیا
یلاحرد تسا ک ه همه نارادفرط نوناق یعیبط هب یتسرد دندقتعم نوناق یعیبط لام ک یبایزرا نوناق
هعوضوم هدوب و مدقم رب نآ ،تسا هن علاب ک س .
2 .
رد یراجنه قلاخا لوصا تیاعر موزل هب هجوت مدع .هعوضوم نوناق
توافت می نا رلوف و رگید رظن یه -
نازادرپ نوناق بط یع ی نآ تسا ک ه دی نارگ هب ماگنه عضو ناوق ی ن هب قلاخا بی نور ی ، ی نع ی اعر ی ت
اهراجنه ی قلاخا ی اپ ی دنب هدوب و رلوف هب قلاخا نورد ی مازتلا هتشاد ،تسا رد لاح ی ک ه قلاخا
نورد ی ک ه زا لوصا هناگتشه رظن ی ه رلوف هب تسد م ی آ ی ،د چ یز ی زج بلاق نوزوم و بسانتم ارب ی
ناوق ی ن هعوضوم اهنآ رد مظن دوجو ،یترابع هب ای نی
تس .ا ی ن رما طبر ی هب تیاعر اهراجنه ی قلاخا ی
درادن . هب بی نا دی ،رگ قلاخا ی ندوب نورد ی ( نطاب ی ) ک ه رلوف رادفرط نآ ،تسا یزیچ شیب زا عادبا
ظفل قلاخا تسین . هژاو قلاخا ی ندوب ناوق ی ن رد هاگن ،رلوف طبر ی هب اهراجنه ی قلاخا ی رد عضو
ناوق ی ن درادن یم ببس رما نیا . اریز ؛تسناد یعیبط نوناق نارادفرط فیدر رد ار رلوف ناوتن دوش
رد رلوف اما ،دراد دیکات هعوضوم نیناوق یاوتحم رد یقلاخا لوصا تیاعر رب یعیبط نوناق بتکم .تسا هتشادن هجوت بلطم نیا هب دوخ هیرظن 3 .
تیسیوتیزوپ اب )تفلاخم هب یدنبیاپ مدع ای( تقفاوم .یقوقح یاه
شسرپ یشلاچ می نا بتاکم
زوپ ی ویت ی یتس و م ک بت نوناق بط یع ی رد ای ن رما تسا ک ه آ یا م ی ناوت می نا اهراجنه ی قلاخا ی و هبنج
قوقح ی ناوق ی ن هعوضوم هلصاف تخادنا . خساپ نارادفرط هزومآ
نوناق بط یع ی فنم ی ا .تس نیموس
یتساک هیرظن رلوف نآ تسا ک ه زا چیه کی زا لوصا رظن یه نوناق بط یع ی وا قلاخا ی ،ندوب ی نع ی
اعر ی ت ک ندر زاوم ی ن قلاخا ی ، رد عضو نوناق هعوضوم هب تسد من ی آ ی د .
2-2 . یرظن ۀ ریسفت هدنزاس
دلانور کرود ی ن 2
( 1931 - 2013 م ی) ک ی رگید زا نادنمشناد ییاکیرمآ
ثأت ی ر راذگ رد هزوح هفسلف
قوقح رد شلاچ می نا پی ناور غی موتونر ی تس ی نوناق بط یع ی و نارادفرط زوپ
ی ویت ی مس قوقح ی رد نرق
بی متس می دلا ی تسا . ای ن دنمشناد رظن یه قوقح ی دوخ ار اج ی زگ ی ن زوپ ی ویت ی مس قوقح ی فرعم ی هدرک
تسا . و ی نآ رظن یه ار
« ریسفت هدنزاس » مان ی هد تسا
(Dworkin, 1986: 52)
.
یم یفرعم نینچ ار نوناق ،هدنزاس ریسفت هیرظن حیضوت ماگنه هب وا هک دنک
زا تسا ترابع
هداد زا هک یریسفت نیرتهب هب یقوقح یاه
مه یم طوبرم هداد ؛تفایرد ناوت
لامعا لثم ییاه
نوناق ییاضق تامیمصت ،راذگ
)هاگداد ماکحا(
...و یقوقح یساسا نوتم ،
( Ibid: 225-228 & 245-
)258
. ژاودیلک ۀ یرظن یلصا ۀ
ژاو نیکرود
« ۀ
integrity
» حیضوت رد وا .تسا لماکت و یتسرد یانعم هب
یم هژاو نیا نوناق :دیوگ
هب ۀباثم یم راکنا ار بلطم نیا ،لماک و تسرد یرما هرازگ هک دنک
یاه
یم رهاظ تروص ود هب طقف یقوقح شرازگ ای :دنوش
هتشذگ نامز هب طوبرم یعقاو یاه ای و دنا
همانرب لمع هدنیآ یاه .یقوقح ییارگ
هک دراد دیکات رما نیا رب هک تسا ینوناق لماک و حیحص نوناق
یرواد یقوقح تابلاطم هدنیآ و هتشذگ هب رظان رصانع تابلاطم نیا ،نیاربانب و دنتسه یریسفت یاه
2. Ronald Dowrkin
یم بیکرت ار یم ریسفت حضاو یسایس هدیدپ کی دننامه ار لاح ینوناق لمع اهنآ .دننک
دننک
( Ibid:
)225
د لیلد نیا هب . یتسیویتیزوپ درکیور فلاخرب ،وا یریسفت هیرظن رد خیرات تسا دقتعم نیکرو
نوناق هب دراد مهم یهاگیاج ،
( Ibid: 227
.)
نیکرود نوناق ار یرایعم لماک یارب یبایزرا یتسرد لامعا یفرعم هدرک تسا
( Ibid: 94
.)
اما
دارم وا زا ،نوناق ینوناق دوب هک قلاخا ار هدیدان هتفرگن دشاب . هب ریبعت ،رگید زا رظن ،نیکرود نوناق
هعوضوم یتقو نوناق تسا هک دض قلاخا دشابن شزرا هراومه وا لیلد نیا هب . رد ار یقلاخا یاه
نوناق مهف هب
ۀباثم ریسفت
هدنزاس
رثوم
یم
تسناد
( Ibid:228-258
؛)
اریز
وا
دقتعم
دوب
نودب
رد
شزرا نتفرگرظن یمن یقلاخا یاه
تشاد نوناق زا هدنزاس ریسفت ناوت
( Dworkin, 1983: 247, 262 &
Bix, 2002: 84
.)
نیکرود هراومه رد ربارب تیزوپ ی تسیو یاه رصاعم ،دوخ لثم ،تراه یم داتسیا . تسیویتیزوپ یاه
رصاعم ،نیکرود زا نسلک ات ،تراه هب هیرظن یاه ییانعم نوناق دقتعم دندوب . نیا هتسد زا هیرظن اه
شلات یم دندرک هنیمز اه و یاهداینب عضو نوناق ار هب ناونع یاهرایعم یتسرد
نوناق فرص اب ، زا رظن
قلاخا یفرعم دننک . هب نخس ،رگید هیرظن یاه ییانعم نوناق یارب نوناق هعوضوم تیهام ضرف
هدرک و نآ تیهام ار داینب عضو نوناق یم دنتسناد
(Viola, 2016: 78)
. هیرظن ساسارب ،ییانعم یاه
زا و ،یریسفت یاهدرکیور رد اما .دراد یصخشم تیهام نوچ ،تسا تباث یرما هعوضوم نوناق تسا یقوقح یرما نآ هکلب ،تسین صخشم نوناق تیهام ،نیکرود هدنزاس ریسفت درکیور هلمج هدیدپ ریسفت هب هتسباو شزرا اب هراومه هک فارطا یاه
هارمه زین یقلاخا یاه زا لیلد نیا هب .تسا
تسا هارمه تلادع و فاصنا یقلاخا لصا اب نوناق ،نیکرود هاگن
( Dworkin, 1986: 250
.)
لباقمرد یرظن ه یاه ییانعم
( کیتنامس
،نوناق )
هیرظن یاه یریسفت نوناق رارق نراد .د نیا هتسد زا
هیرظن اه دندقتعم یارب یسررب کی هدیدپ یعامتجا لثم
،نوناق دیاب درکیور یلمع شاد .ت نیا
درکیور یلمع مزلا تسا ود راک ماجنا دهد : 1 . یلوصا ار هیجوت دنک هک ناربراک نوناق
( نوناق ناراذگ و
نایضاق
ا)
ز اهنآ یوریپ یم دننک
؛ 2 . رب یورین مازلا روآ نیا لوصا لیلد عناق هدننک دروایب
( Viola, 2016:
)78
. باتک یدج نتفرگ قح
3 اه ،نیکرود هتشون راکهاش
گنهرف یفسلف - یقوقح رصاعم رد نرق
متسیب تسا . وا رد نیا باتک هلحرم یدیدج ار رد نامتفگ هفسلف قوقح اب هاگن یلیلحت هدوشگ و اب
تدش و هب ینشور هب هاگدید یتسیویتیزوپ تراه
هتخات تسا . اب هکنآ نیکرود فلاخم تخسرس
مسیویتیزوپ یقوقح
،دوب وا هاگچیه مان « نوناق بط یع ی » ار رب ور ی راثآ دوخ هتشاذگن تسا . کرود ی ن
هب زج رد ی ک نارنخس ی هراومه زا صوت ی ف رظن یه شا هب ناونع « نوناق بط یع ی » هرپ یز م ی رک د
( Bix,
2002: 83
.)
نیااب ،همه وا می نا نوناق و شزرا یاه قلاخا ی هلصاف نی هتخادن تسا .
3 . Seriously Taking Rights
علاطم ۀ یداقتنا
یم رظن هب :دراد دوجو نیکرود هیرظن رد یتساک ود دسر
1.
.نوناق کمک هب لمع کی نتسناد یقلاخا دروم رد نیکرود رظن تیمومع ضقن
دنچره نیکرود هیرظن
دوخ ار هیرظن یا ۀرابرد نوناق یعیبط یمن ،دیمان اما نارگید هیرظن وا ار هیرظن یا ۀرابرد نوناق یعیبط
هتسناد
؛دنا اریز وا رابتعا نوناق هعوضوم ار هب تیاعر شزرا یاه یقلاخا هتسباو یم تسناد . هب نیا
لیلد نیکرود نوناق ار یرایعم لماک یارب یبایزرا یتسرد لامعا یفرعم هدرک تسا
( Dworkin, 1986:
)94
نیارب .
کلام ناونع هب نوناق دیاب اجنآ رد ،دشاب لماک و تسرد دهاوخب یلمع اجره ،ساسا
لمع نآ یتسرد .دشاب هتشاد دوجو
نیا نخس نیکرود رد دروم نآ هتسد زا یاهراک رشب هک ۀرابرد اهنآ نوناق هعوضوم دوجو ،درادن
نخس حیحص ی تسین . یارب
،هنومن یارب ینارقیاق هک یب هجوت هب صخش قیرغ نودب تاجن وا هب هار
دوخ همادا یم ،دهد ینوناق دوجو رادن .د اما هب ،نیقی یب یهجوت نارقیاق هب صخش قیرغ یراک
تسردان ؛تسا رد یلاح هک چیه نوناق هعوضوم یا لمع نارقیاق ار رد نآ طیارش موکحم هدرکن
تسا . ،نیاربانب یمن ناوت تفگ نوناق هعوضوم یرایعم لماک یارب یبایزرا یتسرد لامعا تسا .
هنومن یاه یرگید زین دوجو دنراد هک هب ظاحل یقلاخا ا ، مع ا یل ،دنتسردان
اما چیه نوناق
هعوضوم یا اهنآ ار موکحم هدرکن تسا . یکی رگید زا نآ هنومن اه غورد نتفگ تسا . ییوگغورد
دنچره یراک ،تساوران اما
ینوناق هک نآ ار موکحم هدرک ،دشاب نونکات رد ماظن یاه یقوقح عضو
هدشن سا یمن نوناق دوجو ،نیاربانب .ت نیکرود هکنانچنآ ،دناوت
کلام ،دراوم همه رد ،تسا هتفگ
.دشاب لمع یتسرد 2 .
نآ هنلاداع یارجا و نوناق مهف رد تیبسن و نوناق کی ریسفت رد عونت زاوج
نامه ار نوناق نیکرود .
هرازگ نوناق هک ییاه یمن ،تسا هدرک عضو راذگ
رصانع هعومجم زا یریسفت ار نآ هکلب ؛تسناد
یم هرازگ اهنآ زا یکی هک تسناد دوب هعوضوم یاه
(Dworkin, 1986: 225-228; 245-258)
. رظن هب
یم هیرظن همه هب هک یلاکشا ،دسر دراو نیکرود هدنزاس ریسفت هیرظن هلمج زا ،نوناق یریسفت یاه
تشادرب نامه هک اهریسفت هک تسا نآ ،دشاب .دنتسه عونتم و ،تباثان یروما ،دنتسه یصخش یاه
تسه یبسن یروما اهنآ ،نینچمه مهریغ هک ینارسفم دادعت هب .دن
یم ،دنتسه یار .تشاد ریسفت ناوت
نیارب ار دارفا فیلاکت و قوقح نآ ساسا رب ناوتب هک تسین ینشور رما کی نوناق رگید ،ساسا
هب کی رد هک تسا یلاح رد نیا .داد صیخشت تلادع تیاعر اب و ضیعبت زا رودب و ناسکی روط
،تباث دیاب نیناوق ،یقوقح ماظن
یب ببس نوگانوگ ریسافت .دنشاب یمئاد و قلطم نوناق مهف رد یمظن
یم نآ ضیعبت زا رودب و هنلاداع یارجا رد ،هجیتن رد و .دنوش
3 . راتفگ ود :م شیدنا ۀ یتسیموتون نوناق
یعیبط رد نیرخآ ایحا ۀلحرم ی
نآ رد ددجتاسپ ۀرود
رظن یۀ دج ید موتون ی تس ی نوناق بط ی ع ی یشناوخ ون زا دنا ی هش نوناق بط یع ی آ ک ئو ی سان تسا . مرج ی ن
رگ ی
4 زس
( 1929 - 2018
ای )م
ن شناوخ ار رد نی هم مود نرق بی متس می دلا ی حرطم ک ر .د ناج فی نی
5 س
( :تدلاو 1940
)
نآ ار دنارورپ . فزوج لیوب 6
( :تدلاو 1942
)
یبلاطم ار رب نآ دوزفا و تربار جرج
7
( :تدلاو 1955
)
زا نآ یرادفرط هدرک
و نآ ار جاور هداد تسا . نیا تشادرب هیرظن یا یراجنه ۀرابرد
لاعفا ناسنا رد تحاس لقع یلمع تسا . شناوخ دیدج زا شیدنا ۀ نوناق یعیبط آ ک سانیئو ینتبم رب
دنچ لصا تسا ک ه مهم رت نی اهنآ ترابع دنا زا :
فلا ) خ ی اهر ی صا ی ل ددعتم ک ه تسرد ی و تسردان ی لامعا رشب ار عت یی ن م ی ک ،دنن هی چ هنوگ فلاتخا ی
رد هبترم دنرادن .ا ی ن رما هب انعم ی نآ تسا هک ای ن خ ی اهر هب خ یر ی رترب لباق عاجرا نی دنتس ؛
ب ) ای ن خ ی اهر ی صا ی ل اب ی دک ی رگ طابترا ی ادن هتش و اربانب ی ،ن اقم ی هس ریذپ دنتسین
؛
ج ) ای ن خ ی اهر طبر ی هب مولع تسه ی سانش ی ی ا ناسنا سانش ی فسلف ی دنرادن . هب بی نا دی ،رگ جاتنتسا
،شزرا ی نع ی خ ی
،ر زا عقاو ی ت رما ی غی نکممر تسا . هب ای ن لد ی ل خ ی اهر ی صا ی ل زا هی چ رما ی
جاتنتسا من ی
؛دنوش هکلب مه ۀ اهنآ دب یه ی دنا .
هزورما ناج فی نی س امن ی هدن نارادفرط شناوخ
دج ید موتون ی تس ی نوناق بط یع ی رد نیرخآ ۀلحرم
ایحا ی نآ رد ددجتاسپ ۀرود تسا
. وا مهم رت نی یارآ دوخ ار ۀرابرد نوناق یعیبط رد باتک نوناق
یعیبط و قوقح یعیبط
( تساریو لوا 1980 و ، تساری مود 2011
نایب)
هدرک و سپس رد رگید راثآ دوخ نآ
ار هب لامک هدناسر تسا . هب نیا لیلد یارآ وا رد رغ ب رد ثحابم هفسلف قوقح و قلاخا ۀفسلف زا
مها ی ت ناوارف رادروخرب هدوب
و دروم دانتسا سب ی را ی زا لها نف رارق م ی گی در . رد اجنیا هیرظن وا رد
ثحب نوناق یعیبط هب روط رصتخم لحت ی ل و سررب ی یم دوش .
یرظن ۀ سینیف ۀرابرد نوناق یعیبط
فی نی س رد ماقم بت یی ن رظن ی ۀ یتسیموتون دوخ
نوناق بط یع ی ار هب پی ور ی زا ساموت ئوکآ ی سان اوتحم ی
مکح لقع لمع ی م ی دناد . زا هاگن ،وا لمع کح ی هنام یراک تسا هک یارب هب تسد ندروآ تسد مک
ی ک ی زا خ ی اهر ی صا ی ل ماجنا
؛دوش یقرف یمن دنک هک ای ن راک هب مادک هزوح طوبرم دشاب :
،قوقح
،قلاخا س ی تسا ای اهنیاریغ . خ ی اهر ی صا ی ،ل هب داقتعا فی نی ،س تفه دندروم . کیره زا نیا اهریخ
دوصقم یلصا رگشنک دنمدرخ رد ماجنا یاهراک هنادنمدرخ شیوخ
تسا . ناسنا اه هب روط یعیبط
رد گدنز ی دوخ هب لابند تسد یبا ی هب ای ن خ ی اهر ی صا ی ل دنتسه . هب داقتعا فی نی ،س ای ن خ ی اهر گمه ی
4.Germain Grisez 5. John Finnis 6. Joseph Boyle 7.Robert George
هولج اه ی فلتخم تداعس رشب هدوب
(Finnis, 1980: 85)
و هبنج اه ی نوگانوگ صخش ی ت وا ار لیکشت
یم دنهد
(Finnis, 1983: 125)
.
یاهریخ لیصا یرشب
قبط رخآ ی ن ارآ ی فی نی س رد شناوخ دج ید یتسیموتون وا
زا هزومآ نوناق بط یع ی ، خ ی اهر ی صا ی ل
ترابع دنا زا : ح ی تا دام ی ،
،شناد تراهم رد راک و رفت ی ،ح تسود ی
، ،جاودزا نلاقع ی ت لمع ی و
دی ن راد ی
(Finnis, 1996: 4)
.
1.
تایح یدام
ح ی تا یدام رد هاگن فی نی س هب یانعم یتملاس یمسج و نامارد ندوب زا هنوگره جنر ینامسج یا
یناور تسا
(Finnis, 1980: 86-87)
. فی نی س م ی وگ ی د : « ره ناسنا دوجوم ی
،لقاع ساسح و مسج ی
هدنز تسا »
(Finnis, Boyle & Grisez, 1987a: 305)
. ،نیاربانب تایح ناسنا رد هاگن ،وا هس هبنج دراد :
1 بنج . ۀ نلاقع ی : روما ی لثم دنا ی ش ی ،ند نخس ،نتفگ عارتخا ،ندرک باختنا ،دازآ جاتنتسا و ...
زا
راثآ ای ن هبنج ناسنا تسا .
2 بنج . ۀ ساسح ندوب : می ل هب جاودزا یا تکرح زا ناکم ی هب ناکم دی رگ طوبرم هب ای ن هبنج زا
هبنج اه ی ناسنا تسا .
3 بنج . ۀ گی ها ی : رثا ای ن هبنج رد ناسنا یروما لثم دشر نامسج ی هدوب و گربرد ی هدنر لماکت ،اضعا
غت یی ر قی هفا و رهاظ ندب تسا .
لوا ی ن هبنج زا هبنج یاه هس ،هناگ ینعی هبنج ینلاقع هب ناسنا صاصتخا دراد
. ازا ی ن ،ور ای ن هبنج
زا ود هبنج دی رگ مهم رت تسا . ناسنا و ح ی ناو رد هبنج مود رش ی دنک
(Grisez, 1970: 345)
. هبنج موس
نوزفا رب هکنآ رد ناسنا
،تسا رد ح ی ناو و گی ها نی ز دوجو دراد
( Finnis, Grisez and Boyle, 1987a:
306-307
.)
مه ۀ هبنج اه ی ح ی تا دام ی ،رشب هب قع ی د ۀ فی نی ،س تح ی بنج ۀ گی ها ی ندب شزرا تاذ ی دنراد .
اربانب ی ،ن ح ی تا دام ی لداعم صخش ندوب تسا و ات تقو ی گرم نی هدما ح ی تا دام ی ، ی نع ی صخش
ندوب ناسنا قاب ی م ی دنام
(Finnis, 1995: 31)
. هب ای ن لد ی ل سک ی هک هب گرم زغم ی لاتبم هدش ،تسا
زونه ناسنا تسا و مارتحا وا ابی د ظفح دوش
(Ibid: 31-32)
.
2 . شناد
انعم ی شناد رد رظن فی نی س هب ۀباثم ی ک خ یر صا ی ل ترابع تسا زا تفرعم رظن ی
، ی نع ی تفرعم ی ک ه
هب لیلد تفرعم شندوب دروم هقلاع لعاف
؛تساسانش هن
نآ ک ه نآ تفرعم سو ی هل ا ی ارب ی سر ی ند هب
فده ی دی رگ دشاب .
3 . تراهم رد ک را و حیرفت
موس ی ن لد ی ل نبی دا ی ارب ی یخرب زا یاهراک ره ناسنا زا هاگن فی نی ،س ماجنا هنارهام ک را و رفت ی ح
تسا . ای ن رما ی ک ی زا هبنج اه ی لصا ی تداعس رشب تسا . فی نی س ک را ار هب انعم ی لمع ی م ی دناد ک ه
اب شلات مسج ی ی ا ف ک ر ی هارمه دشاب . رفت ی ،ح رد هاگن ،وا لاعف یت ی تسا ک ه اب تذل و اضر ی ت هارمه
تسا
(Finnis, 1980: 140)
. ای ن لاعف ی ت مم ک ن تسا درف ی یا عامتجا ی ،دشاب نانچمه ک ه مم ک ن
تسا ف ک ر ی یا مسج ی ، تخس یا ناسآ دشاب
(Ibid: 87)
.
4 . یتسود
انعم ی تسود ی دزن فی نی ،س لمع ک ندر یا قوش هب نآ رد تهج تداعس و فادها تسود ارب ی ک بس
اضر ی ت رطاخ تسوا
(Ibid: 88; 1983: 147 &1998: 116)
. حتسم ک م رت ی ن عون تسود ی نآ تسا ک ه
رد هداوناخ هب دوجو م ی آ ی د . ود رسمه اب ندشدراو رد
ی ک دهعت و ی ژ ( ه لسانت ی ) رش ی ک گدنز ی
ی ک د ی رگ م ی دنوش و هداوناخ ار هب دوجو م ی دنروآ
(Finnis, 1998: 243)
.
فی نی س دقتعم تسا طابترا تسود ی هب طباور می نا ناسنا اه دودحم من ی دوش . عم ی را تسود ی
م ی دناوت رد هطبار می نا ناسنا و ادخ نی ز دوجو هتشاد دشاب
(Finnis, 1983: 123-124 & 148-149)
.
و ی م ی وگ ی د : دنچره ک س ی من ی دناوت ارب ی تداعس ادخ ک را ی ماجنا
،دهد اما م ی دناوت ارب ی
اضر ی ت وا ک را ک دن
(Finnis, 1983: 148-149)
.
5 . جاودزا
لمع جاودزا زا هاگرظن فی نی ،س ی یک زا خ ی یاهر صا ی ل و نب ی یدا تسا هک یانبم یخرب زا یاهراک
هنلاقاع ناسنا عقاو یم دوش . جاودزا ترابع تسا زا دهعت هب یرادافو تبسن هب رسمه دوخ ( هن
صخش ید گ )ر رد یاتسار یادا فیظو ۀ یرسمه
(Finnis, 1997b: 107 & 1998: 145)
. نیا
یدنبیاپ هب
یانعم مازتلا رد قلعت نتشاد و ندشدحتم رد
مسج و ناور اب رسمه شیوخ وترپرد
عون هژیو یا زا
یتسود تسا هک سینیف نآ ار جاودزا یم دمان
(Finnis, 1998: 145)
. یو
دقتعم تسا قشع هب رسمه و
رد ،هجیتن دوخ ار یارب لمع یسنج رد رایتخا یو رارق نداد رد نوناک جاودزا رارق دراد
( Finnis,
1997b: 126
.)
هب لد ی ل هکنآ اهنت هار هنلاقاع لمع یسنج زا رظن فی نی س جاودزا
،تسا یو ماجنا لمع یسنج زا
هار یاه دی ،رگ لثم دوخ اضرا ی ،ی سنجمه ارگ ی ،ی
،انز طابترا یسنج اب ح ی تاناو و ...
ار غی ،یقلاخار
غی هنلاقاعر و غی بطر ی یع - ی ینع جراخ زا بط ی تع رشب - یم دناد
(Ibid: 98 & 125)
.
6 . تینلاقع یلمع
نلاقع ی ت یلمع دنا ی هش یاه طبترم اب لمع ناسنا دنتسه هک زا لقع یلمع رداص یم دنوش . ای ن
دنا ی هش اه رد تخا ی را یمدآ هدوب و طوبرم هب هلوقم ابی اهد و ابن ی تساهد . یتقو می نا یرواد ،اه
زگ ی هن یاه یباختنا و عون یارجا مصت ی م یاه ی ک درف یگنهامه ،دشاب
وا نلاقع ی ت یلمع دراد . هب
قع ی د ۀ فی نی ،س ای ن عون زا خ یر صا ی ل ود هبنج دراد :
1 بنج . ۀ ینورد یگنهامه و
یناوخمه می
نا گنا ی هز ،اه تلصخ اه و تواضق یاه ینهذ ؛
2 بنج . ۀ بی ینور یگنهامه می
نا زگ ی هن یاه یباختنا و عون ماجنا لاعفا ، هب یروط هک نآ لامعا دزن
نلاقاع ربتعم یقلت دنوش
(Finnis, 1980: 88)
.
نلاقع ی ت یلمع یریخ تسا هک اب همه اهریخرگید و
تامدقم نآ اهریخ هارمه هدوب و یگنوگچ
مادقا ره درف ار تبسن هب خرگید ی یاهر صا ی ل بت یی ن یم دنک
(Finnis, 1983: 70-74)
.
هاتوک نخس ،هکنآ دارم زا نلاقع ی ت لمع ی نآ تسا هک سم یر سر ی ند هب دی خرگ ی اهر ی صا ی ل
هنلاقاع دشاب . هب بی نا دی ،رگ فی نی س دقتعم تسا هی هاگچ فده سو ی هل ار جوت یه من ی دنک- . ناسنا
ارب ی سر ی ند هب ره ی ک زا خ ی اهر ی صا ی ل ابی د هار تسرد ار باختنا دنک . ای ن مکح لقع لمع ی تسا
هک هب قع ی هد فی نی ،س دوخ ی ک ی زا خ ی اهر ی صا ی ل تسا
(Finnis, 1983: 70-74)
.
7 . نید یراد
دارم فی نی س زا دی ن راد ی هب ۀباثم ی ک ی زا خ ی اهر ی صا ی ل ک ه مم ک ن تسا گنا ی هز ناسنا رد ماجنا خرب ی
زا ک اهرا ی هنلاقاع شا ،دشاب عون ی طابترا اب عقاو یت ی لاعتم ی ، لثم ،ادخ ادخ ی نا یا عبنم ی اروام ی
بط ی تع تسا
(Finnis, Boyle & Grisez, 1987b: 108)
. ای ن طابترا مه ۀ لاعف ی ت اه ی هناتسرپادخ یا
عون هناتسود و یا تح ی رگد ناتسود ۀ ،رشب لثم لاعف ی ت اه ی نارادفرط حم
ی ط ز ی تس یارب گولج یر ی زا
فلاتا عاونا نوگانوگ ح ی تاناو یا هنوگ یاه گی یها ار مربرد ی گی در
( Finnis, Boyle and Grisez, 1987a:
279-280
.) یگژیو یاه رتشم ک یاهریخ لیصا
هب دیقع ۀ فی نی ،س خ ی اهر ی صا ی ل تفه هناگ جنپ وی گژ ی کرتشم دنراد :
1.
تهادب : رتزراب ی ن وی گژ ی خ ی اهر ی صا ی ل نآ تسا هک مه ۀ اهنآ هب ی ک هزادنا دب یه ی دنتسه
(Finnis, 1980: 64-69, 81 & 85)
. تهادب رد رظن فی نی س هب انعم ی ناهرب ریذپان ی تسا ؛
2 . تاذ ی ندوب : وی گژ ی مود خ ی یاهر صا ی ل نآ تسا هک مه ۀ اهنآ تاذ ی دنتسه
( Finnis, Grisez and
Boyle, 1987a: 278; Finnis, 1998:103
.)
دارم فی نی س زا تاذ ی ندوب خ یر صا ی ل نآ تسا هک بولطم ی ت
ای ن خ یر هب ببس رما دی رگ ی نی
،تس هکلب هب ببس دوخ خ یر تسا . هب بی نا دی ،رگ ای ن خ ی اهر بولطم
تاذلاب دنتسه . هژاو « تاذ ی » رد ای ن دربراک لباقم ةژاو « یریغ
»
آ(
ل
تسا )ی
. خرگید ی اهر سو ی هل ا ی
ارب ی سر ی ند هب خ ی اهر ی صا ی ل دنا ب . ،نیاربان خ ی اهر ی دی رگ بولطم تاذلاب نی دنتس
؛
3 . مدع طابترا : خ ی اهر ی صا ی ل رد هاگرظن فی نی ،س هی چ طابترا ی اب ی دک ی رگ دنرادن . هب بی نا دی ،رگ ای ن
خ ی اهر رد هی چ رما ی کرتشم نی دنتس ؛ اربانب ی ،ن من ی ناوت اهنآ ار هب ی دک ی رگ ی ا هب رما ی کرتشم عاجرا
داد
(Finnis, 1980: 92; 1983: 89; Finnis, Grisez & Boyle, 1987b: 137)
. ای ن خ ی اهر الاماک زا مه
بی هناگ دنا
(Finnis, 1997a: 224)
. ،نیاربانب ندادرارق ان
« م خ یر » ارب ی ای ن روما صا ی ل هب تروص
کارتشا ظفل ی تسا . ارب ی ن
،ساسا ا ی ن خ ی اهر چیه یتبسن اب رگیدکی دنرادن
(Finnis, 1998: 43)
.
4 . مها ی ت ی ناسک : هب رظن فی نی ،س همه خ ی اهر ی صا ی ل هب ی ک هزادنا مهم دنتسه
( Finnis, 1980:
)92
؛ ز ی ار اهنآ هب ی ک هزادنا رد دشر و لماکت ناسنا شقن دنراد . ازا ی ن ر ،و من ی ناوت چیه کی زا اهنآ ار
رب دی رگ ی جرت ی ح داد
(Finnis, Boyle & Grisez, 1987b: 137)
.
5 . مدع فقوت اهنآ رب تسه اه : هب رواب فی نی ،س چیه کی زا ای ن خ ی اهر ی صا ی ل ار هک گمه ی
اهراجنه ی نبی دا ی ن
،دنتسه من ی ناوت زا عقاو ی ت اه هب تسد دروآ . سینیف ای ن قع ی هد ار تح ی هب وطسرا و
ئوکآ ی سان نی ز تبسن م ی دهد
(Finnis, 1980: 47 & 1981: 274-275)
. و ی نینچ اعدا م ی دنک هک نوچ
ئوکآ ی سان هتفگ تسا هک لوصا لوا یه نوناق بط یع ی ، لثم ای ن لصا هک « خ یر ار ابی د ماجنا داد و زا رش
ابی د بانتجا درک » ، لوصا ی دب یه ی و اهرب ن ،دنریذپان م ی ناوت نچ ی ن تنی هج تفرگ هک ئوکآ ی سان داقتعا
هتشاد تسا : ماکحا لقع لمع ی زا ماکحا لقع رظن ی یا عقاو ی ت اه جاتنتسا من ی دنوش (
Finnis, 1980:
33-34
.) فی نی س رد ای ن هلئسم هب لیلد پی ور ی زا هی مو رد باتک هلاسر ا ی رد باب بط ی تع رشب
( Hume,
1967: 469; Book III, Part I, Section1
لد)
ی ل ای ن رما ار نچ ی ن بی نا م ی دنک هک هی چ هطبار ا ی می نا
شزرا ،اه ابی اهد و اهراجنه زا ی ،وسک و عقاو ی ت و تسه اه زا وس ی د ی رگ نی تس
( Finnis, 1980: 33-
47, 66; 1998: 87, 89-90
.)
هب دیقع ۀ ،سینیف خ ی اهر ی صا ی ل روما ی دب یه ی دنا هک هی چ للادتسا ی اهنآ
ار منرب ی دبات و زا هی چ رما دی رگ ی هب مان عقاو ی
،ت لثم بط ی تع رشب یا تاذ خ یر و رش وی ا هدارا
،ادخ
شان ی من ی دنوش . دنمشزرا ندوب ای ن روما هی چ طبر ی هب عقاو ی ت درادن
(Finnis, 1980: 33-34, 49)
.
علاطم ۀ یداقتنا یارآ سینیف ۀرابرد یاهریخ لیصا
اب هکنآ هزورما یرظن ۀ سینیف نیرترادفرطرپ یرظن
ۀ نوناق یعیبط
،تسا اما یتساک یاه ینوگانوگ رد
نآ
دوجو دراد . رد اجنیا هب مهم رت نی اهنآ هراشا یم دوش :
1 چیه . کی زا خ ی اهر ی صا ی ل رد رظن یۀ فی نی س دب یه ی نی دنتس . سینیف نیرتزراب یگژیو یاهریخ
لیصا ار رد یرظن ۀ دوخ تهادب اهنآ یم دناد . وا یم دیوگ همه نآ اهریخ هب کی هزادنا یهیدب دنتسه
(Ibid: 64-9 & 81, 85)
ب . تهاد رد رظن سینیف هب یانعم ناهرب یریذپان تسا یانعم هک یلاح رد ،
یب یانعم هب تهادب لیلد زا یزاین
)ناهرب(
ناهرب هن ،تسا یب ینعی ،یهیدب رما .یریذپان
،لیلد زا زاین
رازگ دننام ای :دراد تروص ود ۀ
« 2 + 2
= 4 ناهرب » ناهرب ،تیلع لصا تابثا لثم ای و تسا ریذپ ریذپان
تسا
؛ للادتسا زا هدافتسا اریز ،نیاربانب .تسا تیلع لصا زا هدافتسا یانعم هب زیچ کی تابثا یارب
ارغص همدقم ود نآ رد هک للادتسا ینعی ،لصا نیا دوخ زا تیلع لصا یتسرد تابثا یارب ناوتیمن هب ای ،ضقانتم رما ود عافترا و عامتجا مدع لصا .درک هدافتسا ،دنتسه هجیتن داجیا تلع اربک و
نت مدع لصا یترابع ناهرب زین ضقا
.تسا ریذپان
،هکنآ لصاح فلاخرب
رظن ،سینیف تهادب هب انعم ی مدع لباق ی ت دنمناهرب ی نی تس . ی ک هرازگ
دب یه ی اب هکنآ نکمم تسا لباق ی ت دنمناهرب ی نی ز هتشاد ،دشاب اهنت هب ا ی ن لد ی ل هک رد تابثا تسرد ی
نآ نی زا ی هب رکف و للادتسا ،تسین نآ هرازگ دب یه ی هدرمش م ی وش د
( حابصم یدزی
، 1367 : 210
.)
دنچره قطنم رظن رد ،ناناد
رد دادعت هرازگ اه ی دب یه ی فلاتخا دوجو ،دراد اما ردق ملسم و هجو
کرتشم می نا یارآ اهنآ ای ن تسا هک تسد عون ود مک هرازگ
یم یهیدب دنناوت
یب(
)للادتسا زا زاین
:دنشاب
1 هرازگ . یاه نادجو ی
؛ 2 هرازگ . یاه دب یه ی لوا ی هکنآ لیلد هب .ه رس
تهادب اهنآ هب ظاحل یلقع لباق
عافد ،تسا هرازگ عون ود نیا م
ی دنناوت لوصا یق ین ی تا دنشاب
( نامه
.)
رازگ ۀ یلوا یهیدب ،
هرازگ نایم تبسن هب قیدصت یارب نآ لومحم و عوضوم روصت هک تسا یا
لک« هرازگ ،هنومن یارب .دشاب یفاک لومحم و عوضوم گرزب
رت هرازگ کی ».تسا شدوخ ءزج زا
یانعم ،دوش لیلحت لک یانعم یتقو .تسا یلوا یهیدب گرزب
رت هدیمهف نآ زا زین ندوب دوخ ءزج زا
یم فب هکنآ یارب ،نیاربانب .دوش دوخ یازجا زا کیره زا لک ره میمه
گرزب رت لیلد هب زاین ،تسا
یانعم ،لک یانعم مهف اب .تسین گرزب
رت یم هدیمهف زین ءزج زا ندوب .دوش
رازگ ۀ زیچ ود نیب تبسن هب قیدصت زین ینادجو
)لومحم و عوضوم(
یروضح ملع اب هک تسا
)ریذپاناطخ(
یم هدیمهف نیارب .دوش
هرازگ ،ساسا دجو یاه
هرازگ ،تاینادجو یترابع هب ای ،ینا یاه
یم یتقو ،هنومن یارب .دنریذپاناطخ و یصخش یم نم« مییوگ
ربخ یصخش یسرت دوجو زا ،»مسرت
یم هدرک کرد ار نآ یروضح ملع اب هک میهد هب اسانش لعاف ملع هک یروضح ملع یتسرد رد .میا
.درادن هار ییاطخ چیه ،نآ موهفم هب هن ،تسا مولعم دوجو
هرازگ لیلد نیا هب ینادجو یاه
)تاینادجو(
ریذپاناطخ زین .دنرادن للادتسا هب یزاین و هدوب
رب ساسا رظن یه تفرعم هناسانش ،لااب چیه کی زا خ ی اهر ی صا لی شیپ هتفگ دب یه ی نی
؛دنتس ز ی ار
چیه کی زا اهنآ عوضوم هرازگ اه ی نادجو ی یا دب یه ی لوا ی رارق من ی گی دنر . ارب ی ،هنومن چیه مادک زا
هرازگ اه ی « ح ی تا دام ی خ یر تسا
» ،
« شناد خ ی ر تسا » ،
« تراهم رد راک و رفت ی ح خ یر تسا
» ،
« تسود ی خ یر تسا
» ،
« جاودزا خ یر تسا
» ، « نلاقع ی ت لمع ی خ یر تسا » و
« دی ن خ یر تسا » هرازگ
دب یه ی لوا ی یا نادجو ی نی دنتس . لد ی ل ای ن رما نآ تسا هک اب روصت ،عوضوم ی نع ی اب روصت خ ی اهر ی
صا ی ل رد ره ی ک زا هرازگ اه ی لااب و اب روصت لومحم
،اهنآ ی نع ی اب روصت خ ی ،ر تبسن یاه می نا
عوضوم و لومحم نیا هرازگ اه رد نهذ دصت ی ق یمن دنوش .
نچمه ی ،ن چیه کی زا ای ن هرازگ اه نادجو ی نی
؛دنتس ز ی ار هرازگ اه ی نادجو ی هرازگ اه یی صخش ی
هدوب هک عوضوم اهنآ یرما یئزج تسا . نیا هرازگ اه ساکعنا قتسم ی م و ب ی هطساو ملع روضح ی
دندارفا . نیا رد لاح ی تسا هک همه هرازگ اه ی لااب هرازگ اه یی لک ی هدوب و عوضوم اهنآ ی ک ی زا
وانع ی ن تفه ناگ ۀ لک ی تسا .
2 . چیه کی زا خ ی اهر ی صا ی ل رد رظن یۀ فی نی س خ یر تاذ ی نی دنتس . وی گژ ی مود خ ی یاهر صا ی ل رد
هیرظن سینیف نآ تسا هک همه اهنآ تاذ ی دنتسه
( Finnis, Grisez & Boyle, 1987a: 278; Finnis, 1998: