Downloaded from ismj.bpums.ac.ir at 7:28 +0430 on Monday July 2nd 2018 [ DOI: 10.18869/acadpub.ismj.20.1.77 ]

(1)

ناریا ،رهشوب ،رهشوب یکشزپ مولع هاگشناد ،ییامام و یراتسرپ هدکشناد ،رهشوب*

هسیاقم تیحلاص

ینیلاب و

تیاضر یلغش

ناراتسرپ لغاش

رد ود

ناتسرامیب یهاگشناد

و یهاگشنادریغ رهش

رهشوب رد

لاس 4931

لوسرلادبع يسابع

،

1

دوعسم ينيرحب

*1

، اضردمحم نادزي

هاوخ

1

درف

، نارماک ييازريم

2

هورگ1

،یراتسرپ هدكشناد یراتسرپ و

،ييامام هاگشناد مولع يكشزپ

،رهشوب

،رهشوب ناريا

يعامتجا يكشزپ هورگ2

، هدكشناد

،يكشزپ هاگشناد مولع يكشزپ

،رهشوب

،رهشوب ناريا

( تفايرد :هلاقم 19 / 11 / 89 - شريذپ :هلاقم 17 / 9 / 89 )

هديكچ

هنيمز :

ناراتسرپ گرزب نيرت نکر ماظن يتشادهب ينامرد رد ناهج يم دنشاب و تياضر يلغش و تيحلاص ينيلاب

،اهنآ يياراک و تيقفوم

نامزاس ار تحت ت أ ريث رارق يم دهد . نيا هعلاطم اب فده نييعت و هسياقم تيحلاص ينيلاب و تياضر يلغش ناراتسرپ لغاش رد د و ناتسراميب

يهاگشناد و

ريغ يهاگشناد رهش رهشوب رد لاس 1989 ماجنا .دش

داوم و شور :اه رد نيا هعلاطم يعطقم دادعت 297 راتسرپ لغاش رد ود ناتسراميب رهش رهشوب هب شور یرامشرس باختنا

و دروم هعلاطم

رارق .دنتفرگ رازبا عمج یروآ هداد اه لماش مانشسرپ ة اور و یاياپ تياضر يلغش و سايقم شجنس تيحلاص ينيلاب یراتسرپ ب رن .دوب هداد اه

اب مرن رازفا شياريوspss

21

، رامآ

،يفيصوت نومزآ

،لقتسمt زيلانآ سنايراو و بيرض يگتسبمه نوسريپ رد حطس ينعم یراد 59 / 5 هيزجت

و ليلحت .دش

هتفاي اه : هتفاي اه ناشن داد تياضر يلغش ناراتسرپ ناتسراميب يهاگشناد اب

نيگنايم 99 /

±28 81 / 121 و ناراتسرپ ناتسراميب ريغ يهاگشناد

اب نيگنايم 21 /

±29 91 / 129 توافت ينعم یراد .دنرادن نينچمه هرمن يلک تيحلاص ينيلاب ناراتسرپ ناتسراميب يهاگشناد 58

/

±19 19 / 12 و

ناراتسرپ ناتسراميب ريغ يهاگشناد 19

/

±17 79 / 17 هدوب تسا هک توافت ينعم یراد .دنتشاد نيب نازيم تيحلاص ينيلاب و تياضر غش يل

ناراتسرپ رد ره ود ناتسراميب هطبار ينعم راد و ميقتسم دوجو .تشاد

هجيتن یريگ : ره دنچ تيحلاص ينيلاب و تياضر يلغش رثکا ناراتسرپ ره ود ناتسراميب رد حطس بولطم يبايزرا دش اما ه ر ود رايعم رد

ناراتسرپ ناتسراميب ريغ

،يهاگشناد زا

حطس یرتلااب رادروخرب .دوب یرورض تسا ناريدم یراتسرپ ناتسراميب یاه يهاگشناد يبايزرا

و

ءاقترا تيحلاص ينيلاب و تياضر يلغش ناراتسرپ ار دروم هجوت صاخ رارق .دنهد

ناگژاو یديلک :

،ناتسراميب

،راتسرپ تياضر

،يلغش تيحلاص ينيلاب

Downloaded from ismj.bpums.ac.ir at 7:28 +0430 on Monday July 2nd 2018 [ DOI: 10.18869/acadpub.ismj.20.1.77 ]

(2)

همدقم

شخب تشادهب و

،نامرد زا مهم نیرت هزوح یاه هعسوت

رادیاپ رد عماوج یرشب تسا هک هفیظو ریطخ ظفح و

هداعا یتملاس رد هعماج یناسنا ار هب هدهع دراد ( 1 .) رد

نیا

،نایم ناراتسرپ اب

شیب زا هدراهچ نویلیم رفن ع وض

رد یاهروشک فلتخم

ایند هب ناونع گرزب نیرت و

مهم نیرت ماظن هئارا هدنهد تبقارم بوسحم یم

دنوش

( 2 .) رد ناریا زین شیب زا 181 رازه راتسرپ هب تبقارم زا

نارامیب رد حوطس فلتخم لوغشم یم دنشاب ( 3 .) اب

هجوت هب تیمها عوضوم ظفح و ءاقترا تملاس ناسنا

،اه

نیا هورگ زا هئارا ناگدنهد تامدخ

،یتبقارم هراومه اب

شلاچ و هغدغد ود هیوس نیمضت تیفیک تبقارم ه ا زا

بناج نیلوئسم هب ناونع ناراذگتسایس هصرع

لاس تم و

مدرم هب ناونع تفایرد ناگدننک تمدخ هجاوم هدوب دنا

( 4 و 5 .)

هب نیمه

،لیلد تیفیک تامدخ یراتسرپ هراومه

زا س یو

نیلوئسم یبایزرا یم ددرگ ات نانیمطا لصاح دوش ک ه نانآ

تیفرظ مزلا یارب هئارا تبقارم یاه دمآراک و هتسیاش ار

.دنراد رد نیمه

،اتسار یبایزرا موادم م ؤ هفل یاه م ؤ رث ب ر

تیفیک تبقارم اه زا یوس یاهداهن نیب یللملا سرپ یرات

دروم ت أ دیک رارق هتفرگ تسا هک رد نیا نایم یلماوع

نوچمه تیحلاص ینیلاب

و تیاضر یلغش ناراتسرپ زا

تیمها هژیو یا دنرادروخرب (

6 .)

تیحلاص ار

هرهب یدنم زا تراهم اه و ییاناوت یاه دروم

زاین رد هطیح یاه

،یتخانش یناور یتکرح و یفطاع هج ت

درکلمع نمیا و قباطم اب اهدرادناتسا رد

طیحم یاه یعقاو

فیرعت هدرک دنا ( 8 .) تیحلاص رد

طابترا اب هنیمز ییاه

نوچمه

،شناد تراهم اه و ییاناوت اه فیرعت یم دوش هک

ره کی زا نیا ءازجا زا شور یاه یتوافتم بسک یم .دنوش

ًلاومعم شناد زا قیرط شزومآ یاه شیپ زا تمدخ و

نمض تمدخ ارف هتفرگ یم .دوش تراهم اه زین

ًلاومعم زا قیرط

شزومآ یاه یلمع و ییاناوت اه هب رورم نامز و اب

شیازفا براجت ینیلاب درف بسک یم دنوش ( 7 ) زا تیاضر

یلغش زین راعت ی ف یتوافتم هئارا هدش .تسا یخرب ر تیاض

یلغش ار ساسحا کی دنمراک ینبم رب تیاضر ای مدع

تیاضر رد هنیمز لغش دوخ یم دنناد ( 9 )

، رد یلاح هک

یخرب نیققحم نآ ار هب ناونع شنکاو یفطاع کی درف

تبسن هب لغش دوخ فیرعت هدرک دنا ( 11 .)

یاهدمایپ مدع

هرهب یدنم زا تیحلاص ینیلاب

و تیاضر

یلغش رد ناراتسرپ رایسب

راوگان .تسا جیاتن رب یخ

شرازگ اه رگنایب نآ تسا هک شیب زا 71 دصرد زا

یاهاطخ رجنم

هب تامدص هیوناث

هب نارامیب هب تلع

تلفغ ای مدع تیحلاص ینیلاب

لنسرپ یراتسرپ م

ی دشاب

( 11 .) نینچمه هتفای یاه یخرب شهوژپ اه ناشن یم دهد

کیدزن هب 51 دصرد تامادقا یراتسرپ ینتبم

رب هاوش د

یملع یمن دشاب ( 12 ).

مدع هرهب یدنم زا تیاضر یلغش

بسانم زین رب تیفیک

،یگدنز یگدوسرف

،یلغش ا سرتس

،یراک تیفیک و تّیمک ئارا ة تبقارم یاه

،یراتسرپ

یدنمتیاضر

،نارامیب نازیم کرت لغش و تبیغ زا ک را و

رد هجیتن نازیم تیقفوم نامزاس

ت أ ریث یم دراذگ

( 13 و 14 .)

لماوع یددعتم رب نیا م ؤ هفل اه م ؤ دنرث هک زا هلمج

مهم نیرت اهنآ وج

،ینامزاس طیحم

،یدرکلمع

شزومآ یاه نمض تمدخ و تیریدم ینامزاس .تسا

نیا لماوع رد طیحم یاه یناتسرامیب یهاگشناد

و

یهاگشنادریغ توافتم

هدوب و یم دنناوت ت أ تاریث م یتوافت

رب تیحلاص ینیلاب

و تیاضر یلغش ناراتسرپ د

هتشا

.دنشاب هب نیمه لیلد یبایزرا م ؤ هفل یاه تیحلاص ب ینیلا

و تیاضر یلغش رد طیحم یاه توافتم ینیلاب یم ت دناو

تأ ریث نیا لماوع ار رتهب صخشم .دزاس

یرورم رب تاعلاطم

،نیشیپ ناشن هدنهد تیمها وضوم ع

و موزل ماجنا تاعلاطم رتشیب

رد نیا هنیمز .تسا تن جیا

(3)

هعلاطم ینیرحب و ناراکمه رد

لاس 1378 هک رد نآ

ًافرص تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ ناتسرامیب

د یهاگشنا

دروم یبایزرا رارق تفرگ ناشن هدنهد بولطمان ندوب

تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ رد

یخرب هطیح اه زا ج هلم

هطیح شزومآ و ییامنهار و

هطیح نیمضت تیفیک ب هدو

تسا ( 15 .) نینچمه جیاتن یخرب تاعلاطم ناشن

هداد

تسا هک 85 دصرد زا ناراتسرپ هزات

راک تیحلاص یاه

مزلا یارب ماجنا تیلاعف یاه ینیلاب ار دنرادن ( 16 .) نیا

هتکن هب صوصخ رد

قطانم مورحم روشک ام هک مجح

یدایز زا ناراتسرپ ار

، ناراتسرپ یحرط لیکشت یم دنهد

تیمها نادنچود یم

.دبای رد طابترا اب تیاضر یلغش زین

جیاتن یخرب تاعلاطم ناشن یم دهد کی موس زا تسرپ نارا

ناتسلگنا و

دنلتاکسا و

شیب زا کی مجنپ تسرپ نارا

اکیرمآ لیامت هب کرت نیا هفرح ار هتشاد دنا ( 18 .)

نینچمه رد یتاعلاطم هناگادج

هک رد نیچ ماجنا هدش

تسا

، جیاتن ناشن دنداد رثکا ناراتسرپ زا

تیاضر ش یلغ

یطسوتم دنرادروخرب

و 45 دصرد زا ناراتسرپ زا

راک

یلعف دوخ یضاران دنتسه ( 17 و 19 .) تاعلاطم دمجنم

( 21 ) و یگیبازریم رد

ناریا زین یکاح زا تیاضر ش یلغ

طسوتم و فیعض رد ناراتسرپ دراد

( 21 )

نیاربانب اب هجوت هب تیمها تیحلاص ینیلاب

و ر تیاض

یلغش ناراتسرپ و

بقاوع راوگان یب یهجوت هب نیا

م ؤ هفل یاه یتایح هئارا تبقارم

، اب هجوت هب یشزومآ ب ندو

یکی زا ناتسرامیب یاه

دروم هعلاطم و شقن مهم نآ رد

هئارا تامدخ ینامرد

و یتبقارم یصصخت و

قوف

یصصخت هب

ناعجارم و ت أ ریث یلامتحا نآ رب لاص تیح

ینیلاب و تیاضر یلغش ناراتسرپ و

اب هجوت هب تاضقانت

دوجوم رد جیاتن تاعلاطم ماجنا هتفرگ و دوبمک لاطم یتاع

هک تیحلاص ینیلاب

و تیاضر یلغش

ار رد

ناتسرامیب یاه

یهاگشناد و

یهاگشنادریغ دروم

سررب ی

و هسیاقم رارق هد ن د

، نیا هعلاطم اب فده نییعت و یاقم هس تیحلاص

ینیلاب و تیاضر یلغش ناراتسرپ غاش ل رد ود

ناتسرامیب یهاگشناد

و ریغ یهاگشناد رهش

رهشوب د ر

لاس 1394 ماجنا .تفرگ

داوم و شور اه

رد نیا هعلاطم یفیصوت -

،یلیلحت طیحم

شهوژپ

لماش ود ناتسرامیب یلصا

و مهم یهاگشناد و

یهاگشنادریغ رهش

رهشوب و هعماج شهوژپ لماش لک هی

یناراتسرپ دوب

هک رد نیا ود ناتسرامیب ب

ه راک ا لاغتش

.دنتشاد ناتسرامیب یهاگشناد

دروم هعلاطم اب فرظ تی

311 تخت

،یرتسب هب ناونع گرزب نیرت تسرامیب نا

ناتسا

،رهشوب مهم نیرت شقن ار رد هئارا تامدخ

ینامرد و یتبقارم یصصخت و

قوف یصصخت ب

ه

ناعجارم افیا

یم .دنک نینچمه ناتسرامیب گشنادریغ

یها

دروم هعلاطم اب تیفرظ 211 تخت هب ناونع مهم نیرت

زکرم ینامرد - یتبقارم یهاگشنادریغ ناتسا

شوب

،ره هب

نارامیب تامدخ دروم زاین ار هئارا یم .دهد

طیارش دورو هب هعلاطم ترابع دوب :زا نتشاد لقادح 6

هام هقباس لاغتشا هب راک رد ناتسرامیب هطوبرم

و اراد

ندوب کردم یسانشراک و

یسانشراک دشرا

یراتسرپ .

طیارش جورخ زا هعلاطم زین مدع لیامت هب تکراشم د

ر

علاطم .دوب ه هنومن یریگ هب شور مامت یرامش ماجنا

.دش رب نیا ساسا 313 راتسرپ هک یاراد یاهرایعم

دورو هب هعلاطم دندوب رد هعلاطم تکراشم دندرک

هک ا ز

نیا نایم 258 رفن زا نانآ همانشسرپ اه

ار لیمکت دومن ه

و تدوع .دنداد

رد نیا شهوژپ زا

ود همانشسرپ هب

ناونع رازبا

عمج یروآ هداد اه هدافتسا دش همانشسرپ : تیاضر

یلغش و سایقم شجنس تیحلاص ینیلاب

اتسرپ .نار

همانشسرپ تیاضر

یلغش لماش ود تسق یم .دشاب رد

تمسق لوا یگژیو یاه یدرف و یلغش ناراتسرپ و

د ر

(4)

تمسق یدعب نازیم تیاضر یلغش ناراتسرپ لماش

82

هیوگ رد 5 هطیح دروم یبایزرا رارق یم .دریگ جنپ یح هط

تیاضر یلغش :لماش هطیح یدونشخ زا

تیهام راک

( 17 )هیوگ

، هطیح تیاضر زا قوقح ( 9 )هیوگ

، هطیح

تیاضر زا

تاعیفرت (

9 )هیوگ

، هطیح تیاضر زا

یتسرپرس (

17 )هیوگ و هطیح تیاضر زا ناراکمه (

17

)هیوگ یم .دنشاب رد نیا همانشسرپ

، ناراتسرپ هب

هویش

دوخ افیا اب سایقم ترکیل 3 هنیزگ یا اب خساپ یاه

هاتوک

،یلب ریخ و یمن مناد هب س ؤ تلاا خساپ یم د .دنه

متسیس هرمن یراذگ نیا

،همانشسرپ دب

ی ن تروص ا تس

هک رد دروم وگ ی ه اه ی تبثم خساپ هلب ، هس

،هرمن پ خسا

خ ی ر

، رفص و خساپ من ی مناد ، ی ک هرمن ظاحل م ی وش د .

رد دروم وگ ی ه اه ی فنم ی دنور هرمن راذگ ی سوکعم

م ی دشاب . لصاح تارمن هب تسد هدمآ تیاضر یلغش

یلک درف ار ناشن یم .دهد هنماد تارمن یلک همانشسرپ

زین زا رفص ات 216 یم .دشاب ییاور و ییایاپ نیا رازبا

ًلابق اهراب دروم ت أ دیی رارق هتفرگ .تسا رد شهوژپ

ییاضر و ناراکمه صخاش

ییاور نیا همانشسرپ 85

/ 1

و ییایاپ نآ رب ساسا یافلآ خابنورک 82 / 1 شرازگ هدش

تسا ( 6 ) رد هعلاطم یندم روپ و ناراکمه زین

ییایاپ

نیا همانشسرپ رب

ساسا یافلآ خابنورک 76 / 1 شرازگ

هدش تسا ( 22 .)

هب روظنم شجنس تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ زا

رازبا

شجنس تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ هک

طسوت م اجوتر

( Meretoja )

و ناراکمه هیهت

هدش تسا

، هدافتسا دش

( 23 .) نیا همانشسرپ 83

تراهم یراتسرپ ار

رد تفه

هطیح فلتخم دروم یبایزرا رارق یم .دهد هک لماش :

هطیح شقن اه و فیاظو یرای ناسر ی ( 8 تراهم )

،

هطیح شزومآ و

یامنهار ی ( 16 تراهم )

، هطیح

تیلاعف یاه صیخشت ی ( 8 تراهم )

، هطیح تیعقوم یاه

1 Visual Analogue Scale

یتیریدم (

7 تراهم )

، هطیح تلاخادم نامرد

ی ( 11

تراهم )

، هطیح نیمضت یفیک ت ( 6 تراهم ) و هطیح

فیاظو یلغش و نامزاس ی ( 19 تراهم ) یم دنشاب .

هنومن یا زا هیوگ یاه نیا رازبا دنترابع

" :زا حلاصا

حرط یتبقارم رب ساسا یاهزاین رامیب

"

رد هطیح ی یرا

،یناسر

"

صخشم ندرک قیقد یاهزاین یشزومآ رامیب

"

رد هطیح شزومآ

" ، ییاناوت نییعت یاهزاین رامیب ب ه

روظنم تیامح یحور

و یفطاع

"اهنآ رد هطیح

،یصیخشت

"

درکلمع بسانم

رد ماگنه زورب

تیعقوم یاه دیدهت هدننک تایح رامیب

"

رد هطیح

،یتیریدم

"

یبایشزرا مظنم

جیاتن تبقارم زا یب

"رام رد

هطیح

،ینامرد

"

یبایشزرا مظنم

یدنمتیاضر رامیب

ا ز

تبقارم

"اه رد هطیح نیمضت تیفیک

" و گنهامه

ندومن طیارش شخب رد عقاوم صاخ و ینارحب

"

رد

هطیح فیاظو .یلغش

هب روظنم عمج یروآ تاعلاطا زا

ناراتسرپ هتساوخ

ش د

ات تیحلاص ینیلاب

دوخ ار رد ره کی زا نیا تراهم ه ا

رب ساسا سایقم هرمن یهد

1یرصب یبایزرا .دنیامن رد

نیا سایقم رد ره

،هیوگ هرمن

،رفص نیرتمک هرمن و

ناشن هدنهد لقادح تیحلاص ینیلاب

و هرمن

،دص

نیرتشیب هرمن نکمم و هب یانعم هرهب یدنم زا کادح رث

.دوب سپس اب هجوت هب دادعت گ هیو یاه

ره هطیح هرمن تیحلاص ینیلاب

راتسرپ زا قیرط

هبساحم نیگنایم

هیوگ یاه نآ هطیح هبساحم دش

.

تیحلاص یلک

راتسرپ زین زا قیرط هبساحم نایم نیگ

یلک هرمن 83 هیوگ رازبا تیحلاص ینیلاب

نییعت ش د .

نیاربانب هرمن تیحلاص ینیلاب

راتسرپ رد دروم ره هیوگ

ره(

،)تراهم ره

هطیح و هرمن تیحلاص یلک

رد

هدودحم (

111 - 1 ) هبساحم دش . رب نیا ساسا هرمن

( 25 - 1 ) رگنایب تیحلاص ینیلاب

،فیعض هرمن

(5)

ًاتبسن

،بوخ ن هرم

بوخ و هرمن ( 111 -

86 ) رگنایب تیحلاص ینیلاب

یلاع یم دشاب ( 23 .)

رد ناریا ییاور و ییایاپ نیا رازبا رد هعماج یراتسرپ

دروم یبایزرا و ت أ دیی رارق هتفرگ .تسا رد هعلاطم

ینیرحب و ناراکمه صخاش

ییاور

،رازبا 73 / 1 و

بیرض ییایاپ نآ رب ساسا بیرض یافلآ ابنورک خ رد

هطیح یاه تفه هناگ نیب 81 / 1 ات 75 / 1 شرازگ دش هک

ناشن هدنهد یناسمه ینورد

و بولطم هطیح اه و

ییایاپ یلااب نیا رازبا یم دشاب ( 24 .)

تهج عمج یروآ هداد اه اب هعجارم هب ناتسرامیب یاه

دروم هعلاطم هوحن لیمکت مرف اه هب ناراتسرپرس

شخب یاه ینیلاب شزومآ هداد .دش

،سپس همانشسرپ اه

هب دادعت ناراتسرپ ره

شخب هک دجاو یاهرایعم دورو

هب هعلاطم دندوب رد تکاپ یاه رد هتسب رد رایتخا

ناراتسرپرس شخب

اه رارق تفرگ ات همانشسرپ اه

ر ا نیب

اهنآ عیزوت .دننک هوحن لیمکت همانشسرپ اه طسوت

ناراتسرپرس هب

ناراتسرپ شزومآ

هداد یم .دش تدم

نامز عمج یروآ هداد اه کی هام هب لوط .دیماجنا

نیا هعلاطم اب تیاعر طباوض یقلاخا و

بسک

زوجم یاه مزلا زا عجارم طبریذ تروص .تفرگ

نینچمه همانشسرپ

اه یب مان هدوب و تکراشم گدننک

نا

تهج تکرش رد هعلاطم دازآ دندوب و رد یامنهار

لیمکت

،همانشسرپ رپ

ندرک همانشسرپ هب

هلزنم ر تیاض

تکرش رد هعلاطم ناونع هدش .دوب هداد اه اب مرن رازفا

،SPSS شیاریو 21 رامآ

،یفیصوت نومزآ

یت

،لقتسم

زیلانآ سنایراو و

بیرض یگتسبمه نوسریپ

رد س حط

ینعم راد 15 / 1 هیزجت و لیلحت .دش

هتفاي اه

زا 313 همانشسرپ عیزوت

هدش رد ود

،ناتسرامیب 258

راتسرپ ( 71 / 74 )دصرد همانشسرپ اه ار ب ه روط لماک

لیمکت هدرک و تدوع .دنداد نیگنایم نس تکرش

ناگدننک 5

/

±6 2 / 33

، هقباس راک رد شخب یلعف

3 /

±4 7 / 4 و هقباس راک یلک تکراشم ناگدننک

زین

4 /

±6 4 / 9 هدوب .تسا 213 رفن ( 89 دصرد ) تکراشم

ناگدننک نز

، 249 رفن ( 9 / 96 دصرد ) اهنآ سانشراک

یراتسرپ و

183 رفن ( 3 / 68 دصرد ) تم أ له .دندوب

لنسرپ ینامیپ و هبش ینامیپ اب 113 رفن ( 1 / 41 دصرد )

نیرتشیب یناوارف

عون مادختسا ار

دنتشاد و 221 رفن

( 3 / 76 دصرد ) تکرش ناگدننک زین

هب ناونع تسرپ را

شخب لوغشم هب راک دندوب .

جیاتن نیا هعلاطم ناشن داد هک نیگنایم تیاضر ش یلغ رد

یهاگشناد 34

/

±29 96 / 126 و رد

ناراتسرپ لغاش

رد ناتسرامیب یهاگشنادریغ

26 /

±23 31 / 127 هدوب .تسا رب نیا ساسا تیاضر

یلغش ناراتسرپ ره

ود ناتسرامیب رد

نیا هعلاطم رد دح

بوخ هدوب .تسا نیگنایم نیرتلااب نازیم تیاضر ش یلغ

رد ره ود

،ناتسرامیب رد

هطیح تیاضر زا تسرپرس ب

ا

نیگنایم 15 /

±11 97 / 42 زا هرمن 54 و نیرتمک نازیم نآ

زین رد هطیح تیاضر زا قوقح اب نیگنایم 18 /

±6 17 / 6

زا هرمن 28 هدوب تسا لودج(

1 .)

نینچمه جیاتن نیا هعلاطم ناشن داد هک رب ساسا زآ نوم

یارب t هورگ یاه لقتسم نیب هرمن لک تیاضر غش یل

ناراتسرپ ود

و یهاگشنادریغ

فلاتخا یرامآ

یرادانعم هدهاشم

دشن

( 386 / 1 - (=

255 ) ،t 818 / 1

= .)p

نیا هعلاطم ناشن داد نیب تیسنج و تیاضر یلغش رد

ره ود ناتسرامیب رب

ساسا نومزآ یارب t

هورگ یاه

لقتسم هطبار یرامآ ینعم یراد دوجو تسا هتشاد

(6)

( 146 / p=1 )

، هب هنوگ یا هک نازیم تیاضر رد نز اه

( 47 /

±28 18 / 129 ) زا رتشیب اهدرم ( 19 /

±26 78 / 121 )

هدوب تسا . رب ساسا بیرض یگتسبمه نوسریپ

ب نی

هقباس راک و تیاضر زا

تسرپرس رد

ناتسرامیب

یهاگشناد هطبار

ینعم راد و سوکعم و دوج ؛تشاد هب

یترابع ره ردقچ هقباس راک رتلااب

،هدوب هرمن ضر تیا

زا یتسرپرس شهاک

ادیپ هدرک تسا ( 198 / - 1 r= ،

111 / 1 P= .) نیب ریاس یاهریغتم کیفارگومد

دروم

هعلاطم اب تیاضر یلغش هطبار ینعم یراد هدهاشم ن دش .

جیاتن نیا هعلاطم ناشن داد ناراتسرپ لغاش

رد ره د و

ناتسرامیب تیحلاص

ینیلاب دوخ ار رد حطس بوخ

یبایزرا هدومن دنا . نیگنایم تیحلاص ینیلاب

سرپ نارات

رد ناتسرامیب یهاگشناد

19 /

±17 17 / 62 و رد

ناتسرامیب یهاگشنادریغ

64 /

±18 87 / 68 هدوب .تسا

نیرتشیب نازیم تیحلاص ناراتسرپ

ره ود رامیب

،ناتس

رد هطیح ییاناوت یاه یتیریدم و

نیرتمک نازیم

تیحلاص زین

رد هطیح یرای یناسر هب رامیب دوب

لودج(

2 .) نینچمه

نیب هرمن لک تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ

و یهاگشنادریغ فلاتخا

رامآ ی

یرادانعم هدهاشم

دش

، هب هنوگ یا هک هرمن یلک

شنادریغ یهاگ

59 / 5 زا ناراتسرپ ناتسرامیب

یهاگشناد رتشیب

ب .دو

نیب تیحلاص ینیلاب

یلک و تیسنج تکراشم ک

ناگدنن

توافت یرامآ ینعم یراد دوجو تشاد

، هب هنوگ یا هک

رد نز اه ( 21 /

±18 52 / 65 ) رتشیب زا

درم اه ( 69 /

±19 82 / 56 ) هدوب .تسا ( 113 / p=1 )

نیب ریاس یاهریغتم کیفارگومد

دروم هعلاطم اب

تکراشم ناگدننک

رد چیه مادک ا ز

هطیح اه فلاتخا یرامآ ینعم یراد هدهاشم .دشن

نینچمه نیب

نازیم تیحلاص ینیلاب

و تیاضر ش یلغ

ناراتسرپ رد

( 383 / 1 r= ،

111 / p=1 ) و ناتسرامیب یهاگشنادریغ

( 414 / 1 r= ،

112 / 1 )p=

ینعم هطبار .تشاد دوجو میقتسم و راد

لودج 1 ريغ و يهاگشناد ناتسراميب رد ناراتسرپ يلغش تياضر نازيم ) يهاگشناد

هطيح يلغش تياضر یاه ناتسراميب

رايعم فارحنا و نيگنايم لقادح

رثکادح

راک تیهام زا یدونشخ یهاگشناد

46 /

±9 84 / 29 3

47

یهاگشناد ریغ 87

/

±6 71 / 31 18

49

قوقح زا تیاضر یهاگشناد

93 /

±5 74 / 5 1

21

یهاگشنادریغ 21

/

±6 33 / 6 1

22

تاعیفرت زا تیاضر یهاگشناد

81 /

±6 51 / 9 1

28

/

±6 71 / 7 1

28

تسرپرس زا تیاضر یهاگشناد

62 /

±11 31 / 43 6

54

/

±11 66 / 42 15

54

ناراکمه زا تیاضر یهاگشناد

57 /

±11 41 / 37 7

54

/

±12 81 / 39 1

54

یلک تیاضر یهاگشناد

34 /

±29 96 / 126 43

194

/

±23 31 / 127 43

178

(7)

لودج 2 ) نازيم يهاگشنادريغ و يهاگشناد ناتسراميب ناراتسرپ ينيلاب تيحلاص

هطيح يلغش تياضر یاه ناتسراميب

رايعم فارحنا و نيگنايم لقادح

رثکادح

رامیب هب کمک و یناسر یرای هطیح یهاگشناد

25 /

±21 74 / 57 23

/ 52 111

/

±19 11 / 64 58

/ 17 111

تیاده و شزومآ هطیح یهاگشناد

52 /

±19 21 / 61 75

/ 29 111

/

±19 23 / 65 77

/ 26 111

یصیخشت تامادقا هطیح یهاگشناد

24 /

±21 98 / 62 51

/ 19 111

/

±21 68 / 65 14

/ 18 111

ییاناوت هطیح یتیریدم یاه یهاگشناد

68 /

±19 69 / 66 64

/ 25 111

/

±18 41 / 81 21

111

ینامرد تامادقا هطیح یهاگشناد

15 /

±21 78 / 63 31

/ 27 111

/

±19 98 / 68 28

111

تیفیک نیمضت هطیح یهاگشناد

16 /

±21 11 / 61 51

/ 24 111

/

±21 29 / 64 33

/ 17 111

ینامزاس و یلغش فیاظو هطیح یهاگشناد

98 /

±17 25 / 63 47

/ 35 111

ریغ یهاگشناد 59

/

±17 43 / 67 79

/ 28 111

یلک ینیلاب تیحلاص یهاگشناد

19 /

±17 17 / 62 85

/ 32 78 / 98

/

±18 87 / 68 82

/ 26 33 / 97

ثحب

جیاتن نیا هعلاطم ناشن داد هک نازیم یلک تیاضر ش یلغ

رد نیب ناراتسرپ لغاش

و

یهاگشنادریغ رد

دح بولطم هدوب تسا و فلاتخا

یرامآ یرادانعم نیب نیا ود هورگ هدهاشم .دشن نیا یاتن ج

رد هسیاقم اب یضعب یبایزرا یاه تروص هتفرگ رد لخاد

و جراخ روشک توافتم .دوب تاعلاطم نیج

اوه گنای

Jinhua Yun( )

و گناز Zhang( ) رد جراخ زا روشک

( 17 و 19 ) و یمیرک یناکوباب ( 5

،) یگیبازریم و

،دحوم

رد لخاد روشک نیگنایم تیاضر یلغش ناراتسرپ ر

ا

فیعض و طسوتم ملاعا هدرک دنا ( 21 و 25 ) هک رتمک زا

نازیم تیاضر یلغش ناراتسرپ رد هعلاطم رضاح تسا . رد

هعلاطم رضاح زا نیب جنپ هطیح یبایزرا تیاضر ش

،یلغ

نیرتشیب یتیاضران ناراتسرپ

رد ره ود اتسرامیب

،ن طوبرم

هب هطیح یاه قوقح و تاعیفرت دوب

، رد یلاح هک یاضر ت زا

،تسرپرس تیاضر

زا ناراکمه و

تیاضر زا تیهام

راک رد بولطم ندوب تیاضر یلک ناراتسرپ شقن ب ییازس

افیا یم .درک تکن ة لباق ت أ لم رد نیا

،هعلاطم مه ینامز

عمج یروآ هداد اه اب یارجا همانرب

"

حرط لوحت ماظن

تملاس

"

"و حرط یشزیگنا

"

رد

دوب هک نکمم تسا هیجوت هدننک

جیاتن توافتم نیا هعلاطم .دشاب

ب ه لیلد یارجا همانرب تخادرپ ینتبم رب درکلمع ط حر

،لوحت یعون ساسحا ضیعبت رد ناراتسرپ داجیا گ هدیدر

هک مغریلع شیازفا یبسن دمآرد اهنآ زاب مه زا قوقح و

دزمتسد دوخ نیرتمک نازیم تیاضر ار هتشاد .دنا عت تلاما

تبثم نیب ناراتسرپ و

شیازفا تیاضر یدنم رد ح هطی

ناراکمه و ناراتسرپرس اهنآ

زین رد بولطم رت ندش یم ناز

یلک تیاضر یلغش ناراتسرپ ره

ود ناتسرامیب ب

ی تأ ریث

هدوبن .تسا رد ت أ دیی نیا

،جیاتن هتفای یاه هعلاطم ض ءای روپ

(8)

زین یکاح زا بولطم ندوب تیاضر یلغش یلک دارفا م درو

هعلاطم .دراد رد نآ

،هعلاطم نیرتلااب نازیم تیاضر غش یل

زا ناراکمه و سپس ناتسرپرس و

نیرتمک نازیم ضر تیا

زین رد هطیح قوقح و دزمتسد هدوب تسا ( 26 .)

رد سیاقم ة نیب هطیح یاه فلتخم تیاضر یلغش

نیرتشیب تیاضر یلغش رد ره ود ناتسرامیب رد

ح طی ة

تیاضر زا تسرپرس هدوب

تسا هک اب جیاتن علاطم ه

یدهاز و ناراکمه تقباطم

دراد ( 28 .) رب ساسا

تادهاشم ینادیم

،رگشهوژپ باختنا

ناراتسرپرس ا

ز نیب

یدارفا هک نیرتشیب تیلوبقم ار رد نیب ناراکمه د

،دنرا

نینچمه لماعت

بسانم ناراتسرپرس اب

لنسرپ ریز

هعومجم و

هاگن یتیریدم هب تلاکشم اهنآ

رد لوصح

نیا هتفای اه م ؤ رث هدوب .تسا رد نیمه طابترا یققحم ن

دندقتعم هک زا لماوع رثؤم رب تیاضر

،یلغش رپرس یتس

بسانم طسوت لوئسم میقتسم تسا ( 14 .)

اما رد هسیاقم نیب هطیح

،اه نیرتمک نازیم تیاضر ش یلغ

رد ره ود ناتسرامیب رد

طیح ة تیاضر زا قوقح و

تاعیفرت هدوب .تسا جیاتن نیا

،هعلاطم اب هعلاطم م مزلا و

ناراکمه هک ناشن

؛داد نیرتدیدش لماع

شنت یاز یلغش

ناراتسرپ مدع

تیاضر زا قوقح و یایازم تساهنآ

یناوخمه دراد

( 27 .) نینچمه رد

علاطم ة دمجنم و

ناراکمه زین

صخشم دیدرگ

، 3 / 88 ناراتسرپ زا

نازیم

قوقح و یایازم دوخ یضار دنتسین ( 21 .) نیا جیاتن موزل

هجوت شیب زا شیپ گتسایس ذ نارا و ناریدم یلاع ک روش هب

عوضوم بسانتمان ندوب

قوقح یتخادرپ هب راتسرپ نا اب

هجوت هب یتخس راک نانآ ار دزشوگ یم .دیامن

رد صوصخ تیحلاص

،ینیلاب نیرتشیب نازیم

یهاگشناد و

یهاگشنادریغ رد

طیح ة ییاناوت یاه یتیریدم و مک نیرت

نازیم تیحلاص زین

رد طیح ة یرای یناسر هب رامیب .دوب

نینچمه نازیم

یلک تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ د

ر ره ود

ناتسرامیب رد

دح تیحلاص ینیلاب

بوخ دوب ک ه

جیاتن نیا هعلاطم اب هعلاطم ینیرحب و یمیرک نوم یق مه

اتسار یم دشاب ( 15 و 29 .)

جیاتن نیا هعلاطم ناشن داد هک ناراتسرپ لغاش

رد

دوخ ر ا هب روط

ینعم یراد رتشیب زا ناراتسرپ لغاش

رد ناتسرامیب

یهاگشناد یبایزرا

هدرک .دنا جیاتن هعلاطم رضاح اب ن جیات

هعلاطم ینیرحب و ناراکمه هک تیحلاص ینیلاب

رپ ناراتس

ار رد ود طیحم ینیلاب توافتم رد ود رهش توافتم م درو

یبایزرا رارق هداد دندوب

، یناوخمه دراد

( 15 .) هتبلا رد

حیضوت فلاتخا تیحلاص

ینیلاب ناراتسرپ رد

د و

ناتسرامیب دروم

هعلاطم دیاب هب نیا هتکن هجوت ک در هک

نیا ود ناتسرامیب زا

رظن متسیس

،یتیریدم شزومآ

یاه

نمض

،تمدخ طیحم یدرکلمع و

زین وج ینامزاس

یاراد توافت ییاه دنتسه هک یم دناوت رب یور حلاص تی

ینیلاب ناراتسرپ لغاش

رد نیا زکارم ت أ راذگریث ب .دشا

یارب لاثم بیرض لاغشا

تخت رد ناتسرامیب

یهاگشنادریغ دروم

هعلاطم رتشیب زا بیرض لاغشا

دوب هک یم دناوت رب براجت ب ینیلا

و تیحلاص ناراتسرپ

ت أ راذگریث .دشاب

ناراتسرپ ره

ود ناتسرامیب دندقتعم

هک رد تراهم ه ا و

فیاظو طیح

ة ییاناوت یاه یتیریدم زا

تیحلاص

یرتشیب تبسن هب ریاس هطیح اه ادروخرب ر .دن م اجوتر

زین رد هعلاطم دوخ ناشن داد

، نیرتشیب نازیم لاص تیح

ینیلاب ناراتسرپ رد

هطیح ییاناوت یاه یتیریدم ا تس

( 31 .) نیا هتفای اه رد ره ود ناتسرامیب یقطنم

هب ن رظ

یم دسر اریز دادعت دایز نارامیب لاحدب و رپ

،رطخ

هاتوک ندوب لوط تدم یرتسب و زورب تیعقوم یاه

هدیچیپ لباقریغ شیپ

،ینیب دنمزاین شنکاو س عیر

ناراتسرپ تسا

هک یم دناوت ءاقترا تراهم یاه تیریدم ی

اهنآ ار لابندب هتشاد .دشاب

(9)

نیرتمک نازیم تیحلاص مه

رد ره ود

،ناتسرامیب رم

طوب

هب طیح ة یرای یناسر و کمک هب رامیب دوب . رد نیمز ه

مک نیرت نازیم تیحلاص ینیلاب

جیاتن نیا علاطم ه اب

هعلاطم ینیرحب و اجوترم تریاغم .دراد ( 24 و 31 ) رد.

تاعلاطم

،روکذم

،ناراتسرپ نیرتمک

نازیم تیحلاص

دوخ ار طوبرم هب هطیح نیمضت تیفیک یم تسناد دن

؛ رد

یلاح هک رد هعلاطم رضاح نیرتمک نازیم تیحلاص

طوبرم هب هطیح کمک و یرای یناسر هب رامیب .دوب

تراهم یاه طوبرم هب هطیح کمک و یرای یناسر

ًاتدمع

دنمزاین تلاخادم راتسرپ

رب نیلاب رامیب تسا هک هب رظن

یم دسر ب ه لیلد دوبمک دیدش راتسرپ و یارجا انرب هم یاه

حرط تیمکاح ینیلاب

و یشخبرابتعا هک

رجنم هب شیازفا

دیدش مجح تیلاعف یاه یبناج ناراتسرپ زا

هلمج

لیمکت و تبث مرف اه و تادنتسم فلتخم

هدش وب

،د

ناراتسرپ تصرف

یرتمک تهج هئارا تامدخ رد یلاب ن

نارامیب ادیپ یم .دندرک هب رظن یم دسر رد نیع یلاح هک

یزاسدنتسم و

تبث تیلاعف

،اه یرما یرورض و

مزلا تسارجلاا اما

رد یتروص هک یورین یناسنا دروم

زاین اب هجوت هب مجح هوبنا یتامادقا هک نیدب وظنم ر دیاب

ماجنا دوش ت أ نیم ددرگن

، رد تیاهن نکمم تسا راثآ و

تاعبت نآ هب تروص شهاک تلاخادم میقتسم

تسرپ یرا

رب نیلاب رامیب دوخ ار ناشن .دهد

هب رظن یم دسر هارمه اب شیازفا نس و هقباس راک سرپ

،نارات

تیحلاص یاه

ینیلاب نانآ زین یم تسیاب شیازفا ی .دبا اما

نامه روط هک جیاتن نیا هعلاطم ناشن یم

،دهد نیب

،نس

هقباس راک یلک و هقباس راک رد شخب یلعف اتسرپ نار ره ود

ناتسرامیب اب

نیگنایم تیحلاص ینیلاب

اهنآ طبار ه ینعم یراد

دوجو .درادن جیاتن نیا لاطم ع ه اب هعلاطم ینیرحب و کمه نارا

ناسکی یم دشاب ( 15 ) نیا. رد یلاح تسا هک جیاتن یخرب

تاعلاطم هطبار نیب نیا اهریغتم اب تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ

ار ینعم راد شرازگ هدرک دنا ( 31 .) یلماوع زا لیبق نییاپ ندوب

قوقح و ایازم و یتیاضران یلغش

دوجوم رد نیب

ناراتسرپ

،ناتسرامیب ثعاب

یم دوش هک ناراتسرپ ه هارم اب

شیازفا نس و هقباس راک راچد یگدوسرف و

یتیاضران

یرتشیب دنوش و نیا یتیاضران ار

رد یبایزرا یاه خ دو هب

شیامن دنراذگب ( 6 .) هب صوصخ هکنیا

رد همانرب حرط

لوحت ماظن

،تملاس یخرب تلااکشا و صقاون دوجوم د ر

حرط هک رجنم هب زورب فلاتخا و ساسحا ضیعبت رد م نازی

یتخادرپ نیب ناراتسرپ هدش

،تسا ثعاب هدش هک پ ناراتسر

ناوج رت هک زا رظن یمسج ناوت یرتشیب یارب راک ب رتشی

دنراد زا یایازم یرتشیب رادروخرب .دنوش

نینچمه جیاتن نیا هعلاطم ناشن داد

، نیب نازیم یحلاص ت

ینیلاب و تیاضر یلغش ناراتسرپ رد ره ود تسرامیب نا هطبار

ینعم راد و میقتسم دوجو دراد هب یترابع اب شیازفا

تیاضر یلغش نانآ زین شیازفا م ی دبای .

روصت هیلوا زین نیا دوب هک

ًلاامتحا یناراتسرپ هک

زا

تیحلاص یرتشیب

دنرادروخرب یم

یتسیاب تیاضر یلغش

یرتلااب هتشاد .دنشاب رد دییأت جیاتن هعلاطم ونک ین جیاتن

هعلاطم یللاج و ناراکمه یم دشاب هک ناشن یم دهد نیب

و تیاضر یلغش ناراتسرپ هطبار دوجو

دراد ( 31 ).

رد داضت اب جیاتن هعلاطم

،ینونک جیاتن م هعلاط

نرگسروف Forsgren(

) و ناراکمه ناشن

یم دهد نیب

و تیاضر یلغش ناراتسرپ هطبار دوجو

درادن ( 32 ).

هب ره

،لاح ریغتم تیاضر یلغش و تیحلاص ینیلاب

د ر

ناراتسرپ رثأتم زا لماوع یلخاد و یجراخ یناوارف تسا

هک یتسیاب رد لیلحت نیا جیاتن هب اهنآ هجوت ومن .د یلماوع

ریظن نازیم

،دزمتسد تاناکما

رد

،سرتسد تازیهجت

هتفرشیپ و لماوع یگنهرف و یعامتجا ریظن هاگیاج ح هفر

یراتسرپ رد

،هعماج لماوع یطیحم و ینامزاس صوصخب

هرهب یدنم زا متسیس یشزومآ دمآراک و یهدنامزاس تهب

ر

شزومآ یاه نمض تمدخ

،ناراتسرپ زا

هلمج یلماوع

(10)

دنتسه هک نکمم تسا هتسب هب نازیم هرهب یدنم زا یا ن

،لماوع تیاضر یلغش و تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ ت تح

ریثأت رارق .دریگ

هجيتن یريگ

هب ناونع هجیتن یریگ یلک هتفای یاه نیا هعلاطم شن نا دنداد

هک نازیم یلک تیحلاص ینیلاب

و تیاضر یلغش پ ناراتسر

لغاش رد ناتسرامیب یهاگشناد

و یهاگشنادریغ رد

دح

بولطم هدوب .تسا نیب نازیم تیحلاص ینیلاب

و ر تیاض

یلغش ناراتسرپ رد

ره ود ناتسرامیب هطبار

ینعم راد و

میقتسم دوجو دراد

، نیاربانب هیصوت یم ددرگ امزاس ن یاه

هطوبرم تهج ءاقترا تیاضر یلغش و تیحلاص یلاب

ین

،ناراتسرپ تبسن

هب مهارف ندومن طیارش یطیحم و

ینامزاس بسانم زا هلمج تاناکما رد سرتسد

،یشزومآ

همانرب یاه یزومآزاب و

شزومآ نمض تمدخ مجسنم

،رت

حلاصا قوقح و ایازم و ءاطعا تاعیفرت رب

ساسا

یگتسیاش ناراتسرپ

و نینچمه یارجا نوناق هفرعت یراذگ

تامدخ یراتسرپ مادقا .دنیامن نیا هعلاطم نوچمه رگید

تاعلاطم اب تیدودحم ییاه

هجاوم هدوب .تسا نیا هعلاطم

رد ناتسرامیب یاه

رهش رهشوب ماجنا هدش تسا و یمعت م

جیاتن نآ هب رگید طیحم یاه یناتسرامیب لکشم

سا .ت

نینچمه شور

یبایزرا تیحلاص ینیلاب

ناراتسرپ ب ه

شور دوخ یبایزرا هدوب تسا هک ایازم و بیاعم طوبرم هب

دوخ ار .دراد رب نیمه ساسا نیققحم داهنشیپ یم ن دنیام

رد هدنیآ تاعلاطم اب

هنومن یاه رتشیب و رد طیحم یاه

یشهوژپ عونتم

رت ماجنا .دریگ نینچمه رد

یبایزرا

ناراتسرپ هدافتسا

زا ریاس شور یاه

یبایزرا دننام تست شناد و هدهاشم ای یبایزرا طسوت کی

رظان بیکرت ددرگ و ای جیاتن یبایزرادوخ تیحلاص

ینیلاب

ناراتسرپ اب

جیاتن یبایزرا طسوت ناراتسرپرس و

یبایزرا

طسوت

،ناراکمه دروم

هسیاقم رارق دریگ ات جیاتن

یعقاو یرت هب تسد هدروآ .دوش

ينادردق و ساپس نیا تحت هلاقم تیامح

یلام مولع هاگشناد یکشزپ

ب رهشو

تسا هدش ماجنا .

نیققحم مزلا دوخ رب یم

زکرم زا دنناد

شهوژپ و هعسوت یاه

ینیلاب ناتسرامیب یادهش

جیلخ

،سراف ناریدم یراتسرپ و

یاه

دروم هعلاطم رکشت و ینادردق .دنیامن هلاقم رضاح گرب هتفر

زا نایاپ مان ة یسانشراک دشرا

یراتسرپ هاگشناد

مولع

یکشزپ رهشوب اب هرامش 37571 و دک قلاخا ( 96 / 1394 .

IR.Bpums.REC )

یم .دشاب

عفانم داضت چیه طسوت عفانم ضراعت هنوگ ناگدنسیون

نایب

.تسا هدشن

References:

__________________________________________________________

1.Komeili Sani H, Etemadi A, Boustani H, et al.

The relationship between nurses' clinical competency and job stress in Ahvaz university hospital-2013. J Clin Nurs Midwifery 2015; 4:

39-49. (Persian)

2.Sheikhi MR, Fallahi Khoshknab M, Mohammadi F, et al. Nurses experiences from flourishing work environment in Career advancement: qualitative study. J Qazvin Univ Med Sci 2015; 18 (6): 55-62. (Persian)

3.Heydari A, Mazloum R, Karimi Moonaghi H, et al. Educational challenges ahead of nursing from the perspective of faculty members of Mashhad University of Medical Sciences.

Journal of Advances in Medical Education &

Professionalism 2013; 1(4): 125-8.

4.Jaffari Golestan N, Vanaki Z, Memarian R.

Organizing “nursing mentors committee”: an effective strategy for improving novice nurses’

clinical competency. Iranian Journal of Medical Education 2008; 7(2): 237-47. (Persian)