Copyright © 2018 Pajouhan Scientific Journal. This is an open-access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits copy and redistribute the material just in noncommercial usages, provided the original work is properly cite.
Pajouhan Scientific Journal Volume 16, Issue 3, Spring 2018, Pages: 11-19
: 10.18869/psj.16.3.11
The Effect of Group Counseling on the Quality of Life in Patients with Major Thalassemia Referred to the Thalassemia Treatment Center in Bushehr
Rezvan Bakhshi (MSc)1, Sherafat Akaberian (MSc)1,*, Masoud Bahreini (PhD)1, Kamran Mirzaei(PhD)2, Jamileh Kiani(MSc)3
1 Nursing Department, Faculty of Nursing and Midwifery, Bushehr University of Medical Science, Bushehr, Iran
2 Social Medicine Department, Faculty of Medicine, Bushehr University of Medical Science, Bushehr, Iran
3 Bushehr University of Medical Science, Bushehr, Iran
* Corresponding Author: Sherafat Akaberian, Nursing Department, Faculty of Medicine, Bushehr University of Medical Science, Bushehr, Iran. Email: [email protected]
Abstract
Background and Objective: Major Thalassemia is the most common hereditary disease in the world and in Iran. The chronic nature of the disease and complications associated with clinical signs and protests of the disease and its treatment make multiple physical, psychological and social problems and effects on the quality of life in these patients. The aim of this study was to determine the effect of group counseling on quality of life in patients with thalassemia major.
Materials and Methods: This study was a randomized controlled clinical trial. The total number of subjects included 62 patients with thalassemia major from thalassemia treatment center in the Bushehr in 2016, were randomly divided into two groups of 31 people of intervention and control.
For intervention group, four sessions of group counseling in behavioral cognitive approach held in two weeks. The quality of life in patients in both groups evaluated before the intervention and one month after the intervention, using the SF-36 questionnaire. The results were analyzed by SPSS software version 23 at a significant level of 0.05.
Results: The results of analytical tests showed that there was no statistically significant difference between the two groups in demographic variables (P > 0.05). However, the intervention group gained a significant increase in total score of quality of life and its sub-domains after counseling. (P < 0/001). Also, the difference between the mean total scores of quality of life and its sub-domains in the intervention and control groups was statistically significant (P < 0.001).
Conclusion: This study showed that the treatment group counseling with cognitive behavioral approach significantly improves the quality of life in patients with Thalassemia major. Therefore it is recommended that this treatment helped to improve the quality of life in these patients.
Keywords: Beta Thalassemia; Cognitive-Behavioral Approach; Counseling;
Quality of Life Received: 12/04/2017
Accepted: 21/03/2018
How to Cite this Article:
Bakhshi R, Akaberian Sh, Bahreini M, MirzaeiK, Kiani J.
The Effect of Group Counseling on the Quality of Life in Patients with Major Thalassemia Referred to the Thalassemia Treatment Center in Bushehr.
Pajouhan Scientific Journal.
2018; 16(3): 11-19. DOI:
10.18869/psj.16.3.11
Original Article
Downloaded from psj.umsha.ac.ir at 11:57 +0330 on Saturday December 15th 2018 [ DOI: 10.21859/psj.16.3.11 ]
21
هلجم ناهوژپ یملع هرود ،
21 هرامش ، 3 ، راهب 2317
: 10.18869/psj.16.3.11
یسررب ثات
ی ر هرواشم یهورگ
ک رب ی ف ی ت گدنز ی نارامیب ممسلاات هب لاتبم
ی رووامم همعجارم
رهشوب یمسلاات ینامرد زکرم هب هدننک
یشخب ناوضر نایرباکا تفارش ،2
1
ینیرحب دوعسم ،*،
ییازریم نارماک ،3
ینایک هلیمج ،4 5
يوجشناد1
یسانشراک دشرا
،ناکدوک يراتسرپ هدکشناد
ي يراتسرپ و
،ییامام هاگشناد مولع یکشزپ
،رهشوب
،رهشوب ناریا
یبرم2
، هورگ
،يراتسرپ هدکشناد ي يراتسرپ و
،ییامام هاگشناد مولع یکشزپ
،رهشوب
،رهشوب ناریا
رایشناد3
، هورگ
،يراتسرپ هدکشناد ي يراتسرپ و
،ییامام هاگشناد مولع یکشزپ
،رهشوب
،رهشوب ناریا
رایشناد4
، هورگ یکشزپ
،یعامتجا هدکشناد ي
،یکشزپ هاگشناد مولع یکشزپ
،رهشوب
،رهشوب ناریا
سانشراک5
دشرا ناور
،یسانش ناتسرامیب يادهش جیلخ
،سراف هاگشناد مولع یکشزپ
،رهشوب
،رهشوب ناریا
:لوئسم هدنسیون * نایرباکا تفارش
، هورگ
،يراتسرپ هدکشناد ي يراتسرپ و
،ییامام هاگشناد مولع یکشزپ
،رهشوب
،رهشوب ناریا .
:لیمیا [email protected]
:هلاقم تفایرد خیرات 23
/ 01 / 1331
:هلاقم شریذپ خیرات 01
/ 01 / 1337 هدیکچ :فده و هقباس یمسلاات
روژام عیاش نیرت يرامیب رد یثرا ایند و ناریا روشک نیا نمزم تیهام .تسا
مئلاع اب هارمه يرامیب و
تارهاظت درف ،نآ نامرد و يرامیب زا یشان ضراوع و ینیلاب ار
اب تلاکشم ددعتم
یعامتجا و یناور ،ینامسج وربور
یم رارق ریثات تحت نارامیب نیا رد ار یگدنز تیفیک فلتخم داعبا و دزاس
نییعت رضاح هعلاطم ماجنا زا فده .دهد یم ریثات
یهورگ هرواشم رب
تیفیک یگدنز نارامیب لاتبم هب
یمسلاات .دوب روژام
شور و داوم لماش اه هنومن لک دادعت .دوب راد دهاش ینیلاب ییامزاراک کی رضاح شهوژپ:اه
12 رامیب
لاس رد رهشوب رهش یمسلاات ینامرد زکرم روژام یمسلاات هب لاتبم 1335
ود هب یفداصت تروص هب هک دوب
هورگ 31 يارب .دندش میسقت لرتنک و هلخادم هرفن درکیور اب ینامرد هورگ هرواشم هسلج راهچ ،هلخادم هورگ
و هلخادم ماجنا زا لبق ،هورگ ود ره نارامیب یگدنز تیفیک .دش رازگرب هتفه ود تدم رد يراتفر یتخانش همانشسرپ زا هدافتسا اب نآ نایاپ زا سپ هام کی SF-36
جیاتن لیلحت .دش یسررب اب
هدافتسا زا مرن رازفا
هخسنSPSS 23 رد حطس ینعم يراد 05 / 0 ماجنا دش .
هتفای و هلخادم هورگ ود کیفارگومد ياهریغتم نیب هک داد ناشن یلیلحت ياه نومزآ زا لصاح جیاتن :اه
درادن دوجو يرادانعم يرامآ توافت ،لرتنک (
05 / 0 P>
.) اب نیا
،دوجو هورگ هلخادم سپ زا ماجنا هرواشم
شیازفا لباق یهجوت رد تارمن لک تیفیک یگدنز و هطیحریز ياه نآ تبسن هب لبق بسک هلخدم زا درک
( 001 / 0 P<
).
و هلخادم هورگ ود رد نآ ياه هطیحریز و یگدنز تیفیک لک تارمن نیگنایم فلاتخا نینچمه
دوب رادانعم يرامآ ظاحل هب لرتنک (
001 / 0 P<
).
هجیتن :یریگ شهوژپ رضاح ناشن داد هک يارجا همانرب ینامرد اب یهورگ هرواشم يراتفر یتخانش درکیور
هب
روط يرثوم ثعاب دوبهب تیفیک یگدنز نارامیب یمسلاات روژام یم ددرگ . نیا زا هک دوش یم هیصوت نیاربانب
.دوش هدافتسا نارامیب نیا یگدنز تیفیک ءاقترا هب کمک يارب ینامرد درکیور
:یدیلک ناگژاو ؛یگدنز تیفیک ؛يراتفر یتخانش درکیور ؛یمسلاات اتب
هرواشم
مامت ی قوقح رشن ارب ي هاگشناد مولع
کشزپ ی نادمه ظوفحم .تسا
همدقم ياه يرامیب هزورما یتشادهب لئاسم هدمع تلع نمزم
همه رد نمزم ياه يرامیب .تسا هتفای هعسوت ياهروشکرد یعامتجا تاقبط ،ینس ياه هورگ -
ياه گنهرف و يداصتقا
تملاس هک نمزم ياه يرامیب نیا زا یکی .دنک یم زورب فلتخم اتب يرامیب دنک یم دیدهت ار ناکدوک تسا روژام یمسلاات
1] .[ اتب ياه مردنس
ات زا یهورگ یمسلا ینوخ یتثارو تلالاتخا
اتب ياه هریجنز زتنس مدع ای و شهاک اب هک دنتسه و نیبولگ
و نیبولگومه شهاک هجیتن رد مک و نوخ زمرق ياه لوبلگ
دنوش یم صخشم ینوخ 2]
یمسلاات اتب نآ لکش نیرتدیدش .[
کیتیسورکیم مورکوپیه ینوخ مک اب هارمه هک تسا روژام
یشهوژپ هلاقم
Downloaded from psj.umsha.ac.ir at 11:57 +0330 on Saturday December 15th 2018 [ DOI: 10.21859/psj.16.3.11 ]
هلجم ناهوژپ یملع هرود ،
21 هرامش ، 3 ، راهب 2317
23
یشخب ناراکمه و
دشاب یم دیدش 3]
.[ هب ار یمسلاات تشادهب یناهج نامزاس
هک هتخانش ناهج رد یکیتنژ نمزم للاتخا نیرت عیاش ناونع دراذگ یم ریثات کدوکرازه دص دودح یگدنز رب هنلااس 1]
.[
هک دشاب یم لاتبا دراوم يدایز دادعت ياراد زین ناریا روشک دشاب یم ریغتم فلتخم ییایفارغج قطانم رد نآ یناوارف 4]
.[
قبط دودح ،تشادهب یناهج نامزاس رامآ 4
،مدرم زا دصرد
شیب و دنتسه یمسلاات نژ لقان زا
11 رازه دروم یمسلاات رد
رسارس روشک رد ناتسا ياه فلتخم هدنکارپ هدش دنا 5] .[
کی ياه هناشن و مئلاع اب یلک روط هب یمسلاات نارامیب ،دبکو لاحط یگرزب ،بسانم دشر مدع ،دیدش و نمزم یمنآ ناوختسا رد هدهاشم لباق تارییغت هژیو هب یناوختسا تلالاتخا دندرگ یم صخشم هفایق رییغت اب هارمه تروص و رس ياه 1]
.[
هب دیما ادز نهآ نامرد و نوخ قیرزت یلعف بیکرت یگدنز
تسا هداد شیازفا يریگمشچ روط هب ار یمسلاات نارامیب 7]
.[
ملع هصرع رد مهم رایسب ياه تفرشیپ هب هجوت اب هزورما هب دیما شیازفا و یمسلاات زا یشان ریم و گرم شهاکو یکشزپ زا یکی ناونع هب اهنآ یگدنز تیفیک ،نارامیب نیا یگدنز ا رظن دم یتشادهب تبقارم مهم ياه صخاش ]تس
[1 کی يارب .
زاین رمعلا مادام تیریدم هب هک ،یمسلاات دننام نمزم يرامیب
،دراد يارب یمهم هبنج هب رامیب ياقب طقف هن و یگدنز تیفیک تسا هدش لیدبت لماک یتملاس و یتشادهب ياه تبقارم هئارا
3] کی ناونع هب یلکروط هب تملاس اب طبترم یگدنز تیفیک .[
دنچراتخاس ای و موهفم رامیب کرد هب هک دوش یم روصت يدعب
و یعامتجا ،یناور ،یمسج درکلمع رب نامرد و يرامیب ریثات زا دراد هراشا ندوب بوخ و هافر 10]
تیفیک و يرامیب نیب .[
لحارم مامت رد هک نمزم يرامیب هب نایلاتبم هژیو هب یگدنز دوجو لباقتم طابترا کی ،دنشاب یم ددعتم لئاسم ریگرد یگدنز راد میقتسم رثا یکیزیف مئلاع دوجو و ینامسج تلالاتخا و د
دراد یگدنز تیفیک ياه هبنج مامت يور 11]
.[ Ismail و
لاس رد دوخ هعلاطم رد ناراکمه 2001
تیفیکرب یمسلاات ریثات
درکلمع شهاک تروص هب ار ناکدوک نیا تملاس اب طبترم یگدنز دودح رد یلیصحت و یعامتجا ،یکیزیف 10
ات 24 دصرد ناشن
دنداد 12] و مدقم ینایقاب طسوت يرگید هباشم هعلاطم رد .[
لاسرد ناراکمه 2011
یگدنز تیفیک یمسلاات هک دش صخشم
دودحرد یناور و یعامتجا ،یمسج ياه تیلاعف هدودحم رد ار 14 ات 23 دهد یم شهاک دصرد 13]
و یمسج تلاکشم .[
امتجا درکلمع شهاک ،يدیماان هب دناوت یم یناور يرارقرب و یع
و یعامتجا تاطابترا هب نایلاتبم یگدنز تیفیک شهاک هرخلااب
دوش رجنم یمسلاات 14]
ناراکمه و یحلاص شهوژپ ياه هتفای .[
لاسرد 1333 روژام یمسلاات اتب هب لاتبم نارامیب هک داد ناشن
يرتشیب تلاکشم اب بسانم یعامتجا لداعت يرارقرب يارب لاس رظن زا و دنا ههجاوم یلصا لکشم ود راچد یمومع تم
دنتسه یگدرسفا و یعامتجا درکراک للاتخا 15]
هک ییاجنآ زا .[
نارامیب زا تبقارم رما رد یساسا شقن ناراتسرپ ،دنراد هدهعرب ار
هتشاد يرتشیب هجوت نارامیب نیا یگدنز ياه تراهم هب دیاب ءاقترا تهج رد یگدنز ياه تراهم هب ناراتسرپ هجوت .دنشاب لاس یم تیمها زئاح اهنآ یگدنز تیفیک و یناور و یمسج تم
دشاب 1] يارب شلات اهنت یتشادهب ياه تبقارم زا فده سپ .[ اب طبترم یگدنز تیفیک شیازفا هکلب ،تسین ءاقب و ندنام هدنز هب هجوت مامت و تسا يزکرم و یلصا فده ناونع هب تملاس تسا هدش فوطعم نارامیب هافر و ندوب بوخ تمس 11]
.[
یناور تیامح و یکشزپ ياه تبقارم زا یبیکرت -
زا یعامتجا
هب دامتعا و يرامیب شریذپ زین و رمع لوط شیازفا ثعاب رامیب ددرگ یم رامیب رد بولطم سفن 1]
ياه تیامح دوجو نیا اب .[
یناور - اب قباطت دوبهب ،یفطاع یتحاران شهاک فده اب یعامتجا
هلباقم ياه دربهار تیوقت و نامرد یگدنز رد رتهب قابطنا يارب
دشاب یم يرورض هنازور 17]
کمک ،یناور ياه نامرد زا فده .[
هب ندیسر و اه شقن ماجنا ،رتهب هلباقم يارب یمسلاات دارفا هب تروص رد ،یتخانشناور تلاخادم .دشاب یم یگدنز رتهب تیفیک رثوم هلباقم ياه دربهار دوبهب ای و بسک هب رجنم ،ندوب رثوم دش دهاوخ یفطاع تلاکشم و مئلاع شهاک يارب 11]
کمک .[
شم ياه یعامتجا ،یناور تلاکشم راچد هک يدارفا هب یناور هروا اریز .تسا یناور تشادهب فادهازا یکی ،دنا هدش یگداوناخ و يرامیب رابنایز ياه دمایپ ربارب رد ار درف تمواقم هرواشم نایم تاطابترا هرتسگ هکنیا رب نوزفا هرواشم .دهد یم شیازفا گآ شیازفا ببس دهد یم شیازفا ار نارامیب ریثات ،تیلاعف ،یها
یم سفن هب دامتعا شیازفا و ینارگن شهاک ،میمصت ذاختا رد ددرگ 13] نداد هدنهد ناشن تسا نکمم رظن کی زا هک .[
هبنج زا و دشاب رصتخم و هاتوک ثحب کی رد تاعلاطا و یهاگآ و تدم ینلاوط ینامرد هلخادم کی ناونع هب دناوت یم رگید يا رد وگتفگ هیاپ رب یمسر دوش هتفرگ رظن
20] ،دوجو نیا اب .[
ششوپ ار یتخانشناور داعبا مامت ،هرواشم هیاپ رب یناور تلاخادم درف راتفر و تاساسحا ،اهرواب رد یعونتم تارییغت و دهد یم ،دراد هباشم تلاکشم هک یهورگرد دارفا و دنک یم داجیا تبغر و يدازآ اب و هدرک يرتشیب شمارآ و تینما ساسحا يرتشیب و یگداوناخ ،یصخش لئاسم هرابرد وگتفگ و ثحب هب لباق ياضف کی رد نارگید هبرجت زا و دنزادرپ یم دوخ ینیع
دنریگ یم هرهب دامتعا 21]
نایوجددم هب ،بسانم هرواشم کی .[
اب بسانتم دنیامن یم باختنا هک ار یشور ،دهد یم نانیمطا تسا ناشیاهزاین 22]
هب هجوت اب و روظنم نیمه هب .[ هکنیا
ءاقترا زین و یهورگ هرواشم و ینامرد ناور ياه همانرب ماجنا تیمها زا نمزم ياه يرامیب اب نارامیب رد یگدنز تیفیک تسا رادروخرب يدایز هدشن ماجنا دروم نیا رد زین يا هعلاطم و
یگدنز تیفیک رب هرواشم ریثات نییعت فده اب شهوژپ نیا ،تسا ام یمسلاات هب لاتبم نارامیب یحارط روژ
.دیدرگ
شور و داوم اه
اب راد دهاش یفداصت ینیلاب ییامزاراک کی رضاح شهوژپ
Downloaded from psj.umsha.ac.ir at 11:57 +0330 on Saturday December 15th 2018 [ DOI: 10.21859/psj.16.3.11 ]
24
هلجم ناهوژپ یملع هرود ،
21 هرامش ، 3 ، راهب 2317
نومزآ شیپ یحارط -
لاس رد هک دوب نومزآ سپ 1335
رد و
نارامیب هعلاطم دروم تیعمج .دش ماجنا رهشوب رهش هب لاتبم
مسلاات ی نامرد زکرم روژام ی
مسلاات ی رهش رهشوب .دندوب هجوت اب
هعلاطم هب داه
ي ناراکمه و 23]
م و [ ی گنا ی ن عم فارحنا(
ی را )
ک ی ف ی ت گدنز ی رد ب ی نارام مسلاات ی و اپ رد ملاس یی
ن رت ی ن ز ی ر
ح ی هط ک ی ف ی ت گدنز ی ی نع یباداش ی ترت هب طاشن و
ی ب
( 22 /
±11 ) 02 / 13 و ( 53 /
±7 ) 15 / 17 و اب ضرف 05 /
=0 و α
2 /
=0 β زا هدافتسا اب و Altman Normogram
ح مج رد هنومن
هورگ هلخادم باستحا اب target difference
لداعم 15 %
لقادح 35 ورگ ره رد رفن ه
عومجم رد و 70
رفن درگ هبساحم .دی
زا ،مزلا ياهرایعم دوجو مدع لیلد هب رفن تشه ،نایم نیا زا اه هنومن لک دادعت و هدش فذح هعلاطم 12
هتفرگ رظن رد رفن
نس لقادح اب نارامیب لماش دورو ياهرایعم .دش 12
لاتبم لاس
ینامرد زکرم رد یکشزپ هدنورپ ياراد هک روژام یمسلاات هب لیامت و همانشسرپ لیمکت ییاناوت و هدوب رهشوب رهش یمسلاات لماش جورخ ياهرایعم .دنشاب هتشاد هعلاطم رد تکرش يارب نمزم يرامیب ای نامرد تحت یناور صخشم يرامیب هب لاتبا عنام هک یمسلاات رب هولاع رگید هدش هعلاطم دنور رد تکرش زا
هورگ هرواشم هب طوبرم تاسلج رد هسلج ود زا شیب تبیغ ای و هتخاسدوخ همانشسرپ لماش تاعلاطا يروآدرگ رازبا .دوب ینامرد اب یگدنز تیفیک همانشسرپ و یتخانش تیعمج تاعلاطا هاتوک راتخاس 31
( یلاوس SF-36 .دوب ) شسرپ همان SF-36 کی
و تسا هروظنم دنچ و هاتوک راتخاس اب تملاس یسررب رازبا زا
سایقم تشه درکلمع
درد ،یمسج درکلمع تیدودحم ،یمسج
،یفطاع شقن تیدودحم ،ناور تملاس ،طاشن و یباداش ،یندب هدش لیکشت یمومع تملاس و یعامتجا درکلمع تسا
. هدودحم
تازایتما زا 0 ات 100 یم دشاب . هب نیا تروص هک رد هنیزگره
رد تروص دوجو لکشم نیرتمک هرمن و تروصرد مدع دوجو
لکشم نیرتلااب هرمن هب نآ صاصتخا یم دبای . همانشسرپ نیا
يارب یبایزرا تملاس زا هاگدید رامیب یحارط هدش تسا و هب
شجنس تیفیک یگدنز زا رظنم
،یمسج تملاس یناور
و
یعامتجا یم دارفا دزادرپ 23] حطس رد و[ یعیسو
یسررب يارب
تیعضو تملاس
،یمومع یبایشزرا ییاراک
،تلاخادم یبایزرا
تیعضو تملاس رد نارامیب اب يرامیب نمزم و نییعت یبسن راب
يرامیب ياه فلتخم هدافتسا یم ] دوش [24 هعلاطم نیدنچ رد .
همانشسرپ ییایاپ و ییاور هدش ماجنا SF-36
رارق دییات دروم
تسا هتفرگ 21]
- 24 لاس رد ناراکمه و يرفعج نینچمه .[
2001 همانشسرپ یسراف هخسن ییایاپ و ییاور دوخ هعلاطم رد
SF-36 روژام یمسلاات نارامیب یگدنز تیفیک یسررب رد ار و رابتعا لباق و بسانم هدنهد ناشن نآ جیاتن هک دندرک یبایزرا نارامیب یگدنز تیفیک يریگ هزادنا رد رازبا نیا ندوب دامتعا ات دوب روژام یمسلا 27]
.[
زا زوجم بسک و بیوصت زا سپ شهوژپ يارجا يارب هلحرم رد ،یمسلاات ینامرد زکرم هب هعجارم و یشهوژپ تنواعم یمسلاات هب لاتبم نارامیب دادعت ساسارب ادتبا ،نومزآ شیپ
نس لقادح اب روژام 12
تروص هب ،یکشزپ هدنورپ ياراد و لاس
دادعت مهس ،جورخ و دورو ياهرایعم هب هجوت اب و يرامشرس تیعمج تاعلاطا ياه همانشسرپ و هدش صخشم اه هنومن یگدنز تیفیک و یتخانش SF-36
رارق اهنآ رایتخا رد .تفرگ
همانشسرپ عیزوت زا لبق ،هعلاطم یقلاخا تاظحلام تیاعر تهج شور صوصخرد حیضوت و دش هتفرگ اه هنومن زا هناهاگآ تیاضر هنامرحم و شهوژپ رد تکرش ندوب يرایتخا و هلخادم يارجا تروص هب اه هنومن سپس .دش هداد اه هنومن تاعلاطا ندوب هدنورپ هرامش ساسا رب و یفداصت صیصخت هورگود رد نارامیب
31 رارق لرتنکو هلخادم هرفن هورگ ،نومزآ هلحرم رد .دندش هداد
هورگ ود( هورگ هس رد هدنوش هلخادم هورگ ناونع هب یندومزآ 10 هورگ کی و هرفن 11
دنتفرگ رارق )هرفن لیکشت يارب هک
هورگ ياضعا زا کیره اب هرواشم رد تکرش هب توعد و اه هورگ هتفرگ سامت نومزآ هرواشم هسلج راهچ ،مادکره يارب و
یتخانش - ره تروص هب و )سیلا تربلآ هیرظن قبط( يراتفر
ادودح هسلج ره و هسلج ود هتفه 30
- 10 کی طسوت هقیقد
کی و مارآ قاتا کی رد و یسانشناور دشرا سانشراکرواشم نیا .دش لابند و ارجا ،نودم همانرب تاسلج
هلخادم هیاپ رب
یتخانش - يراتفر رگ یهو تربلآ ساسارب و سیلا حلاصا
رکف و
تخانش ینامرد یحارط هدش تسا هک هب روظنم شهاک تمواقم
یندومزآ اه و ندیسر هب هلحرم راذگ و
،تیلاعف تصرف یفاک
تهج هفشاکم و يرارقرب وج نانیمطا و دامتعا هب ياضعا هورگ
هداد و اب هدافتسا زا کینکت اه و لماوع ینامرد فلتخم دننام
يافیا
،شقن شراب
،يرکف سوکعم يزاس
،شقن نیشناج يزاس
راکفا تبثم هب ياج راکفا
،یفنم دوخ ییوگ یملاک تبثم و هئارا
دناروخسپ ياه یناجیه و يراتفر
،بسانم عوضوم تاسلج هب
تمس حرط تلاکشم طوبرم
هب نامرد مادام رمعلا يرامیب
یمسلاات و ياهدمایپ نآ
رب درکلمع یعامتجا ناشیا و ياضعا
هداوناخ نانآ تاریثأت و یفنم
نیا تلاکشم هبنج رب ياه تیفیک
یگدنز نارامیب قوس هداد دش و لماوع یتخانش و ياهرواب
یقطنمریغ ءاضعا
هورگ ار هک یم تسناوت رجنم هب ان يدیما و ای
تمواقم نانآ رد لباقم تفایرد تامدخ ینامرد
،ددرگ ییاسانش
و حلاصا دیدرگ . نینچمه هدافتسا يدربراک زا هویش ياه حلاصا
رکف و رییغت راتفر رد یگدنز هرمزور
،نارامیب هب هلیسو فیلاکت
یگناخ سپ زا نایاپ دروم هسلج ره شزومآ
تفرگ رارق نیا .
همانرب ياراد جنپ شخب و هسلج راهچ نامرد
یهورگ دوب هک
لماش ءازجا فلتخم یتخانش و يراتفر دش یم . مزلا هب رکذ
تسا هک ره هسلج لقتسم زین ياراد 5 هلحرم مرگ لماش
،ندرک حیضوت اضعا هرابرد یکی زا تلاکشم دوخ ( ای یسررب
فیلکت هسلج لبق )،
نورب يزیر و زاربا تاساسحا و
فطاوع
تبسن هب
،لکشم لدابت رظن و هدافتسا زا تاعلاطا اضعا زا
،رگیدکی عمج يدنب و نداد فیلکت تهج هسلج دعب دش یم
لودج(
1 ).
رد یشزومآ و هلخادم هنوگ چیه لرتنک هورگ يارب
Downloaded from psj.umsha.ac.ir at 11:57 +0330 on Saturday December 15th 2018 [ DOI: 10.21859/psj.16.3.11 ]
هلجم ناهوژپ یملع هرود ،
21 هرامش ، 3 ، راهب 2317
25
یشخب ناراکمه و لودج
2 : ینامرد هورگ تاسلج ياوتحم
تاسلج اوتحم
زا تیامح هئارا و دوخ قیلاع و اه ییاناوت ،اضعا تارظن نایب و نامرد یمومع يریگ تهج ،هورگ لیکشت زا فده حرش لوا هورگ ياضعا بناج یسررب ،دارفا يرایشوه دوخ ءاقترا مود یفنم و تبثم تایبرجت و يرامیب اب هطبار رد دنیاشوخان لماوع و یطیحم تلاکشم
تلاکشم اب ییورایور رد اضعا لیلاد و دنیاشوخان تایبرجت و برخم راکفا يریگ لکش هوحن و هناراگزاسان راتفر اب هطبار رد یتخانش لماوع یسررب موس نآ داجیا
مراهچ تاناجیه اب يراگزاس ياه شور هعسوت
لاقتنا و نآ اب راگزاس رکفت و شخب تذل راتفر ینیزگیاج هوحن شزومآ و یفنم
رگیدکی هب اضعا و رگنامرد دروخزاب و هدنیآ هب شزومآ
ینامرد شخب لومعم ياه تبقارم تحت اهنت و دشن هتفرگ رظن نایاپ زا سپ هام کی ،نومزآ سپ هلحرم رد .دنتفرگ رارق تاسلج
هورگ ود ره رایتخا رد یگدنز تیفیک همانشسرپ اددجم ،هرواشم هدافتسا اب اه هداد لیلحت و هیزجت . .تفرگرارق لرتنک و هلخادم نینچمه .دش ماجنا ياکروذجم نومزآ و یفیصوت ياه هرامآ زا یت و یجوز یت ياه نومزآ زا تارمن نیگنایم هسیاقم يارب ندوبن لامرن تروص رد( لقتسم نومزآ زا تادهاشم عیزوت
ياه
ینتیو نم و نوسکاکلیو عیزوت ندوب لامرن .دش هدافتسا )وی
هداد فورگومولک نومزآ زا هدافتسا اب اه -
یسررب دروم فونوریمسا
رازفا مرن کمک اب جیاتن همه .تفرگ رارق هخسنSPSS
23 رد و
يراد ینعم حطس 05
/ 0 .دندمآ تسدب
هتفای اه
،شهوژپ نیا رد 12
رامیب لاتبم هب یمسلاات روژام اب لقادح
نس 12 لاس ( 41 - 12 ) تکرش دندرک هک زا نیا
،دادعت
21 رفن درم و 31 رفن نز ناگدننک تکرش نس نیگنایم .دندوب
هلخادم هورگ رد هعلاطم رد 14
/
±7 77 / 21 لرتنک هورگ رد و
11 /
±1 01 / 25 ياه هورگ رد نس عیزوت هکنیا هب هجوت اب .دوب
هلخادم ود رد نس ریغتم هسیاقم يارب دوب لامرن ،لرتنک و
هدافتسا لقتسم یت نومزآ زا هورگ دش
هک ناشن داد توافت
يرادانعم زا
ظاحل عیزوت ینس نیب ود هورگ دوجو درادن
( 05 / 0 P>
.) نینچمه يارب هسیاقم ياهریغتم کیفارگومد
نیب
ود هورگ هلخادم و لرتنک ساسارب یناوارف و دصرد نآ زا
ياکروذجم نومزآ هدافتسا
دش هک توافت يرامآ يرادانعم ار
رد نیا هنیمز ناشن دادن ( 05 / 0 P>
) ( لودج 2 ).
يارب هسیاقم نیگنایم تارمن تیفیک یگدنز و هطیحریز
ياه نآ لبق و دعب زا هلخادم رد ره ود
،هورگ زا نومزآ ياه
یجوز یت و
نوسکاکلیو هدافتسا
دش . هتفای اه یکاح زا نآ
لودج 1 : یناوارف تاصخشم کیفارگومد تکرش
ناگدننک رد هعلاطم هب کیکفت ود هورگ هلخادم لرتنکو
کیفارگومد تاعلاطا هلخادم هورگ
)یناوارف دصرد( یناوارف لرتنک هورگ
)یناوارف دصرد( یناوارف p-value
درم سنج (
2 / 45 ) 14 (
7 / 31 ) 107 12
/
0 13 )11/3( 17) 54/1( نز
تلایصحت ملپید ریز
( 3 / 32 ) 10 (
1 / 51 ) 11 217
/
0 7 )22/1( 11 )35/4( ملپید
ملپید زا رتلااب (
3 / 32 ) 10 (
1 / 25 ) 1
ردپ تلایصحت ملپید ریز
( 7 / 31 ) 12 (
4 / 41 ) 15 111
/
0 1 )25/1( 11 )35/5( ملپید
ملپید زا رتلااب (
1 / 25 ) 1 (
1 / 25 ) 1
ردام تلایصحت ملپید ریز
( 1 / 51 ) 11 (
7 / 17 ) 21 732
/
0 7 )22/1( 3 )23/0( ملپید
ملپید زا رتلااب (
3 / 12 ) 4 (
7 / 3 ) 3
ردپ لغش دنمراک
( 3 / 11 ) 13 (
1 / 54 ) 107 17
/
0 14 )45/2( 12 )31/7( دازآ
ردام لغش دنمراک
( 3 / 12 ) 4 (
1 / 22 ) 313 7
/
0 24 )77/4( 27 )17/1( راد هناخ
يداصتقا تیعضو هداوناخ بوخ
( 1 / 11 ) 5 (
0 / 23 ) 3 075
/
0 13 )11/3( 11 )51/1( طسوتم
فیعض (
3 / 32 ) 10 (
7 / 3 ) 3
Downloaded from psj.umsha.ac.ir at 11:57 +0330 on Saturday December 15th 2018 [ DOI: 10.21859/psj.16.3.11 ]
21
هلجم ناهوژپ یملع هرود ،
21 هرامش ، 3 ، راهب 2317
دوب هک هب زج رد هطیح تیدودحم درکلمع
یمسج
( 053 / 0 P= )،
رد ریاس هطیح اه و زین هرمن لک لبق و دعب زا
هلخادم رد هورگ
،هلخادم توافت يرامآ يرادانعم هدهاشم
دش
( 05 / 0 P<
) و نیا تارمن سپ زا ماجنا هلخادم تبسن هب
،لبق
شیازفا ناشن .دنداد هسیاقم فلاتخا نیگنایم تارمن تیفیک
یگدنز و هطیحریز ياه
نآ نیب ود هورگ هلخادم و لرتنک
زین اب هدافتسا زا نومزآ ياه يرامآ نم ینتیو وی و یت لقتسم
ماجنا دش و جیاتن هب تسد هدمآ ناشن هدنهد نیا دوب
هک هب زج رد هطیح درکلمع یمسج ( 311 / 0 P=
،) رد ریاس
هطیح اه و زین هرمن لک تیفیک یگدنز توافت يرامآ
يرادانعم نیب
ود هورگ دوجو دراد ( 05 / 0 P<
).
هب هنوگ يا
هک يارجا
،هلخادم رجنم هب دوبهب تیفیک یگدنز و هطیحریز
ياه نآ هب نازیم يرتشیب رد هورگ هلخادم تبسن هب هورگ
لرتنک دش ( لودج 3 ).
لودج 3 : فلاتخا هسیاقم رایعم فارحنا و نیگنایم
تارمن تیفیک یگدنز و هطیحریز ياه نآ هب کیکفت ود هورگ هلخادم لرتنکو
اه هطیح هلخادم هورگ
لرتنک هورگ p-value**
هلخادم زا لبق هلخادم زا دعب
p-value* هلخادم زا لبق
هلخادم زا دعب p-value*
یمسج درکلمع 40
/
±13 32 / 10 54 /
±17 35 / 14 011 / 0 11 /
±20 54 / 71 52 /
±11 25 / 77 310 / 0 311 / 0
درکلمع تیدودحم یمسج 01
/
±37 00 / 75 31 /
±21 01 / 13 053 / 0 21 /
±35 70 / 13 11 /
±41 14 / 55 013 / 0 004 / 0
شقن تیدودحم یفطاع 13
/
±40 44 / 13 33 /
±34 21 / 75 013 / 0 10 /
±34 44 / 13 24 /
±41 01 / 51 342 / 0 040 / 0
طاشن و یباداش 52
/
±22 03 / 14 04 /
±13 33 / 71 001 / 0 03 /
±20 45 / 11 15 /
±13 51 / 12 121 / 0 033 / 0
ناور تملاس 03
/
±27 35 / 13 41 /
±11 25 / 72 001 / 0 14 /
±22 03 / 13 33 /
±23 01 / 51 013 / 0 001 / 0
<
درکلمع یعامتجا 11
/
±30 01 / 72 35 /
±20 12 / 15 002 / 0 31 /
±11 03 / 71 14 /
±22 12 / 71 114 / 0 001 / 0
<
یندب درد 15
/
±25 73 / 73 53 /
±22 11 / 11 001 / 0 51 /
±24 12 / 74 07 /
±22 31 / 71 231 / 0 004 / 0
یمومع تملاس 34
/
±22 41 / 53 12 /
±21 33 / 72 001 /
<0 13 /
±24 32 / 53 05 /
±21 32 / 52 073 / 0 001 /
<0
لک هرمن 35
/
±21 32 / 11 57 /
±11 34 / 71 001 / 0 34 <
/
±13 10 / 17 70 /
±20 33 / 13 143 / 0 001 / 0
<
دعب و لبق تارمن نیگنایم هسیاقم*
هورگ ود رد هلخادم زا
هسیاقم**
نیگنایم رییغت تارمن لبق و دعب زا هلخادم نیب ود هورگ
ثحب روشک و ایند رد یثرا يرامیب نیرت عیاش ،روژام یمسلاات ررکم و ینلاوط ،ندوبن دنیاشوخ تلع هب يرامیب نیا .تسا ناریا نایب هب و نامرد يارب هدافتسا دروم ینامرد ياه میژر ندوب زین و نمزم طیارش ،نامرد و يرامیب صیخشت يراذگرثا رگید و یگدنز فلتخم ياه هبنج دناوت یم يرامیب زا یشان ضراوع زا يرایسب رد ار یعامتجا و یکیزیف طیحم اب تلاماعت نازیم زین لباق و دیدش تارثا هک يا هنوگ هب .دهد رارق ریثات تحت نارامیب یگدنز تیفیک و یناور تملاس ،یمومع تملاس رب يا هظحلام هتشاد اهنآ ياه هداوناخ و نارامیب ] دشاب
27،21 نیا اذل .[
فده اب هعلاطم نییعت
ریثات هرواشم رب تیفیک یگدنز نارامیب
لاتبم هب یمسلاات روژام .دش ماجنا
تیفیک یگدنز و هب روط رایسب یصصخت یتملاس رد هطبار اب
تیفیک یگدنز هطیح ياه تملاس
،یمسج یناور و یعامتجا ار
رب رد دریگ یم و هب حوضو هدید یم دوش هک نیا یتملاس تحت
ریثأت
،دیاقع براجت و تاراظتنا و کرد درف رارق یم دریگ 21] .[
ریس ،نمزم يرامیب هب لاتبم نارامیب نیب رد مه یفرط زا و هدننک ناوتان و موادم نامرد موزل ،تدم ینلاوط يرامیب اب طبترم لماوع هلمج زا یعامتجا و یفطاع ،یمسج بقاوع دنتسه یگدنز تیفیک 23]
و يدلاخ شهوژپ ياه هتفای .[ هب لاتبم ناکدوک یگدنز تیفیک هک دوب نیا رگناشن ناراکمه
هب هسردم درکلمع و یعامتجا ،یفطاع ،یمسج داعبا رد یمسلاات ( دوب لرتنک هورگ زا رت نییاپ يرادانعم روط 001
/ 0 P= ) 21] .[
دعب و لبق هدمآ تسد هب تارمن نیگنایم نیب هک داد ناشن جیاتن ادم زا درکلمع تیدودحم هطیح رد زج هب ،هلخادم هورگ رد هلخ يرامآ ياه توافت یگدنز تیفیک ياه هطیح ریاس رد ،یمسج ماجنا زا دعب اه هطیح نیا تارمن و دراد دوجو يراد ینعم ناراکمه و نایقیفوت تاعلاطم رد .دنتفای شیازفا هلخادم 30]
و[
ناراکمه و يرقاب 31]
سوتکرافنا هب لاتبم نارامیب يور رب [
،دراکویم Cajanding 23]
،یبلق ییاسران اب نارامیب يور رب [
Costa ناراکمه و 32]
و یبطقود للاتخا رد [ Caller
و
ناراکمه 33] هرواشم تروص هب هلخادم ماجنا زین یسپل یپا رد[
هورگرد روحمراتسرپ و یهورگ ياه شزومآ و ینامرد هورگ اب هلخادم زا کیره نیگنایم تارمن رد هظحلام لباق شیازفا ثع و یناور ،یفطاع ،یمسج(یگدنز تیفیک ياه هطیح و داعبا و لبق تارمن نیب يرادانعم يرامآ فلاتخا و دوب هدش )یعامتجا ماجنا تاعلاطم رد نینچمه .تشاد دوجو هلخادم يارجا زا دعب ناراکمه و يومیرک يوره طسوت هدش 34،35]
ور رب هک [ ي
هدش ماجنا ینامرد یمیش تحت ناتسپ ناطرس هب لاتبم نارامیب
Downloaded from psj.umsha.ac.ir at 11:57 +0330 on Saturday December 15th 2018 [ DOI: 10.21859/psj.16.3.11 ]
هلجم ناهوژپ یملع هرود ،
21 هرامش ، 3 ، راهب 2317
27
یشخب ناراکمه و
ياه سایقم تارمن رد هجوت لباق دوبهب ثعاب هرواشم يارجا ،دوب نازیم شهاک و یعامتجا و یساسحا ،ینامسج يدرکلمع .دوب هدش نارامیب یندب درد و یگتسخ هلخادم هورگ نارامیب یمسج درکلمع هرمن شهوژپ نیا رد هطیح رد یلو تشاد يرادانعم شیازفا هلخادم ماجنا زا دعب و نیورپ هعلاطم رد .دوبن رادانعم توافت نیا یمسج تیدودحم ناراکمه 31]
ناور تملاس داعبا رب ار ینامرد هورگ ریثات هک زین[
یسررب یمسلاات هب لاتبم نارامیب ناردام ماجنا ،دندوب هدرک
رد ناور تملاس یمسج دعب دوبهب ثعاب ینامرد هورگ هرواشم هعلاطم رد هکیلاحرد .دوب هدش هلخادم هورگ Rufer
ناراکمه و
37] رد و ساره للاتخا هب نایلاتبم رد یکیزیف درکلمع [
شهوژپ Lechner و
ناراکمه 31]
هب لاتبم نانز یمسج هافر[
د هورگ ماجنا زا دعب زدیا هب تبسن يرادانعم يرامآ توافت ینامر
و يرامیب عون هب تاعلاطم نیا جیاتن تسا نکمم .تشادن لبق رد .دشاب طوبرم نارامیب یطیحم ياه سرتسا و يدرف تیعضو ياه ینارگن و بارطضا اب رتشیب ،یمسج تملاس ،ساره للاتخا رد .تسا هدوب طبترم یتملاس دروم رد ساره مئلاع اب طبترم شهوژپ Lechner لیکشت نانز طقف ار اه هنومن زین ناراکمه و
هلمج زا داح ياز سرتسا لماوع هب تبسن دارفا نیا و دنداد یم ،بلط تصرف ياه تنوفع هجیتن رد یکیزیف درکلمع شهاک رتشیب اه شقن ماجنا يارب ییاناوت شهاک و یلام تلاکشم .دنتسه ریذپ بیسآ و دعتسم رامیب رد طاشن و یباداش هرمن زا سپ هلخادم هورگ نا
.تشاد نآ زا لبق هب تبسن يرادانعم شیازفا هرواشم يارجا هعلاطم اب هتفای نیا Watanabe
ناراکمه و 33]
نارامیب رد[
رد هکیلاحرد .تشاد یناوخمه یعامتجا بارطضا للاتخا اب ياه شهوژپ Rufer
ناراکمه و 37]
و ساره للاتخا رد [
Lechner ناراکمه و
31] نارامیب ،زدیا هب لاتبم نانز يور رب[
یم رظن هب .دندرکن بسک طاشن و يژرنا رد یهجوت لباق دوبهب و نارامیب یناور تیعضو زا رثاتم تاعلاطم نیا ياه هتفای دسر هدوب هنیمز نیا رد هلخادم بسانم و یفاک یشخبرثا مدع ای فرصم نامزمه ریثات زدیا هب لاتبم نانز رد نینچمه .تسا راد ندوب بوخ ساسحا شهاک اب هدرتسگ یبناج ضراوع اب اهو
.تسا هارمه ماجنا زا دعب هلخادم هورگ رد نارامیب یعامتجا درکلمع هرمن ادیپ شیازفا يرادانعم تروص هب نآ زا لبق هب تبسن هلخادم
هعلاطم رد .درک Diefenbach
ناراکمه و 40]
درکلمع [
و نیورپ هعلاطم رد و يربج یساوسو للاتخا رد یعامتجا ناراکمه 31]
هلخادم هورگ رد ناور تملاس یعامتجا دعب زین[
شهوژپ رد هک دوب یلاحرد نیا .تفای دوبهب ینامرد هورگ زا سپ Lechner ناراکمه و
31] رد[ لاتبم نارامیب یعامتجا درکلمع
عم توافت ینامرد هورگ تحت زدیا هب لبق هب تبسن يرادان
دروم يرامیب عون زا رثاتم تسا نکمم توافت نیا .دشن هدهاشم و يدرف لماوع اب هارمه دناوت یم هک دشاب هلخادم و هعلاطم .دراذگب ریثات یعامتجا يریذپ شقن رب یطیحم ياز سرتسا
شهوژپ کی هک ناراکمه و یناخ هعلاطم جیاتن قبط لاتبم نارامیب ،دوب یعطقم یفیصوت تملاس روژام یمسلاات هب
تلالاتخا عاونا هب لاتبا ضرعم رد و دنتشادن یبولطم یناور ینییاپ حطس رد اهنآ یگدنز تیفیک و دنتشاد رارق یکشزپناور دوب 41] زا دعب هلخادم هورگ نارامیب ،ناور تملاس هطیح رد .[ توافت و دندرک ادیپ يا هظحلام لباق دوبهب هرواشم يارجا
رمن نیگنایم .دوب رادانعم یگدنز تیفیک هطیح نیا دعب و لبق ه
تاعلاطم رد Lechner
ناراکمه و 31]
و [ Watanabe و
ناراکمه 33]
ناور تملاس هرمن رد يرادانعم شیازفا زین [
ناراکمه و نیورپ شهوژپ رد نینچمه .دش بسک 31]
دوبهب[
هورگ رد ناور تملاس یگدرسفا و بارطضا دعب رد یهجوت لباق هلخادم هکدش داجیا ینامرد هورگ ماجنا زا دعب اب
جیاتن هعلاطم
رضاح یناوخمه زا لصاح ياه هتفای هک دوب یلاحرد نیا .تشاد
شهوژپ Karlsen ناراکمه و
42] عون تباید نارامیب يور رب[
وI ینامرد هورگ همانرب ماجنا زا دعب هلخادم هورگ نآ رد هکII جیاتن اب دندرکن بسک یناور تملاس رد یهجوت لباق دوبهب يرامیب طیارش دسر یم رظن هب .دوب وسمه ریغ رضاح هعلاطم هعسوت رطخ دروم رد ینارگن و ینامرد هنازور میژر ،تباید موادم عبنم کی ناونع هب يرامیب تدم دنلب ضراوع رب ،سرتسا
.تسا هدوب راذگرثا نارامیب ناور تملاس زج هب هک داد ناشن يرامآ ياه نومزآ جیاتن نینچمه لک هرمن زین و اه هطیح ریاس رد ،یمسج درکلمع هطیح تارمن نیا نیگنایم رد يرادانعم يرامآ فلاتخا ،یگدنز تیفیک هک يا هنوگ هب .دراد دوجو لرتنک و هلخادم هورگ ود نیب لخادم هب نآ ياه هطیحریز و یگدنز تیفیک دوبهب هب رجنم ،ه .دوب هدش لرتنک هورگ هب تبسن هلخادم هورگ رد يرتشیب نازیم
ناراکمه و يرقاب تاعلاطم جیاتن اب هتفای نیا 31]
يوره ،[
ناراکمه و يومیرک 34،35]
، [ Cajanding 23]
و[ Caller و
ناراکمه 33]
و نیورپ شهوژپ ياه هتفای .تشاد یناوخمه [
ناراکمه 31]
لک تملاس و ناور تملاس داعبا همه رد زین [
ود نیب ار يرامآ راد ینعم فلاتخا ینامرد هلخادم ماجنا زا سپ هعلاطم رد دوجو نیا اب .داد ناشن لرتنک و هلخادم هورگ ناراکمه و نایقیفوت 30]
رب يدرف هرواشم ریثات ناونع اب [
ک فلاتخا ،دراکویم سوتکرافنا هب لاتبم نارامیب یگدنز تیفی دعب لرتنک و هلخادم هورگ ود نیب یناور تملاس دعب رد يرامآ تملاس داعبا رد فلاتخا نیا یلو دوب رادانعم هرواشم ماجنا زا نارامیب یگدنز تیفیک لک هرمن نینچمه و یعامتجا و یمسج وبن رادانعم هرواشم زا سپ هورگ ود نیب نکمم فلاتخا نیا .د
رد هک ارچ دشاب شهوژپ يارجا شور رد توافت تلع هب تسا نینچمه .تسا هدش ماجنا يدرف تروص هب هرواشم ریخا هعلاطم دناوت یم زین نارامیب يدرف ياهدادعتسا و اهرواب ،تایصوصخ .دشاب لیخد هجیتن نیا رد يراکمه هنیمز رد ییاهتیدودحم شهوژپ نیا يارجا رد
Downloaded from psj.umsha.ac.ir at 11:57 +0330 on Saturday December 15th 2018 [ DOI: 10.21859/psj.16.3.11 ]