دکشناد مولع ه یناسنا
یشزومآ هوگر
یایفارغج یعیبط
همان نایاپ دشرا یسانشراک عطقم هجرد تفایرد یارب ییا
بآ :هتشررد :شیارگ یسانشاوه و
و بآ تارطاخم ییاوه
ررب س ی ا ث تار ت غ ریی ا لق می رب یور تم غ ریی امد ط ی هرود
( 2030 -
1918 )
رد ا س نات یبدرا ل
:رگشهوژپ
یلاع روشناد میرم
:امنهار داتسا
یلانیز لوتب رتکد
:رواشم داتسا
رتکد رتکد و یحلاص دنمورب یللاج هرهاط
( رذآ 98 )
18 (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب 2030-2018
لیبدرا ناتسا رد )
ناونع و :روآدیدپ مان (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب
2030-2018 لیبدرا ناتسا رد )
یلاع روشناد میرم
داتسا نا امنهار : یلانیز لوتب رتکد
داتسا :رواشم نا ، یحلاص دنمورب رتکد
یللاج هرهاط رتکد
خیرات :عافد 09
/ 10 / 98
دادعت حفص :تا 92
.ص
نایاپ هرامش :همان
اپ هرامش / هورگ مان ی
نا همان
:هدیکچ :فده راا اح نرق رد یناهج هدمع ل اااسم زا یکی ناونع هب یناهج شیامرگ شیازفا حرطم
هیبش ور نیا زا ،دراد تیمها ناسنا یارب نآ دنور یبایزرا و یسررب لیلد نیمه هب .تسا یزاس
یم رااشب هدنیآ کرد یارب یمیلقا ریغتم نیا ور .دااشاب اااشگهار دناوت
یارب یفلتخم یاه
هیبااش شیپ و یزاااس یمیلقا یاهریغتم ینیب
هک دراد دوجو نآ نیرتربتعم
زا هدافتااسا اه
هداد یاه یمومع درگ لدم ای وج
یمGCM با لدم نیرتدربراکرپ هلمج زا .دش زیر تهج اه
هداد ندرک سایقم یاه
، GCM لدم یرامآ یمSDSM
دااشاب . نازیم ،راا اح قیقحت رد
هاگ تااسیا رد امد نیگنای م ییام ن سای قمزیر ته ج لدم نیا ییاراک ،لی بدرا ای تپونیااس
سراپ لاخلخ و دابآ تفرگ رارق یبایزرا دروم
.
ور یااسانااش :شهوژپ
هداد زا هدافتااسا اب روظنم نیدب یاه
دیدمه هاگتااسیا هنازور یامد
رهااش نات ااس یاه سراپ ،لی بدرا لاخ لخ و داب آ
داد و ه شیپ یلم زکرم یاه یاه ریغتم ینیب
نیگنایم یارب لدم ندرک هربیلاک و لقتسم یاهریغتم باختنا ،یطیحم لقادح و رثکادح ،
امد
هداد لدم ندرک هربیلاک روظنم هب .تفرگ تروص یس انش اوه هاگتس یا هدش ینابدید یاه
لیبدرا هداد و شیپ یلم زکرم یاه یطیحم یاهریغتم ینیب
هبNCEP هرود ود ی 29 لاااس
( 1990 - 1961 ) هربیلاک یارب و
11 لاس ( 2001-1991 یجنس تحص یارب )
نیا .دندش میس قت
هرود یارب راک 40
هلاس ا ز 1961 ات 2001 ود زا دابآ سراپ هاگتسیا یارب و لیبدرا هاگتسیا یارب
،هرود 12 ( لاس 1995-1984 و هربیلاک یارب )
6 لاس ( 2001-1996 و یجنس تحص یارب )
،هرود ود زا لاخلخ هاگتس یا یارب راک نیمه 11
( لاس 1996 - 1987 و هربیلاک یارب ) 5
لاس
( 2001-1997 یجنااس تح ااص یارب )
ماج نا زین .تف رگ
یارب لدم ییاراک کیخااشت یارب
شیپ .دیدرگ هبس احم هاگتس یا ره یجنس تحص هرود یارب تاعبرم لقادح نیگنایم ،ینیب
هداد سپس نیگنایم یامد یاه
لقادح و رثکادح ، هرود یارب
( 2099-1961 )
ویرانس تحت A2
و ینیب شیپ هداد اب
دش هسیاقم هرود نیا یتادهاشم یاه مزآ اتسار نیمه رد .
و لادنک نم نو
فده و همدقم 19
روتیمیتسا سنس .دیدرگ هبساحم هاگتسیا ره یارب ییامد تارییغت دنور نییعت یارب
هتفای اه : جیاتن sdsm داد ناش ن
، هک لقادح و رثکادح ،نیگنایم هس ره لیبدرا هاگتس یا رد
هبور شیازفا اب امد سراپ هاگتااسیا رد شیازفا نیا هک یلاح رد .دااش دهاوخ ور
رد طقف دابآ
ایم یم هدید کدنا رادقم هب امد نیگن سراپ امد رثکادح و لقادح رد و .دوااش
هااس ره و دابآ
هرود یارب شهاک لاخلخ هاگتس یا یامد شیپ هدنیآ یاه
یم ینیب نینچمه .دوش
شیازفا اب
هیاپ هرود لوط
، شیپ لدم دروآرب دش اب رتمک هرود لوط هچره و دش دهاوخ رتهب لدم ینیب
دهاوخن بسانم نادنچ .دوب
هژاو :یدیلک یاه لدم ،امد رییغتم ،میلقا رییغت
شیپ ،وج یمومع شدرگ .ینیب
1 فده و همدقم -
1-1 - :همدقم
یاهفاگ شیاشفا فا ییییشان میلقا رییغت و یناهج شیامرگ هدیدپ تارثا هناخلگ
،رفیییسمتا رد یا
یییضارا یربراک رییغت یم
هاگتییسد فا یرایییسب رب نآ رثا هک ،دییشاب شیاشفا هلمج فا یعیبط یاه
ی ایسسیشخ بآ طیس شهاک ،اه
هناخدور باناور رد یلیصف رییغت ،دافآ یاه و یحطیس عبانم و اه
لدم یمامت .تس ا هدیس ر تابثا هب ینیمفریف وج یمومع شدرگ یاه
GCM) مرگ هدنیآ ،) ار یرت
شیپ نیمف هرک یارب یم ینیب
دننک یم یطیاریییش نینچ عوقو . یسیژو وردیه یاهدنیارف دناوت
ار
رد قیرط نیا فا و هداد رارق ریثأت تح ت هخ رچ
هوحن نینچمه و بآ عبان م و یسیژو وردی ه ی
هناخلگ یاهفاگ شهاک هچرگ .دیامن داجیا یتارییغت شیربآ هضوح کی طس رد بآ هب یسرتسد یا
یم رد میلقا رییغت هدیدپ دیدییشت فا دناوت رد رگا یتح هک ،تییشاد هجوت دیاب ی و ،دهاسب یتآ هرود
یاهفاگ یمامت راش تنا رض اح لاح هناخلگ
رییغت هدیدپ ،دوش فقوتم نیمف هرک مامت طس رد یا
و تسیب نرق رخاوا ات میلقا یراگدنام رمع لی د هب رما نیا .تفای دهاوخ همادا مسی
150 ید ه اس
20 (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب 2030-2018
لیبدرا ناتسا رد )
دییییسکا هب( نبرک مهم ناونع اگ نیرت
ف هناخلگ یم نیمف هرک وج رد )یا نیا فا .دیییشاب
مهم ور نیرت
متس یس رب میلقا رییغت تارثا یس ررب ،هدیدپ نیا اب دروخرب رد اهروش ک یملع عماوج هفیظو یاه
یم یتآ هرود رد هدیدپ نیا یفنم تاعبت اب هلباقم رد یقیبطت یاهراسهار هئارا و فلتخم .دیییشاب
رد یاهروش ک لاح
فا هعس وت لمج
فا شیب فرص و یفرواش ک هب ندوب یستم لی د هب ،ناریا ه 85
فاطعنا نینچمه و نآ یارب یبآ عبانم دییصرد یداییصتقا یاهراتخاییس س ییصا تهج ،مک یریذپ
یم بیسآ میلقا رییغت هب تبسن ،دنناوت .دنشاب رتریذپ
ت رییغ نآ فا یشان یاهدمایپ و میلقا اصوصخ
،نیمف هرک ندش مرگ هب
ناونع گرشب نیرت لضعم
مسی و تس یب نرق هتخانش
هدش .تس ا هب یروط هک یاهروحم فا یسی هراومه ریخا لاس دنچ یط
تس ا هدوب میلقا رییغت هلئس م ،ناهج یتعنص یاهروش ک نارس ثحابم یلص ا (
ناراسمه و یدمص ،
50:1388 )
ت . نایف یاهدمایپ نیمف هرک ندییش مرگ و میلقا رییغ فلتخم عبانم رب یراب
لمجفا ه ،بآ
یرفسمتا رصانع یور میلقا رییغت رثا نی وا .دراد ناسنا یگدنف ماجنارس و یهایگ ششوپ اصوصخ
یم شراب و امد دشاب
،ناراسمه ،راسبآ(
14:1392 ).
اتن جی ماجنا تاع اطم رثکا ا رد هدش
ری اس و نا ری اشی ی فا فا یکای ی ح نای هج طاقن شی
هفادی ی نا ی
صخاییش اییمد نوگایینوگ یاه
یی لاس رد آ یاه هدنی ا هک .دنتسه نی
عویضوم یسی یایهدومن فا
دپ میییییهم دی
لاس رد میلقا رییغت ه آ یاه
دنی .تس ا ه یسی جنس ارف فا امد مهم یاه
یی تاریثأت هک
ف یدای ناسنا تی اعف و یگدنف رب یم یاج ریب اه
ا .تیسا هنیمک یایمد ،دراذیگ نی
یمیلقا جنسارف
ا تعییییسو هییییب یروشک رد ناری
اراد هژیو تیمها ی شخب رد و تییییسا یا
هلمجفا فلتخم یاه
ف ،یفرواشک ری
تخاس اتسور و یرهش یاه یی
لمح ، هداج و لقن و راذی گریثأت هریغ و یرگشدرگ ،اه
. تسا اتن هسنیا هب هجوت اب جی
و دروم رد تاقیقحت رثکا ژی
یگ اه ی بآ آ رد روشک یاوه و هدنی
عوقو ،
دپ هدی ی لقا رییغت می
ان راثآ فوری ب و هداد ناشن ار نآ بسانم
لدم و هع اطم ،دنا آ تارییغت یفاس
هدنی
هب امد یمیلقا مهم یاهریغتم فا یسی ناونع یم
اش کمک دناوت ینای
ارف دوبهب هب دنی
یاه همانرب یشیر
اریییب ی اشفا شی هرهب ییینچمه و تارایییسخ شهایییک و یرو نی
تصرف شخب رد ی امتحا یاه یاه
هداد فا هدافتس ا اب ات هدش ش ت رض اح شهوژپ رد .دروآ دوجو هب فلتخم هاگتس یا هس ییامد یاه
هداد فا هدافتییسا نینچمه و قطانم نیا دیدمه NCEP(یاه
لدم هدافتییسا اب ،) (HADCM3)
امد
لاس یط هیبش هدنیآ یاه .دوش یفاس
2-2 - :هلاسم نایب
ندش یتعنص فاگ شیاشفا و عماوج
هناخلگ یاه ههد رد یا
هرک یامد شیاشفا ثعاب هتش ذگ یاه
رتماراپ رگید رد رییغت و نیمف هتش ون رد هک ،تس ا هدش یمیلقا یاه
رییغت هدیدپ نآ هب یملع یاه
یم ق طا میلقا تئیه(دوش
نیب ،میلقارییغت لود ا 878:1995
.) نوگرگد ی میلقا کی هدیدپ عیبط ی
تییسا هک رد سایقم نامف تدمدنلب ی هب
عوقو یم .ددنویپ مهم یاهروتکاف نیرت ی
هک رییغت میلقا ار
فده و همدقم 21
دیدیییشت م
ی دننک ادنترابع :ف رییغت شبات سسعنم هدیییش
،دییییشروخ نیمف رادم رییغت
، اهفاگ ی
هناخلگ یا شنار هراق .اه فا جیاتن رییغت م میلقا ی ناوت هب مرگ نیرت لاس رد ناتسلگنا 1959
ات 1975
هراییشا ک ؛در دوخ هک دهاییش ی رب رییغت میلقا تییسا تارییغت . هدمع رد ناشیم گدنراب ی
، تارییغت
لص ف ی و موادت کش خ ی اس هلمجفا راثآ لباق شیپ نیب ی شیامرگ ناهج ی دنتس ه . یسی اف ضراوع
تارییغت بآ اوه و رد لایییس یاه ریخا شیاشفا مومع ی هجرد ترارح اوه یییسا ت یقارع(
داژن و
مآراک فو :1384 2 ) . فاگ رایییشتنا رثا رب نیمف طیییس یامد نیگنایم هناخلگ یاه
شیاشفا لاح رد یا
یم هب ،دیییشاب یروط
ییییسررب هک تئیه ریخا یاه
نیب ار یناهج یامد نیگنایم شیاشفا رییغت لود ا
76 / 0 یتناییس هجرد و هتییشذگ نرق رد دارگ
4 / 6 لاییس ات هجرد 2100
یم ینیب شیپ تئیه(دننک
،میلقا رییغت لود ا نیب 517:2001
)
ناریا رد دنبرمک کش خ و همین کش خ ناهج رارق دراد هک رد دنچ لاس ریخا رتش یب قطانم
،نآ راچد هدیدپ کشخ ی اس و هب لابند نآ دوبمک بآ یاه ینیمفریف یحطس هب ور
ور هدش تسا .
ود و دون دییصرد بآ یفرییصم رد ناریا طوبرم هب یفرواییشک شخب
،تییسا هک هب لابند نآ ببییس
تییشادرب یب
هیور فا عبانم بآ ینیمفریف هدییش
هک ببییس دراو ندمآ تامدییص ناربج
یریذپان رب
لیس ناتپ یبآ هدش تس ا ( ناش فارذب و
،ناراسمه 103:1395
.) هب میلقا رییغت دنیارف تارییغت هژیو
مهم شراب و امد یم یطیحم مولع ورملق رد سرطم ثحب نیرت
یملع داعبا لی د هب هدیدپ نیا .دشاب
یداصتقا و یطیحم تارثا( یدربراک و هدنیاشف تیمها فا نآ )یعامتجا–
هکارچ ،تسا رادروخرب یا
متسیس دننام یمیلقا رصانع هب هتسباو یناسنا یاه و تابث یانبم رب نآ لاثما و ،عیانص ،یفرواشک
یحارط میلقا یرادیاپ یم لمع و هدیییش
،ناراسمه و نویبهذ(دنیامن 43:1389
یاهفاگ شیاشفا .)
هناخلگ یا یم ببس دوش
ات جاوما نودام شمرق عطاس هدش فا نیمف شیب شیپ فا طس وت یاهفاگ
هناخلگ یا بذج هدش و ثعاب گ مر رت وج ندش هرک
نیمف .دوش مرگ رت ندش وج هرک نیمف شین هب
هبون دوخ رب تیعییضو ءاشجا
رگید متییسیییس میلقا
ریثأت هتییشاذگ و
هدیدپ رییغت میلقا ار بجوم
یم یییشخرذآ(دوییش و
،ناراسمه :1392
2 لاییس رد میلقا رییغت هدیدپ .) تارییغت هب رجنم ریخا یاه
لباق طییس عبانم تیعییضو هجیتنرد و یییسانییشاوه رییصانع رد هجوت طاقن رد بآ ینیمفریف و یح
هب ینیمفریف بآ عبانم هسنیا هب هجوت اب .تییسا هدییش فلتخم بآ نیمأت نئمطم عبنم کی ناونع
یم لمع کش خ همین و کش خ قطانم رد اص وص خ تفا و راش ف ندش دراو ثعاب هلئس م نیا ،دنک
لباق بآ عبانم هجوت هرهب اب هفورما .تس ا هدش ینیمفریف یاه
یرادرب ارف یاه یب و ناو عبانم فا هیور
بآ هبنج بآ دوبمک هلئیییسم ینیمفریف و یحطیییس یاه هب ،تیییسا هدرکادیپ ینارحب ی
یروط هک
هرود یاه یم ار هدنیآ ناوت
هرود ی مان بآ عبانم تیس ام اب هفرابم یراذگ
دیرف(درک روپ
:1392 25 .)
رییغت لگنج اه و عتارم هب یض ارا یفرواش ک هفورما
هب یسی فا ینارگن یاه لباق رد هجوت طس
ایند
هنیمفرد ی بیرخت طیحم تس یف و رییغت میلقا یناهج لیدبت هدش لماوع .تس ا یفلتخم
ثعاب رب
مه ندروخ طیارش مکاح رب فلتخم ءاشجا متسیس
میلقا نیمف هرک یم
هک .دوش یم دناوت یتاریثأت
22 (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب 2030-2018
لیبدرا ناتسا رد )
ار رب ءاشجا رگید رد دراذگب نیب
نیا لماوع یلماع اهنت هک
هب تروص رب یعیبطریغ متس یس
میلقا
هرک نیمف ریثأت یم
،دراذگ شیاشفا یاهفاگ هناخلگ یا یم نیب تئیه(دش اب
،میلقا رییغت لود ا 2007
:
350-343 .)
فا هک تسا یقطانم فا یسی روشک برغ لامش تمسق رد لیبدرا ناتسا تارثا
هدیدپ
تروص ب میلقا رییغت ریغ و میقتس م
یم رثأتم میقتس م یس ررب .دوش
تس ا نآ رگناش ن یتامدقم یاه
هب نآ تارثا و هدیییش رثأتم هدیدپ نیا فا فلتخم عقاوم رد هع اطمدروم هقطنم هک شهاک ترویییص
بآ عبانم تروییصحم دی وت شهاک ،یغاب و یعارف تروییصحم شهاک ،ینیمفریف و یحطییس یاه
رشح و تافآ فا یضعب شیاشفا ،یماد یذوم تا
امد شیاشفا و شراب شهاک رثا رد یم نایامن
.دوش
3 - 1 - شهوژپ ماجنا ترورض و تیمها
هناخلگ یاهفاگ شیاشفا هرود رد یا
ییغت دیدیییشت هجیتنرد یتآ یاه رتماراپ تار
،یمیلقا یاه
یم دناوت متس یس رب ار یدایف یفنم تاریثأت طیحم ،بآ عبانم هلمجفا فلتخم یاه
،تعنص ،تس یف
ادهب متس یس هیلک و یفرواش ک ،تش یم میلقا متس یس اب شنکرد هک یاه
تئیه(دراذگب ،دنش اب
نیب ،میلقا رییغت لود ا 2001
هب دوخ تیعمج .) شخب یمامت رد هک تیییسا یلماع ییاهنت
ثعاب اه
یم اض اقت شیاشفا و دوبمک هسنیا رگم ) یرفت ،یژرنا ،یفرواش ک ،یگناخ فراص م رد اض اقت( :دوش
هوییییش دم یاه دیدجت اب بآ تیری شیب ییییشخب رثا یاراد رظن
تارییغت نیا رب هو ع .دنویییش یرت
بآ مهم هک ناهج یاوهو هتخانییش لماع نیرت
فاگ نآ هدییش هناخلگ یاه
مهم ،دنتییسه یا لماع نیرت
ایرد بآ طییس و بآ عبانم هدنیآ رب رثؤم سونایقا و اه
فرب بوذ و نیمف ترارح هجرد ناشیم اه اه
هک ؛دوب دهاوخ هب نآ قیقد تارییغت
شیپ لباق یتخس نادنمش ناد رثکا رظن ساس ارب .تس ا ینیب
بآ تارییغت :دن نام یعیبط یای ب عوقو بب یییس و هدومن دی دیییشت ار میلقا رییغت نارحب اوه و
کشخ یم لیس و ی اس نیا فا .دوش
هع اطم و ییاسانش ور و لاح یارب یرورض یرما میلقا رییغت ی
یم بوسحم هدنیآ شینایوستوک(دوش
،ناراسمه و1
2008 .)
1-4 - :یتاعلاطم فادها
شهوژپ نیا یارجا فا فده م یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب
غت ( هرود یط امد ری 2030
-
2018 تسا لیبدرا ناتسا رد ) فا شهوژپ نیا ماجنا یارب .
هداد یاه Nccep هداد و
یامد یاه
سراپ ،لیبدرا هاگتسیا هس هنافور یامد رثکادح ،لقادح ،نیگنایم لاخلخ و دابآ
هدافتسا هدش تسا
رب مه ی ن :تسا هدش لابند ریف فادها ساسا
Kotsoyaniz1
فده و همدقم 23
1 . یسررب راثآ رییغت میلقا رب ناشیم امد شیاشفا تحت
ریثأت یاهویرانس فلتخم
راشتنا
یاهفاگ هناخلگ .یا
2 . هع اطم و یسررب ی
امد هرود یط ناتسا ی یرامآ ی
30 .ه اس
3 . شیپ هرود یط ناتسا یامد ینیب .هدنیآ یاه
1-5 - :قیقحت تلااؤس
1 . یم هدهاشم میلقا رییغت و امد شیاشفا نیب یرادانعم طابترا
؟ددرگ
2 . صخاش ییاراک HADCM3
یم هنوگچ هع اطمدروم هقطنم میلقا رییغت شیاپ رد
؟دشاب
1-6 - هیضرف :قیقحت یاه
1 . هب رظن یم دییسر رد هقطنم دروم هیبییش فا لییصاح جیاتن هب هجوت اب هع اطم لدم یفاییس
و میلقا رییغت نیب یرادانعم طابترا .دراد دوجو امد شیاشفا
2 . یم رظن هب لدم دسر
HADCM3 هقطنم رد میلقا رییغت یسررب هب یرثؤم وحن هب دناوتب
.دفادرپب هع اطمدروم 3 . ا رب ضرف نی هرود رد هک تسا اه
ی آ هدنی هاوخ ور هب ور امد شهاک اب می
ش د .
2 نابم - ی پ و ی ش ی هن قحت ی ق
2-1 - :میلقا رییغت میهافم
ماس رس یتعرس اب رش ب ندش یتعنص نارود عورش فا دعب هک ار فاگ و گنس لاغذ ،تفن ،روآ
ید دی وت یلصا ببسم رییغت ثعاب هک نیمف هرک تیعمج شیاشفا نینچمه ،دنتسه نبرک دیسکا
لگنج بیرخت ،نیمف یربراک تی اعف شیاشفا ،اه
یاه و دماج تاعیاض دی وت و یرادماد ،یفرواش ک
عیام بآ رییغت هدیدپ هک ؛تیییسا هتیییشاد هارمه هب یفلتخم تاعبت ،هدیییش نآ فا یسی اوه و
اه
،یناجفرط ناقهد و یدابآدومحم یعراف(تیییسا 177:1391
بآ .) رد رییغت لاح رد نونکا اوه و
تی اعف فا یش ان ل تخا هب خس اپ رچئ (تس ا یناس نا یاه
،2
09 20 ،ناراسمه و یدمحم فا لقن هب
37:1395-21 هرود رد .)
نیمف یاه بآ یسانش
هوک لیسشت هب اوه و لسش نییعت ،کاخ تخاس ،اه
هناخدور تسد .تسا هدرک کمک اهات د تخاس ،اه بآ ،ندش یتعنص و یرایبآ عورش نامف ات مک
و
هرود لوط رد اوه نیمف یاه
و یدمحم(تس ا هدرک رییغت اهراب یس انش ،ناراسمه
37:1395 -
21 .)
هن اخ لگ یاه فاگ شیاشفا و نیمف ندیییش مرگ جیات ن فا ییاوه و بآ تارییغت یعراف(تیییسا یا
فرط ناقهد و یدابآدومحم یناج
177:1391 شیاشفا فا یشان ایند فلتخم قطانم رد میلقا رییغت .)،
هناخلگ یاهفاگ تظلغ یم خر یمومع شخرچ تارییغت و یا
شیر اک(دهد ناراسمه و3
، 2009 هب ،
: ،ناراسمه و یناخ یناث فا لقن 12،1395
.)
2-2 - : میلقا ناسون و رییغت
نوگرگد یلماع مه میلقا هدیدپ مه و هدننک
یم ینوگرگد شوختسد یا .دشاب
بآ اوه و لوط رد
نویلیم و ناراشه ینوگرگد ،هتش ذگ لاس اه
ینوگرگد .تس ا هتش اد یداینب یاه رد مه میلقا یاه
ب اق هاتوک تاناییسون یم فورب تدمدنلب تارییغت مه و تدم
یناجیلع و ینایواک(دنک 1380
لقن هب ،
،هرکایسع فا 1386
: 29 گربفدن .) (4
1375 هب اج ار میلقا رییغت ،) ی داعت تیعقوم هب طیاریش ییاج
Lecher2
Karlish3
Lederzberg4
فارحنا یو دنوییش لوحتم ار یرادانعم رییغت یمیلقا رییصانع شفرا نآ رد هک هدومن فیرعت نیون تقوم یم ف اخم یتیعقوم ای و یلبق تیعقوم هب تش گفاب هب رجنم تیاهن رد هک تفا ار دوش
شیخو
هتفگ هب .تیییسا هداهن مان ( یناجیلع و ینایواک ی
1380 ینوگرگد یط ،) هرود ،میلقا یاه
مرگ یاه
هرود هب ار دوخ یاج هداد درییس یاه
هرود و .دنا هرود اب هتییسویپ ،بوطرم و مرگ یاه
و درییس یاه
کش خ هژاو اب لأامتحا ت اح نیا .تس ا هدوب بوانت رد ی
ناس ون یم نییبت رتهب شیامتم هبنج .دوش
وگ ا اب ناییسون هدننک یتدم فا سپ یمیلقا متییسیییس ت اح نیا رد .تییسا طابترا رد نآ یرارست ی
یم دوخ هب توافت یمک اب ار یلبق یوگ ا هب هیبش ،یدنبرسیپ ینوگرگد فا یخرب .دریگ
اه یمیلقا ی
ثداح هبقرتمریغ یلسش هب و هدوب رادیاپان و دیدش ،یناهگان هدش
نیا هک دنا هژاو اب ینوگرگد هنوگ
ی
و تفا تارییغت لباق ریخ
ار ریداقم نیگنایم رد تدمفارد و تخاونسی مارآ تارییغت و .دنتس ه ریبعت
یم دنور
،هرکاسع(دنیوگ 1386
: 31 - 30 .)
2-3 - هناخلگ رثا :یناهج شیامرگ و یا
ت هب یناهج شیامرگ ای نیمف هرک یامد رادانعم تارییغ مهم ناونع
میلقا رییغت یاهدومن نیرت
نیب تئ یه(تیییسا هت فرگرارق هج وتدروم ریییضاح نرق رد ،میلقا رییغت لود ا
2007 فا لق ن هب ،
شوخ ،ناراس مه و شور 140:114،1395
- 128 ای یعیبط شیاشفا یناه ج شیام رگ فا روظنم .)
رد ،هتخیگنا ناسنا ،ناراسمه و هداشیلع(تسا نیمف طس یسیدشن رد رفسمتا یامد طسوتم
1385
: 925 - 912 یب فرصم هجیتنرد .) تخوس نوشفافور و هیور
فاین دروم یژرنا نیمأت یارب یلیسف یاه
مین رد یتعنییص هعییسوت شیب شکرمت ثعاب ،ریخا نرق
هناخلگ یاهفاگ دح فا هب و وج رد یا
نآ عبت
دش نیمف یبسن ندش مرگ رد ،نیمف رفسمتا ندش مرگ ای نیمف یناهج شیامرگ هدیدپ .تسا ه
رثا
هن اخ لگ یاه فاگ شیاشفا هن اخ لگ رثا ناونع تح ت و وج فارطا رد یا
یم داج یا یا یعراف(دویییش
فرط ناقهد و یدابآدومحم ،یناج
177:1391 ی اجنج ثحابم فا یسی نیمف هرک ندیییش مرگ .)
نرق رد هفورما 21
یم یا یدح هب و ؛دش اب نماد هلئس م ن
یعامتجا ،یداص تقا دنور رد هک هدش ریگ
هناخلگ یاهفاگ دایدفا نآ هدمع للع فا یسی و .تسا هتشاذگ رثا ناهج مدرم هرمفور یگدنف و و یا
یم لصاح یلیسف داوم تخوس رثا رد بلغا و .تسا نیمف هرک ندش مرگ
،ینامیلس(ددرگ 29:1397
.)
یسی فا ینارگن یاه هدمع تس یف یطیحم ب ه هژیو رد یبایتس د هب
هعس وت
،رادیاپ راش تنا ید دیس کا
نبرک و ریاییس یاهفاگ هناخلگ یا یم دییشاب . یاهفاگ هناخلگ یا هی وا ترابع دنا فا : ید دیییسکا
،نبرک
ناتم و دیسکا
؛نژورتین نافوت یشبات
،نیب شبات یدیشروخ بذج
هدش و شبات نودام شمرق رشتنم
،هدییش کی سپ یفنم دروخ یوق
یارب تباث هگن نتییشاد یامد طییس نیمف ار داجیا یم دنک . شبات
یتییشگفاب فا
رفییسمتا هب
نیمف رثا هناخلگ یا هدیمان یم .دوییش و بجوم مرگ ندییش طییس نیمف
یم دوییش . هب لی د نیا
،شیامرگ لاچخی
اه و خی یاه یبطق عورییش هب بوذ ندییش هدرک و رجنم هب
راب ندمآ طیییس بآ یم دنویییش . شیاشفا امد نینچمه رجنم
هب تارییغت یمهم رد یاهوگ ا بآ و
26 (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب 2030-2018
لیبدرا ناتسا رد )
ییاوه هدش و ثعاب دیدشت یگدنراب و اهداب یم ددرگ . نیا تارییغت یم دنناوت رجنم هب شیاشفا رارست
یسش خ
،اه ب یس اه و نافوط اه رد شخب یاه فلتخم ناهج دنوش . رییغت میلقا یم یش ان دناوت فا
تارییغت یعیبط ریظن یجورخ تی اعف ،یدیش روخ هس
یاه ،یدیش روخ تی اعف
یاه یناش فش تآ ای
فا تی اعف یاه ینایییسنا دننام
لگنج
،ییادف یارچ یب هیور و شیاشفا ید دییییسکا نبرک
فا قیرط
ندنافوس تخوس
یاه یلیس ف ای فا ره ود تی اعف یاه یعیبط و یناس نا دش اب . دهاوش نادنمش ناد
نایییشن یم دهد هک میلقا صاخ جتنم هدیییش فا نیا تارییغت هب رادقم یدایف ییییشان فا یاهفاگ
هناخلگ یا یم دشاب (
،یرشاع یلعماما ودیمح ،یرقاب 1391
).
2-4 - :ریخا ههد دنچ رد عیرس یناهج شیامرگ للع
.دوییش رتدایف دادعت هچ ره اریف .دراد میقتییسم هطبار تیعمج دایدفا اب نیمف هرک ندییش مرگ هبنج فا فرصم رادقم و هتفای ینوشف فلتخم یاه
دایف هریغ و یژرنا یفرصم و یداصتقا تاجایتحا
یم نرق یطرد .دویییش هب ناهج تیعمج اه
یم ادیپ شیاشفا یمارآ ریخا نرق دنچ رد ی و ،هدرک
هب تیعمج دایدفا بآ نارحب لداعم نیمف هرک ندش مرگ .تسا هدش دایف هدنیاشف روط
و هدوب اوه و
هب هک ار هنراس ترارح هجرد طسوتم دایدفا روص
ناسنا ت اخد اب ای و یعیبط ت یم تروص اه
ریگ د
،ینامیلس (تش اد دهاوخ هارمه 28:1397
.) ههد دنچ رد عیرس شیامرگ هک دندقتعم نادنمش ناد
تی اعف فا هدمآ دوجو هب میلقا رییغت .تییسا نیمف وج رد أییشنم ناییسنا تارییغت لی د هب ریخا یاه
فاض ا یاهفاگ هک ؛تس ا وج رد رییغت لی د هب یناس نا کاپ ،عیانص شرتس گ لی د هب ار ی
یفاس
ید لماییش اهفاگ نیا .تییسا درک داجیا نیمف طییس رییغت و نیمف دیییسکا
دیییسکا و ناتم ،نبرک
عطاس جاوما هک ؛دنتسه هریغ و نژورتین یم بذج ار نیمف و دیشروخ فا هدش
هک اهفاگ نیا .دننک
هناخلگ یاهفاگ یم هدیمان یا
یارب میخییض یییشکور دننام .دنوییش یم لمع نیمف
تی اعف .دننک یاه
هناخلگ ت اح دیدییشت هب رجنم و شیاشفا وج رد ار اهفاگ نیا تظلغ یناییسنا داجیا .تییسا هدییش یا
هناخلگ فاگ راییشتنا و شیامرگ نیب طابترا هب یا
رد شناراسمه و وکایتنیییس طییسوت ناییسنا هلیییسو
نآ .تسا هتفرگ رارق یسررب دروم یسرجوین رد لپ هاگشیامفآ اه
نیب یوق تبثم یگتسبمه دوجو
ید تظلغ شیارفا هرود یط امد شیاشفا و وج رد نبرک دییییسکا
30 ( ه ایییس 1998-1959
ار )
نیا لامتحا هک دنداد ناشن و .دندرک صخشم ید و امد ریغتم ود نیب یگتسبمه طس هک
دیسکا
کی رد ود دودح ،دییشاب یفداییصت نبرک کاتیب یرب(تییسا نویلیم
،5
2006 فا لقن هب ، و یدمحم
،ناراسمه 1395
.)
Brebetak5
2-5 - :یناهج شیامرگ جیاتن
1 - راب ترارح هجرد نتفر 2
- خی ندییش بآ نیبطق یاه
3 - فرب ندییش بآ ناتییسهوک یاه
اه
4 - ایرد بآ هدمآراب اه
5 - سونایقا بآ نایرج رد تارییغت اه
6 - هنرایییس یگدنراب رد تارییغت 7
-
یعیبط متسیسوکا تارییغت 8
- رد تارییغت یتسیف عونت
9 - ایرد بآ ییایمیش داوم رد تارییغت اه
10 - نایییسنا یگدنف رد تارییغت ( اه
ینامیلیییس
، 29:1397 عوقو ،اهایرد بآ طیییس ندمآ راب .)
نافوط هقطنم گرشب یاه کیییشخ ،یا
یرامیب شیاشفا ،ی ایییس تدم اب ینوفع یاه
ینروط نامف و رت
بآ شدرگ یوگ ا رییغت اتیاهن
،درک هراییشا اوه و هنومن هک
هب ریخا لاییس دنچ رد نآ یاه سوییضو
هدهاشم فرط ناقهد و یدابآدومحم یعراف(تسا هدش
،یناج 177:1391 .)
هب ،ام د شیاشفا ،مه یرظتنم و نای دوعیییسم رتکد یام د هن ماد شهاک ،هن اب یییش یام د هژیو
هنابیییش هرود شهاک ،یفور خی بوذ ،دیییشر لیییصف رییغت ،نادنبخی ی
هنهپ سپ ،یبطق یا یور
چخی لا نافوت شیاشفا ،)شراب بیکرت رییغت( فرب شهاک ،یناتیییسهوک یاه هراح یاه
شیاشفا ،یا
شراب نافوط و نیگنس یاه کش خ موادت و ینوارف شیاشفا ،شراب میژر رییغت ،یردنت یاه
ی اس ،اه
نافوت شیاشفا رابغ و درگ یاه
دمایپ فا ار هریغ و یم رامش هب یناهج شیامرگ یاه
نایدوعسم(دنروآ
و
،یرظتنم 61:1394 -
58 .)
2-6 - :میلقا رییغت فیرعت
رییغت
،میلقا رییغت طس وتم طیارش یوج رد کی ناسم ای هیحان صاخ تس ا . صیخش ت تارییغت
یمیلقا فا یریذپ رییغت صوص خب ،میلقا
رد میلقا یاه یلص ف ادیدش لسش م تس ا . کی دنمش ناد
یدئوس هب مان سوینرآ کی نرق
،شیپ هیرظن یش یامرگ ار
سرطم .دومن اما هدیدپ رییغت میلقا اهنت
رد ههد یاه ریخا هب تروییص یدج رد روتییسد راک طیحم تییسیف یناهج رارق تییسا هتفرگ .
دییشر
تیعمج و فرصم هنارس بآ و فا یفرط تارییغت
،یمیلقا قفا ییاه فا نارمع یاه ییامد و یبآ ار
رد
یاهدنیآ هن نادنچ رود شیپ ور یم دراذگ ( دنوخآ یلع و ناراسمه ، 1390
، ص 2 ).
2-7 - میلقا رییغت للع :
للع هئارا هدییش یارب رییغت میلقا ار هب ود هتییسد للع ینوریب و ینورد میییسقت هدومن .دنا للع
ینوریب ینوگرگد یاه یمیلقا ار هب یلماع رتارف فا وج نیمف تبیییسن یم
؛دهد رد ی اح هک للع
ینورد هب شنک یاه ینورد متیییسییییس یمیلقا
و رد هدودحم وج نیمف هجوت دنراد . یریذپرییغت
لیییصاح فا
للع ینوریب هچرگا أیییضعب رب رثا یاهدادیور یناهگان
اما امومع رد هفاب ینامف گرشب خر
یم .دنهد رد ی اح هک تروحت لصاح فا لماوع ینورد رد سایقم ینامف فلتخم و هاتوک رت فا دنچ
ههد ات دنچ هراشه نسمم تسا رثا راذگ دنشاب .
28 (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب 2030-2018
لیبدرا ناتسا رد )
2-8 - لدم :یمیلقا یزاس
لدم رد لرتنک تیعضو رد یمیلقا طیارش یمیلقا یفاس یمرد ریوصت هب هدش
هب دیآ ترابع رگید
هب یعقاو یایند قیرط نیا فا یمرد هاوخ د تیعضو و هفادنا
هب و دیآ نیا یگدیچیپ کرد بیترت یاه
ناسما میلقا متس یس یم ریذپ
ترابع لدم یلک فیرعت کی رد .دوش هک تیعقاو فا یدامن فا تس ا
مهم یگژیو نیرت هب ار یعقاو یایند یاه
یم نایب هداس و یلک تروص
،هتخورفا(دراد 1374
فا لقن هب
هرکاسع 102:1386 لدم .)
یم ار یمیلقا یاه لدم لماش یلم هورگ ود رد ناوت
ی امتحا یرامآ یاه
لدم و .دراد رارق یسیشیف یاه لدم
یپ رد یمیلقا یاه دننامه
یفایییس راییییسب یاهدنیارف یدایف
یم دیدپ ار میلقا هک دنتیییسه دنروآ
. فا دویییصقم لدم
یفایییس نآ نیارف هک تیییسا د
ار یمیلقا یاه
تارییغت رثا و میسانشب نآ
اه شیپ رگیدسی اب ار ناشلباقتم طباور و مینک ینیب
.
2-9 - لدم عاونا :یمیلقا یاه
2-9-1 - لدم یژرنا نزاوت یاه (
)EBM :
نیا لدم کی اه ضرع رد نیمف طس یامد تارییغت و دنتسه یدعب ار فلتخم ییایفارغج یاه
شیپ یم ینیب تکریییش ییایفارغج دنبرمک ره یژرنا یدنمفارت رد هک یترداعم لح یارب .دننک
هدافتسا هداس طباور فا .دنراد نوسردنه(تسا هدش
و6
،یفوگ کم 1380
)
2-9-2 - یتفرمه یشبات لدم RCM(
) :
لدم نیا رب هو ع اه
یگژیو یاه لدم EBM یاه
هب اج ییاج یژرنا یدومع ار
رظن رد شین
یم نیا .دنریگ لدم
اه رومعم و کی یدعب ود ت اح رد یژرنا لاقتنا .دنتیییسه
کی یدعب ود هب
یش بات یژرنا لاقتنا تروص هب
تروص و رفس متا رد یش نکارپ و بذج هب
تروص تهج رد یتفرمه
یم تروص رفس متا رد یدومع .دریگ
لدم نیا هویش هب ار یش بات دنیارف اه لدم یرص ی
یفاس
یم یم هبیییساحم ار امد یدومع خرمین و .دننک هک ،دننک
هب ترویییص هراییییس نیگنایم ،لومعم
یا
یم هبس احم یتفرمه تاکرح یافا هب خرمین نیا .دوش
یم س ص ا ب ات )یتفرمه لیدعت( دوش
تفا ه
کم(دوش کیدشن یشرامگ گنهآ
،نوسردنه و یفوگ 2005
.)
2-9-3 - لدم یاه یدعبود یکیمانید - یرامآ ( )SDM :
ا نی لدم اه رومعم لدم ود فا یبیکرت و هدوب یدعب ود وEBM
یمRCM لدم نیا .دنییشاب اه
هیبییش یدومع و یقفا دعب ود رد ار یمیلقا متییسیییس یم یفاییس
.دننک لدم نیا و کیمانید اب اه
دنیارف یم راتفر یرص هویش هب نیمف طس یاه نیگنایم اب و .دننک
دنچ وج کی و یدنبرمک یاه
Handrson and Makafi6
هبوسشا یم راک یا لدم نیا .دننک
هطقن اه شنکاو تکراشم فاغآ ی هرایس لدم رد ییایمیش یاه
یا
یم رامش هب کم(دنیآ
،نوسردنه و یفاگ 2005
.)
2-9-4 - لدم یاه درگ وج یمومع ش (
)GCM :
لدم فا فده هس تیوه هک ،تس ا نآ وج یمومع شدرگ
هجوت اب .دنک هبس احم ار میلقا یدعب
لدم نیا فده هب مرج یگتسیاپ ،هناست یگتسیاپ ،یژرنا یگتسیاپ ،نوچمه یفلتخم ترداعم فا ،اه
یم هدافتییسا لماک فاگ نوناق و لدم نیا دنچره دننک
و وج یقیقح تیعییضو هب اه کیدشن سونایقا
هدیییش تیدودحم دوجواب اما ؛دراد دوجو شین یناوارف یرظن و یلمع عناوم فونه ی و دنا هک ییاه
لدم لماک ریییضاح لاح رد .دنراد وج یمومع شدرگ یاه لدم نیرت
لدم نیمه یمیلقا یاه اه
کم(دنتییسه نوییسردنه و یفاگ
.)یفاگ کم و ییاجنآفا
لدم فا هدافتییسا هک یمومع شدرگ یاه
اب
یم شیامفآ هلحرم رد فونه راب یناسم کیسفت نورقم ینامف و ی ام ااح هب یفرط فا و دنیییشاب
هب یمن هفرص لدم فا هدافتسا دنشاب
یم رظن هب ینادرگشیر یارب یسیمانید و یرامآ یاه رایسب دسر
یم ثعاب رما نیا و دنییشاب دیفم هقطنم جیاتن تمییس هب ار جیاتن ددرگ
ح(دنیامن تیاده یا نایدیم
،روپ 1392 .)
2-10 - لدم :وج یمومع شدرگ یاه
لدم ود هب هن هپ ااح هب یسیشیف یاه لدم هورگ
لدم و )یناه ج( ماع یاه هق طنم یاه
یا
هقبط یم یدنب لدم دوش
لدم رد .تسه ماع هورگ شج وج یمومع شدرگ یاه یمومع شدرگ یاه
یم رارق ،هجوت نایاش یمیلقا لماوع همه هلس لس هب هجوت لاثم یارب .دنریگ
مه رب و بتارم شنک
خی ،وج ،سونایقا یاه
یسشخ سوطس و ییایرد رد ،اه
لدم نیا هحو رس ،اه لدم ی
یم یفاس و .دشاب
وج یمومع شخرچ عون هیییس رب دوخ AGCM)
سونایقا یمومع شخرچ ،) (OGCM)
جودشم و
(AOGCM) یم میس قت
لدم رد .دنوش یض وت ترداعم وج یمومع شدرگ یاه
هدنهد لماست ی
هیر اب طابترا رد راییشف و بآراخب ،شراب ،داب ،امد ینامف رفییسمتا کفان
یم شخرچ لدم رد .دییشاب
سونایقا شنکاو هب یییساییسا هجوت سونایقا یمومع شیاشفا لباقم رد اهایرد و اه
CO2
رد .تییسا
لدم یوج( جودشم یمومع شدرگ یاه یریغتم )یییسونایقا –
وج یمومع شخرچ هب طوبرم یاه
یسییشخ لباقتم طباور دوجو یسییشخ متییسیییسوکا لباقتم طباور هارمه هب ،سونایقا – نایقا–
سو
متسیسوکا شین و وج یسیشیف و ییایمیش تاصخشم و وج اب یسونایقا یاه
متسیس رد یناسنا یاه
یم رارق هجوت ضرعم هب .دریگ
لدم یریگراک هتشذگ میلقا یفاسفاب یارب وج یمومع شخرچ یاه
شیپ اییی لدییم نیا ،هدیینیآ میلقا ینیب
یمیلقا یناییهج لدییم ار اییه (GCM)
هدومن فورعم ،
،هرکاسع(تسا 109،1386
.)
30 (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب 2030-2018
لیبدرا ناتسا رد )
2-11 - یمیلقا لدم HADCEN3
:
HADCEM3 لدم هدیییش تفج لدم کی
یوج ی - و نودرگ طیییسوت هک .تیییسا ییییسونایقا
لاس رد شناراسمه 2000
هئارا یتاقیقحت شکرم رد لدم نیا .تس ا هدش HCCPR
ناتس لگنا رد
هسبییش یاراد و هدییش ارجا داعبا اب یا
5 / 2 و ییایفارغج ضرع هجرد 75
/ 3 ییایفارغج لوط هجرد
،ناراسمه و یرایییس(تییسا 915:1390
اب لدم نیا .) 19
،وج مئاق یاتییسار رد هیر 4
قمع رد هیر
نآ ینامف ماگ و کاخ 30
لدم نیا یییسونایقا کیسفت .تییسا هقیقد 25
/ 1 رد 25 / 1 گ و .تییسا ما
هب یییسونایقا هف ؤم ینامف لارگتنا تروییص
،ناراسمه و هداف یفاجح(تییسا تعاییس کی ره یریگ
3:1394 .)
2-12 - :میلقا رییغت یاهویرانس
شیاشفا نآ یپ رد یرفیییسمتا یاهفاگ تظلغ شیاشفا رب یدایف نانیمطا نادنمیییشناد نیب رد هرود رد نیمف هرک رفیییسمتا یحطیییس یام د نیگنای م راد دوجو یتآ یاه
تارییغت یگنوگچ .د
یریغتم سایقم رد یمیلقا یاه هقطنم یاه
هب یا شیپ نوچ نیاربانب .تس ین صخش م یرص روط
ندرک صخش م نیشگیاج هار .تس ا لسش م میلقا تیعض و ینیب تیعض و
هک هدوب هدنیآ نسمم یاه
ویرانس یم هدیمان یمیلقا یاه ییابابآ(دوش
،ناراسمه و 138،1389
یدورو فا یسی .) ه
فاین دروم یا
AOGCM لدم هیبییش رد
هناخلگ یاهفاگ راییشتنا ریداقم یفاییس اب هک ،تییسا یتآ هرود رد یا
ویرانییس هیبییش رد فلتخم یاه یم ااح یفاییس
و هتفییشآ(دوییش
، راسمه 30:1388 یاهویرانییس .)
هناخلگ یاهفاگ راییشتنا ناشیم هدنهد راییشتنا فلتخم نآ تیعییضو یا
لاییس ات اه 2100
و .دنتییسه
اس ارب نیرف س نیمف هرک تیعمج دش ر تارییغت و یعامتجا ،یداص تقا تیعض و یارب یفلتخم یاه
هئارا هدش یم یفرعم لدم هب هک دنا هداد ساس ا نیا رب و ددرگ
هیبش هدنیآ یاه یم یفاس
.دنوش
( میلقا رییغت لود نیب تایه هب )IPCC
رد ناس نا تیعمج و یداص تقا دش ر لامتحا یس ررب روظنم
ا هک هدنیآ تخوییس قارتح
یم رارق ریثأت تحت ار یلیییسف یاه ( راییشتنا ویرانییس ،دهد
هئارا )SRES
راسمه و یلیعامسا(دنداد 85:1391
.)
2-13 - زیر :ینادرگ
چیه یمومع شدرگ لدم یمن هاگ
شیپ یارب امیقتسم دناوت ینیب
هقطنم یاه هطقن ای یا
یا
نآ ،دنوش هدافتسا فاین اه
اب ات .دنتسه ینادرگشیر دنم راتفر لامعا
نآ رد یلحم یاه شیپ اه
ینیب اه سایقم رد ناشی هداد نیا فا هدافتسا فا لبق یتسیاب .دنبای دوبهب یلحم یاه
نآ اه ار اه
کچوک .درک ینادرگشیر شیپ فا تکرح دنیارف هب تقیقح رد ندرک سایقم
ینیب هدننک گرشب یاه
شیپ هب سایقم ینیب
هدنوش ا یلحم سایقم رد اه یم ق ط
شور .دوش دی وت تهج یفلتخم یاه
ویرانس هقطنم یمیلقا یاه ویرانس فا یا
لدم یمیلقا یاه فا هک ،دراد دوجو وج یمومع شخرچ یاه
یم هلمج نآ شور ناوت
میسقت کی رد .درب مان ار ینادرگشیر یاه شور نیا یلک یدنب
راهچ رد اه
دیدمه ،)ی اقتنا عباوت(ینویسرگر ،یسیمانید هورگ هقبط یسانشاوه د وم و ی
یدنب
یم سیراو(دنوش
،ناراسمه و7
2004 : 321 .)
2-14 - شور :ییامن سایقمزیر یاه
شور هقطنم و یمیلقا یاهویرانس دی وت تهج یفلتخم یاه لدم یمیلقا یاهویرانس فا یا
یاه
کچوک شور نآ هب هک دراد دوجو ،وج یمومع شدرگ یم هتفگ ندرک سایقم
و هتفیییشآ(دویییش
راس مه 31:1388 شور .)
شور نیا .دراد دوجو ندرک سای قم شیر یارب یفلتخم یاه لمایییش اه
شور شور و یسیمانید یاه شور .تسه یرامآ یاه
شور شج یسیمانید یاه هنیشه یاه
هدوب رادرب
کچوک تهج راشبا نیرتربتعم .تیییسین سرتیییسد رد ناریا رد هک هداد ندرک سایقم
لدم یاه
شور فا هدافتس ا ام روش ک رد یمومع شخرچ یم یرامآ یاه
،ناراسمه و یدمص (دش اب 2007
هب ،
،ناراسمه و داف یدهم فا لقن 120:1390
.) شور رد لدم ،یسیمانید یاه طیاریییش یمیلقا یاه
لدم یارب ار یفرم وج یبیکرت یاه
یم مهارف راب یناسم هیشجت تردق اب نیمف – لدم نیا .دننک
لدم شور نامه یروئت رظن فا یم لابند ار یمیلقا یاه
نآ توافت اهنت و ؛دنک فا هک تیییسا نیا اه
هسبش کچوک یدنب یم هدافتس ا یرت
بانب ،دننک یگدیچیپ نامه نیار لدم یاه
.دنراد ار یمیلقا یاه
کچوک یریغتم نیب طباور هعیییسوت لمایییش یرامآ ندرک سایقم گرشب یاه
شیپ( سایقم ینیب
یریغتم و) هدننک شیپ( یلحم یحطس یاه
کچوک یلص ا شور هس .تس ا )هدنوش ینیب سایقم
هقبط شور فادنترابع یرامآ ندرک هف ؤم شور ،یس انش اوه یدنب
هسبش شور و یس انش اوه یاه
یگتس بمه شور ،یعونص م یبص ع شور وCCA
یم گنیجیرک ،ناراسمه و رفنارذآ(دش اب
2006 هب ،
،ناراسمه و هداف یدهم فا لقن 120:1390
.)
2-15 - SDSM لدم :
هقبط سایییسارب کینست یدنب
،ینادرگشیر یاه مرن نیرتهب فا یسیsdsm
ینادرگشیر یاهراشفا
شور قیفلت فا هک .تسا نیا .تسا هدمآ دوجو هب یفداصت ییاوه و بآ یاهد وم و ینویسرگر یاه
گرشب ییییشخرچ یاه وگ ا هک تیییسا تل ع نادب رما یریغتم و سای قم
رد یوج تب وطر یاه
بآ یاهد وم یاهرتماراپ ب یلحم سایقم یاوه و
ه م هدافتیییسا یطخ ترویییص ی
یبلیو(دویییش و8
،ناراسمه 94:2007 -
1 کینست فا نآ رب هو ع .) سنایراو یعونییصم شیاشفا یارب شین یفداییصت یاه
یرییس هنافور ینامف یاه یم هدافتییسا هدییش سایقمشیر ی
هداد نیا ات ؛دوییش تادهاییشم اب رتهب اه
گرشب یاهراتفر نیب یرامآ تاطابترا لدم نیا .دیییشاب گنهامه شیپ( سایقم
ننک ینیب هد و )اه
Varis7
Wilby8
32 (هرود یط امد رییغتم یور رب میلقا رییغت تارثا یسررب 2030-2018
لیبدرا ناتسا رد )
شیپ( یلحم هدنویییش ینیب
یم رارقرب هناگدنچ یطخ نوییییسرگر شور سایییسارب ار) اه نیا .دنک
هداد فا هدافتییسا اب تاطابترا هاگتییسیا یتادهاییشم یاه
لدم )یجورخ( اهدادنورب و اه شدرگ یاه
یم داجیا ینابدید هباشم هرود رد یمومع ،ناراسمه و یبلیو(دوش
94:2007 -
1 تسا نیا رب ضرف .)
هب .دنش اب قداص شین هدنیآ رد طباور نیا هک ترابع
یرامآ ییامن سایقمشیر رد یس اس ا ضرف رگید
سایقمشیر دنیارف فا لبق .تییسا تاطابترا نیا ندوب دنم نامف فا لقتییسم لدم نیا طییسوت ییامن
هداد هداد و یتادهایییشم یاه لدم یاه
فارحنا و نیگنایم ریداقم هب هجوت اب یمومع شدرگ یاه
یعم نآ را رد اه یم هشی امرن رظن دروم هرود یم ماجنا لی د نیا هب راک نیا .دنوش
لدم هک دوش یاه
یمن یمومع شدرگ هب ،دنناوت
هیبش ینابدید دننام ار یلحم میلقا یبوخ هس یاقم اذ ،دنیامن یفاس
یم ندرک هشی امرن فا لبق مه اب ود نیا یگتیییسبمه بجوم دناوت
بلیو(ددرگ لوقعمریغ یاه و ی
،ناراسمه 94:2007 -
1 .)
2-16 - :بآ عبانم رب میلقا رییغت هدیدپ راثآ
هناخدور بآ تیفیک رب ،سرتیییسد رد بآ عبانم رب هو ع یناهج ندیییش مرگ هچایرد و اه
شین اه
م اس و هیفص ت یاهب ،بآ تیفیک لیشنت .تس ا رثؤم یم شیاشفا ار نآ یفاس
دادعت شیاشفا اب .دهد
نوتگن پوتیف یم ار لیفورلک رادقم شیاشفا ،بآ یامد نتفر راب رثا رد اه
ا ،تییشاد راظتنا ناوت هتب
هیر رد لیفورلک و امد نیب میقتییسم یگتییسبمه دوجواب نآ ریثأت ناتییسبات رد بآ یحطییس یاه
مهم .تسین ریگمشچ نوتگن پوتیف لسشم نیرت
کبلج طسوت هک ،تسا یسپک یوب اه و شبس یاه
یم دی وت یبآ کبلج نیا یتقو .دویییش
یم دایف اه یاهفاگ فا ییییشان امد شیاشفا اب مبوت ،دنویییش
هناخلگ یا کبلج تی اعف یارب ار یرتهب طیاریییش ، شیاشفا ار کپک یوب لسیییشم و هدرک مهارف اه
یم هناخدور بلغا دروم رد .دهد یم بآ یامد شیاشفا بجوم امیقتییسم اوه یامد شیاشفا اه
.دوییش
هناخدور رد هچایرد و اه
دهاوخ بآ تیفیک رب یداینب تارثا بآ هریخذ رادقم و امد رد رییغت اه
یتح .تشاذگ یتروصرد
تارییغت ،دوش ناربج یگناخ فراصم لرتنک طسوت بآ هریخذ شهاک هک
هناخدور رب یتح یحطس تانایرج رد لولحم نژیس کا تظلغ شهاک اص وص خ بآ یفیک هک ییاه
هتفرگن رارق میلقا رییغت ریثأت تحت یم راظتنا ،دنا
دور بلغا .دور هناخ
ییراب دوخ تیصاخ لی د هب اه
نآ اف عفد تهج اه هرهب ب ض
یم یرادرب رجنم تیعمج شیاشفا اب مبوت نایرج ناشیم شهاک .دنوش
.دش دهاوخ بآ تیفیک تفا هب
2-17 - هنیشیپ قیقحت ی
2-17-1 - عبانم یلخاد :
( ناراسمه و یقرش 1386
،) هب هاگتس یا شراب و امد یاهرتماراپ یور میلقا رییغت تارثا یبایفرا
هرود رد شیربت 2049
- 2020 لدم فا هدافتس ا اب LARS-WG
رییغت لماع شور و هتخارپ ،
جیاتن
دنور لوییصف مامت یارب ،امد لقادح اب هباییشم ،امد رثکادح ،شور ود ره رد هک داد ناییشن قیقحت ییس مامت یارب یتآ هرود رد یییشیاشفا شور ف تخا یلک ت اح رد .تییسا هتییشاد اهویران
لماع یاه
لدم و رییغت LARS-WG
عون هب هتس ب یتآ هرود رد رثکادح یامد و لقادح یامد ریداقم یارب
نیب بیترت هب راییشتنا ویرانییس 2
/ 0 ات 4 / 0 و 3 / 0 ات 5 / 0 ناشیم .دیدرگ لییصاح دارگ یتناییس هجرد
ر راییشتنا یاهویرانییس تحت لوییصف رثکا رد شراب ویرانییس نینچمه .تییسا هتییشاد یییشهاکدنو
RCP8/5 نرق یط رد یییشبات تییشاداو رد هتییسویپ شیاشفا هک
21 هتییسناوت ،دهد یم ناییشن ار
یاه ویرانیییس هب تبیییسن ار یرتمک شراب ناشیم و لقادح یامد و رثکادح یامد فا ییراب ریداقم دنک یبایفرا رگید .
( ناراسمه و نایحوصن 1392
،) قا رییغت رثا یسررب تشد رد شراب و امد یور میل
،درکرهش یاه
لاییس یط نجورب یاه
( 2020-2049 هتخادرپ )
دروم قطانم یامد هدمآ تییسدب جیاتن ساییسا رب
هک دهد یم ناشن جیاتن نینچمه .دش دهاوخ رت مرگ لوصف یمامت رد هیاپ هرود هب تبسن هع اطم اتس مف و شییاپ فا رتش یب راهب و ناتس بات رد امد شیاشفا ناشیم طس وتم شیاشفا ناشیم .دوب دهاوخ ن
هرود رد امد 2030
درکرهش رد هیاپ هرود هب تبسن 1
/ 7 ابیرقت نجورب رد و دارگ یتناس هجرد 1
/ 4
دهاوخ شیاشفا امد رثکادح فا شیب امد لقادح هک دییش هدهاییشم .دوب دهاوخ دارگ یتناییس هجرد ار یتوافتم تارییغت شراب دروم رد هدمآ تیییسد هب جیاتن .تفای تیییشد رد هیاپ هرود هب تبیییسن
یم ینیب شیپ درکرهش فا ریغ هب هک یروط هب دننک
HADCM3-A2 شیپ ار شراب شهاک هک
یم ینیب دنک . یگدنراب شیاشفا تراح هیقب رد یم هدهاش م اه
دوش . اه لدم یمامت نجورب رد ی و
لاس یط شراب شهاک رب یاه
( 2049-2020 )
.دنراد رظن قافتا
هن اد ( یریهظ و ی وففد 1393
هب ،) هرود رد ام د ریغتم یور رب میلقا رییغت تارثا ییییسررب
( 2069 - 2040 ) ناتسفوخ ناتسا هتخادرپ
سایقم شیر شور فا قیقحت نیا رد یرامآ یامن