یکیژولوفروم تایصوصخ هسیاقم
، اوتحم سناسا یازجا و یغاب نشیوآ
( Thymus vulgaris ( یناسارخ نشیوآ یموب هدوت ود و )
Thymus transcaspicus طیارش رد )
دهشم ییاوه و بآ
هنامس یدمحم -1
ینارا یزیزع دیجم
2
-*
یظعاو لیمج
3
:تفایرد خیرات 32
/ 23 / 2231
یرات :شریذپ خ 21
/ 21 / 2231
هدیکچ
وم ییوونتم ییوراد صاوخ یاراد لورکاوراک و لومیت بیکرت ود نتشاد لیلد هب هک تسا ناهج و ناریا ییوراد ناهایگ نیرتمهم زا یکی نشیوآ -ی
( یغاب نشیوآ یکیژولوفروم و یپوکسورکیم تایصوصخ یسررب شیامزآ نیا ماجنا زا فده .دشاب Thymus vulgaris
یاقم رد ) نوشیوآ آدووت ود اوب هس
( یناسارخ Thymus transcaspicus یم دهشم ییاوه و بآ آدش تشک طیارش رد )
حرط تروص هب یشیامزآ روظنم نیدب .دشاب کولب
ًلماک اب یفداصت
3 و رامیت 4 رارکت ره رد و رارکت 9
( یناسارخ نشیوآ آدوت ود و یغاب نشیوآ لماش اهرامیت .دش ماجنا هتوب وA
ن .دوب )B رووخ رد عونت هک داد ناشن جیات
گر ب یکیژوولوفروم تایوصوصخ اوحل زا آدمآ تسدب جیاتن هب هجوت اب .دراد دوجو اهرامیت نیب ییوراد ناهایگ یحلاصا مهم تافص رظن زا یهجوت نیروت
لوط و آرگنایم هلصاف ،لگ لوط و لگ دادعت ،گرب ضری و لوط لگ
نیذآ آدوت رد و دوش آدهاشم یناسارخ نشیوآ A ، وشخ و روت دروکلمی نیرتوشیب
هتوب هب طوبرم سناسا دصرد و ششوپ جات رطق نیرتگر ب ،آایگ عافترا یلانآ جیاتن .دوب یغاب نشیوآ یاه
GC-MS وب نوشیوآ سناوسا هوک داد ناشن
یغا
یاراد 33 بیکرت و نشیوآ سناسا یاراد یناسارخ یاه
72 ینورتکلا پوکسورکیم ریواصت هب هجوت اب .دندوب بیکرت یشبور
نشیوآ رد ود هعلاطم دروم یاه
آدغ کرک عون و یا
یششوپ هک دش آداد صیخشت آدغ کرک
یرپس عون زا یا هیاپ نودب
د .دوب کرک آزادنا نیگنایم یغاب نشیوآ ر کروک و یرپس یاه
-
یاه یششوپ بیترت هب 33 / 23 و 33 / 72 کیم نشیوآ اب هسیاقم رد هک دوب رتمور
،یناسارخ یاه کرک مکارت
یاه پ یششو عوومجم رد .دووب رتشیب یرپس و
نم یکیتنژ لیسناتپ دوجو زا تیاکح آدمآ تسدب جیاتن نشیوآ رد تافص هیلک احل زا یبسا
یم هک تشاد یغاب و یناسارخ یاه زا تافوص لاوقتنا اوب ناوت
همانرب رد یغاب نشیوآ دروآ لمی هب ار آدافتسا رثکادح یناسارخ نشیوآ هب هیاپ ناونی هب یحلاصا یاه
یم و ناوونی هوب نارویا یمووب هونوگ نویا زا ناوت
.درک آدافتسا ییوراد یاهدربراک صخلااب ،فلتخم دصاقم تهج یغاب نشیوآ ییاپورا هنوگ یارب یبسانم نی گیاج هژاو :یدیلک یاه یرپس کرک ،یناسارخ نشیوآ ،یغاب نشیوآ
یشبور ینورتکلا پوکسورکیم ،
همدقم 1
لقا عونت احل هب ناریا یومی
و یتوسیز عوونت زا
روصحنم و یوسو
هب رد عونت نیا .تسا رادروخرب یدرف ناوهایگ هولمج زا و ناهایگ دروم
.تسا دوهشم ینشور هب ییوراد آایگ
نشیوآ (
Thymus spp.
) ماون اوب
یمومی
Thyme
تیلوباتم یخرب ندوب اراد لیلد هب هوب و یویوراد یاه
فرصم رپ زا یکی سناسا آژیو د ناونی هب( نیرت
و )روطی و هویودا ،ورا
3 و 7 - هب ،یزرواشک آدکشناد ،ینابغاب مولی آورگ ،داتسا و یرتکد یوجشناد بیترت
دهشم یسودرف آاگشناد
*(
- :لوئسم آدنسیون
Email: [email protected] )
3 - تسیز آورگ ،رایشناد دهشم یسودرف آاگشناد ،مولی آدکشناد ،یسانش
DOI: 10.22067/jhorts4.v33i4.62795
.تووسایند یوویوراد ناووهایگ نیرتدنمووشزرا یناووسارخ نووشیوآ
(
T.
transcaspicus
هنوگ زا یکی ) سناسا یاه
یم راد ناتوسا رد هوک دشاب
ناتووسا ی ووکرم و یلامووش مطاوونم رد وردوووخ تروووص هووب ناووسارخ یهاویگ .دراد شنکاروپ )دولاونیب و دجوسم را وه تاویافترا اصوصخم(
اب ، نت یکتشلاب هقاس
لوگ هخاش ،یبوچ آدیاق اب ،بعشنم رایسب یاه
عافترا هب آدنهد 31
ات 71 یتناس حطس مامت رد ،تسار شیب و مک ،رتم
کرک زا آدیشوپ یم آدرتسگ یاه
.دوشاب ( یغاوب نوشیوآ
T. vulgaris
.دوش یوفرعم یویوراد آاویگ ی ناونی هب امسر مهد ناش نرق زا )L.
ا بونج یموب یناملآ ای یغاب نشیوآ زا هونارتیدم فولتخم یحاون و اپور
آاویگ نیا .تسا نانوی و ایلاتیا ،ایناپسا ،لاغترپ ،هسنارف یاهروشک هلمج هوب راتکه را ه نیدنچ زا شیب نا یم هب وندنلاز شخ همین یحاون رد آدشن آدید یشحو روط هب ناریا رد هنوگ نیا .دراد دوجو وردوخ تروص
:اپاش 4734 - 8441 ISSN: 2008 - 4730
هپوکامراف مامت رد .تسا ربتعم یاه
ناوونی هوب نوشیوآ یشیور رکیپ زا
.توسا هوتفرگ راروق دیکأت دروم نآ ینامرد صاوخ و آدش دای وراد 31
هنوگ نشیوآ زا اه تسا ناریا روشک هب ملعتم دودوح هوک
33
% لوک زا
هنوگ دنتوسه نارویا یموب ایند نشیوآ یاه (
1 هونوگ .) رد دووجوم یاوه
هب ملعتم ارثکا ناریا ریز
شخب
Kotschyani Klokov
یم دنوشاب ( 1 .)
کرک آدغ یاه هوتفای صصخت یحشرت یاهراتخاس یا هوک دنتوسه یا
( دراد یگتسب اهنآ دوجو هب ناهایگ یخرب رد سناسا دیلوت 4
.)
دراد دووجو ییوراد ناهایگ دیلوت یارب یرایسب تلاکشم ناریا رد .
یب تشادرب هصری زا هیور
آاگتوسیز بویرخت هب رجنم یعیبط یاه ،اوه
رد و عونت شهاک هنوگ زا یرایسب ضارقنا تیاهن
یویوراد ناهایگ یاه
هونوگ نویا زا توسارح و ظفح روظنم هب .تسا آدیدرگ ریاوخذ هوک اوه
یم باسح هب نیمزرس نیا دنمشزرا یکیتنژ آروهب وین و دونیآ
یرادروب
یوملی لووصا رب ینتبم و میمی تخانش ، بانم نیا زا یلوصا و یملی رارق یسررب تیولوا رد یناهایگ نینچ هنیهب .دنراد
هوب تاویلمی یزاوس
تلاووصحم زا آوروگ نویا دویلوت دوبهب رد یرثؤم شقن هچرگا ییارز هوب ندیوسر یداژن هب تایلمی ماجنا نودب یلو تسا هتشاد یزرواشک ناکما دیلوت رثکادح یمن ریذپ
هب تایلمی .دشاب ییوراد ناهایگ رد یداژن
هوعلاطم اذول توسا دووخ هعوسوت زاوف یادوتبا رد رطعم و تایوصوصخ
تاعلاطم هیلوا رتسب ناهایگ زا آورگ نیا یپوکسورکیم و یکیژولوفروم آرهب یاتسار رد یحلاصا هب تهج بانم نیا زا یلوصا یرادرب
و یداژون
یوم باسح هب ییوراد ناهایگ آرثؤم داوم تیفیک و تیمک شیا فا دویآ
( 33 )
.
ناراکمه و یروای تاعلاطم آاگشیور ناهایگ هک تسا آداد ناشن
یاه
ناتسا فلتخم لوط نیگنایم رظن زا یبرغ و یقرش ناجیابرذآ یاه
،نیذآ لگ لوط ،گرب ضری و لوط ،آرگنایم نیمود لوط ،رادلگ هقاس .دنتسه توافتم مه اب سناسا طسوتم آدزاب و لگ ماج و هساک لوط بیش ،ایرد حطس زا عافترا احل زا ،ییوراد ناهایگ ومن و شیور لحم ییایفارغج ضری و تبوطر و رون ،امد رب لماوی نیا هک یریثأت و
یم یبسن داوم تنس تارییغت و ییوراد ناهایگ مسیلوباتم رد ،دنراذگ
( دراد یدایز تیمها اهنآ آرثؤم 31
.) تابیکرت رظن زا نشیوآ ییوراد
و
رایسب عونت یاراد یکیژولوفروم تافص یلااب
( تسا ی 37 نیمه رد .)
هعلاطم رد هطبار طسوت هک یا
ل لوژوپ پو ناراکمه و
عونت یوررب
تیعمج یکیتنژ هنوگ فلتخم یاه
T. loscosii
عونت ،تفرگ تروص
لااب رایسب یکیتنژ ی
تیعمج نیا نیب ی هب عونت نیا و دش آدهاشم اه
یلپ تردق شیا فا ببس هک دش آداد طابترا هنوگ نیا ندوب دیئولپ
تسا آدش نآ یراگزاس و یروراب (
9 ).
راکمه و نایکلافا هعلاطم اب نا
پیتوکا و ی کرم ،ناهفصا ناتسا هس زا هک ییاند نشیوآ فلتخم یاه
مج ناتسرل دابآ مرخ پیتوکا هک دندرک نایب دوب آدش یروآ
3 رظن زا
پیتوکا ریاس هب هتوب درکلمی راذگرثا لماوی نیرتمهم و دراد یرترب اه
دنتسه گرب ضری و گرب لوط ،ششوپ جات رطق تافص ،درکلمی رب (
7 .) یسررب وتیف یژولوفروم و ییایمیش 23
تیعمج
Thymus
رد
یگژیو اب یکید ن هطبار اهدیئونولاف تارییغت هک داد ناشن ایناپسا یاه
تیعمج همه یموتانآ و یژولوفروم هجیتن لاامتحا و دراد اه
( تسا یکیتنژ یلکشدنچ 2
.) یووناوتسا ناراکمه و
دندرک شرا گ
تخیر عونت یسررب رد هک ش
تیعمج جنپ یسان
T. glabrescens
نعم تارییغت ی
آدغ دادعت و گرب ضری و لوط رد یراد یحشرت یاه
یم هک آدش آدهاشم گرب همانرب رد دناوت
هجوت دروم یحلاصا یاه
( دشاب 37 .) ،ییوراد ناهایگ تیارز ندرک لوادتم نایرج رد
یسررب و فلتخم یمیلقا طیارش هب ناهایگ نیا یراگزاس یاه
هبنج ،یحلاصا ،ییارز یکینکت یاه رف
آ یرو شخ ، ندرک یبایزرا ،
م داوم ؤ آژیو تیمها زا اهنآ ندرک درادناتسا و ییوراد آرث رادروخرب یا
( تسا 31 .) آدوت تخانش مرف( یلحم یاه
مرف( آدش تظافح و )هیلوا یاه یاه
بسانم و نیرتهب باختنا و )هیوناث هیاپ نیرت
آدووت نویا نیب زا اه و اوه
یاقم مقر اب هس نشیوآ حلاصا رد یرایسب شزرا ،یناهج آدش تبث یاه
یروطب ،دراد تویمها لووصحم روپ ماقرا دیلوت و آرثؤم داوم یسررب هک
( دنراد یدایز 1
.) گرود شور نیرتمهم زا یریگ ماومت یداژون هوب یاه
گرود ماجنا یارب و تسا ناهایگ تایوصوصخ هوسیاقم و یهاگآ یریگ
وکسورکیم و یکیژولوفروم آدوت یپ
رد یجراوخ لووصحم رپ ماقرا و اه
رد هوکنیا هوب هجوت اب .تسا یرورض و مزلا ناریا ییاوه و بآ طیارش کرک صوصخ ،تسا هتفرگن تروص نونکات یمادقا نینچ نشیوآ یاه
یم تایصوصخ نیا ییاسانش آاویگ نویا حلاوصا رد یوگر ب مهس دناوت
.دشاب هتشاد شزرا اب ییوراد شور و داوم اه
روذب یناسارخ نشیوآ هدوت ود و یغاب نشیوآ مج لصاح یکی یناسارخ نشیوآ توافتم یرذب آدوت ود زا یروآ
روگید آدووت و ،ناوویت هوقطنم ،ناسارخ لامش رد نآ یعیبط آاگشیور مج روذب زا لصاح یتاوقیقحت هیر م رد ییارز آدوت ی زا آدش یروآ
و دندوب دهشم یسودرف آاگشناد ،یزرواشک آدکشناد یغاب نشیوآ روذب
لگنج تاقیقحت هسسوم نژ ناب زا .دویدرگ هویهت رووشک وتارم و اه
روذب لاس نمهب رخاوا رد 3393
یسودرف آاگشناد یتاقیقحت هناخلگ رد
ناویل رد دهشم رد اهاشن تشاک زا لبق .دندش تشک فرصم رابکی یاه
آدامآ تایلمی نیمز صاح یاهاشن آامدنفسا رد .دش ماجنا نیمز یزاس
ل
هتوب هلصاف .دیدرگ لقتنم یلصا نیمز هب هناخلگ زا فویدر یور اوه
31
یتناس فیدر نیب و رتم اه
71 یتناس یراویبآ .دوش هوتفرگ روظن رد روتم
و بآ طیارش هب هجوت اب و یباقرغ تروص هب آایگ زاین ساسا رب هیر م تبقارم .تفرگ ماجنا هقطنم ییاوه ماجنا دشر لصف یط رد مزلا یاه
یووط رد و و هووعلاطم دروووم یکیژووولوفروم تافووص ،دووشر لووصف
تشاددای .دنتفرگ رارق یرادرب
ا هدا هههسا اهههب ارهههب ب وهههلوورومورموم یهههعلاطم ( یشبور ینور ملا پومسورموم )SEM
1
یتناس ی ادتبا رد رد ار هونومن زا وبرم روتم
glutaraldehyde
و
tetraoxydeosmium
تیبثت تا لکلا زا آدافتسا اب سپس و ی
( یل 37 ،
71 ، 21 ، 91 و 97 دصرد راب ره ، 37 روه راوب هس صلاخ لکلا و هقیقد
راب 71 سپوس .دوش هوتاردیهد یردوینا نوتوسا اوب نآ لابندب )هقیقد
هنومن هویلا تماخوض اب لاط زا آدافتسا اب آدش هتاردیهد یاه 31
- 11
پوکوووسورکیم اوووب تووویاهن رد و آدناوووشوپ مورتوووسگنآ یووونورتکلا
یشبور
(SEM)
لدم
Leo 1450 VP
آاگوشناد ی کرم آاگشیامزآ رد
آزادوونا و عووون تافووص .دوونتفرگ رارووق هووعلاطم دروووم دهووشم یووسودرف کرک آزادنا گرب یاه ( دش یریگ
7 .)
ه ادنا سناسا نازوم بروگ ،سناسا جارختسا روظنم هب 311
هخاشرس زا مرگ آایگ شخ یاه
اتیرب هپوکامراف مبط و دش درخ و باختنا لماک یهدلگ هلحرم رد هب این
تدم 4 اب ریطقت شور زا آدافتسا اب و رجنولک آاگتسد مک هب تیاس
سناسا ،بآ زا سپ .دش یریگ
ناویاپ یرویگ سناوسا
، سناوسا دوصرد
هنومن شخ نزو هب تبسن اه یمجح تروص هب
- ینزو .دوش هبساحم
دج سپس سناسا یزاسا مج صوصخم گنرس اب
یروآ میدس طسوت و
و یروویگبآ ،بآ نودووب تافلوووس طووسوت یلاوونآ ناوومز اووت
آاگتووسد
( یزاوگ فارگوتامورک فویط هوب وهجم یزاوگ فارگوتاومورک و )GC
یجنس ( یمرج
GC/MS
) لاواخی یاومد رد آریت یا هشیش فورظ رد
.دش یرادهگن زا آدووش جارختووسا سناووسا رد دوووجوم تاووبیکرت ییاووسانش یاروب
یزاگ فارگوتامورک آاگتسد (
)GC
هوب وهجم یزاوگ فارگوتاومورک و
فیط یجنس یمرج (
GC/MS
) دش آدافتسا (
3 .)
یرامآ زیلانآ نیا اوب یفداصت لماک کولب حرط تروص هب شیامزآ 3
و راومیت 4
رارکت ( رارکت ره لماش 9 هتوب ) .دش ماجنا تافص سنایراو هی جت یارب
تخیر مرن زا یسانش را فا
نیگنایم .دش آدافتساSAS
آداد اه آدافتسا اب
هنماد دنچ نومزآ زا یا
لامتحا حطس رد نکناد 7
دصرد دندش هسیاقم .
جیاتن
ییاوموشووب تاوصوصخ یناوسارخ نوشیوآ آدووت ود هوب تبسن یغاب نشیوآ سناسا دصرد
1- Scanning Electron Microscopy
ینعم فلاتخا و هتفرگ رارق یرامآ هسیاقم دروم حطس رد یراد
لاومتحا
سناوسا نا ویم نیرتوشیب هک داد ناشن جیاتن .دش آدهاشم دصرد ی وآ هنومن هب طوبرم ( یغاب نشی
47 / 7 سناوسا دوصرد نیرتمک و )دصرد
آدوت یناسارخ نشیوآ هب طوبرم (A
32 / 3 لودج مباطم .دوب )دصرد 3
یاراد یغاوب نشیوآ آایگ سناسا 33
نوشیوآ سناوسا و بویکرت یاوه
یاراد یناسارخ 72
بیکرت .دندوب بیکرت لماوش سناوسا آدومی یاوه
بیکرت و آدوب لورکاوراک و لومیت ،لووئنروب یاوه
اراوپ - ،نمیاوس 3 و
1 - مباوطم .دوش آدهاوشم یروتمک دوصرد اوب وین نفماک و لوئنیس نیولوا هوک لوومیت بیکرت نا یم نیرتلااب ،لوادج رد دوجوم تایلاطا
یم نشیوآ سناسا مهم بیکرت روبارب دشاب
27 / 14 هونومن رد و دوصرد
هوک لورکاوراوک بویکرت رادوقم نیرتوشیب و دوش لصاح یغاب نشیوآ م بیکرت نیمود یم مه
آدووت رد دوشاب اوب یناوسارخ نوشیوآB
3 / 37
.دش آدهاشم دصرد
یمی ولووروم تاوصوصخ لودج( سنایراو هی جت لودج ساسا رب 3
ضروی و لوط تافص )
،هوانغ و لوگ لووط ،هوتوب عافترا ،گرب ضری هب لوط تبسن ،گرب و آرگنایم نیمود هلصاف ،ششوپ جات رطق نیرتگر ب ،ییاوه هقاس دادعت لوط لگ آ نیذ حطس رد 7 ینعم دصرد ،لوگ دادعت تافص یلو دندش راد
تمسق شخ و رت درکلمی یونعم هوتوب ییاوه یاه
هوسیاقم .دووبن راد
طووبرم لوگ لوط نیرتشیب هک داد ناشن هعلاطم دروم تافص نیگنایم آدوت هب ( یناسارخ نشیوآA
7 / 2 یلیم نوشیوآ رد نآ نیروتمک و )روتم
( یغاب 3 / 7 یلیم کادح .دوب )رتم آدوت یناسارخ نشیوآ رد هانغ لوط رث
(A
77 / 4 یلیم ( یغاوب نوشیوآ رد نآ لقادوح و )روتم 7
/ 3 یولیم )روتم
آدووت یناوسارخ نشیوآ رد بیترت هب گرب ضری و لوط .دش آدهاشم وA
( نیرتشیبB
17 / 1 و 37 / 1 یتناس ار نیروتمک یغاب نشیوآ و )رتم
( 4 / 1 و 37 / 1 یتناس جیاوتن ساوسا روب .دوب اراد )رتم سناویراو هوی جت
ینعم هتوب شخ و رت درکلمی آدمآ تسدب یغاوب نشیوآ یلو دشن راد
( ار درکلمی نیرتشیب 77
/ 771 و 72 / 13 عاوفترا نیرتشیب .دنتشاد )مرگ
هتوب هب طوبرم آایگ اب یغاب نشیوآ یاه
77 / 24 یتناس نیروتمک و روتم
آدوت هب طوبرم عافترا اوب یناسارخ نشیوآA
77 / 37 یتناوس دووب روتم .
آدووت رد هانغ لوط و لگ لوط هوب( نیرتوشیب یناوسارخ نوشیوآA
بیترت 1 و 7 / 3 یتناس بیترت هب( لوط نیرتمک یغاب نشیوآ رد و )رتم
7 / 3 و 7 / 3 یتناس لوط نیرتشیب .دوب اراد ار )رتم لگ
نویذآ هوب طووبرم
( یغاب نشیوآ 9
/ 4 یتناس آدوت هب طوبرم آرگنایم هلصاف نیرتشیب و )رتم
رخ نشیوآA
( یناسا 127 / 1 یتناس هتوب .دوب )رتم هوب یغاب نشیوآ یاه
( شوشوپ جات رطق نیرتگر ب یاراد نیگنایم روط 7
/ 23 یتناوس و )روتم
آدوووت ( جاووت رووطق نیرتکچوووک یاراد یناووسارخ نووشیوآA
27 / 39
یتناس هوتوب هوب طووبرم ییاووه هقاس دادعت نیرتشیب .دندوب )رتم یاوه
( یغاب نشیوآ 331
.دوب )
لودج 1 - هدوت سناسا هدنهد لیکشت ازجا دصرد یغاب و یناسارخ نشیوآ یاه
Table 1- Composition percentage of essential oils of T. transcaspicus and T. vulgaris
T. transcaspicus B T. transcaspicus A
T. vulgaris یرادزاب سیدنا
Retention index بیکرت
اه Components هرامش
Number
0.91 1.02
0.2 α-Thujene 928
1
1.25 1.66
0.17 α-Pinene 934
2
3.78 5.33
1.01 950
Camphene 3
- -
1.02 973
Sabinene 4
0.8 0.5
0.5 976
1-Octen-3-ol 5
2.03 1.6
0.36 β-Pinene 978
6
0.51 0.95
0.12 990
Myrcene 7
0.1 0.4
- α-Phellandrene 1002
8
1.89 2.88
0.48 α-Terpinene 1015
9
4.3 6.1
4.05 1024
P-Cymene 10
0.37 0.22
0.4 1033
1,8- Cineol 11
6.9 8.02
2.89 γ-Terpinene 1057
12
0.92 0.98
1.05 )E)-Sabinene hydrate 1061
13
0.1 0.3
3.02 1087
Terpinolene 14
0.2 -
1.3 1098
Linalool 15
1.6 1.07
0.52 1143
Camphor 16
2.3 2.01
0.2 1161
Borneol 17
- 0.3
2.06 1237
Thymol methyl ether 18
0.51 0.55
0.17 1241
Carvacrol methyl ether 19
50.77 48.02
64.75 1293
Thymol 20
12.3 10.06
6.78 1303
Carvacrol 21
0.5 0.2
- β-Bourbonene 1358
22
0.36 0.49
2.9 β-Caryophyllene 1417
23
0.2 0.5
1.05 1439
Aromadendrene 24
0.1 -
0.35 α-Humulene 1454
25
- 0.1
0.41 1473
Germacrene-D 26
- -
0.09 1496
Bicyclogermacrene 27
1.9 2.6
0.14 β-Bisabolene 1503
28
0.8 0.4
0.25 γ-Cadinene 1510
29
0.7 0.6
0.54 δ-Cadinene 1522
30
- -
0.74 )E)-α-Bisabolene 1533
31
0.1 0.2
0.05 1581
Caryophyllene oxide 32
- -
0.5 1621
10-epi-γ-eudesmol 33
96.2 97.06
98.07 Total (%)
یپومسورموم تاوصوصخ یوشبور یونورتکلا پوکوسورکیم ریواوصت یسررب زا لصاح جیاتن
( ناشن )SEM
داد مردیپا رد هک یناتحت
گرب وشیوآ یاوه ن
روظن زا اوه
تخیر کرک رب آولای یسانش یاه
یششوپ کرک ، آدوغ یاه عوون زا یا
یم آدهاشم ین یرپس کرک کرک آزادنا .دندرگ
و یرپس یاه یششوپ
،
کرک مکارت و شنکارپ نشیوآ گرب رد اه
و دووب تواوفتم فلتخم یاه
لولس دادعت و راتخاس کروک رد شوخب ره آدنزاس یاه
یوششوپ نیوب
گرب نشیوآ یاه ه
کرک .دوب توافتم ،فلتخم یا زا یرپوس یاه
عوون
کرک دندوب هیاپ نودب یاه عوون ود روه مکاروت و شنکاروپ نیرتوشیب .
لکووش( دووش آدهاووشم یغاووب نووشیوآ رد کرووک 3
دادووعت و راتخاووس .)
لولس کرک آدنزاس یاه یاه
یوششوپ .توسا تواوفتم یغاوب نوشیوآ
کروک آزادنا نیرتگر ب یوششوپ
آدووت گروب رد اوسارخ نوشیوآA
ین (
74 / 11 آدووت هوب طووبرم آزادونا نیرتکچوک و )رتمورکیم نوشیوآB
( یناسارخ 11
/ 74 کروک آزادنا نیرتکچوک و نیرتگر ب .دوب )رتمورکیم
نشیوآ گرب رد بیترت هب یرپس آدوت یاه
( یناسارخ نشیوآB
71 / 91
( یغاب نشیوآ و )رتمورکیم 33
/ 23 لکش( دش آدهاشم ) یاه
7 و 3 .)
ثحب نیگناویم هسیاقم جیاتن هب هجوت اب هونوگ نیوب تافوص یاوه
یاوه
یم ،نشیوآ آدووت هک تفگ ناوت
نیرتوشیب یاراد یناوسارخ نوشیوآA
یاراد یغاوب نوشیوآ و دووب هوانغ و لوگ لوط ،گرب ضری و لوط ،شوشوپ جاوت روطق نیروتگر ب ،هوتوب عاوفترا ،سناسا دصرد نیرتشیب .دووب وشخ و رت درکلمی راوکمه و ناویکلافا
( نا 3393 هوعلاطم اوب )
پیتوکا و ی کرم ،ناهفصا ناتسا هس زا هک ییاند نشیوآ فلتخم یاه
مج ناتسرل دابآ مرخ پیتوکا هک دندرک نایب دوب آدش یروآ
3 روظن زا
پیتوکا ریاس هب هتوب درکلمی راذگرثا لماوی نیرتمهم و دراد یرترب اه
گرب ضری و گرب لوط ،ششوپ جات رطق تافص ،درکلمی رب دنتوسه
( 7 ( ناراووکمه و یرواووی تاووعلاطم .) 7131
هووک تووسا آداد ناووشن )
نشیوآ ناتسا فلتخم یاه آاگشیور یاه نیگناویم روظن زا یوبرغ یاه
لگ لوط ،گرب ضری و لوط ،آرگنایم نیمود لوط ،رادلگ هقاس لوط تواوفتم موه اوب سناوسا طسوتم آدزاب و لگ ماج و هساک لوط ،نیذآ ایگ ومن و شیور لحم .دنتسه حطوس زا عاوفترا اوحل زا ،ییوراد ناه
و وون ،اومد روب لماوی نیا هک یریثأت و ییایفارغج ضری و بیش ،ایرد یم یبسن تبوطر تنس تارییغت و ییوراد ناهایگ مسیلوباتم رد ،دنراذگ
تویارز ندروک لوادوتم نایرج رد .دراد یدایز تیمها اهنآ آرثؤم داوم یسررب ،ییوراد ناهایگ
نیا یراگزاس یاه یومیلقا طیاروش هوب ناهایگ
هبنج و فلتخم ،ندیناکوشخ ،یرواروف ،یحلاوصا ،یوکینکتورگا یاوه
آژویو تویمها زا اوهنآ ندرک درادناتسا و ییوراد آرثوم داوم یبایزرا یا
( تسا رادروخرب 31
.) کرک آدغ یاه صوصخت یحشرت یاهراتخاس یا
هتفای رد .دراد یگتسب اهنآ دوجو هب سناسا دیلوت هک دنتسه یا ناهایگ
کروک انعن آریت آدوغ یاوه
بووسحم یحوشرت راتخاوس نیروتمهم یا
یم مادنا یور یعیسو روط هب و دنوش یوشیاز و یوشیور ییاووه یاوه
آدش یزوت هنوگ نیب رد اهنآ یراتخاس تایئ ج یلو دنا
اونعن آرویت یاوه
نوشیوآ آایگ ییوراد و یتعنص ناوارف تیمها هب هجوت اب .تسا توافتم قحت لاح هب ات کروک شنکاروپ و یحیروشت راتخاس دروم رد یقی
یاوه
آدغ .تسا هتفرگن تروص ناریا رد نآ یا
لکش 1 - مردیپا زا ینورتکلا یپوکسورکیم ریواصت یناتحت
هتوب گرب هدوت یناسارخ نشیوآ یاه A
داعبا رد یرپس کرک :لااب ریوصت 02
کرک :ینییاپ ریوصت رتمورکیم یششوپ
داعبا رد 12 مورکیم رت
Figure 1- SEM micrographs showing the leaf adaxial epidermis of T. transcaspicus A landrace Above image: the peltate trichomes in scale 20 µm, Bottom image: the capitate trichomes in scale 10 µm.
لکش 0 - مردیپا زا ینورتکلا یپوکسورکیم ریواصت یناتحت
رب هتوب گ هدوت یناسارخ نشیوآ یاه B
داعبا رد یرپس کرک :لااب ریوصت 02
کرک :نییاپ ریوصت رتمورکیم یششوپ
داعبا رد 12 رتمورکیم
Figure 2- SEM micrographs showing theleaf adaxial epidermis of T. transcaspicus B landrace Above image: the peltate trichomes in scale 20 µm, Bottom image: the capitate trichomes in scale 10 µm.
کروک نارویا رد راوب نیتسخن یارب شهوژپ نیا آدوغ یاوه
و یا
درووم ،یوشبور ینورتکلا پوکسورکیم زا آدافتسا اب ار نشیوآ یششوپ مادونا حطوس اونعن آرویت ناوهایگ رثکا رد .تسا آداد رارق یسررب یاوه
کرک زا یشیاز و یشیور یاه
آدغ توسا آدوش آدیوشوپ یششوپ و یا
( 3 گرب رد .) نشیوآ آایگ یاه کروک عوون ود ین یناسارخ و یغاب یاه
آدغ و یششوپ یاراد نوشیوآ عوون هوس روه هوک .دویدرگ آدهاوشم یا
کرک یششوپ یاه 3
، 7 ای 3 تواوفتم اوهنآ لووط هوک دنتوسه یلولس
کروک نویا مکاروت یلو تسا یوم رتوشیب یغاوب نوشیوآ رد اوه
.دوشاب
ک کر آدغ یاه اپ نودب یرپس عون زا ین یا اویج .دش آداد صیخشت هی
ناراکمه و رد هوک دوندرک شرا وگ
T. quinquecostatus
عوون هوس آدغ کرک
دننام تشگنا و یسأر ،یرپس کرک لماش هک دراد دوجو یا
یم ( دشاب 33 کرک یلگ میرم آایگ رد .) زا یششوپ یاه
7 اوت 4 لولوس
آدش لیکشت یلااب رد هک دنا
هیاپ لولس هتفرگ رارق گر ب یا ( دونا
34 .)
کرک ین ناحیر رد اوی میقتوسم ،راد کوون ،یوفیدر ی یششوپ یاه
یاراد و لکش ییاصی 4
ات 7 ( دونراد دووجو میخض آراوید اب لولس 7
.)
کرک یحشرت راتخاس نیاربانب نوشیوآ رد یوششوپ یاه
و یغاوب یاوه
هنوگ ریاس اب یناسارخ انعن آریت هب ملعتم یاه
.دراد یدایز تقباطم
هجیتن یریگ و لووط ،آرگناویم نیومود لووط دننام یتافص هک داد ناشن جیاتن
کروک عون و یاس ،مکارت ،گرب ضری زا آاویگ عاوفترا و گروب رد اوه
.دووب عونت یاراد اهرامیت نیب رد هک هک دندوب یشیور تافص نیرتمهم سناسا آریخذ و دیلوت هک هتکن نیا نتفرگ رظن رد اب آدافتوسا تمسق و
هخاشرس بلغا سناسا جارختسا تهج آدش ،توسا آایگ نیا رادلگ یاه
لوط لگ نیذآ سناسا دیلوت آدزاب رد یمهم شقن گرب ضری و لوط ، ییلااوب شزرا یویوراد ناوهایگ توشادرب و دیلوت ،تشک رظن زا و دراد
نیشام طسوت آ یناکم تشادرب ناکما آایگ عافترا ندوب لااب .دراد یاوه
ب یم مهارف ار تشادر یم هک دنک
هومانرب رد دناوت درووم یحلاوصا یاوه
.دریگ رارق هجوت
لکش 3 - مردیپا زا ینورتکلا یپوکسورکیم ریواصت یناتحت
هتوب گرب یغاب نشیوآ یاه
داعبا رد یرپس کرک :لااب ریوصت 02
کرک :نییاپ ریوصت رتمورکیم یششوپ
داعبا رد 12 رتمورکیم
Figure 3- SEM micrographs showing the leaf adaxial epidermis of T. vulgaris
Above image: the peltate trichomes in scale 20 µm, Bottom image: the capitate trichomes in scale 10 µm.
،نویذآ لوگ رد لوگ دادوعت نوامه یتافص یشیاز تافص رظن زا یم هانغ و لگ لوط روق هجوت دروم دناوت
شوخب ارویز ،دونریگ را یاوه
لحم زا یشیاز یم بوسحم سناسا تشابنا یاه
یروط هب دنوش رد هک
توفاب رد دووجوم سناوسا طوسوتم نا ویم انعن آریت ناهایگ رثکا یاوه
آدمی لیلد هک تسا شیا فا هب ور یهدلگ زاغآ رد یهایگ رادوقم نا ی
نیذآ لگ رد دوجوم رتشیب سناسا ( تساه
31 خوشم و ییاسانش اب .) ص
آدوت ندش یگژیو یاراد هک ییاه
حلاصا رظن دروم و بولطم یاه نارگ
یم یم دشاب همانرب رد ناوت رارق آدافتسا دروم نشیوآ آایگ یحلاصا یاه
آدمآ تسدب جیاتن هب هجوت اب .داد گرود اب
هوب یغاوب نوشیوآ زا یرویگ
یم ،هیاپ ناونی عاوفترا دوننام یغاوب نوشیوآ بولطم تایصوصخ ناوت
ب ،هتوب سناوسا دصرد و شخ و رت درکلمی ،ششوپ جات رطق نیرتگر آدغ لیلدب رتشیب
و یرپس یاه یششوپ
نشیوآ هب رتشیب یناسارخ یاه
همانرب ساسا رب درک لقتنم یحلاصا یاه
یم و یموب هنوگ نیا زا ناوت
یغاوب نوشیوآ ییاوپورا هونوگ یارب یبسانم نی گیاج ناونی هب ناریا صخلااب ،فلتخم دصاقم تهج .درک آدافتسا ییوراد یاهدربراک
عبانم
1. Adams R.P. 2001. Identification of essential oil components by Gas Chromatography and Mass Spectrometry.
Allured, USA, 750p.
2. Aflakian S., Zeinali H., Madah Arefi H., Enteshari Sh., and Kaveh Sh. 2012. Study of eleven ecotype yield daenensis thyme (Thymus daenensis Celak). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants 28(2): 187-197. (In Persian with English Abstract)
3. Ascensao L., and Marques M. S. 1995. Annals of Botany. 75, 619p.
4. Azizi M., Ghazian Tafreshi G., and Mirmostafaee S. 2015. Breeding of medicinal plants. Nokhost Press. 132p. (In Persian)
5. Bezic N., Dunkic V., and Radonic A. J. 2001. Flar. Frag. 16, 157p.
6. Davazdah Emami S., and Majnonolhosseini N. 2009. Plant and produce of medicinal plants and spice. Tehran of University. 300p. (In Persian with English Abstract)
7. Horwath A.B., Grayer R.J., Keith-Lucas D.M., and Simmonds M.S. 2008. Chemical characterization of wild populations of Thymus from different climatic regions in south-east Spain. Biochemical Systematics and Ecology 36(2): 117-133.
8. Jamzad Z. 2010. Thymus and Satureja of Iran. Press of Forests and Meadows of Country. Tehran. P. 171. (In Persian)
9. LÓPEZ‐PUJOL J.O.R.D.I., Bosch M., Simon J., and Blanche C. 2004. Allozyme diversity in the tetraploid endemic Thymus loscosii (Lamiaceae). Annals of Botany 93(3): 323-332.
10. Majd A., Nejad Satari T., Khavari Nejad R., and Dousti B. 2010. Study of qualitative and quantitative changes of volatile compounds Savory Khuzestan (Satureja khuzistanica Jamzad) during plant development and antimicrobial properties of essential oils in terms of In vitro. Journal of Islamic Azad University. 18: 51-60. (In Persian with English Abstract)
11. Ping J., Hanzhu L., Ting G., and Hua X. 2013. Glandular Trichomes and Essential Oil of Thymus quinquecostatus.
The Scientific World Journal 1-9.
12. Stevanovic D., Sostaric I., Marin P.D., StojanovicD., and Ristic M. 2008. Population variability inThymus glabrescens Willd. From Serbia: morphology, anatomy and essential oilcomposition. Archives of Biological ScienceBelgrade. 60(3): 475-483.
13. Vejdani H. 2002. Investigation produce and export of Iranian medicinal plant. National congress on medicinal plants of Iran. Karaj. Institute of research Forests and Meadows of Country. (In Persian with English Abstract)
14. Venkatachalam K. V., Kjonass R., and Croteao R. 1984. Plant Physiology. 76, 148p.
15. Vernet P., Gouyon R. H., and Valdeyron G. 1986. Genetic control of the oil content in Thymus vulgaris L: a case of polymorphism in a biosynthetic chain. Genetica, 69(3), 227-231.
16. Yavari A., Nazari V., and Hassani M. 2010. Study ofsome ecological characteristics, morphological andessential oil content of thyme in Azarbijan. IranianJournal of Medicinal and Aromatic Plants 2: 227-239. (In Persian with English Abstract)
يغاب نشیوآ سناسا يازجا و اوتحم ،يکیژولوفروم تایصوصخ هسیاقم ...
878
A Comparison of Morphological Characteristics, Composition and Essential Oils Content of Thymus vulgaris and Two Landraces of Thymus transcaspicus in
Mashhad Region Climate
S. Mohammadi1- M. Azizi2*- J. Vaezi3 Received: 13-03-2017
Accepted: 06-01-2018
Introduction: Thyme is a perennial plant belongs to Lamiaceae. Thymus is a well–known medicinal plant, native to Southern Europe and its essential oil is manufactured commercially for use in cough drops, mouth- washes, liniments, toothpastes, detergents and perfumes. The herb is approved by Commission E in the treatment of bronchitis, whooping cough and upper respiratory inflammation. The Thymus genus comprises over 300 species of which, 18 are found in Iran, which grow wild in many regions and four of them are endemic. There are serious difficulties in the taxonomical interpretation of the taxa belonging to the genus Thymus owing to the high variability of populations with respect to many morphological and micro-morphological traits. The morphology and different components of essential oils in different species of Thymus are variable due to hybridization and polyploidization, despite its rare self-pollination. In general, intraspecific hybrids of the genus Thymus seem to possess intermediate morphological characteristics and composition of essential oil in comparison with the relevant characteristics of the parent plants. The accumulation of the essential oil takes place in gland hairs, which are distributed on the surface of the epidermis of the aerial parts of the plant. The content of the essential oil can depend on origin, climate, harvest, as well as drying and storage conditions. By carefully examining the structural, phenotypic, chemical and genetic aspects of the natural populations of a plant, it is possible to select either them or samples from them as an important step in the process of breeding the desired medicinal plant.
Material and Methods: In order to have a comparison microscopically and morphologically characteristics of Thymus vulgaris, two landraces of Thymus transcaspicus were studied in completely randomized design with four replications at the faculty of Agriculture in Ferdowsi University of Mashhad. Inflorescence length, number of flowers per inflorescence, shoot height, leaf, bud and flower length, leaf width, the largest diameter of canopy, weight, fresh and dry herb yield, percent of essential oil, distinct and type of trichomes, were measured. For glands morphological and structure analysis leaves were processed according to conventional techniques for scanning electron microscopy (SEM). In order to obtain comparable results the leaves from the third node of the apex were used for SEM analyses. Leaf samples were fixed in glutaraldehyde and paraformaldehyde. After being dehydrated, they were coated with gold in the vacuum evaporator. Finally, the preparations were observed and photographed with a KYKY-2800B SEM.
Results and Discussion: The ANOVA of the data showed that there was considerable variation for all studied characters. Results of mean comparisons showed that the highest height, the largest diameter of canopy and percent of essential oil were for T. vulgaris. Maximum inflorescence length, number of flowers per inflorescence, leaf, bud and flower length, leaf width, was also recorded for T. transcaspicus. Results of essential oil (EOs) analysis by GC/MS showed that thymol and carvacrol were the major compounds of all EOs samples, with highest and lowest content observed thymol and carvacrol in T. vulgaris (64.75 and 6.78 %). T. vulgaris produced more essential oil as compared to another thyme species. Two types of glandular trichomes are distributed on the outside surface of leaf, namely, peltate ones (PGTs) and capitate ones (CGTs). The glandular hairs of Lamiaceae likely release various secretions, such as the essential oil and polysaccharide. When trichomes got matured, essential oil could be found on all of the glandular trichomes on aerial organs of Thymus.
Besides essential oil, what else trichomes could secrete needs further study.
Conclusion: The essential oil is highly complex chemical compounds. The content and composition of it vary depending on season, growing conditions, and plant species. High essential oil content is related to a much
3 and 2- Ph.D. Student and Professor, Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, respectively
(*- Corresponding Author Email: [email protected])
3- Associate Professor, Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad
:اپاش 4734 - 8441 ISSN: 2008 - 4730
secretion of glandular trichomes. An application for variety protection was filed for ‘T. vulgaris’, now recommended to producers in Mashhad interested in a thymol-rich thyme. We can carry out a selection program to optimize quality and yield of thyme (T. transcaspicus L.) landraces, with used of T. vulgaris and crossing with clones of T. transcaspicus.
Keywords: SEM, T. transcaspicus, Thymus vulgaris
