of Kazakh Academy of Transport and Communications named after M.Tynyshpayev

(1)

(2)

The BULLETIN ₂₀₁₈ ^№ ⁴

of Kazakh Academy of Transport and Communications named after M.Tynyshpayev

The use of Ground penetrating radar (GPR) technology in surveys of roads

Z.Sh. Zhantayev, A.A. Kaldybayev., S.M. Nurakynov, D.T. Shigayev... 10-17 Comprehensive assessment of conditions job's at workplaces of

branches jsc “KTZ-Freight transportation”

M.D. Zaltsman, Zh. M. Omarov ... 18-24 Methodology for assessing the economic efficiency of implementation

route transportation, depending on the wagon and locomotive

R.S. Ustemirova ... 25-29 Improvement of a silometric sensor for measuring cutting power in

turning process

Zh. N. Shakenova, A.P. Muslimov, A.N. Nurbekova ... 29-36 Checking the static characteristics of a cylindrical spool of the

distributor to the pneumatic systems

A.S. Tuymebay, Sh. T. Tolganbay... 37-43 Analysis of the oscillations of the freight car sprung masses at

different spring suspension stiffness and damper resistance

J.S. Musayev, M.S. Kulgildinov, B.M. Ibrayev, T.O.Chigambaev……….. 44-50 Optimizing the process of coupling of wheels with rails when braking

J.S. Musayev, T.O.Chigambaev, B.M. Ibrayev………..……….. 50-54 Influence of the rigidity of the spring suspension of the crew on the

resistance of the vibration damper

M.S. Kulgildinov, S.E. Bekzhanova, G.B. Bolatbay………. 54-59 To the question of the calculation of the deportation of the way of

heavy trains

J.S. Musayev, T.O.Chigambaev, N.V. Ivanovtseva, M.N.Murzakayeva….. 60-65 Influence of parameters of damping of spring suspension of the freight

car on the amplitude-frequency characteristic of oscillations N.M. Makhmetova, T.O.Chigambaev, N.V. Ivanovtseva,

M.N.Murzakayeva……….. 65-71

Сalculation method of the strength of fortitude of the rolling-stock and path contact

V.G. Solonenko, B.M. Ibrayev, M.N.Murzakayeva……….. 71-75 The choice of weight coefficients at assessment of quality of

production or service

E.S. Askarov... 76-83 The oil pumping unit with pulleys

E.S. Askarov... 83-88 Bases of urban management system transport flows

R.K. Satova, Zh.G. Zhanbirov, N.S. Sabraliev, M.M. Bazarbekova... 88-96 Optimization and analysis of the theory of movement in the green

wave

D.R. Kuandykova, A.T. Akhmediyarova, D.T. Kassymova... 96-103 Ways to attract investment projects in motor transport enterprises

N.S. Sabraliev, A.Zh. Abzhapbarova, K.S. Musin... 104-110 The study of the nature of the wear and destruction of multilayer-

composite-nanostructured coatings in the process of operation of carbide tools

A.R.Seitkulov, M.S. Kulgildinov, K.A. Zhusupov... 110-116 Scientific Journal is

being published since January, 2000.

Periodicity: 4 times a year.

Editorial Council

E.D. Izbassarova (Cand.Sci.(Eng.) B.P. Urynbassarov (Vice-president of JSC «National Company «Kazakhstan Temir Zholy», Kazakhstan) V.N. Glazkov (Cand.Sci.(Eng.) professor., MIIT, Russia) B.B. Teltaev (Dr.Sci.(Eng.), professor, JSC

«KazRSRI», Kazakhstan) A.V. Davydov ((Dr.Sci.(Eng.), professor.,« STU») Kevin Byrne (Dr. PhD, President of

Chartered Institute of Logistics and Transport, United Kingdom) T. Bolotbek (Dr.Sci.(Eng.), professor, KSUCTA, Kyrgyzstan) O.T. Shatmanov (Dr.Sci.(Eng.), professor, KSUCTA, Kyrgyzstan) A.V. Sładkowski (Dr.Sci.(Eng.), professor, Silesian University of Technology, Poland) R.B. Botabekov (Dr.Sci.(Eng.) LLP

«Turan Express»

Passenger Compan) N.K. Igembaev (Cand.Sci.(Eng.) Vice- President of KTZ Express JSC Republic of Kazakhstan J.T. Nyrseıtov (Dr.Sci.(Eng.) JSC

«MRG»

K.P. Shenfeld (Dr.Sci.(Eng.), professor JSC

«VNIISHT»)

professor) G.S. Mussayeva (Dr.Sci.(Eng.), professor) V.G. Solonenko (Dr.Sci.(Eng.), professor) M.S. Kulgildinov (Dr.Sci.(Eng.), professor) S.E. Bekzhanova (Dr.Sci.(Eng.), professor) M.S. Izteleuova (Dr.Sci.(Eng.), professor) T.K. Koishiyev (Dr.Sci.(Eng.), professor) A.K. Kaltayev (Cand.Sci.(Econ.), ass.

professor) O.I. Churkina

(Cand.Sci.(Phys.-Math.) ass. professor) A.Aıtbaıkyzy – editorial secretary

Editorial adress:

Republic of Kazakhstan, 050012, Almaty, Shevchenko Street, 97.

Tel. / fax:

+7 (727) 292-49-14, 292-44-85

E-mail:

[email protected] Web-site:

www.kazatk.kz

Proprietary – JSC «Kazakh Academy of Transport and Communications named after M.Tynyshpayev»

(4)

Андатпа.Ұлттық инновациялық жүйенің тиімділігін арттыру кез-келген мемлекет үшін маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Мақалада Ресей мен Қазақстандағы инновацияны ақпараттық қамтамасыз ету жағдайына салыстырмалы талдау жүргізілді. Инновациялық қызметті ақпараттық қамтамасыз етудің тиімділігін арттыруға бағытталған кейбір ұсынымдар тұжырымдалды.

Жүргізілген зерттеуде Ресей мен Қазақстанда алынған нәтижелер өзара өте жақын, бұл жалпы тарихи өткенімен, экономикалық, әлеуметтік және мәдени байланыстармен түсіндіріледі.

Жүргізілген талдауды ескере отырып, мақалада инновациялық қызметті ақпараттық қамтамасыз етудің тиімділігін арттыруға бағытталған кейбір ұсынымдар тұжырымдалды.

Ұсынылған ұсыныстар инновациялық қызметті ақпараттық қамтамасыз етудің тиімділігін арттыруға елеулі әсер ететіні сөзсіз. Жұмыс ҚР БҒМ грантымен қолдау тапты.

Түйін сөздер:салыстырмалы талдау, ақпараттың өмірлік циклі, ақпарат тапшылығы, таратылған деректер қоры, конъюнктуралық-коммерциялық ақпарат, нұсқаулық-әдістемелік ақпарат.

Статья поступила в редакцию 02.05.18. Актуализирована 14.05.18. Принята к публикации 18.05.18.

▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬

The Bulletin of Kazakh Academy of Transport and Communications named after M. Tynyshpayev ISSN 1609-1817

Vol. 107, No.4 (2018), pp. 247-253

MODIFICATION OF AN ALGORITHM OF CRYPTOGRAPHIC PROTECTION OF INFORMATION WITH THE USE OF CONSTRUCTION IN A DEGREE BY MODULE

Kapalova Nursulu Aldazharovna akademik MAIN, Institute of Information and Computational Technologies SC MES RK, Kazahstan, [email protected] .

Hompysh Ardabek, Institute of Information and Computational Technologies SC MES RK, Kazahstan, [email protected] .

Algazy Kunbolat Tіleuhanuly, Institute of Information and Computational Technologies SC MES RK, Kazahstan, [email protected] .

Abstract. Nowadays, due to the development of information technologies and their implementation tools, the tools for ensuring information security reporting are in constant need of renewal and development. In addition, information security issues are an integral part of the information processing complexes, such as the organization of large amounts of information processing and organization of high speed transmission. Therefore, one of the topical issues is the creation of modern information security tools.

One of the most effective ways to solve these problems is to use cryptographic techniques, such as cryptographic protection systems. Methods of cryptographic protection of information are diverse depending on functional tasks.

New achievements of cryptography allow to solve not only the classical report on unauthorized access to data, but also to solve many other problems. For example, fast encryption of large amounts of information. Different mathematical primers are used to solve such problems. One of them is the extended Galois GF(p^v) field.

Additionally and multiplicative operations in the Galois field enable you to increase the level of information by using a module (add, multiply, rank) and their different combinations. The Galois

) (p^v

GF field is a great way to design various cryptographic functions, to explicitly encrypt text, and to ensure confidentiality and integrity of information. The article proposes a new block encryption algorithm. And also, describes an effective approach to improving the selection and calculation of keys. It is shown that to get good estimates on the features of the primitives used in the Galois GF(p^v) field. To increase the speed of the encryption algorithm, a non positional polynomial number system is used.

Key words: Encryption, cryptography, random number, workers base, plaintext, fields.

(5)

ӘОЖ 004.056.5

Н.А. Капалова¹, А. Хомпыш¹, К.Т. Алгазы ¹

1ҚР БжҒМ ҒК, Ақпараттық және есептеуіш технологиялар институты, Қазақстан МОДУЛЬ БОЙЫНША ДӘРЕЖЕГЕ ШЫҒАРУ НЕГІЗІНДЕ АҚПАРАТТЫ КРИПТОГРАФИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ АЛГОРИТМІНІҢ МОДИФИКАЦИЯСЫ

Аңдатпа. Мақалада жаңа блоктық шифрлеу алгоритімі қарастырылған. Кілттерді таңдау және есептеу тиімділігін арттыратын оңтайланған тәсіл сипатталған. Алгоритмде Галуа GF(p^v) өрісінде жұмыс істейтін примитивтердің ерекшеліктеріне сүйену арқылы жақсы көрсеткіштер алуға болатындығы көрсетілген. Шифрлеу алгоритмінің жылдамдығын арттыру үшін позициялық емес полинимиалды санау жүйесі қолданылады.

Түйінді сөздер: Шифрлеу, криптография, кездейсоқ сандар, жұмыс негіздері, ашық мәтін, өріс.

Қазіргі уақытта ақпараттық технологиялар мен оларды жүзеге асыру құралдарының дамуына байланысты, ақпараттық қауіпсіздік есептерін қамтамасыз ету құралдары үнемі жаңарту мен дамытуды қажет етеді. Сонымен қатар ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету есептері ақпараттың үлкен көлемін өңдеу және жіберудің жоғары жылдамдығын ұйымдастыру есептері сияқты ақпаратты өңдеу кешендерінің ажырамас бөлігі болып табылады. Сондықтан заманауи талаптарға сай келетін ақпараттық қауіпсіздік құралдарын құру өзекті мәселелердің бірі.

Бұл мәселелерді шешудің ең тиімді әдістерінің бірі криптография әдістер, яғни криптографиялық қорғау жүйелерін пайдалану. Ақпаратты криптографиялық қорғау әдістері функционалды міндеттеріне байланысты сан алуан.

Мысалы, үлкен көлемді ақпаратты жылдам шифрлеу. Мұндай есептерді шешу үшін түрлі математикалық приметивтер қолданылады. Соның бірі кеңейтілген Галуа GF(p^v) өрісі. GF(p^v)өрісі әр түрлі криптографиялық функцияларды әзірлеуде, ашық мәтінді шифрлеуде, ақпараттың конфиденциалдығын және бүтіндігін қамтамасыз етуде көп мүмкіндік береді.

Галуа өрісі туралы шетелдік ғалымдар Чеботарёва Н.Г., Постников М.М, Лиддла Р, Нидеррайтера Г. және т.б

еңбектерін атап өткен жөн. Галуа

өрісіндегі аддитивті және

мультипликативті операциялар модуль бойынша (қосу, көбейту, дәрежеге шығару) және олардың әр түрлі комбинациясын қолдану ақпаратты қорғау деңгейін жоғарлатуға мүмкіндік береді.

Ақырлы Галуа өрісіндегі жұмыс істейтін модульді арифметика кең қолданысқа ие екендігін айта кеткен жөн. Бұл, GF(p^v) Галуа өрісінің характеристикасының модуль бойынша дискретті логарифмді және түбірді есептеу көп уақытты қажет ететіндігіне байланысты [4].

Модуль бойынша дәрежеге шығару операциясы Галуа өрісіндегі ең қиын операциялардың бірі.

Кеңейтілген Галуа

GF ( 2

^v

)

өрісінде дәрежеге шығару операциясына негізделген позициялық емес полиномиальды санау жүйесінде (ПЕПСЖ) жұмыс істейтін шифрлеу алгоритмін қарастырайық. Хабарламаны шифрлеу үш

кезеңнен тұрады:

- жұмыс негіздер жүйесін құру және олардың орналасу ретін таңдау;

- кездейсоқ тізбектер генераторының (КТГ) көмегімен кілттерді түзу;

- хабарламаны шифрлеу және дешифрлеу.

Егер жұмыс негіздері деп аталатын

көпмүшеліктер қатары

) ( ),..., ( ),

( ₂

1 z p z p z

p _n берілсе, онда

(6)

позициялық емес полиномалды санау жүйесінде

F ( z )

көпмүшелігін таңдалған жұмыс негіздер бойынша қалдықтар (қалыңдылар) жинағы түрінде өрнектеуге болады [1]:

)).

( ),...

( ), ( ( )

(z ₁ z ₂ z z

F    _n (1) бұл жерде



_i(z), i1,n келесі формула бойынша анықталады:

)).

( )(mod (

)

(z z p z

F _i _i (2)

Онда ПЕПСЖ-нің жұмыс

диапазонының мәні мынаған тең:





 ⁿ

i i z p z

P

1

).

( )

( (3) Егер жұмыс негіздерінің дәрежесі

mi

m

m₁, ₂,..., тең болса, онда ПЕПСЖ-нің жұмыс диапазоның дәрежесі m олардың қосындысына тең болады:

.

1





 ⁿ

i

mi

m

(4) Бірінші кезең. Жұмыс негіздерін таңдап алу кезеңін қарастырайық. Ол үшін екілік тізбектегі келтірілмейтін көпмүшеліктердің сәйкесінше n₁ дәрежесінің саны m₁-ге, n₂ дәрежесінің саны m₂ -ге, n_S дәрежесінің саны m_S -ге тең болсын.

Онда жұмыс негіздерінің ең үлкен дәрежесі

H 

қа тең және m_i, i1,S-ке дейінгі дәрежелі жұмыс негіздерін таңдау

кезеңдерінде (5) теңдікті

қанағаттандыратындай алгебралық теңдеудің барлық ықтималды шешімдерін табамыз [3]:

.

2 ...

2 1

1m k m k m H

k    _S _S 

(5) мұндағы 0k_i n_i, i1,S-белгісіз коэффициент, k_i- таңдап алынған m_i

дәрежелі келтірілмейтін

көпмүшеліктердің саны, n_i барлық m_i

дәрежелі келтірілмейтін көпмүшеліктердің саны, мұндағы 1m_i H, онда барлық жұмыс негіздерінің саны мынаған тең:

.

2 ...

1 k kS

k

S     (6) Екінші кезең. Кеңейтілген Галуа өрісінде дәрежеге шығару операциясына негізінделген шифрлеу процедурасын жүзеге асыру үшін K кілтінің мәнін анықтаймыз. Оны псевдокездейсоқ тізбектер генераторының (ПКТГ) көмегімен аламыз:

- тізбекті түзу;

- алынған екілік тізбекті таңдалған жұмыс негіздерінің дәрежелеріне сәйкес бөлшектеу;

- екілік жүйедегі тізбектерді ондық жүйеге ауыстыру.

Үшінші кезең. Модуль бойынша дәрежеге шығару операциясын қолдану арқылы деректерді шифрлеу формуласы келесідей анықталынады [5]:

).

( mod ) ( )

(z A z P z

B  ^K (7) мұндағы A(z)

-

ашық мәтін; B(z)- шифрланған мәтін.

Хабарламаны дешифрлеу үшін келесі формула бойынша есептейміз:

A(z)^K B(z)modP(z). (8) Мұнда төмендегі теңдеуді қанағаттандыратын

K

^-ның ^кері

элементін табу арқылы ашық мәтінді есептейміз:

).

1 mod(

1 )

( ¹  ⁽ ⁾

 K ^ p^ordP^z

K (9)

Онда (9) формула негізінде

дешифрлеу формуласын келесідей өрнектеуге болады:

).

( mod )

( )

(z B z ¹ P z

A  ^K^

(10) Сонымен қатар кеңейтілген Галуа

) 2 (

^v

GF

өрістерінде жүзеге асырылатын мультипликативті операцияларды

(7)

пайдалану криптографиялық қорғалған ақпаратқа рұқсатсыз кіруден қорғайды.

Ұсынылған шифрлеу алгоритмінде кілттерді генерациялауда таңдап алынатын кілт ПКТГ-дан алынғандықтан олардың барлығы нөлдік күйде болуы мүмкін, яғни

 0

K

ондай жағыдайда кілттерді қайтадан генерациялаймыз.

Бұл алгоритмнің қиындығы талдау жасаушы (криптоталдаушы) ең алдымен бастапқы деректерді анықтау үшін шифрленген блоктың символдарына байланысты дискретті логарифмді есептеу қажет. Модуль бойынша дәрежеге шығару операциясын пайдалану негізінде деректерді шифрлеу жылдамдығы көп уақытты талап ететіндігі белгілі. Алайда, бұл процедураның есептеу уақыттын жылдамдату үшін ПЕПСЖ-ні қолдану орынды [2].

Сондықтан деректерді сызықты емес шифрлеу процедурасына ПЕПСЖ-і қолданып көрейік, бұл жағыдайда ұсынылып отырған алгоритмде Галуа

) 2 (

^v

GF

өрісіндегі жұмыс негіздерін (5) формулаға сәйкес таңдап аламыз.

Ұсынылып отырған шифрлеу алгоритмінде ашық мәтін биттер түрінде беріледі. Оны

H

ұзындықтағы блоктарға бөліп, әр блокпен жұмыс жасаймыз.

H

^жұмыс

диапазонының дәрежесіне тең болады.

Әрбір

H

ұзындықтағы блок жұмыс негіздерінің дәрежесі бойынша бөліктерге бөлінеді. Алынған бөлікті (1) формуладағы ПЕПСЖ-дегі қалдықтардың тізбегі ретінде өрнектейміз.

)).

( ),...

( ), ( ( )

(z ₁ z ₂ z z

A    _n

(11) мұндағы



_i(z)

-

алынған бөліктер,

i  1 , n .

Онда кездейсоқ тізбекттер генераторының (КТГ) көмегімен алынған

K

^кілт ПЕПСЖ-дегі қалдықтардың тізбегіне тең болады:

) ,...

,

(k₁ k₂ k_n

K 

(12) Мұнда k_i таңдалған жұмыс негіздерінің дәрежесіне сәйкес алынған бөліктердің ондық жүйедегі мәні,

i  1 , n .

(8) формула бойынша бөлініп алынған блоктарды шифрлеу формуласын төмендегідей өрнектеп аламыз:

)

i(z

  

_i^kⁱ

( z ) mod p

_i

( z ),

i  1 , n .

(13) (13) формуласы бойынша алынған

шифр мәтіндер жүйесін былай өрнектейміз:

)).

( ),...

( ), ( ( )

(z ₁ z ₂ z z

B    _n (14)

Онда дешифрлеу (10) формулаға сәйкес мынаған тең:

).

( mod )

( )

(z _i z ^k¹ p_i z

i

i



 ⁽15)

Алынған ашық мәтіндерді (11) формула бойынша жазамыз:

)).

( ),...

( ), ( ( )

(z ₁ z ₂ z z

A    _n

Ұсынылған алгоритмде әрбір блокқа қолданылатын кілттің керісін есептейміз:

),

1 mod(

1 )

( ¹  ⁽ ⁽ ⁾ 

 _i ^ ^ord ^p ^z

i

p i

k

i  1 , n .

(16)

Сипатталған алгоритм бойынша төмендегі мысалды қарастырайық.

Мысалы: GF(2³)өрісін алып, осы өрісте жататын келесі полиномдарды (жұмыс негіздерін) таңдаймыз:

,

2

1

 z  z 

p p

₂

 z

³

 z

²

 1 ,

p₃  z³ z1.

(8)

Онда жұмыс негіздерінің диапазоны мынаған тең:

1 )

( )

( ³ ²

3

1

4 5 6

8     







z z z z z z z p z

P

i

i ;

Шифрлеу қажет биттер ағыны (ашық мәтін) төмендегі екілік тізбектен берілсін:

}.

1011 1110110001 1101110001

 { A

Екілік жүйедегі ашық мәтінді ПЕПСЖ-нің жұмыс диапазонының дәрежесі бойынша блоктарға бөліп және алынған блоктарды көпмүшелік түрінде өрнектейміз:

Біздің жағыдайда:

; 11011100

1 

A A₁(z)z⁷ z⁶ z⁴ z³ z²;

; 01111011

2 

A A₂(z) z⁶ z⁵ z⁴z³z1;

; 00011011

3 

A A₃(z)z⁴ z³ z1. Шифрлеу процесін диапазон

дәрежесі бойынша бөлініп алынған бір блокта сипаттайық. Онда алынған блокты жұмыс негіздерінің дәрежесі бойынша бөліп, оны көпмүшелік түрінде өрнектейік:

,

1 11

 

₁(z)z 1; ,

2 011

 

₂⁽z⁾ z¹^; ,

3 100

 

₃

( z )  z

²

;

).

, 1 , 1 ( )

(

²

1

z z z z

A   

Кездейсоқ тізбек генараторынан алынған кілттік тізбек мынаған тең болсын:

).

10101110

 ( K

Алынған тізбектен кілтерді жұмыс негіздерінің дәрежесіне сәйкес кесіп аламыз:

), 10

1 (

k k₂ (101), k₃ (110).

Блокқа бөлінген екілік жүйедегі кілттерді ондық жүйеге ауыстырамыз.

).

6 , 5 , 2

( ki

Ашық мәтінді (13) формула бойынша шифрлейміз:

);

1 ,

( )) 1 mod(

) (

), 1 mod(

) 1 ( ), 1 mod(

) 1 ((

) ( mod ))

( ( ) (

2 2

3 6

2

2 3 5

2 2









z z z z z z

z z

z z z

z p z

z _i ^k _i

i



i



Шифр мәтіндер төмендегідей болады:

; )

0(z  z



; 1 )

( ²

1 z  z  z



. 1 )

( ²

2 z z z



Өз кезегінде бұны (14) формулаға сәйкес жазамыз:

).

1 ,

( )

( ² ²

1 z  z z z z z

B

Енді дешифрлеу үшін (16) формула бойынша k_i-дің кері элементтерін табамыз, бұл жағыдайда әр алынған жұмыс негіздеріне сәйкес:

- 2-нің кері элементі модуль 3 бойынша 2- ке тең;

- 5 кері элементі модуль 7 бойынша 3-ке тең;

- 6 кері элементі модуль 7 бойынша 6-ке тең;

(15) формулаға сәйкес

дешифрлейміз:

(9)

; 1 mod

) 1 (

) ( mod )

( ) (

,

; 1 1

mod ) 1 (

) ( mod )

( ) (

; 1 1

mod )

( mod )

( ) (

2 3

6 2

3 3

3

2 3 3

2 2

1 1

1

1 3

1 2 1 1

z z

z z p z

z

z z

z z p z

z

z z

z p z

z

k k k





































Сонымен алынған ашықмәтіндерді келесідей жазып алуға болады:

; 1 )

1(z z



; 1 )

2(z z



. )

( ²

3 z z

 немесе ).

, 1 , 1 ( )

( ²

1 z z z z

A   

Берілген көпмүшеліктерді екілік жүйеде таңдалған жұмыс негіздерінің дәрежесі бойынша сипаттасақ:

).

11011100

1( A

Қортынды. Жоғарыда сипатталған алгоритмде бірнеше жұмыс негізіндерін қолданғандықтан ақпараттың қауіпсіздігін және есептеу жылдамдығын арттырады.

Алдағы жұмыстарда осы ұсынған шифрлеу алгоритмі жан жақты зерттеліп, криптотұрақтылығы талданады.

Алгоритмнің тиімділігін жетілдіру, бағдарламалық жүзеге асыру және басқада алгоритмдермен салыстыру жұмыстары жоспарланған.

ӘДЕБИЕТ

[1] Акушский И.Я., Юдицкий Д.И. Машинная арифметика в остаточных классах, Из. «Советское радио», 1968 г., стр.430.

[2] Бияшев Р.Г. Разработка и исследование методов сквозного повышения достоверности в системах обмена данными распределенных АСУ: Дис. ... докт. тех. наук. – М., 1985. – 328 с.

[3] Капалова Н.А. Алгоритм шифрования на базе непозиционных полиномиальных систем счисления с исползованием системы Эль-Гамаля // Инфокоммуникационные технологии в науке, производстве и образовании: Пятая Межд.науч.-кон.-Ч. II.-г.Ставрополь, Северо-Кавказ.гос.тех.ун-т, 2-6 мая, 2012.-С.225-227.

[4] Чипига, А.А. Криптографическая защита данных в информационных технологиях на базе непозиционных полиномиальных систем / И.А. Калмыков, А.А. Чипига, А.В. Барильская, О.А. Кихтенко //

«Известия ЮФУ. Техническиенауки». - Таганрог, - 2009. - С.210-220.

[5] Чипига, А.А. Нейроалгоритм для вычисления коэффициентов обобщенной полиадической системы в GF(p^v) [Текст] / А.А. Чипига, И.А. Калмыков, Ю.О. Щелкунова, А.А. Шилов // Материалы III Санкт-Петербургской межрегиональной Конференции «Информационная безопасность регионов России(ИБРР-2003», Санкт-Петербург, - 2003- С. 55.

REFERENCES

[1] Akushskii I. Ja., Judickij D.I. Machine arithmetic in residual classes a [in Russian: Machine arithmetic in residual classes] Iz. «Sovetskoe radio», 1968 g., str.430.

[2] Biashev R.G. Razrabotka i issledovanie metodov skvoznogo povyshenija dostovernosti v sistemah obmena dannymi raspredelennyh ASU [in Russian: Development and research of end-to-end reliability enhancement methods in data exchange systems of distributed automated control systems], Dis. ... dokt. teh. nauk. – M., 1985. – 328 s.

[3] Kapalova N.A. Algoritm shifrovanija na baze nepozicionnyh polinomial'nyh sistem schislenija s ispolzovaniem sistemy Ell-Gamala [in Russian: Encryption algorithm based on non-positional polynomial number systems using El-Gamal system ], Infokommunikacionnye tehnologii v nauke, proizvodstve i obrazovanii: Pjataja Mezhd.nauch.-kon.-Ch. II.-g.Stavropol', Severo-Kavkaz.gos.teh.un-t, 2-6 maja, 2012.-S.225-227.

[4] Chipiga, A.A. Kriptograficheskaja zashhita dannyh v informacionnyh tehnologijah na baze nepozicionnyh polinomial'nyh system [in Russian: Cryptographic data protection in information technologies based on non-positional polynomial systems], I.A. Kalmykov, A.A. Chipiga, A.V. Baril'skaja, O.A. Kihtenko // «Izvestija JuFU. Tehnicheskienauki». - Taganrog, - 2009. - S.210-220.

[5] Chipiga, A.A. Nejroalgoritm dlja vychislenija kojefficientov obobshhennoj poliadicheskoj sistemy v

) (p^v

GF [in Russian: Neuroalgorithm for calculating the coefficients of a generalized polyadic system in

) (p^v

GF ], A.A. Chipiga, I.A. Kalmykov, Ju.O. Shhelkunova, A.A. Shilov //

Proceedings of the III St. Petersburg Interregional Conference "Information Security of the Regions of Russia (IBRD-2003", St. Petersburg, - 2003- p. 55.

(10)

МОДУЛЬ БОЙЫНША ДӘРЕЖЕГЕ ШЫҒАРУ НЕГІЗІНДЕ АҚПАРАТТЫ КРИПТОГРАФИЯЛЫҚ ҚОРҒАУ АЛГОРИТМІНІҢ МОДИФИКАЦИЯСЫ

Капалова Нурсұлу Алдажарқызы, т.ғ.к., академик ХАА, ҚР БжҒМ ҒК, Ақпараттық және есептеуіш технологиялар институты, Алматы қ, Қазақстан, [email protected] .

Хомпыш Ардабек, докторант, ҚР БжҒМ ҒК, Ақпараттық және есептеуіш технологиялар институты, Алматы қ, Қазақстан, [email protected] .

Алгазы Кунболат Тілеуханулы, докторант, ҚР БжҒМ ҒК, Ақпараттық және есептеуіш технологиялар институты, Алматы қ, Қазақстан, [email protected] .

МОДИФИКАЦИЯ АЛГОРИТМА КРИПТОГРАФИЧЕСКОЙ ЗАЩИТЫ ИНФОРМАЦИИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ВОЗВЕДЕНИЯ В СТЕПЕНЬ ПО МОДУЛЮ

Капалова Нурсұлу Алдажаровна к.т.н, академик МАИН, Институт информационных и вычислительных технологий КН МОН РК, Казахстан, [email protected] .

Хомпыш Ардабек, докторант, Институт информационных и вычислительных технологий КН МОН РК, Казахстан, [email protected] .

Алгазы Кунболат Тілеуханулы докторант, Институт информационных и вычислительных технологий КН МОН РК, Казахстан, [email protected] .

Аннотация. В статье предлагается новый блочный алгоритм шифрования.

Описывается эффективный подход к улучшению выбора и расчета ключей. Показано, что получить хорошие оценки на особенностях примитивов, используемых в поле Галуа GF(p^v). Чтобы увеличить скорость алгоритма шифрования, используется непозиционная полиномиальная система счисления.

Ключевые слова: шифрование, криптография, случайное число, рабочие основание, открытый текст, поля.

Статья поступила в редакцию 15.10.18. Актуализирована 31.10.18. Принята к публикации 12.11.18.

▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬

The Bulletin of Kazakh Academy of Transport and Communications named after M. Tynyshpayev ISSN 1609-1817

Vol. 107, No.4 (2018), pp. 253-259

THE METHOD OF VISUALIZATION OF 3D OBJECTS USING AUGMENTED REALITY TECHNOLOGY BASED ON THE MARKER

Uskenbayeva Raissa Kabievna., doctor of tech. sci., professor, Computer Engineering and Telecommunication Department, Vice-Rector of International Information Technology University, Almaty, Kazakhstan, [email protected]

Chinibayev Yersain Gulislamovich., PhD candidate, International Information Technology University, Almaty, Kazakhstan, [email protected]

UDC 621.391

R. Uskenbayeva¹, Y. Chinibayev¹

1International Information Technology University, Almaty, Kazakhstan

THE METHOD OF VISUALIZATION OF 3D OBJECTS USING AUGMENTED REALITY TECHNOLOGY BASED ON MARKERS

Abstract. The article presents the current classification of augmented reality systems and the main methods and tools for their development. From the standpoint of software engineering, the process of processing real images and visualization of virtual objects in the augmented reality system using markers is considered.

of Kazakh Academy of Transport and Communications named after M.Tynyshpayev

The BULLETIN 2018 № 4