1
|^|i fl
IB.» .
fell r
J
f i.. > ' '
A..
• ■■ '
!•-. a ri?
r ■
■' ' ! i■
■l
j
‘11
■<
£H KELfWTflfl E fl fl fl fl R
PENYELIA :
LATIHAN ILMIAH IALAH
BAGI MEMENUHI KEPERLUAN
MENDAPATIJAZAH
SARJANA MUDA SASTERA SESSI 1985/86.
PELAJAR
:
WAN KAMARUDDIN
WAN HASAN
BAHAGIAN GEOGRAFIPUSAT
PENGAJIAN ILMU
KEMANUSIAANUNIVERSITI
SAINSMALAYSIA
PULAU PINANG
DR. K.U. SIRINANDA DR. PANGIRAS MICHEALi
dengan idzinNya Latihan llmiah
panting dalam membantu penulis menyediakan inkan peranan yang
K.U. Sirinanda dan
Pangiras Micheal. Di bawah penyeliaan beliau, penulis banyak mendapat
luas se- mencurahkan pengalaman dan pengetahuan beliau yang
Dalam usaha mengumpul data-data dan maklumat-maklumat yang
Sothirajah bagi pihak Pengarah Perkhidmatan Perubatan dan Kesihatan Kerajaan Negeri Kelantan; Inspektor Mat Dalip Mat, Pegawai Perhubungan dan Kebajikan Kontinjen bagi pihak Ketua Polis Negeri Kelantan; Tuan Hj. Mohd. Zain Hussin, Penyelia Perancangan Pembangunan dan Bekalan bagi pihak Pengarah Pel- ajaran Negeri Kelantan; Encik Baharuddin Md. Esa sebagai Pern- angku Pengarah Pos Negeri Kelantan; Pejabat Pendaftaran Per- niagaan, Kota Bharu; Majlis Perbandaran Kota Bharu, Lembaga
Gua Musang dan Machang; dan, Pejabat Perangkaan bagi Negeri Kelantan.
telah banyak member! tunjuk ajar dalam merangka kajian menulis laporan. Beliau kemudiannya bertugas di Universiti
PENGHARGAAN
**»^«44«***
yang lengkap dan bermutu.
Syukur Alhamdulillah kerana
pengajaran tentang bagaimana menyiapkan sebuah Latihan llmiah Beliau begitu bersungguh-sungguh Brunai Darulsalam. Tempat beliau diambilalih oleh Dr.
diperlukan,
masa menyelia penulis.
Bandoran Pasir Mas, Pasir Puteh, Bachok, Tumpat, Kuala Krai, latihan ini.
penulis telah mendapat kerjasama dari Dr. Vimala Pada peringkat awal kajian, Dr
ini dapat disiapkan. Terdapat beberapa pihak yang telah mema-
Pihak Unit Perancang Ekonomi Negeri Kelantan dan Universiti Teknologi Malaysia di Kuala Lumpur juga telah member! kerjasama dengan membenarkan penulis menggunakan kemudahan perpustakaan mereka.
Haji Mohammed Hassan Haji Ismail kerana telah mcluang masa untuk memperkenalkan penulis dengan pegawai-pegawai pentadbir- an
Selain dari itu beliau dan pemandunya secara bergilir telah membawa penulis melawat beberapa pejabat Lembaga Bandaran.
Dalam siri lawatan ini, penulis dapat melihat sendiri keadaan pembandaran dan sempat menemubual beberapa orang penduduk di bandar-bandar yang terlibat dalam kajian ini. Ini sesuai dengan tugas Yang Berhormat sebagai Pengarah Urusetia Pene- rangan Negeri Kelantan Darulnaim.
Kepada semua pihak yang terlibat, baik secara formal maupun
penulis merakam ucapan setinggi-tinggi terima kasih. Kerjasama semua pihak ini membolehkan penulis menyiap- kan Latihan llmiah bagi memenuhi keperluan mendapatkan Ijazah Sarjana Muda Sastera bagi Sessi 1985/86.
Terima Kasih.
negeri Kelantan yang ada kena mengena dengan kajian ini.
secara informal,
Akhir sekali, penulis berasa terhutang budi kepada Y.B.
iii
ABSTRACT
the towns in Kelantan this study is to arrange
The aim of
business combination of demographic factors,
The rasionale of this arrange- analysis on whether there is a difference mcnt is
between resulting hierarchy and that which in
There are clear differences the earlier
studies especially for those towns in the between these two
This group is an unstable group.
middle of the hierarchy.
said to be unstable because their status in These towns are
This can be related with the hierarchy changes frequently.
not rate of urbanization and population growth which is
uniform between these towns.
This function then intensified centralized commercial economic activities. Population mig- a
the settlements occured and the size of these..settle
ration to
to the status of small towns and later become large meats grow
these towns (district centres), usually there is towns. Amon,'
a town
The effect function, business function and population .
trative
the size of this town (Kota Bharu) from this phenomena is that
has become eight times larger in size from the second rank town. This resulted in the occurrence of the primate rank-size by the administrative function.
study (UTH, 1980).
and administrative functions.
was predicted bo make an
•/here greater concentration of the location of adminis- on the basis of a
Urban .growth at its early stages is assume to be stimulated
distribution. This characteristic found to be true for but at the national
ribution for the Peninsular Malaysia is still closer to This reject the generaliza- the lo.r-normal distribution.
tion that urbanization in Southeast Asia countries is characterized by primate city distribution.
is not so explicit. The rank-size dist- almost all the states in Malaysia;
level, the same
V
A3S PRAK
Kelantan berdasarkan kombinasi faktor-faktor demografik, Rasional di
fun psi fungsi perniagaan dan
ada terd-inat perbezaan di antara hiraki hasil kajian dengan
1980) Terdapat yang
perbezaan yang ketara di antara kedua—dua kajian ini ter — utamanya ba,pi bandar-bandar yang berada dalam kumpulan
Kumpulan ini adalah kumpulan yang .Bandar-bandar ini dikatakan tidak stabil tidak stabil.
kerana kedudukan dalam hiraki kerap berubah. Hal ini
boleh dikaitkan dengan kadar pembandaran dan pertumbuhan
Pertumbuhan bandar pada peringkat awalnya diandai se-
bagai dirangsangkan oleh fungsi pentadbiran yang terdapat Fungsi ini kemudiannya mengiatkan di sesebuah petempatan
pula aktiviti ekonomi komersial berpusat. Migrasi penduduk ke pusat petempatan berlaku dan saiz petempatan-petempatan pun borkembang ke taraf bandar kecil dan seterusnya menjadi
jajihan), biasanya ada sebuah bandar yang mendapat tumpuan yang lebih bagi lokasi pentadbiran, kedai perniagaan dan pertongnhan hiraki.
pentadbiran„
dir.mal oleh kajian terdahulu (UTM,
sebalik penyusunan ini ialah untuk menganalisa sama Kajirn ini bertujuan menyusun hiraki bandar-bandar di
bandar besar. Di antara bandar-bandar besar ini (pusat penduduk yang tidak seragam di antara bandar-bandar ini.
Kesan dari fenomena ini ialah saiz bandar ini pondud.uk.
(Kota Jharu) menjadi lapan kali ganda lebih besar dari
saiz bandar di
Jiri ini didapati benar taburan saiz-rank bandar primat.
bagi hampir koseluruhan negeri-negeri di Malaysia; tetapi ciri yang sama tidak begitu mcnon- I'aburan saiz-rank Gemenanjung Malaysia masih lagi jol.
log-lazim. Ini menolak generalisasi bahawa hampir dengan
peinband .ran di negara-negara Asia Tenggara dicirikan olch taburan bandar primat„
di nerinykat nasional,
'rank' kodua. Ini menyebabkan berlakunya
