การพัฒนาสื่อการเรียนรู้เรื่องการประยุกต์โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ

รายงานการวิจัย เรื่อง

การพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

โดย

สมรวย อภิชาติบุตรพงศ

ชูเกียรติ ผุดพรมราช

ไดรับทุนอุดหนุนจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ปงบประมาณ 2553

รายงานการวิจัย เรื่อง

การพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

โดย

คณะผูวิจัย สังกัด

1. สมรวย อภิชาติบุตรพงศ คณะวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี

2. ชูเกียรติ ผุดพรมราช คณะวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี

ไดรับทุนอุดหนุนจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ปงบประมาณ 2553

กิตติกรรมประกาศ

รายงานการวิจัยเรื่องการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องโปรแกรมประยุกต R เพื่อการวิเคราะห

ขอมูลทางสถิติ เนื่องจากผูเชี่ยวชาญดานสถิติประยุกต ที่ไดกรุณาชวยเหลือใหความคิดเห็นและขอ เสนะแนะในการจัดทํารายงานวิจัยครั้งนี้

คณะผูวิจัยขอการบขอบพระคุณมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ที่ใหทุนสนับสนุนเพื่อ ดําเนินการวิจัยในครั้งนี้ ทําใหคณะผูวิจัยไดทําสําเร็จลุลวงไปดวยดี

คณะผูวิจัยขอขอบคุณ อาจารยทุกทานของสาขาสถิติประยุกต คณะวิทยาศาสตรและ เทคโนโลยี ทุกทาน ที่ใหขอเสนะแนะ คําปรึกษาแนะนํา ความคิดเห็น และกําลังใจดวยดีอยางยิ่ง

คณะผูวิจัยขอขอบคุณ นักศึกษาและผูที่สนใจดานสถิติประยุกตทุกทาน ที่ใหความคิดเห็น ในการจัดทํารายงานวิจัยครั้งนี้ พรอมทั้งขอขอบคุณยุภาวดี สําราญฤทธิ์ ที่ชวยจัดทํารายงานพรอม ทั้งชวยเหลือในการเก็บรวบรวมขอมูลดานสถิติประยุกต

ทายสุดนี้ ขอกราบขอบพระคุณทุกทานที่ไดชวยเหลือในการวิจัยครั้งนี้ และหวังเปนอยาง ยิ่งวารายงานวิจัยฉบับนี้ คงเปนประโยชนแกผูที่สนใจดานสถิติประยุกต

สมรวย อภิชาติบุตรพงศ

ชูเกียรติ ผุดพรมราช กันยายน 2554

การพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

สมราย อภิชาติบุตรพงศ * และชูเกียรติ ผุดพรมราช *

บทคัดยอ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงคเพื่อพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องโปรแกรมประยุกต R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ ซึ่งผูวิจัยใชโปรแกรม C++Builder 2009 ในการสรางระบบการพัฒนาสื่อ การเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ สวนในการจัดการฐาน ขอมูลผูวิจัยใช โปรแกรม Microsoft Access 2003 เปนตัวจัดการฐานขอมูล

การประเมินคุณภาพและความเหมาะสมของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องโปรแกรม ประยุกต R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ตามความคิดเห็นของผูเชี่ยวชาญ นักศึกษาและผูมี

ความสนใจดานสถิติประยุกต ผูวิจัยไดผลการวิจัยดังนี้

ผูวิจัยไดพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทาง สถิติ จํานวน 36 เรื่อง ใน 4 รายวิชาที่เกี่ยวกับสถิติประยุกตไดแก สถิติพื้นฐาน สถิติเชิง คณิตศาสตร การวิเคราะหการถดถอยและการวางแผนการทดลอง โดยแตละเรื่องประกอบดวย ความหมาย สูตร/ตัวอยาง งานวิจัย และการวิเคราะหขอมูล และผลประเมินคุณภาพการพัฒนาสื่อ การเรียนรูเรื่องโปรแกรมประยุกต R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยผูเชี่ยวชาญ พบวา ใน ดานเนื้อหาและดานเทคนิคการผลิตสื่อ มีคุณภาพอยูในระดับดีมาก โดยที่ในภาพรวมและในดาน ตัวอีกษรและสี มีคุณภาพอยูในระดับดี และความคิดเห็นเกี่ยวกับความเหมาะสมของการพัฒนา สื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ นักศึกษาและผูสนใจ ดานสถิติประยุกต มีระดับความเหมาะสมอยูในระดับมาก ในภาพรวมและรายขอ

คําสําคัญ : คําศัพทสถิติประยุกต การพัฒนาสื่อการเรียนรู ระบบฐานขอมูล โปรแกรม R

* อาจารยประจําสาขาสถิติประยุกต คณะวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

บทนํา

ในปจจุบันความกาวหนาทางดานวิทยาการและเทคโนโลยีตาง ๆ ไดมีการพัฒนาไปอยาง รวดเร็ว โดยเฉพาะวิทยาการทางคอมพิวเตอรมีอิทธิพลตอชีวิตมนุษยเปนอยางมาก ในหลายดาน เชน งานทางดานธุรกิจ งานทางดานอุตสาหกรรม งานทางดานวิชาการและที่มีผลกระทบอยาง หลีกเลี่ยงไมได คืองานในดานการศึกษา ทําใหการเรียนการสอนเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เนื่องมาจากสื่อที่ใชในการเรียนรูแบบเดิม ๆ เชน หนังสือ สื่อสิ่งพิมพ ตาง ๆ ไมมีปฏิสัมพันธกับ ผูอาน จึงไมสามารถกระตุนใหผูเรียนรูมีการจดจําได ดังนั้นเมื่อคอมพิวเตอรมีความกาวหนาตอ การศึกษาจึงนํามาพัฒนาสรางสื่อการเรียนรูใหดีกวาสื่อแบบเดิม จะทําใหผูเรียนเกิดการเรียนรู

และเกิดความเขาใจความหมายของเนื้อหาทางบทเรียน ผูเรียนสามารถเกิดการเรียนรูไดดวย ตนเอง

ระบบเครือขายอินเทอรเน็ตเปนเทคโนโลยีสารสนเทศ ที่มีอิทธิพลตอชีวิตมนุษยเปนอยาง มาก ในหลายดาน เชน ในการติดตอสื่อสาร งานทางดานธุรกิจ ดานวิชาการและที่มีผลกระทบ อยางหลีกเลี่ยงไมได คืองานในดานการศึกษา ซึ่งระบบเครือขาย อินเทอรเน็ต นั้นถือไดวามีองค

ความรูอยูเปนจํานวนมาก รวมถึง ขอมูลที่มีประโยชนในดานการศึกษาคนควาหาความรู เนื่องจาก เปนระบบเปดที่บุคคลทั่วไปที่ตองการแสวงหาความรู สามารถเขามาใชประโยชนในการคนควาหา ความรูไดและยังเปนระบบที่เชื่อมโยงกันทุกที่ทั่วโลกอีกดวย

สถาบันการศึกษาเปนองคกรหนึ่งที่มีหนาที่ใหความรูแกนักศึกษาและมีหนาที่ในการ พัฒนาองคความรูใหมากยิ่งขึ้นตามยุคตามสมัย สถาบันการศึกษาไดมีนําเทคโนโลยีที่ทันสมัยเขา มาใชในการเรียนการสอน ซึ่งการนําเทคโนโลยีทางคอมพิวเตอรเขามาเปนหนึ่งในปจจัยหลักใน การพัฒนาสถาบัน และชวยในการศึกษาคนควารวมถึงการที่จะนําไปเปนเครื่องมือในการ พัฒนาการเรียนการสอนอีกดวย โดยมุงเนนการใหบริการดานการเรียนรูภายใตหลักการที่สําคัญ คือ ความยืดหยุน ความสามารถในการเขาถึงคุณภาพ และความสามารถในการรวบรวมความรู

สถิติ เปนระเบียบวิธีการทางวิทยาศาสตร ซึ่งเปนความรูอยางหนึ่งที่มีความเกี่ยวของกับ การคนควาหาความรูอยางมีแบบแผน โดยประกอบไปดวยขั้นตอนดังนี้ การเก็บรวบรวมขอมูล การ นําเสนอขอมูล การวิเคราะหขอมูล และการนําไปใชประโยชน การมีความรูที่ถูกตองในทางดาน สถิตินี้จะเปนประโยชนอยางยิ่งในการคนหาคําตอบที่ตองการทราบ ซึ่งคําตอบที่ไดเปนคําตอบที่ได

มีความนาเชื่อถือมากกวาการไดคําตอบจากวิธีการอื่น ๆ โดยนําไปประยุกตใชกับงานวิจัยทาง วิทยาศาสตรและสังคมศาสตร ซึ่งตองอาศัยความรูดานสถิติประยุกตควบคูไปการวิจัยคนควาใน

โปรแกรม R เปนโปรแกรมที่มีประสิทธิภาพและนิยมใชกันอยางกวางขวางในตางประเทศ สําหรับการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ และสามารถดาวนโหลดโปรแกรมจากเครือขายอินเทอรเน็ต ไดฟรีโดยไมตองเสียคาลิขสิทธิ์ในการใช(freeware) มีลักษณะเปน Object Oriented Language ทํางานแบบ Interactive ผูใชสามารถเขียนฟงกชันที่ตองการสําหรับใชงานเฉพาะดาน โดยเฉพาะ อยางยิ่งในการหาคาสถิติตาง ๆ เชน คาเฉลี่ย คาเบี่ยงเบนมาตรฐาน คาวัดตําแหนงขอมูล การ ประมาณคา การทดสอบสมมติฐาน การวิเคราะหถดถอย เปนตน และสามารถสรางกราฟกตางๆ ได อีกทั้งสามารถนําขอมูลที่จัดเก็บในโปรแกรมตาง ๆ เชน EXCEL, SPSS, และ SAS มา ประมวลผลดวยโปรแกรม R ได ดังนั้นหากมีสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ จะทําใหนักวิจัยสามารถวิเคราะหขอมูลทางสถิติเพื่อการตอบปญหาของ งานวิจัยนั้น ๆ ได จึงนับวาเปนประโยชนกับผูศึกษาคนควาเปนอยางมาก

จากที่กลาวมาขางตน จึงทําใหคณะผูวิจัยมีความสนใจที่พัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการ ประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ เพื่อชวยใหนักศึกษานักวิจัยและผูที่สนใจมี

ความรูความเขาใจในการวิเคราะหขอมูลทางสถิติโดยการประยุกตใชโปรแกรม R ไดอยางถูกตอง ซึ่งกอใหเกิดประโยชนตอการทําวิจัยในดานตาง ๆ

วิธีการดําเนินการ

การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุงหมายในการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อ การวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ผูวิจัยไดดําเนินการเปน 3 สวน ดังนี้

สวนที่ 1 การพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูล ทางสถิติ มีการดําเนินการดังนี้

1) การเก็บรวบรวมขอมูลดานสถิติประยุกต

(1) ผูวิจัยไดเก็บรวบรวมขอมูลดานสถิติประยุกต จากเอกสาร ตํารา หนังสือเกี่ยวกับสถิติ สถิติประยุกต และสถิติการวิจัย ทั้งภาษาไทย และภาษาตางประเทศ และ การสืบคนขอมูลจากแหลงการเรียนรูอื่นๆ ทางอินเทอรเน็ต

(2) ขอมูลดานสถิติประยุกตและสถิติการวิจัย ที่รวบรวมไดทําการ ตรวจสอบความถูกตองของเนื้อหา สูตรคํานวณ ตัวอยางงานวิจัยที่เกี่ยวของ และความเหมาะสม ของการใชภาษา และภาพประกอบ

(3) นําขอมูลดานสถิติประยุกตและสถิติการวิจัย ที่ผานการตรวจสอบ แลว บันทึกเปนแฟมเอกสารในรูปแบบ Rich Text Format โดยใชโปรแกรม WordPad และนํา ขอมูลดานสถิติประยุกตและสถิติการวิจัย ที่ผานการตรวจสอบแลว บันทึกลงในฐานขอมูลเชิง สัมพันธ (Relational Database) ที่ไดออกแบบไว โดยใชโปรแกรม Microsoft Access 2003 ใน การจัดการระบบฐานขอมูล ในสวนการพัฒนาโปรแกรมการใชงานใชโปรแกรม C++Builder 2009

2) การออกแบบระบบฐานขอมูลแหลงขอมูลเพื่อการเรียนรูดานสถิติประยุกต

เปนการออกแบบในสวนของฐานขอมูลดานสถิติประยุกต มีขั้นตอนดังนี้

(1) วิเคราะหความตองการของผูใช

ในการพัฒนาระบบฐานขอมูลดานสถิติประยุกต ผูวิจัยไดทําการวิเคราะหถึงความ ตองการของผูใชทางดานตางๆ ดังตอไปนี้

- ดานรูปแบบการสืบคนขอมูลดานสถิติประยุกต

- ดานฟงกชันการทํางานในสวนตางๆ ของโปรแกรม - ดานการใชงานของหนาจอโปรแกรม

โดยนําผลการวิเคราะหขอมูลดังกลาว เปนแนวทางในการออกแบบฐานขอมูลตอไป (2) การออกแบบฐานขอมูล

ในการออกแบบฐานขอมูลของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกต

โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ผูวิจัยไดพิจารณาขอมูลที่ตองจัดเก็บมีดังนี้ ชื่อขอมูล ดานสถิติประยุกต ความหมายขอมูลดานสถิติประยุกต สูตร ตัวอยาง งานวิจัยและการคํานวณ

3) การสรางฐานขอมูล

ในการสรางฐานขอมูลดานสถิติประยุกต ผูวิจัยนําแนวคิดของการพัฒนาระบบ ฐานขอมูลของกิตติ ภักดีวัฒนะกุล และจําลอง ครูอุตสาหะ (2546 : 97) และ อัจฉรา ธารอุไรกุล และคณะ ( 2544 : 4-2 – 4-5 )โดยผูวิจัยไดใชโปรแกรม Microsoft Access 2003 เครื่องมือในการ

4) นําระบบฐานขอมูลไปใชงาน

จัดทําการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทาง สถิติ เพื่อใชเก็บขอมูลและวิเคราะหขอมูล

สวนที่ 2 การพัฒนาแบบประเมินคุณภาพของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกต

โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ สําหรับผูเชี่ยวชาญ โดยมีวิธีการดําเนินการดังนี้

1) ศึกษาความตองการและปญหาในการใชขอมูลดานสถิติประยุกต เพื่อเปน แนวทางในการสรางแบบประเมินคุณภาพของสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ

2) วิเคราะหขอมูลที่ไดจากการศึกษาปญหา และความตองการในการใช

ขอมูลดานสถิติประยุกต มาวางแผนการในการสรางแบบประเมินคุณภาพของสื่อการเรียนรูเรื่อง การประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

3) รางแบบประเมินคุณภาพของสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยแบงออกเปน 3 ดาน คือ ดานเนื้อหา มีรายการประเมิน จํานวน 5 ขอ ดานตัวอักษรและสี มีรายการประเมินจํานวน 5 ขอ และดานเทคนิคการผลิตสื่อ มี

รายการประเมิน จํานวน 6 ขอ โดยลักษณะของแบบประเมินคุณภาพสื่อการเรียนรูเรื่องการ ประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ สําหรับผูเชี่ยวชาญ เปนแบบมาตราสวนการ ประมาณคา 5 ระดับ

สวนที่ 3 การพัฒนาแบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับความเหมาะสมของสื่อการ เรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยมีการดําเนินการดังนี้

1) ศึกษาปญหาและความตองการในการใชขอมูลดานสถิติประยุกต เพื่อเปน แนวทางในการสรางแบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับความเหมาะสมของสื่อการเรียนรูเรื่องการ ประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

2) วิเคราะหขอมูลที่ไดจากการศึกษาปญหา และความตองการในการใช

ขอมูลดานสถิติประยุกต มาวางแผนการในการสรางแบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับความ เหมาะสมของสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

3) รางแบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับความเหมาะสมของสื่อการเรียนรูเรื่อง การประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ จํานวน 15 ขอ โดยมีเนื้อหาครอบคลุม

ผลการศึกษา

การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุงหมายในการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อ การวิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยมีวัตถุประสงคของการวิจัย เพื่อพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่อง โปรแกรมประยุกต R ในการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ เพื่อศึกษาคุณภาพของสื่อการเรียนรูเรื่อง โปรแกรมประยุกต R ในการวิเคราะหขอมูลทางสถิติตามความคิดเห็นของผูเชี่ยวชาญ และเพื่อ ศึกษาคุณภาพของสื่อการเรียนรูเรื่องโปรแกรมประยุกต R ในการวิเคราะหขอมูลทางสถิติตาม ความคิดเห็นของผูใช ผูวิจัยไดนําเสนอผลการศึกษาตามวัตถุประสงคการวิจัยดังนี้

1) การพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะห

ขอมูลทางสถิติ

ผูวิจัยไดดําเนินการวิจัยโดยการทบทวนวรรณกรรมและงานวิจัยที่เกี่ยวของ เกี่ยวกับเนื้อหาในดานการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะห

ขอมูลทางสถิติ การพัฒนาระบบฐานขอมูล เนื้อหาที่เกี่ยวของกับสถิติประยุกต การประเมิน คุณภาพระบบสารสนเทศและการประเมินความเหมาะสมของการนําระบบสารสนเทศไปใช

สําหรับการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

ผูวิจัยใชโปรแกรม C++Builder 2009 ในการสรางระบบการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกต

โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ สวนในการจัดการฐาน ขอมูลผูวิจัยใช โปรแกรม Microsoft Access 2003 เปนตัวจัดการฐานขอมูล ซึ่งมีขั้นตอนในการดําเนินการคือ วิเคราะห

ความตองการของผูใช ทําการวิเคราะหถึงความตองการของกลุมผูที่จะเปนผูใชขอมูลสื่อการเรียนรู

เรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยศึกษาจากปญหา และความ ตองการในดานตางๆ ของกลุมผูที่จะเปนผูใช การออกแบบฐานขอมูล ไดทําการวิเคราะหและ ออกแบบฐานขอมูล ใน 3 ระดับ คือ 1) ออกแบบฐานขอมูลในระดับแนวคิด 2) ออกแบบ ฐานขอมูลในระดับตรรก และ 3) ออกแบบฐานขอมูลในระดับกายภาพ ตอจากนั้นดําเนินการ จัดสรางฐานขอมูลทั้ง 4 ฐานขอมูลดังคือ ฐานขอมูลความหมาย ฐานขอมูลสูตรและตัวอยาง ฐานขอมูลงานวิจัย และฐานขอมูลคํานวณตอจากนั้นดําเนินการบันทึกขอมูลสื่อการเรียนรูเรื่องการ ประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ จํานวน 36 เรื่อง ซึ่งการทํางานของสื่อการ เรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติเปนหนาตางประกอบดวย 4

ภาพที่ 1 หนาตางแรกของสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

ในการทํางานของแผนปายความหมาย แผนปายสูตร/ตัวอยาง แผนปายงานวิจัย และแผน ปายการคํานวณ แสดงดังภาพที่ 2 - 5

ภาพที่ 2 หนาตางแสดงแผนปายความหมาย

ภาพที่ 3 หนาตางแสดงแผนปายสูตร/ตัวอยาง

ภาพที่ 4 หนาตางแสดงแผนปายงานวิจัย

ภาพที่ 5 หนาตางแสดงผลลัพธการคํานวณ

2) การประเมินคุณภาพของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

ผูวิจัยไดนําระบบการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อ การวิเคราะหขอมูลทางสถิติที่ไดพัฒนาขึ้น มาทําการทดสอบเพื่อหาขอผิดพลาดตาง ๆ รวมทั้ง ประเมินความสามารถของระบบฐานขอมูลเพื่อการเรียนรูดานสถิติประยุกต โดยผูเชี่ยวชาญดานการ ใชงานโปรแกรมและการออกแบบสื่อและผูเชี่ยวชาญดานสถิติประยุกต ดานละ 3 ทาน รวมเปน จํานวน 6 ทาน พบวา ความคิดเห็นเกี่ยวกับระดับคุณภาพของของสื่อการเรียนรูเรื่องโปรแกรม ประยุกต R ในการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ทั้งในภาพรวมและในดานเนื้อหา และดานเทคนิคการ ผลิตสื่อ อยูในระดับดีมาก โดยมีคุณภาพในเรื่องปริมาณของเนื้อหา มีระดับคุณภาพเฉลี่ยมาก ที่สุด คือ 5.00 รองลงมาไดแก เรื่องการออกแบบหนาจอโดยภาพรวม มีคาเฉลี่ยเทากันในเรื่อง ดังกลาว เทากับ 4.83 และคุณภาพในเรื่องความถูกตองของเนื้อหา ความถูกตองของภาษาที่ใช สีของ ตัวอักษรและสีของตัวอักษร มีคุณภาพเฉลี่ยนอยที่สุดคือ 4.17

3) การศึกษาความเหมาะสมของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

ผูวิจัยไดนําระบบการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อ การวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ไปใหนักศึกษาและผูที่สนใจดานสถิติประยุกตจํานวน 100 คน นําไปใช

งานและสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับความเหมาะสมของสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ผลการวิจัยพบวา นักศึกษาและผูสนใจดานสถิติประยุกตมี

ความคิดเห็นเกี่ยวกับความเหมาะสมของสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ ในภาพรวมมีความเหมาะสมอยูในระดับมาก มีคาเฉลี่ยเทากับ 3.83 และ มีความเหมาะสมในระดับมากในทุกขอคําถาม โดยที่ความเหมาะสมในเรื่อง ความชัดเจนในการ อธิบายเนื้อหา มีความเหมาะสมเฉลี่ยสูงสุดเทากับ 3.99 และความเหมาะสมในเรื่อง รูปแบบปุม คําสั่งตางๆ มีความเหมาะสมเฉลี่ยนอยที่สุดเทากับ 3.72

อภิปรายผล

ผูวิจัยไดนําผลการศึกษาการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ ไดนํามาอภิปรายเปน 2 สวนคือ เนื้อหาดานสถิติประยุกต และการ นําเสนอสื่อการเรียนรูโดยเทคโนโลยีสารสนเทศ ดังนี้

1) เนื้อหาดานสถิติประยุกต

ผลการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูล ทางสถิติ ผูวิจัยไดดําเนินการพัฒนาขอมูลทางสถิติ จํานวน 36 เรื่อง ใน 3 รายวิชา ซึ่งเปนไปตาม เปาหมายที่กําหนดไวในขอบเขตการวิจัย และจากผลการประเมินสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกต

โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยผูเชี่ยวชาญ พบวา การพัฒนาสื่อการเรียนรูมี

ปริมาณของเนื้อหา มีคุณภาพอยูในระดับดีมาก นอกจากนี้ ผลการศึกษาความเหมาะสมของการ พัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ จากนักศึกษา และผูสนใจสถิติประยุกต มีระดับความคิดเห็นในเรื่อง ความชัดเจนในการอธิบายเนื้อหา ลําดับขั้น ในการนําเสนอเนื้อหา ปริมาณของเนื้อหา มีความเหมาะสมในระดับมาก

2) การนําเสนอสื่อการเรียนรูโดยเทคโนโลยีสารสนเทศ

จากการประเมินคุณภาพสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยผูเชี่ยวชาญ พบวา สื่อการเรียนรูที่ทําการพัฒนามีเนื้อหาและเทคนิค

เอกสารอางอิง

กิตติ ภักดีวัฒนะกุล และจําลอง ครูอุตสาหะ. 2546. คัมภีรระบบฐานขอมูล. กรุงเทพฯ: ไทยเจริญ.

คมสัน คําบันลือ. 2551. “การพัฒนาสื่อการสอนอิเล็กทรอนิกส วิชาความมั่นคงทางคอมพิวเตอร”.

งานวิจัย. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลลานนา ตาก.

ชัยวัฒน สุภัควรกุล. 2547. การพัฒนาโปรแกรมพจนานุกรมศัพททางดานโครงราง และระบบ กลามเนื้อ. วิทยานิพนธวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการศึกษาวิทยาศาสตร

บัณฑิตวิทยาลัย: สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณทหารลาดกระบัง.

นิรุท อํานวยศิลป. 2548. C++ การออกแบบชุดคําสั่งและการประยุกต. กรุงเทพฯ:จ.เจริญการพิมพ.

บรรพต ชมงาม. 2539. “การพัฒนาโปรแกรมฐานขอมูล สําหรับสืบคนการเรียนการสอน ทางดานสิ่งแวดลอม โดยใชไมโครคอมพิวเตอร.” วิทยานิพนธวิทยาศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวิทยาศาสตรสิ่งแวดลอม บัณฑิตวิทยาลัย,

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร.

พงศธร ชัชวัสวิมล. 2551. “การพัฒนาสื่อการเรียนการสอนเชิงรุก”. วิทยานิพนธวิทยาศาสตร มหาบัณฑิต สาขาการจัดการสารสนเทศสิ่งแวดลอมและทรัพยากร บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยมหิดล.

พนิดา พานิชกุล. 2549. การโปรแกรมภาษาซี. กรุงเทพฯ : เคทีพี คอมพ แอนด คอนซัสท.

วัชรารัสมิ์ ตรังคสันต. 2549. การพัฒนาบทเรียนผานเครือขายอินเทอรเน็ตเพื่อการทบทวน เรื่องทฤษฎีกราฟเบื้องตน. วิทยานิพนธวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษา วิทยาศาสตร (คอมพิวเตอร) บัณฑิตวิทยาลัย: สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณ ทหารลาดกระบัง

12

อัจฉรา ธารอุไรกุล และคณะ. 2544. ระบบฐานขอมูลเบื้องตน. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ:

เนติกุลการพิมพ.

อรพิน ประวัติบริสุทธิ์. 2547. คูมือเรียนภาษาซี. กรุงเทพฯ : โปรวิชั่น จํากัด.

บทคัดยอ

ชื่อรายงานการวิจัย : การพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ

ชื่อผูวิจัย : ดร.สมรวย อภิชาติบุตรพงศ และชูเกียรติ ผุดพรมราช ปที่ทําการวิจัย : 2553

---

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงคเพื่อพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องโปรแกรมประยุกต R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ ซึ่งผูวิจัยใชโปรแกรม C++ Builder 2009 ในการสรางระบบการพัฒนาสื่อ การเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ สวนในการจัดการฐาน ขอมูลผูวิจัยใช โปรแกรม Microsoft Access 2003 เปนตัวจัดการฐานขอมูล

ผูวิจัยไดพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทาง สถิติ จํานวน 36 เรื่อง ใน 4 รายวิชา โดยแตละเรื่องประกอบดวย ความหมาย สูตร/ตัวอยาง งานวิจัย และการวิเคราะหขอมูล การประเมินคุณภาพและความเหมาะสมของการพัฒนาสื่อการ เรียนรูเรื่องโปรแกรมประยุกต R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ตามความคิดเห็นของผูเชี่ยวชาญ นักศึกษาและผูมีความสนใจดานสถิติประยุกต ผูวิจัยไดผลการประเมินดังนี้

ผลประเมินคุณภาพการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องโปรแกรมประยุกต R เพื่อการวิเคราะห

ขอมูลทางสถิติ โดยผูเชี่ยวชาญ พบวา ในดานเนื้อหาและดานเทคนิคการผลิตสื่อ มีคุณภาพอยูใน ระดับดีมาก โดยที่ในภาพรวมและในดานตัวอักษรและสี มีคุณภาพอยูในระดับดี และความคิดเห็น เกี่ยวกับความเหมาะสมของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ นักศึกษาและผูสนใจดานสถิติประยุกต มีความคิดเห็นเกี่ยวกับความ เหมาะสมอยูในระดับมาก ในภาพรวมและทุกรายขอ

ABSTRACT

Research Title : Development of Learning Media on R Programming Application for Statistical Analysis

Researchers : Dr. Somruay Apichatibutarapong Mr. Chookiat Pudprommarat Year : 2010

The purpose of this study was to develop learning media on R programming applied for statistical analysis. The researchers were carried out using C⁺⁺ Builder 2009 for applying application on the learning media and using Microsoft Access for managing database system.

Data were collected from 36 of the statistical vocabularies consisted of meaning, formulae, example, usage and calculation in 4 disciplines such as basic statistics, mathematical statistics, regression analysis and experimental design. The quantitative approach was used to investigate the quality of learning media on Applied Statistics by 6 experts and the opinions in using resources on Applied Statistics by 100 students and persons who interested in Applied Statistics. It was revealed that the learning resource on Applied Statistics in experts’ opinion were excellent in contents and media production technique aspects. Furthermore, their opinions were good in overall, and font /color. The opinions Moreover, the usages of learning media from students and persons who interested in Applied Statistics were good in all items.

สารบัญ

หนา

บทคัดยอ ABSTRACT กิตติกรรมประกาศ สารบัญ

สารบัญตาราง สารบัญภาพ บทที่ 1 บทนํา

1.1 ความเปนมาและความสําคัญของปญหา 1

1.2 วัตถุประสงคของการวิจัย 3

1.3 ขอบเขตของการวิจัย 3

1.4 ประโยชนที่คาดวาจะไดรับ 4

1.5 นิยามศัพทเฉพาะ 4

บทที่ 2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวของ

2.1 การพัฒนาระบบสารสนเทศ 6

2.2 การสรางและพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร 10

2.3 ระบบฐานขอมูล 13

2.4 โปรแกรมภาษา C++ 26

2.5 โปรแกรม R 28

2.6 การประเมินคุณภาพและความเหมาะสมของระบบสารสนเทศ 29 2.7 ขอมูลในการวิเคราะหทางสถิติโดยประยุกตใชโปรแกรม R 31 2.8 งานวิจัยที่เกี่ยวของ 32 บทที่ 3 วิธีดําเนินการวิจัย

3.1 ประชากรและกลุมตัวอยาง 35

3.2 เครื่องมือที่ใชในการวิจัย 36

3.3 การเก็บรวบรวมขอมูล 48

3.4 การวิเคราะหขอมูล 49

สารบัญ(ตอ)

หนา

บทที่ 4 ผลการวิจัย

4.1 ผลการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ

วิเคราะหขอมูลทางสถิติ 52 4.2 ผลการประเมินคุณภาพของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกต

โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ 57 4.3 ผลการศึกษาความเหมาะสมของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการ

ประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ไปใช 59 บทที่ 5 สรุปผลการวิจัย อภิปรายผล และขอเสนอแนะ

5.1 สรุปผลการวิจัย 61 5.2 อภิปรายผล 63 5.3 ขอเสนอแนะ 64 บรรณานุกรม 65 ภาคผนวก

ภาคผนวก ก 68 ภาคผนวก ข 71

ภาคผนวก ค 73

ภาคผนวก ง 74

ประวัติผูเขียน 80

สารบัญตาราง

ตารางที่ หนา

2.1 จํานวนขอมูลสถิติประยุกตจําแนกตามรายวิชาที่เกี่ยวของ 32

3.1 ตาราง Statistics 39

4.1 ผลการประเมินคุณภาพของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกต

โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ตามความคิดเห็นของ

ผูเชี่ยวชาญ 58 4.2 ผลการประเมินคุณภาพของการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกต

โปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ ตามความคิดเห็นของนักศึกษา

และผูที่มีความสนใจในดานสถิติประยุกต 59

สารบัญภาพ

ภาพที่ หนา

2.1 วงจรพัฒนาระบบ (SDLC) ในรูปแบบ Waterfall 9

2.2 วัฏจักรการพัฒนาซอฟตแวร 10

2.3 กระบวนการแกไขขอผิดพลาด (Debugging) 12

2.4 ขั้นตอนการพัฒนาระบบฐานขอมูล 18

2.5 ขั้นตอนการออกแบบฐานขอมูล 21

2.6 การออกแบบฐานขอมูล (Phase of database design) 23

2.7 ขั้นตอนการพัฒนาโปรแกรมดวยภาษาซี 28

3.1 ขั้นตอนการเก็บรวบรวมขอมูลดานสถิติประยุกตและสถิติวิจัย 38

3.2 ขั้นตอนการประยุกตโปรแกรม R 40

3.3 ขั้นตอนการพัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ

วิเคราะหขอมูลทางสถิติ 46 4.1 หนาตางแรกของสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะห

ขอมูลทางสถิติ 53

4.2 หนาตางแสดงแผนปายความหมาย 54

4.3 หนาตางแสดงแผนปายสูตร/ตัวอยาง 55

4.4 หนาตางแสดงแผนปานงานวิจัย 55

4.5 หนาตางแสดงแผนปายการคํานวณ 56

4.6 หนาตางแสดงแผนปายแสดงตัวอยางการคํานวณ 56

4.7 หนาตางแสดงผลลัพธการคํานวณ 57

บทที่ 1 บทนํา 1.1 ความเปนมาและความสําคัญของปญหา

ในปจจุบันความกาวหนาทางดานวิทยาการและเทคโนโลยีตาง ๆ ไดมีการพัฒนาไปอยาง รวดเร็ว โดยเฉพาะอยางยิ่งวิทยาการทางคอมพิวเตอรซึ่งเขามามีอิทธิพลตอชีวิตมนุษยเปนอยาง มาก ในหลายดาน เชน งานทางดานธุรกิจ งานทางดานอุตสาหกรรม งานทางดานวิชาการและที่มี

ผลกระทบอยางหลีกเลี่ยงไมได คืองานในดานการศึกษา ทําใหการเรียนการสอนเปลี่ยนแปลงไป จากเดิม การรับรูของผูเรียนก็จะเปลี่ยนไปตามไปดวย เนื่องมาจากสื่อที่ใชในการเรียนรูแบบเดิม ๆ เชน หนังสือ สื่อสิ่งพิมพ ตาง ๆ ไมมีปฏิสัมพันธกับผูอาน จึงไมสามารถกระตุนใหผูเรียนรูมีการ จดจําได ดังนั้นเมื่อคอมพิวเตอรมีความกาวหนาตอการศึกษาจึงนํามาพัฒนาสรางสื่อการเรียนรูให

ดีกวาสื่อแบบเดิม จะทําใหผูเรียนเกิดการเรียนรูและเกิดความเขาใจความหมายของเนื้อหาทาง บทเรียน ผูเรียนสามารถเกิดการเรียนรูไดดวยตนเอง

สถาบันการศึกษาเปนองคกรหนึ่งที่มีหนาที่ใหความรูแกนักศึกษาและมีหนาที่ในการ พัฒนาองคความรูใหมากยิ่งขึ้นตามยุคตามสมัย สถาบันการศึกษาไดมีนําเทคโนโลยีที่ทันสมัยเขา มาใชในการเรียนการสอน ซึ่งการนําเทคโนโลยีทางคอมพิวเตอรเขามาเปนหนึ่งในปจจัยหลักใน การที่จะเปนแนวทางในการพัฒนาสถาบัน ในสวนที่จะเปนสิ่งที่ชวยในการศึกษาคนควารวมถึงการ ที่จะนําไปเปนเครื่องมือในการพัฒนาการเรียนการสอนอีกดวย จากการพัฒนาอยางรวดเร็วของ เทคโนโลยีสารสนเทศ คอมพิวเตอรสงผลตอระบบสถาบันการศึกษา จึงไดมีการประยุกตใช

เทคโนโลยีดังกลาวใหบริการการศึกษา ทั้งในรูปของการศึกษาในระบบ การใหการศึกษาตอเนื่อง แกผูที่อยูในวัยทํางาน และการเรียนรูตลอดชีวิต โดยมุงเนนการใหบริการดานการเรียนรูภายใต

หลักการที่สําคัญคือ ความยืดหยุน ความสามารถในการเขาถึงคุณภาพ และความสามารถในการ รวบรวมความรู

สถิติ เปนระเบียบวิธีการทางวิทยาศาสตร ซึ่งเปนความรูอยางหนึ่งที่มีความเกี่ยวของกับ การคนควาหาความรูอยางมีแบบแผน โดยประกอบไปดวยขั้นตอนดังนี้ การเก็บรวบรวมขอมูล การ นําเสนอขอมูล การวิเคราะหขอมูล และการนําไปใชประโยชน การมีความรูที่ถูกตองในทางดาน สถิตินี้จะเปนประโยชนอยางยิ่งในการคนหาคําตอบที่ตองการทราบ ซึ่งคําตอบที่ไดเปนคําตอบที่ได

มีความนาเชื่อถือมากกวาการไดคําตอบจากวิธีการอื่น ๆ โดยนําไปประยุกตใชกับงานวิจัยทาง วิทยาศาสตรและสังคมศาสตร ซึ่งตองอาศัยความรูดานสถิติประยุกตควบคูไปการวิจัยคนควาใน เรื่องนั้น การทําความเขาใจกับสิ่งเหลานี้ สามารถศึกษาจากตําราที่เปนภาษาไทยไดแตก็มี

ขอจํากัดเนื่องจาก ผูวิจัยสวนใหญมีความเชี่ยวชาญในศาสตรของตัวเอง แตในขณะที่ทําการศึกษา งานวิจัยของตัวเองจะตองใชสถิติมาประกอบดวย ซึ่งผูวิจัยมีขอจํากัดที่จะทําความเขาใจใหชัดเจน เกี่ยวกับศาสตรทางสถิติและการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ แมวาในปจจุบันมีโปรแกรมสําเร็จรูปเพื่อ การวิเคราะหขอมูลทางสถิติอยางหลากหลาย สวนใหญมีราคาแพง ซึ่งผูวิจัย นักศึกษา และ หนวยงานตางๆ ไมมีงบประมาณในการซื้อซอฟทแวรเหลานั้นทําใหตองใชซอฟทแวรที่ผิดกฎหมาย

โปรแกรม R เปนโปรแกรมที่มีประสิทธิภาพและนิยมใชกันอยางกวางขวางในตางประเทศ สําหรับการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ และสามารถดาวนโหลดโปรแกรมจากเครือขายอินเทอรเน็ต ไดฟรีโดยไมตองเสียคาลิขสิทธิ์ในการใช(freeware) มีลักษณะเปน Object Oriented Language ทํางานแบบ Interactive ผูใชสามารถเขียนฟงกชันที่ตองการสําหรับใชงานเฉพาะดาน โดยเฉพาะ อยางยิ่งในการหาคาสถิติตาง ๆ เชน คาเฉลี่ย คาเบี่ยงเบนมาตรฐาน คาวัดตําแหนงขอมูล การ ประมาณคา การทดสอบสมมติฐาน การวิเคราะหถดถอย เปนตน และสามารถสรางกราฟกตางๆ ได อีกทั้งสามารถนําขอมูลที่จัดเก็บในโปรแกรมตาง ๆ เชน EXCEL, SPSS, และ SAS มา ประมวลผลดวยโปรแกรม R ได ดังนั้นหากมีสื่อการเรียนรูเรื่องการประยุกตโปรแกรม R เพื่อการ วิเคราะหขอมูลทางสถิติ จะทําใหนักวิจัยสามารถวิเคราะหขอมูลทางสถิติเพื่อการตอบปญหาของ งานวิจัยนั้น ๆ ได จึงนับวาเปนประโยชนกับผูศึกษาคนควาเปนอยางมาก

จากเหตุผลที่กลาวมาขางตน จึงทําใหคณะผูวิจัยมีความสนใจที่พัฒนาสื่อการเรียนรูเรื่อง การประยุกตโปรแกรม R เพื่อการวิเคราะหขอมูลทางสถิติ เพื่อชวยใหนักศึกษานักวิจัยและผูที่

สนใจมีความรูความเขาใจในการวิเคราะหขอมูลทางสถิติโดยการประยุกตใชโปรแกรม R ไดอยาง ถูกตอง ซึ่งกอใหเกิดประโยชนตอการทําวิจัยตาง ๆ