33 ปีีที่่� 5 ฉบัับัที่่� 2 กรกฎาคม - ธัันวาคม 2565
ั รา รรค คร� ปีน น า าน กว่ นที่่� ปีนม ร � ว ม
ราชา ธงภักดิ�
1และ เพื่็ญสิริ ชาตินี้ิยมี
2Racha Thongphak and Pensiri Chartniyom
Received: 2022-08-29 Revised: 2022-10-20 Accepted: 2022-10-20
บัที่คั
งานี้วิิจััย เร่�อง ผู้ลิตภัณฑ์สร้างสรรค์์เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี เป็นี้การวิิจััยเชิงค์ุณภาพื่ และการ วิิจััยเชิงปฏิิบััติการแบับัมีีส่วินี้ร่วิมีของชุมีชนี้ มีีการวิิจััยภาค์สนี้ามี มีีการสนี้ที่นี้ากลุ่มี การสัมีภาษณ์เชิงลึก และมีีการผู้ลิตงานี้สร้างสรรค์์
ต้นี้แบับั เพื่่�อใช้ในี้การอภิปรายองค์์ค์วิามีรู้ในี้กระบัวินี้การที่ี�ปฏิิบััติงานี้ร่วิมีกับัชุมีชนี้
งานี้วิิจััยมีีวิัตถุุประสงค์์ ดังนี้ี� 1. เพื่่�อวิิเค์ราะห์ สังเค์ราะห์ แนี้วิค์ิด และที่ฤษฎีี เกี�ยวิกับัการพื่ัฒนี้าองค์์ค์วิามีรู้ด้านี้การ มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมีเข้าสู่ชุมีชนี้หัตกรรมีเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ 2. เพื่่�อสร้างรูปแบับักระบัวินี้การสำาหรับัพื่ัฒนี้าผู้ลิตภัณฑ์
เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี และมีีขั�นี้ตอนี้ดำาเนี้ินี้งานี้วิิจััยดังต่อไปนี้ี� 1. วิิเค์ราะห์บัริบัที่ของพื่่�นี้ที่ี�ชุมีชนี้
ด่านี้เกวิียนี้และกระบัวินี้การผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ 2. สังเค์ราะห์องค์์ค์วิามีรู้จัากการสำารวิจัผู้ลิตภัณฑ์เพื่่�อสิ�งแวิดล้อมี
จัากฐานี้แนี้วิค์ิดของโมีเดลเศึรษฐกิจั BCG เพื่่�อนี้ำาไปเป็นี้แนี้วิที่างการสร้างกลยุที่ธ์ให้เกิดกระบัวินี้การที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
และ 3. ศึึกษากระบัวินี้การสร้างนี้วิัตกรรมีที่างสังค์มีเพื่่�อนี้ำาไปเป็นี้แนี้วิที่างการสร้างกระบัวินี้การผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าที่ี�เป็นี้มีิตร ต่อสิ�งแวิดล้อมีของชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้
ผู้ลของการวิิจััยที่ำาให้ได้นี้วิัตกรรมีที่างสังค์มีที่ี�ใช้ในี้การผู้ลักดันี้ให้ชุนี้ร่วิมีมี่อผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�ง แวิดล้อมี ประกอบัไปด้วิย 6 ขั�นี้ตอนี้ ดังนี้ี� 1. แรงกระตุ้นี้ : วิางผู้ังด่านี้เกวิียนี้ 2. ข้อเสนี้อ : ผูู้กมีิตรด่านี้เกวิียนี้ 3. ตัวิต้นี้แบับั : โรดแมี
ปด่านี้เกวิียนี้ 4. การย่นี้ระยะ : ด่านี้เกวิียนี้โฉมีใหมี่ 5. การขยายขนี้าด : ขยายเส้นี้ที่าง และ 6. ค์วิามีเปลี�ยนี้แปลงเชิงระบับั : ไปสู่เส้นี้
ชัย โดยแต่ละขั�นี้ตอนี้นี้ั�นี้ได้มีีการสร้างกลยุที่ธ์ เพื่่�อที่ี�จัะสามีารถุนี้ำาไปสู่จัุดมีุ่งหมีาย ค์่อ 1. ด้านี้กระบัวินี้การ การใช้ที่รัพื่ยากรให้เกิด ประโยชนี้์สูงสุด 2. ด้านี้วิัสดุ การนี้ำาของเสียจัากการผู้ลิตเข้าสู่กระบัวินี้การอีกค์รั�ง และ 3. ด้านี้ภูมีิปัญญา การถุ่ายที่อดและกระจัาย องค์์ค์วิามีรู้สู่ชุมีชนี้
1 นี้ักศึึกษาระดับัปริญญาเอก สาขาการออกแบับั ค์ณะมีัณฑนี้ศึิลป์ มีหาวิิที่ยาลัยศึิลปากร Ph.D., (Candidate) in Design, Faculty of Decorative Arts, Silpakorn University E-mail: [email protected]*Corresponding author
2 อาจัารย์ที่ี�ปรึกษาวิิที่ยนี้ิพื่นี้ธ์ สาขาการออกแบับั ค์ณะมีัณฑนี้ศึิลป์ มีหาวิิที่ยาลัยศึิลปากร Adviser Thesis, Faculty of Decorative Arts, Silpakorn University
วาร ารนวั กรรม ั คม ที่ค น ่ � ารมว น
งานี้วิิจััยนี้ี�เป็นี้การวิิจััยเชิงปฏิิบััติการอ้างอิงชุมีชนี้ (Community-based Action Research) เป็นี้การวิิจััยที่ี�เกิดจัากพื่ลังแห่ง การร่วิมีมี่อของชุมีชนี้และสถุาบัันี้การศึึกษา ที่ี�ก่อให้เกิดการระดมีที่รัพื่ยากรในี้ที่้องถุิ�นี้จัากทีุ่กแหล่งมีาสร้างสรรค์์ ก่อให้เกิดประโยชนี้์
แก่ชุมีชนี้อย่างมีีประสิที่ธิภาพื่สูงสุด ในี้การออกแบับัและพื่ัฒนี้าผู้ลงานี้เค์ร่�องปั�นี้นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ บันี้พื่่�นี้ฐานี้ของทีุ่นี้ที่างวิัฒนี้ธรรมี
ศึิลปะกรรมีที่้องถุิ�นี้ แนี้วิค์ิดเศึรษฐกิจัสร้างสรรค์์ และกระบัวินี้การผู้ลิตที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี มีีกระบัวินี้การถุ่ายที่อดองค์์ค์วิามีรู้ที่ี�
ได้จัากการวิิจััย สร้างค์วิามีตระหนี้ักรู้ นี้ำาไปสู่การเปลี�ยนี้แปลงในี้ชุมีชนี้
คา าคั เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ ผู้ลิตภัณฑ์ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี กระบัวินี้การผู้ลิตที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
The Creative Pottery of Dan Kwian as The Environment-Friendly Product is a qualitative and Participatory Action Research (PAR), including field research, group discussion, in depth-interview, and model creation for using in knowledge element discussion in the procedures which involves community participatory.
The objectives of this research are as follows 1. To analyze, and synthesize concepts and theory in con- nection to the development of environmentally-friendly knowledge elements toward the Pottery of Dan Kwian 2. To create the development process for Dan Kwian pottery products which will be environmental-friendly.
The followings are the research procedures 1. To analyze the context of Dan Kwian community and Dan Kwian pottery production procedures. 2. To synthesize knowledge elements from surveying eco-products based on the BCG model in order to apply as a guideline, creating a strategy that initiates procedures that are harmless to the environment. 3. To study the procedures which create social innovation in order to apply as a guideline in establishing environmental-friendly production procedures for the Dan Kwian pottery.
The research output is the social innovation that encourages community participation in making Dan Kwian pottery in an environmentally-friendly approach. There are 6 steps as follows: 1. Prompts: Lay out Dan Kwian plan 2. Proposals : Phuukmit Dan Kwian 3. Prototypes: Road Map Dan Kwian 4. Sustaining: New Dan Kwian 5.
Scaling: Extend the route and 6. Systemic Change: Reach the goal Each step will create a strategy to lead toward the goal, which includes 1. Process, utilize resources for maximum use 2. Material: Re-feed waste from production to the procedures and 3. Wisdom, transferring and distribution of knowledge elements to the community.
This research is a community-based Action Research. The initiation is from the participation of the community and educational institutes which stimulate local resourcing from all origins for innovation that result from highest efficiency to the community in designing and developing Dan Kwian pottery product based on cul- ture, local arts, creative economy concept, and environmental-friendly production procedures. The knowledge gathered from the research will be shared to raise awareness, which will eventually lead to changes within the community.
Dan Kwian pottery, Environmentally friendly products, Environmentally friendly production process
35 ปีีที่่� 5 ฉบัับัที่่� 2 กรกฎาคม - ธัันวาคม 2565
บัที่นา
จัากการเปลี�ยนี้แปลงของจัำานี้วินี้ประชากรที่ี�เพื่ิ�มีขึ�นี้
มีนีุ้ษย์มีุ่งพื่ัฒนี้าด้านี้อุตสาหกรรมี นี้ำาไปสู่การใช้ที่รัพื่ยากรที่าง ธรรมีชาติที่ี�เพื่ิ�มีขึ�นี้ จัากข้อมีูลองค์์กรสิ�งแวิดล้อมีปี 2021 พื่บั
วิ่ามีีการใช้ที่รัพื่ยากรธรรมีชาติมีากกวิ่า 1.7 เที่่าของการฟ้ื�นี้ฟู้
ที่รัพื่ยากรของโลก หร่อ เราต้องมีีโลก 1.7 ใบั ถุึงจัะเพื่ียงพื่อต่อ ค์วิามีต้องการของมีนีุ้ษย์ (Earth Overshoot Day, 2564) ที่ำาให้
ธรรมีชาติฟ้ื�นี้ตัวิไมี่ที่ันี้ ส่งผู้ลกระที่บัโดยตรงกับัสิ�งแวิดล้อมี จัึงต้อง เรียนี้รู้ในี้การปรับัตัวิ และตระหนี้ักถุึงการใช้ที่รัพื่ยากรธรรมีชาติ
อย่างรู้ค์ุณค์่า เมี่�อเกิดวิิกฤติที่างเศึรษฐกิจัและสิ�งแวิดล้อมี แนี้วิค์ิด เศึรษฐกิจัชีวิภาพื่ เศึรษฐกิจัหมีุนี้เวิียนี้ ภายใต้แนี้วิค์ิดเศึรษฐกิจัสี
เขียวิ ของโมีเดลเศึรษฐกิจั BCG ค์่อที่างออกที่ี�สำาค์ัญ ที่ี�สามีารถุ
นี้ำาไปต่อยอดในี้การสร้างกระบัวินี้การขับัเค์ล่�อนี้เศึรษฐกิจัในี้การ พื่ัฒนี้าชุมีชนี้และสังค์มีได้ (สำานี้ักงานี้พื่ัฒนี้าวิิที่ยาศึาสตร์และ เที่ค์โนี้โลยีแห่งชาติ, 2563)
ปัจัจัุบัันี้ชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้ อำาเภอโชค์ชัย จัังหวิัด นี้ค์รราชสีมีา มีีประชากรส่วินี้ใหญ่ประกอบัอาชีพื่ที่ำาเค์ร่�องปั�นี้
ดินี้เผู้า มีีการผู้ลิตและจัำาหนี้่ายตลอดที่ั�งปี มีีดินี้เหนี้ียวิในี้
แหล่งชุมีชนี้ที่ี�สามีารถุนี้ำามีาปั�นี้เค์ร่�องปั�นี้ดินี้ผู้าที่ี�มีีค์ุณภาพื่
สูง มีีค์ุณสมีบััติในี้การยึดเกาะเหมีาะแก่การปั�นี้ เป็นี้ธุรกิจัค์รัวิ
เร่อนี้ที่ี�สร้างรายได้ให้แก่ค์นี้ในี้ที่้องถุิ�นี้ แต่ในี้กระบัวินี้การผู้ลิต เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้านี้ั�นี้เป็นี้กระบัวินี้การที่ี�ที่ำาให้เกิดผู้ลเสียต่อสิ�ง แวิดล้อมี การเผู้าไหมี้ที่ี�ปล่อยก๊าซึ่ค์าร์บัอนี้ไดออกไซึ่ด์ ก่อให้
เกิดเป็นี้มีลพื่ิษที่างอากาศึ มีีการใช้ที่รัพื่ยากรจัำานี้วินี้มีากที่ั�งเช่�อ เพื่ลิงการเผู้า การใช้ที่รัพื่ยากรดินี้ที่ี�อยู่ในี้ที่้องถุิ�นี้ การที่ำาสีที่าง เค์มีี และขยะจัากการผู้ลิตที่ี�ไมี่ได้วินี้กลับัมีาใช้ซึ่ำ�า ล้วินี้ส่งผู้ลเสีย ต่อค์นี้ในี้ชุมีชนี้และสภาพื่แวิดล้อมีในี้ชุมีชนี้ (เที่ศึบัาลตำาบัลด่านี้
เกวิียนี้, 2562)
ปัญหาดังกล่าวิได้ส่งผู้ลกระที่บัรอบัด้านี้ จัึงต้องมีี
การแก้ไขเร่งด่วินี้ ผูู้้วิิจััยจัึงมีีแนี้วิค์ิดในี้การพื่ัฒนี้าผู้ลิตภัณฑ์
เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ โดยการนี้ำาแนี้วิค์วิามีค์ิดการ ออกแบับัที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี ลดการใช้ที่รัพื่ยากรในี้การ ผู้ลิต และใช้ที่รัพื่ยากรที่ี�มีีอยู่ให้ค์ุ้มีค์่า ผู้สมีผู้สานี้กับัภูมีิปัญญา ของชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้ ค์้นี้หาแนี้วิค์ิดที่ฤษฎีีที่ี�สามีารถุพื่ัฒนี้าและ มีุ่งเนี้้นี้ให้เกิดกระบัวินี้การออกแบับัที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
อย่างเป็นี้ระบับั ที่ั�งนี้ี�เพื่่�อเป็นี้แนี้วิที่างให้ผูู้้ประกอบัการในี้ชุมีชนี้
และผูู้้ที่ี�สนี้ใจัสามีารถุนี้ำาไปประยุกต์ใช้ในี้การพื่ัฒนี้าผู้ลิตภัณฑ์
เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ ปรับัเปลี�ยนี้พื่ฤติกรรมีในี้การผู้ลิต และตระหนี้ักถุึงการใช้ที่รัพื่ยากรให้เกิดประโยชนี้์สูงสุด
วั ปีร ค
1. เพื่่�อวิิเค์ราะห์ สังเค์ราะห์ แนี้วิค์ิด และที่ฤษฎีี เกี�ยวิ
กับัการพื่ัฒนี้าองค์์ค์วิามีรู้ด้านี้การมีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมีเข้าสู่ชุมีชนี้
หัตกรรมีเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้
2. เพื่่�อสร้างรูปแบับักระบัวินี้การสำาหรับัพื่ัฒนี้า ผู้ลิตภัณฑ์เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
ร บั่ บัวธั่ว ั
ว ครา บัรบัที่ นที่่� ม น าน กว่ น กร บัวนการ คร� ปีน น า าน กว่ น
จัากการสำารวิจั การลงพื่่�นี้ที่ี� ศึึกษางานี้เอกสาร และ งานี้วิิจััยที่ี�เกี�ยวิข้อง กระบัวินี้การผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้
นี้ั�นี้เป็นี้กระบัวินี้การที่ี�ที่ำาให้เกิดผู้ลเสียต่อสิ�งแวิดล้อมี ซึ่ึ�งเกิดจัาก การเผู้าไหมี้ที่ี�ไมี่สมีบัูรณ์ที่ำาให้เกิดมีลพื่ิษ เช่นี้ ฝึุ่นี้ละออง ก๊าซึ่
ค์าร์บัอนี้ไดออกไซึ่ด์ ก๊าซึ่ค์าร์บัอนี้มีอนี้อกไซึ่ด์ ก๊าซึ่ซึ่ัลเฟ้อร์ได ออกไซึ่ด์ เขมี่า และขี�เถุ้าจัากการเผู้าไหมี้เช่�อเพื่ลิง ก่อให้เกิด มีลพื่ิษที่างอากาศึเป็นี้อันี้ตรายต่อระบับัหายใจั มีะเร็งผู้ิวิหนี้ัง ระบับัประสาที่ ซึ่ึ�งส่งผู้ลต่อผูู้้ประกอบัอาชีพื่เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าและ ชุมีชนี้โดยตรง นี้อกจัากนี้ี�ในี้กระบัวินี้การการตกแต่งมีีการใช้สาร เค์มีีในี้ขั�นี้ตอนี้ การขัดมีันี้ การที่าสี การพื่่นี้เค์ล่อบั ที่ำาให้ผูู้้ปฏิิบััติ
งานี้มีีโอกาสสัมีผู้ัสกับัสารระเหย อาจัก่อให้เกิดผู้ิดปกติต่อระบับั
ที่างเดินี้หายใจัได้ รวิมีไปถุึงในี้ชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้มีีของเสียจัากการ ผู้ลิต ผู้ลิตภัณฑ์เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าที่ี�แตกหักเสียหายไมี่ได้มีีการนี้ำา กลับัมีาใช้ประโยชนี้์ ก่อให้เกิดเป็นี้ขยะเป็นี้จัำานี้วินี้มีากซึ่ึ�งยาก แก่การย่อยสลาย และจัำานี้วินี้ที่รัพื่ยากรดินี้ในี้ชุมีชนี้ที่ี�ใช้ในี้การ ผู้ลิตมีีจัำานี้วินี้ลดลงเร่�อยๆ รวิมีไปถุึงวิัตถุุดิบัที่ี�ใช้เป็นี้เช่�อเพื่ลงนี้ั�นี้
หายากและมีีราค์าสูงขึ�นี้
2 ว ครา ัก ากการ ารว ั � �
ว ม าก าน นวค ม ร ก
โมีเดลเศึรษฐกิจั BCG ประกอบัด้วิย 3 เศึรษฐกิจั
หลัก ค์่อ ระบับัเศึรษฐกิจัชีวิภาพื่ (Bio Economy) มีุ่งเนี้้นี้การ ใช้ที่รัพื่ยากรชีวิภาพื่อย่างค์ุ้มีค์่า เช่�อมีโยงกับั ระบับัเศึรษฐกิจั
36 วาร ารนวั กรรม ั คม ที่ค น ่ � ารมว น
หมีุนี้เวิียนี้ (Circular Economy) ที่ี�ค์ำานี้ึงถุึงการนี้ำาวิัสดุต่างๆ กลับัมีาใช้ประโยชนี้์ให้มีากที่ี�สุด และที่ั�ง 2 เศึรษฐกิจันี้ี� อยู่ภายใต้
ระบับัเศึรษฐกิจัสีเขียวิ (Green Economy) ซึ่ึ�งมีุ่งแก้ไขปัญหา มีลพื่ิษ เพื่่�อลดผู้ลกระที่บัต่อโลกอย่างยั�งย่นี้ ซึ่ึ�งเป็นี้แนี้วิค์ิดที่ี�
สามีารถุนี้ำาไปต่อยอดในี้การพื่ัฒนี้าชุมีชนี้ได้ โดยบัูรณาการกับั
ภูมีิปัญญาที่้องถุิ�นี้ในี้การขับัเค์ล่�อนี้เศึรษฐกิจัสร้างสรรค์์ ผูู้้วิิจััย ได้มีีการลงพื่่�นี้ที่ี�สำารวิจัผู้ลิตภัณฑ์สร้างสรรค์์ที่ี�มีีแนี้วิค์ิดและ กระบัวินี้การผู้ลิตที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี ดังนี้ี� 1. แนี้วิค์ิด เศึรษฐกิจัหมีุนี้เวิียนี้ 2. แนี้วิค์ิดวิัสดุชีวิภาพื่ และ 3. แนี้วิค์ิด ภูมีิปัญญาที่้องถุิ�นี้ ซึ่ึ�งที่ั�ง 3 แนี้วิค์ิดนี้ี� มีีส่วินี้สำาค์ัญที่ี�พื่ัฒนี้า กระบัวินี้การออกแบับัผู้ลิตภัณฑ์ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
ผูู้้วิิจััยได้ยกตัวิอย่างกรณีศึึกษาจัากการสำารวิจั แนี้วิค์ิดของการ ออกแบับัผู้ลิตภัณฑ์ในี้ประเที่ศึไที่ย ดังนี้ี�
นวค ร ก มน ว่ น จัากการสำารวิจั Precious Plastic Bangkok ในี้การนี้ำาแนี้วิค์ิดระบับัเศึรษฐกิจัหมีุนี้เวิียนี้มีา ใช้ในี้การลดปัญหาขยะพื่ลาสติกในี้ชุมีชนี้ พื่บัวิ่าสิ�งที่ี�สำาค์ัญที่ี�สุด ค์่อการสร้างค์วิามีตระหนี้ักรู้ และที่ัศึนี้ค์ติเชิงบัวิกในี้ชุมีชนี้ ให้
สามีารถุนี้ำาขยะพื่ลาสติกกลับัมีาใช้ซึ่ำ�าและสร้างรายได้ให้กับัชุมีชนี้
เปลี�ยนี้การบัริโภค์แบับัเส้นี้ตรงไปสู่การบัริโภค์แบับัหมีุนี้เวิียนี้ นี้ำา ไปสู่ระบับัเศึรษฐกิจัที่ี�มีีค์วิามียั�งย่นี้ไปพื่ร้อมีกับัการช่วิยลดผู้ลกระ ที่บัต่อสิ�งแวิดล้อมี
นวค วั ที่ ที่นี้ จัากการสำารวิจัแนี้วิค์ิดการ ออกแบับัผู้ลิตภัณฑ์จัากวิัสดุที่ดแที่นี้ของ Elephant Poopoo- paper Park ได้แก้ไขปัญหาการกำาจััดมีูลช้าง ช่วิยลดการตัด ต้นี้ไมี้ที่ี�นี้ำาไปผู้ลิตเป็นี้กระดาษ ด้วิยการนี้ำามีูลช้างกลับัมีาเข้าสู่
กระบัวินี้การผู้ลิตเป็นี้วิัสดุที่ดแที่นี้กระดาษ ที่ี�มีีค์วิามีปลอดภัย ต่อผูู้้บัริโภค์ สามีารถุหมีุนี้วินี้กลับัมีาใช้ซึ่ำ�าเป็นี้วิัตถุุดิบัหลักในี้
การผู้ลิต สามีารถุย่อยสลายกลับัค์่นี้สู่ธรรมีชาติได้ ไมี่ที่ิ�งสารพื่ิษ ตกค์้างที่ำาลายสิ�งแวิดล้อมีและสามีารถุสร้างรายได้ให้กับัชุมีชนี้
นวค มปี าที่ �น จัากการสำารวิจัแนี้วิค์ิด ภูมีิปัญญาที่้องถุิ�นี้ ของชุมีชนี้บั้านี้หนี้องส่านี้ อำาเภอภูพื่านี้ จัังหวิัด สกลนี้ค์ร และเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าดอยดินี้แดง จั. เชียงราย พื่บัวิ่า ชุมีชนี้บั้านี้หนี้องส่านี้นี้ั�นี้ได้นี้ำาภูมีิปัญญาและวิิถุีของชุมีชนี้ มีา พื่ัฒนี้าการที่่องเที่ี�ยวิเชิงสร้างสรรค์์ เป็นี้แหล่งเรียนี้รู้ สร้างราย ได้เกิดการขับัเค์ล่�อนี้เศึรษฐกิจัในี้ชุมีชนี้ และเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้า
ดอยดินี้แดงนี้ั�นี้ ได้มีีการที่ำางานี้ยึดแบับัแผู้นี้ภูมีิปัญญาแบับั
ดั�งเดิมีในี้การผู้ลิต การเค์ารพื่ธรรมีชาติ เป็นี้แหล่งเรียนี้รู้ให้กับั
ผูู้้ที่ี�สนี้ใจัสามีารถุเข้ามีาเยี�ยมีชมีกระบัวินี้การที่ำางานี้ เพื่่�อนี้ำาไป ใช้สร้างแนี้วิค์ิด และแรงบัันี้ดาลใจัในี้การที่ำางานี้ระหวิ่างมีนีุ้ษย์
และธรรมีชาติได้
จัากการสำารวิจัผู้ลิตภัณฑ์เพื่่�อสิ�งแวิดล้อมีจัากฐานี้
แนี้วิค์ิดของโมีเดลเศึรษฐกิจั BCG ได้สังเค์ราะห์องค์์ค์วิามีรู้เพื่่�อ นี้ำาไปเป็นี้แนี้วิที่างการพื่ัฒนี้าชุมีชนี้เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้
นี้ำาไปสู่การสร้างกลยุที่ธ์ให้เกิดกระบัวินี้การที่ี�เป็นี้มีิตรต่องสิ�ง แวิดล้อมี ค์่อ 1. ด้านี้กระบัวินี้การ การใช้ที่รัพื่ยากรให้เกิด ประโยชนี้์สูงสุด 2. ด้านี้วิัสดุ การนี้ำาของเสียจัากการผู้ลิตเข้าสู่
กระบัวินี้การอีกค์รั�ง และ 3. ด้านี้ภูมีิปัญญา การถุ่ายที่อดและ กระจัายองค์์ค์วิามีรู้สู่ชุมีชนี้
ว ครา การ รา กร บัวนการ ปีนม ร � ว ม ม น คร� ปีน น า าน กว่ น
ผูู้้วิิจััยได้ศึึกษากระบัวินี้การสร้างนี้วิัตกรรมีที่างสังค์มี
จัากหนี้ังส่อ Design for Social Innovation ของ เอซึ่ิโอ มีานี้
ซึ่ินี้ี� (Ezio Manzini) ในี้การสร้างเค์ร่อข่ายและสังค์มีที่ี�ยั�งย่นี้
ส่งเสริมีการที่ดลองที่ี�ผู้สานี้สังค์มีเพื่่�อสร้างกระบัวินี้การเรียนี้รู้
ร่วิมีกันี้ มีีการผู้ลิตและการเผู้ยแพื่ร่ค์วิามีรู้ด้านี้การออกแบับัที่ี�
สามีารถุเพื่ิ�มีประสิที่ธิภาพื่ให้แก่บัุค์ค์ล ชุมีชนี้ และองค์์กรธุรกิจั
ในี้การค์ิดค์้นี้นี้วิัตกรรมี เพื่่�อเช่�อมีโยงกันี้เป็นี้เค์ร่อข่ายเป็นี้ก ระบัวินี้การร่วิมีออกแบับั (เอซึ่ิโอ มีานี้ซึ่ินี้ี�, 2561) และได้นี้ำา ขั�นี้ตอนี้การสร้างนี้วิัตกรรมีที่างสังค์มีจัากงานี้วิิจััยเร่�อง The Open Book of Social Innovation ของมีูลนี้ิธิ The Young Foundation มีาเป็นี้แนี้วิที่างในี้การสร้างกระบัวินี้การเป็นี้
มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมีชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้เนี้่�องจัาก ที่ั�ง 6 ขั�นี้ตอนี้
มีีกระบัวินี้การที่ี�สามีารถุนี้ำาไปสู่จัุดมีุ่งหมีาย ดังนี้ี� 1. แรง กระตุ้นี้ (Prompts) 2. ข้อเสนี้อ (Proposals) 3. ตัวิต้นี้แบับั
(Prototypes) 4. การย่นี้ระยะ (Sustaining) 5. การขยายขนี้าด (Scaling) 6. ค์วิามีเปลี�ยนี้แปลงเชิงระบับั (Systemic Change) ซึ่ึ�งจัากการศึึกษาที่ั�ง 6 ขั�นี้ตอนี้ของการเกิดนี้วิัตกรรมี ชุมีชนี้
ด่านี้เกวิียนี้นี้ั�นี้มีีองค์์ประกอบัที่ี�จัะสามีารถุพื่ัฒนี้ากระบัวินี้การ ดังกล่าวิ ให้เกิดการเปลี�ยนี้แปลงไปสู่ชุมีชนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�ง แวิดล้อมีได้ดังต่อไปนี้ี�
37 ปีีที่่� 5 ฉบัับัที่่� 2 กรกฎาคม - ธัันวาคม 2565
าน นที่่� ชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้นี้ั�นี้ มีีวิัตถุุดิบัที่ี�สามีารถุ
หาได้ในี้ชุมีชนี้ ค์่อ ดินี้ด่านี้เกวิียนี้ และ มีีวิัฒนี้ธรรมีที่้องถุิ�นี้
ประวิัติศึาสตร์ ประเพื่ณี ค์วิามีเช่�อ องค์์ค์วิามีรู้การการผู้ลิต เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้า ซึ่ึ�งสามีารถุนี้ำามีาต่อยอดสร้างสรรค์์ผู้ลงานี้ ในี้
การสร้างมีูลค์่าให้กับัสินี้ค์้าได้
านที่รั ากรบัคค ในี้ชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้นี้ั�นี้มีี
ช่างที่ี�มีีค์วิามีสามีารถุ และมีีที่ักษะเชี�ยวิชาญที่ด้านี้การผู้ลิต เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าที่ี�มีีค์วิามีประณีตอันี้เป็นี้เอกลักษณ์ในี้ที่้องถุิ�นี้
และมีีการส่งต่อองค์์ค์วิามีรู้เพื่่�อส่บัที่อดการผู้ลิต ค์นี้รุ่นี้ใหมี่ที่ี�
รับัช่วิงต่อ ได้มีีการปรับัตัวิและพื่ร้อมีเรียนี้รู้กระบัวินี้การใหมี่ๆ เข้าใจัสถุานี้การณ์และปัญหาที่ี�เกิดขึ�นี้ ที่ั�งเร่�องเศึรษฐกิจัและสิ�ง แวิดล้อมี
านความ � ม ร วา คร า ในี้ชุมีชนี้ด่านี้
เกวิียนี้นี้ั�นี้ ได้รับัการสนี้ับัสนีุ้นี้จัากภาค์รัฐ ภาค์การศึึกษาและ ภาค์เอกชนี้ ซึ่ึ�งมีีค์วิามีจัำาเป็นี้ในี้การสร้างและขยายนี้วิัตกรรมี
ที่างสังค์มี เพื่่�อให้เกิดเค์ร่อข่ายเช่�อมีโยงในี้การที่ำางานี้ร่วิมีกันี้
และสนี้ับัสนีุ้นี้ให้เกิดนี้โยบัายเป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี นี้ำาไปสู่การ พื่ัฒนี้ากระบัวินี้การผู้ลิตสินี้ค์้าหัตกรรมีเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าชุมีชนี้
ด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
รปี นวที่า การ รา รรค ั คร� ปีน น า าน กว่ นที่่� ปีนม รกับั � ว ม
ัน น ร กร น วา ั าน กว่ น เพื่่�อต้องการ ที่ราบัถุึงปัญหาและข้อจัำากัดของชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้ในี้กระบัวินี้การ ผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้า
กลยุที่ธ์ที่ี� 1 สำารวิจัค์ุณค์่าของที่รัพื่ยากรชุมีชนี้ด่านี้
เกวิียนี้ จัากการสำารวิจักระบัวินี้การการผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าในี้
ชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้นี้ั�นี้ พื่บัวิ่ามีีผู้ลิตภัณฑ์ที่ี�แตกหักเสียหายหลังการ ผู้ลิตจัำานี้วินี้มีาก แบั่งเป็นี้ 2 กลุ่มี ค์่อ 1. การนี้ำากลับัมีาซึ่่อมีแซึ่มี
และปิดรอยแตกร้าวิ ด้วิยวิิธีการยาแนี้วิและที่าสีที่ับั 2. เป็นี้ของ เสียไมี่ได้มีีการนี้ำากลับัมีาซึ่่อมีแซึ่มีก่อให้เกิดเป็นี้ขยะ นี้อกจัาก นี้ั�นี้ในี้การสำารวิจัและสัมีภาษณ์ผูู้้ประกอบัการในี้ขั�นี้ตอนี้การ ตกแต่งพื่บัวิ่า มีีการใช้สีสังเค์ราะห์ที่างเค์มีี การฉีดพื่่นี้สเปรย์
เค์ล่อบัหลังจัากระบัวินี้การเผู้า ที่ำาให้ผู้ลิตภัณฑ์ที่ี�ตกแต่งไมี่เกิด ค์วิามีค์งที่นี้ ซึ่ึ�งในี้กระบัวินี้การที่ำาสีเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้านี้ั�นี้ สามีารถุ
ที่ำาสีก่อนี้กระบัวินี้การเผู้าได้ ค์่อการใช้สีนี้ำ�าดินี้ที่าผู้ลิตภัณฑ์ ผูู้้
ประกอบัการสามีารถุนี้ำาไปเป็นี้แนี้วิที่างในี้การพื่ัฒนี้าผู้ลิตภัณฑ์
เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ได้
ผู้ลลัพื่ธ์ ข้อมีูลจัากผูู้้ประกอบัการในี้การนี้ำาไปวิิเค์ราะห์
เพื่่�อนี้ำาไปการสร้างกระบัวินี้การผู้ลิตที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
2 ัน น น กม ร าน กว่ น เพื่่�อหาค์วิามี
เป็นี้ไปได้และหาแนี้วิที่างกระบัวินี้การเป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมีของ ชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้
กลยุที่ธ์ที่ี� 2.1 สร้างค์วิามีเข้าใจัเร่�องสิ�งแวิดล้อมี นี้ำา เสนี้อองค์์ค์วิามีรู้ระดมีแนี้วิค์ิดในี้การลดใช้พื่ลังพื่ลังงานี้ สร้าง กระบัวินี้การผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี
ร่วิมีกับัผูู้้ประกอบัการในี้ชุมีชนี้ พื่บัวิ่ากระบัวินี้การผู้ลิต เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้านี้ั�นี้ สามีารถุนี้ำาเศึษเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าที่ี�แตกหัก เสียหาย กลับัมีาเป็นี้วิัตุดิบัเพื่่�อเข้าสู่กระบัวินี้การผู้ลิตอีกค์รั�ง อีกที่ั�งยังสามีารถุนี้ำาไปเผู้าในี้อุณหภูมีิตำ�า ซึ่ึ�งเป็นี้การเผู้าค์รั�ง เดียวิ (one fine) เพื่่�อลดใช้พื่ลังงานี้การเผู้าไหมี้ โดยนี้ำาเศึษ ของเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้ามีาบัดให้ละเอียด ซึ่ึ�งเรียกวิ่าดินี้เช่�อ (Grog) มีาเป็นี้ส่วินี้ประกอบัของดินี้ปั�นี้ มีีค์ุณสมีบััติช่วิยในี้การขึ�นี้รูป ผู้ลิตภัณฑ์ ที่ำาให้วิัสดุที่นี้ไฟ้ ที่นี้ต่อการเปลี�ยนี้แปลงอุณหภูมีิ
อย่างกะที่ันี้หันี้ ช่วิยลดการหดตัวิ ช่วิยลดปัญหาการแตกร้าวิ
เนี้่�องจัากการเผู้า และในี้กระบัวินี้การที่ำาสีนี้ั�นี้สามีารถุใช้สีนี้ำ�า ดินี้ในี้การตกแต่งก่อนี้กระบัวินี้การเผู้า หร่อเรียกวิ่าการเอนี้โกบั
(Engobes) ค์่อการตกแต่งผู้ลิตภัณฑ์ให้ดูสวิยงามีด้วิยวิิธีการที่า ลงบันี้พื่่�นี้ผู้ิวิของผู้ลิตภัณฑ์
กลยุที่ธ์ที่ี� 2.2 ค์วิามีร่วิมีมี่อของชุมีชนี้ ปฏิิบััติการ ที่ดลองสูตรดินี้เพื่่�อนี้ำาไปใช้ในี้การผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้า จัากการ สำารวิจัเนี้่�อดินี้ปั�นี้ที่ี�ใช้ในี้ชุมีชนี้ส่วินี้ใหญ่มีาจัากผูู้้ประกอบัการราย ใหญ่ผู้ลิตขายให้ผูู้้ประกอบัการรายย่อย พื่บัวิ่าส่วินี้ผู้สมีเนี้่�อดินี้ปั�นี้
ของผูู้้ประกอบัการรายใหญ่ที่ั�ง 3 ราย ค์่อ ค์ุณเดช นี้านี้กลาง ค์ุณ จัตุรงค์์ สิงห์ที่ะเล และค์ุณภูธเนี้ศึ ปลำ�ากระโที่ก มีีอัตราส่วินี้ผู้สมี
เนี้่�อดินี้ ค์่อ 1. ดินี้ด่านี้เกวิียนี้ 60% 2. ที่รายด่านี้เกวิียนี้ 40%
โดยได้ที่ำาการที่ดสอบัร่วิมีกันี้ โดยการผู้สมีดินี้เช่�อแบับัละเอียด และผู้สมีดินี้เช่�อแบับัหยาบั นี้ำาไปเผู้าไฟ้ตำ�าที่ี�อุณหภูมีิ 900 องศึา เซึ่ลเซึ่ียส ได้ผู้ลการที่ดลองดังนี้ี�
ผู้ลการที่ดลองสูตรเนี้่�อดินี้ปั�นี้ สูตรที่ี� 1 Eco Dankwian clay 1 ( ผู้สมีดินี้เช่�อ แบับัละเอียด ) มีีส่วินี้ผู้สมีหลักของวิัตถุุดิบั
38 วาร ารนวั กรรม ั คม ที่ค น ่ � ารมว น
อยู่ 3 ชนี้ิด ที่ี�ผู้่านี้การบัดและผู้สมีกันี้ตามีอัตราส่วินี้ 1. ดินี้ด่านี้
เกวิียนี้ 60% 2. ที่รายด่านี้เกวิียนี้ 40% 3. ดินี้เช่�อ 40%
สูตรที่ี� 2 Eco Dankwian clay 2 ( ผู้สมีดินี้เช่�อ แบับั
หยาบั ) มีีส่วินี้ผู้สมีหลักของวิัตถุุดิบัอยู่ 3 ชนี้ิด ที่ี�ผู้่านี้การบัดและ ผู้สมีกันี้ตามีอัตราส่วินี้ 1. ดินี้ด่านี้เกวิียนี้ 60% 2. ที่รายด่านี้
เกวิียนี้ 40% 3. ดินี้เช่�อ 40%
ปฏิิบััติการที่ดลองสูตรสีนี้ำ�าดินี้ ในี้การผู้สมีวิัตถุุดิบัการ หาสูตรสีนี้ำ�าดินี้สำาหรับัเอนี้โกบั (Base) สามีารถุใช้ดินี้ด่านี้เกวิียนี้
ที่ี�มีีค์ุณสมีบััติการยึดเกาะ และดินี้ขาวิที่ี�มีีค์ุณสมีบััติช่วิยลดค์วิามี
เข้มีของสี มีาที่ดสอบัโดยใช้ที่ฤษฎีีเส้นี้ตรง (line blend) ในี้การ ที่านี้ำ�าดินี้ลงบันี้แผู้่นี้ที่ดลอง จัากสูตรดินี้ที่ี�ที่ำาการที่ดลอง เพื่่�อหา จัุดที่ี�เกาะตัวิที่ี�ดี มีีค์วิามีเรียบัเนี้ียนี้ก่อนี้เข้าไปเผู้าที่ี�อุณหูมีิ 900
องศึาเซึ่ลเซึ่ียส บัันี้ที่ึกผู้ล และนี้ำาข้อมีูลมีาวิิเค์ราะห์ผู้ล
ผู้ลการที่ดลองสูตสีนี้ำ�าดินี้ ผู้ลการที่ดลองสูตรสีนี้ำ�าดินี้
Eco Dankwian color clay มีีส่วินี้ประกอบัดังนี้ี� ดินี้ด่านี้เกวิียนี้
60% ดินี้ขาวิ 40% เนี้่�องจัากมีีการเกาะตัวิขณะที่าในี้ระดับัดี
มีาก มีีค์วิามีเรียบัขณะที่านี้ำ�าดินี้ในี้ขณะเปียกในี้ระดับัดีมีาก มีี
การปกปิดผู้ิวิผู้ิวิผู้ลิตภัณฑ์ในี้ระดับัดีมีาก นี้ำาผู้ลการที่ดลองที่ี�ได้
ไปผู้สมีกับัสารให้สี ประเภที่สีออกไซึ่ด์ (Oxide) เป็นี้สารให้สีที่ี�
นี้ิยมีโดยที่ั�วิไปในี้การที่ำาเค์ล่อบัเซึ่รามีิก และราค์าไมี่แพื่ง สามีารถุ
นี้ำาไปใช้ในี้การตกแต่ผู้ลิตภัณฑ์ได้ จัากการที่ดลองพื่บัวิ่าทีุ่กจัุด สามีารถุนี้ำาไปใช้ได้ (ดังภาพื่ที่ี� 1)
ผู้ลลัพื่ธ์ ได้สูตรเนี้่�อดินี้ปั�นี้และสูตรสีนี้ำ�าดินี้ สามีารถุนี้ำา ไปเผู้าค์รั�งเดียวิที่ี�อุณหภูมีิ 900 องศึาเซึ่ลเซึ่ียส
ภาพื่ที่ี� 1
ผ่ลี่การที่ดลี่องสู่ตรส่่นำ�าดิน Eco Dankwian color clay
หมายเหตุ. โดย ราชา ธงภักดิ�, 2564
39 ปีีที่่� 5 ฉบัับัที่่� 2 กรกฎาคม - ธัันวาคม 2565
ัน น ัว น บับั ร มปี าน กว่ น เพื่่�อสร้าง ต้นี้แบับัของกระบัวินี้การผู้ลิตสินี้ค์้าเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าที่ี�เป็นี้มีิตร ต่อสิ�งแวิดล้อมี
ผูู้้วิิจััยได้สร้างสรรค์์ผู้ลิตภัณฑ์ต้นี้แบับัจัากกระบัวินี้การ ที่ดลองร่วิมีกับัชุมีชนี้ (ดังภาพื่ที่ี� 2) และได้มีีการนี้ำาไปเผู้ยแพื่ร่
องค์์ค์วิามีรู้ ในี้โค์รงการปฏิิบััติการ “เล่าอีสานี้ผู้่านี้ดินี้เผู้า” การ สร้างสรรค์์ผู้ลิตภัณฑ์เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�ง แวิดล้อมี วิันี้ที่ี� 30 -31 ตุลาค์มี 2564 ณ มีหาวิิที่ยาลัยเที่ค์โนี้โลยี
ราชมีงค์ลอีสานี้ ผูู้้วิิจััยได้กำาหนี้ดหัวิข้อในี้การสร้างสรรค์์ผู้ล งานี้ ค์่อ เร่�องเล่าอีสานี้ ให้กับัผูู้้เข้าร่วิมีโค์รงการ 20 ค์นี้ ค์่อ ผูู้้
ประกอบัการเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้า อาจัารย์ นี้ักเรียนี้ นี้ักศึึกษา เพื่่�อ เป็นี้กลยุที่ธ์การเผู้ยแพื่ร่กระบัวินี้การวิิจััยจัากผู้ลการที่ดลอง ผู้่านี้
เที่ค์นี้ิค์กระบัวินี้การของผูู้้เข้าอบัรมี จัากการเข้าร่วิมีกิจักรรมี
“เล่าอีสานี้ผู้่านี้ดินี้เผู้า” พื่บัวิ่าผูู้้เข้าอบัรมีมีีการแลกเปลี�ยนี้การ เรียนี้รู้ แนี้วิค์ิด ประสบัการณ์ กระบัวินี้การสร้างสรรค์์ จัึงได้ผู้ล งานี้ที่ี�มีีค์วิามีแตกต่าง และเป็นี้เอกลักษณ์ จัำานี้วินี้ 20 ผู้ลงานี้ ซึ่ึ�ง เป็นี้การใช้ศึิลปะเป็นี้ส่�อกลางในี้การสร้างค์วิามีเข้าใจักระบัวินี้การ สร้างสรรค์์ผู้ลิตภัณฑ์เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�ง แวิดล้อมี
หลังเข้ารับัการอบัรมีผูู้้เข้าร่วิมีโค์รงการได้มีีการที่ำาแบับั
ประเมีินี้ค์วิามีรู้ค์วิามีเข้าใจั และการได้รับัประโยชนี้์จัากการอบัรมี
มีีผู้ลการประเมีินี้ ดังนี้ี� (1) มีีค์วิามีรู้และค์วิามีเข้าใจัเกี�ยวิกับัการเป็นี้
มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี มีีค์่าเฉลี�ยอยู่ที่ี� 4.95 อยู่ในี้ระดับัมีากที่ี�สุด (2) สามีารถุนี้ำาค์วิามีรู้ที่ี�ได้จัากการอบัรมีไปสร้างสรรค์์พื่ัฒนี้าผู้ลิตภัณฑ์
ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมีได้ มีีค์่าเฉลี�ยอยู่ที่ี� 4.9 อยู่ในี้ระดับัมีากที่ี�สุด (3) กระบัวินี้การผู้ลิตเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าตามีที่ี�วิิที่ยากรเสนี้อง่ายต่อ การปฏิิบััติจัริง มีีค์่าเฉลี�ยอยู่ที่ี� 4.85 อยู่ในี้ระดับัมีากที่ี�สุด (4) ผูู้้เข้า รับัการอบัรมีสนี้ใจัสินี้ค์้าที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี มีีค์่าเฉลี�ยเที่่ากันี้
อยู่ที่ี� 4.8 อยู่ในี้ระดับัมีากที่ี�สุด (5) ผูู้้เข้ารับัการอบัรมีมีีค์วิามีสนี้ใจัที่ี�
จัะปรับัตัวิในี้กระบัวินี้การผู้ลิตที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี มีีค์่าเฉลี�ย เที่่ากันี้อยู่ที่ี� 4.8 อยู่ในี้ระดับัมีากที่ี�สุด (6) มีองเห็นี้ปัญหาเร่�องสิ�ง แวิดล้อมีในี้ชุมีชนี้ด่านี้เกวิียนี้ มีีค์่าเฉลี�ยอยู่ที่ี� 4.75 อยู่ในี้ระดับัมีาก ที่ี�สุด และ (7) มีีค์วิามีรู้ค์วิามีเข้าใจัเกี�ยวิกับั โมีเดลเศึรษฐกิจัใหมี่
(BCG Economy) มีีค์่าเฉลี�ยอยู่ที่ี� 4.5 อยู่ในี้ระดับัมีากที่ี�สุด ผู้ลลัพื่ธ์ ต้นี้แบับักระบัวินี้การผู้ลิตผู้ลิตภัณฑ์
เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตรต่อสิ�งแวิดล้อมี การเผู้ย แพื่ร่องค์์ค์วิามีรู้สู่กลุ่มีผูู้้ประกอบัการเค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้า อาจัารย์
นี้ักเรียนี้ นี้ักศึึกษา ภาพื่ที่ี� 2
ผ่ลี่ิตภัณิฑ์์ต้นแบี่บี่จากกระบี่วนการที่ดลี่องร่วมกับี่ชุมชน
หมายเหตุ. โดย ราชา ธงภักดิ�, 2564
ัน นการ นร าน กว่ น ฉม ม เพื่่�อ สนี้ับัสนีุ้นี้การขับัเค์ล่�อนี้นี้วิัตกรรมีกระบัวินี้การเป็นี้มีิตรต่อสิ�ง แวิดล้อมีให้มีีประสิที่ธิภาพื่ยิ�งขึ�นี้
กลยุที่ธ์ที่ี� 4 ส่งเสริมีและสร้างค์วิามีเข้าใจัวิัสดุใหมี่ เพื่่�อ เป็นี้การต่อยอดโค์รงการอบัรมีเชิงปฏิิบััติการ “เล่าอีสานี้ผู้่านี้ดินี้
เผู้า” ได้มีีการนี้ำาผู้ลงานี้สร้างสรรค์์มีาจััดแสดงร่วิมีกับัหนี้่วิยงานี้
ภาค์รัฐและเอกชนี้ ในี้นี้ิที่รรศึการ “เล่าอีสานี้ผู้่านี้ดินี้เผู้า” การ แสดงผู้ลงานี้สร้างสรรค์์เค์ร่�องปั�นี้ดินี้เผู้าด่านี้เกวิียนี้ที่ี�เป็นี้มีิตร ต่อสิ�งแวิดล้อมี จััดแสดงวิันี้ที่ี� 14 - 24 ธันี้วิาค์มี 2564 ณ ค์ลาส ค์าเฟ้่ จัังหวิัดนี้ค์รราชสีมีา สร้างการตระหนี้ักรู้เปลี�ยนี้มีุมีมีองในี้