Humanity and Social Science Journal (GTHJ.)

(1)

The Golden Teak : Humanity and Social Science Journal (GTHJ.)

Vol.29 No.1 January - March 2023 ISSN 2408-0845 (Print) ISSN 2651-1487 (Online)

180

การพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน ้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

The Brand and Packaging Development of Tachang Housewife’s Community Enterprise at Tambol Klongnamlai, Amphur Klonglan, Kamphaeng Phet

Province อนันธิตรา ดอนบันเทา*

Anantitra Donbantao เพ็ญศรี จันทร์อินทร์*

Pensri Janin วรรณวณัช ด่อนคร้าม*

Wanwanut Donkram พัตราภรณ์ อารีเอื อ*

Pattraporn Areeaua คุณัญญา เบญจวรรณ*

Kunanya Benjawan มัทรี ขาวจุ้ย**

Mutsee Kaojui

Received : August 8, 2021 Revised : March 7, 2022 Accepted : March 29, 2022 บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพ ปัญหา ความต้องการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร 2) พัฒนาตรา สินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร 3) ศึกษาผลที่เกิดขึ้นกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร จากการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริก 4) ประเมินความพึงพอใจ

*อาจารย์ประจ้าคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏก้าแพงเพชร

Lecturers of Management Science Faculty, Kamphaeng Phet Rajabhat University **พนักงานมหาวิทยาลัย คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏก้าแพงเพชร

University Officer of Management Science Faculty, Kamphaeng Phet Rajabhat University

(2)

สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.)

ปีที่ 29 ฉบับที่ 1 มกราคม - มีนาคม 2566 ISSN 2408-0845 (Print) ISSN 2651-1487 (Online)

181

พัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร ผลการศึกษาพบว่า 1) บรรจุภัณฑ์น้้าพริกเดิมเป็นรูปแบบพลาสติกอ่อนที่

แตกง่าย หกเลอะเทอะง่าย ไม่มีตราสัญลักษณ์เป็นของตนเอง มีความต้องการปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ที่มีความ แข็งแรง มีฝาปิดมิดชิด ไม่หกเลอะเทอะ และมีตราสัญลักษณ์ที่เป็นรูปแบบของกลุ่ม 2) การปรับเปลี่ยนบรรจุ

ภัณฑ์เป็นกระปุกพลาสติกแข็ง มีฝาสีทอง และเป็นซองซิปล็อคพลาสติก ตราสัญลักษณ์เป็นรูปช้างยิ้มสีเทาหูและ ปากสีชมพูสวมหมวกพ่อครัว 3) ยอดการสั่งซื้อเพิ่มขึ้น จาก 50 กระปุก เป็น 250 กระปุก ต่อ 1 สัปดาห์ หรือ มากกว่า ช่องทางการจัดจ้าหน่ายมีทั้งทางออนไลน์ ทางโทรศัพท์ และขายในตลาดทั่วไป 4) ความพึงพอใจใน ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดในด้านตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์รองลงมาคือ ตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์มีความ สวยงาม และตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์สามารถบ่งบอกได้ถึงคุณสมบัติที่ส้าคัญของผลิตภัณฑ์ได้ ตามล้าดับ ค้าส้าคัญ : บรรจุภัณฑ์ / น ้าพริกท่าช้าง

ABSTRACT

The purposes of this research were 1) to study the conditions, the problems, and the needs of the packaging development of Tachang Housewife’s Community Enterprise at Klongnamlai, Klonglan, Kamphaeng Phet Province, 2) to develop the brand and packaging, 3) to study the result after the development, 4) to evaluate the consumer satisfaction of the brand and the packaging. The results had found that 1) the former packaging made from soft plastic, break easily, sloppy, and showed without logo. They would like to change to hard plastic packaging with cap and show their own logo. 2) The development of the packaging has changed to hard plastic jar with gold cap and zip lock plastic bag. The logo is the smile elephant with pink ears and mouth and chef hat. 3) The order amount has increased from 50 to 250 Jar per week or more. The distribution channels are online, telephone and ordinary market. 4) The consumer satisfaction was in highest level in brand and packaging, in moderate level was in the

beautifully of brand and packaging, and brand and packaging showed the product characteristic, in order.

Keywords : Packaging / Tachang Chili Sauce ความเป็นมาและความส้าคัญของปัญหา

แผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เป็นแผนการพัฒนาประเทศในการก้าหนดกรอบและแนวทางการพัฒนาให้

หน่วยงานของรัฐทุกภาคส่วนต้องท้าตาม เพื่อให้บรรลุวิสัยทัศน์ “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน และ เป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” หรือตามคติพจน์ “มั่นคง มั่ง คั่ง ยั่งยืน” โดยมีระยะเวลาบังคับนานถึง 20 ปี ตั้งแต่ปี 2560-2579

(3)

The Golden Teak : Humanity and Social Science Journal (GTHJ.)

182

กระบวนการหนึ่งในการบริหารจัดการและการแก้ไขปัญหาความยากจนของประเทศนั้นจึงได้มีการ ดัดแปลงใช้ยุทธศาสตร์ที่ 2 ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน ข้อ 2 เรื่องการพัฒนาภาคการผลิตและ บริการ บนฐานของการพัฒนานวัตกรรมและมีความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยมีการใช้ดิจิทัลและการค้าที่

เข้มข้นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและขยายกิจกรรมการผลิตและบริการโดยมุ่งสู่ความเป็นเลิศในระดับโลกและในระดับ ภูมิภาคในอุตสาหกรรมหลายสาขา และในภาคบริการที่หลากหลายตามรูปแบบการด้าเนินชีวิตและการด้าเนิน ธุรกิจที่เปลี่ยนไป (National Economic and Social Plan No.12 A.D. 2017-2021: 2017, p.4) ผู้วิจัยได้น้า การใช้ภูมิปัญญาชาวบ้านในการผลิตสินค้าในท้องถิ่นเพื่อการจัดจ้าหน่าย เพื่อยกระดับความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น น้้าพริกจึงเป็นอาหารประเภทหนึ่งที่ได้ผลิตออกมาจ้าหน่าย น้้าพริกเป็นอาหารที่อยู่คู่กับชีวิตคนไทยมาตั้งแต่

โบราณ ซึ่งสูตรน้้าพริกต่างๆ ที่เรารู้จักกันในปัจจุบันหลายๆ สูตรนั้นได้มีการพัฒนามาจากการโขลกพริกกับเกลือ ในสมัยอยุธยาในปัจจุบันได้มีการท้าน้้าพริกที่หลากหลายรสชาติ โดยมีการผสมผสานเครื่องปรุงรสที่มีลักษณะ พิเศษและมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง พริก ขิง ข่า ตะไคร้เป็นพืชเครื่องเทศชนิดหนึ่งที่พบมากทางภาคเหนือของ ไทย เป็นพืชเศรษฐกิจท้องถิ่นของจังหวัดภาคเหนือหลายจังหวัด และมีความต้องการใช้ในการบริโภคประจ้าวัน โดยเป็นเครื่องเทศหรือเป็นส่วนประกอบของอาหารพื้นเมืองภาคเหนือหลากหลายชนิด ผลผลิต ได้จากทั้งการ ปลูกที่แพร่หลายโดยทั่วไปและได้น้ามาเป็นส่วนผสมอย่างหนึ่งในการท้าน้้าพริกของของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

จากการส้ารวจของนักวิจัยพบว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร ได้มีการผลิตน้้าพริกภายในกลุ่มที่หลากหลาย เช่น น้้าพริกปลาย่าง น้้าพริกแจ่วบอง น้้าพริกตาแดง น้้าพริกแมงดาปลาย่าง น้้าพริกนรกปลาย่าง และน้้าพริกผัดหมู รวมทั้งหมด 6 อย่าง เพื่อจัดจ้าหน่ายเป็นอาชีพ ปัจจุบันมีสมาชิกจ้านวน 20 คน โดยการผลิตน้้าพริก มีนางทองศุกร์ เกิดด้วง อายุ

37 ปี เป็นผู้พัฒนาสูตรสืบทอดมาจากครอบครัว มีช่องทางการจ้าหน่าย ผ่านผู้ขายปลีกตามร้านทั่วไปและตลาด นัดทั่วไป และทางกลุ่มแม่บ้านมีความต้องการที่จะพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ส้าหรับน้้าพริกให้มีคุณภาพ เพิ่มมากขึ้น เนื่องจากประสบปัญหาบรรจุภัณฑ์รูปแบบเดิมไม่เหมาะกับชนิดของผลิตภัณฑ์ ไม่มีเอกลักษณ์ของ กลุ่มที่โดดเด่น ไม่สวยงาม ไม่สามารถดึงดูดความสนใจของผู้บริโภคได้ นอกจากนี้มีตราสินค้าที่ไม่ทันสมัย และ บรรจุภัณฑ์รูปแบบเดิมที่เป็นกล่องพลาสติก ฝาปิดไม่สนิทเกิดการรั่วซึมของน้้าพริก เป็นอุปสรรคต่อการขนส่งไป จ้าหน่ายยังพื้นที่อื่น

จากการด้าเนินนโยบายภาครัฐที่ผ่านมาพบว่าจุดอ่อนของผลิตภัณฑ์อยู่ที่การบริหารจัดการด้านการตลาด โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีจุดอ่อนในเรื่องของตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ แนวทางในการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุ

ภัณฑ์ของสินค้าจึงมีความจ้าเป็นเพื่อส่งเสริมรายได้ และสร้างศักยภาพในการแข่งขันให้ดีมากขึ้นกว่าคู่แข่ง อีกทั้ง ยังเป็นการยกระดับสินค้าให้น่าซื้อและน่าสนใจมากยิ่งขึ้น เสริมสร้างความเข้มแข็งให้คนในระดับฐานรากให้มี

ความเป็นอยู่ดีขึ้น โดยเน้นการมีส่วนร่วมในการด้าเนินงานของกลุ่ม อีกทั้งยังสามารถที่จะท้าเป็นต้นแบบของตรา สินค้าและบรรจุภัณฑ์ที่สามารถสร้างความสนใจและจดจ้าได้ง่ายให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง เพื่อท้า การจัดจ้าหน่ายทั้งในรูปแบบทั่วไปและออนไลน์ในระดับท้องถิ่นและระดับประเทศต่อไป

(4)

สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.)

183

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

1. เพื่อศึกษาสภาพ ปัญหา และความต้องการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจ ชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

2. เพื่อพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

3. เพื่อศึกษาผลที่เกิดขึ้นกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร จากการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริก

4. เพื่อประเมินความพึงพอใจการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้าน ท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหลอ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

วิธีด้าเนินการวิจัย

ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง

1. ข้อมูลสภาพ ปัญหา และความต้องการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจ ชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

ประชากร ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัด ก้าแพงเพชร จ้านวน 100 คน

กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ที่ท้าการผลิตน้้าพริก ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร โดยท้าการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้าน ท่าช้าง ที่ท้าการผลิตน้้าพริก และอาศัยอยู่ในพื้นที่ จ้านวน 20 คน

2. ข้อมูลด้านการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบล คลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

ประชากร ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัด ก้าแพงเพชร จ้านวน 100 คน

กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ที่ท้าการผลิตน้้าพริก ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลานจังหวัดก้าแพงเพชร โดยท้าการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้าน ท่าช้าง ที่ท้าการผลิตน้้าพริก และอาศัยอยู่ในพื้นที่ จ้านวน 20 คน

3. ข้อมูลด้านผลที่เกิดขึ้นกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร จากการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริก

ประชากร ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร จ้านวน 100 คน

กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ที่ท้าการผลิตน้้าพริก ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร โดยท้าการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้าน ท่าช้าง ที่ท้าการผลิตน้้าพริก และอาศัยอยู่ในพื้นที่ จ้านวน 20 คน

(5)

The Golden Teak : Humanity and Social Science Journal (GTHJ.)

184

4. ข้อมูลด้านการประเมินความพึงพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริก ที่พัฒนาขึ้นของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

ประชากร ได้แก่ กลุ่มผู้บริโภคน้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลานจังหวัดก้าแพงเพชร จ้านวน 130 คน

กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ กลุ่มผู้บริโภคน้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลอง น้้าไหลอ้าเภอคลองลานจังหวัดก้าแพงเพชร จ้านวน 100 คน

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย

วัตถุประสงค์ที่ 1 ใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ที่ท้าการ ผลิตน้้าพริกเกี่ยวกับข้อมูลเบื้องต้นของกลุ่ม ศักยภาพการผลิต ช่องทางการจัดจ้าหน่าย สภาพปัจจุบัน ปัญหา บรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน

จังหวัดก้าแพงเพชร

วัตถุประสงค์ที่ 2 ใช้การประชุมกลุ่มกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ที่ท้าการผลิตน้้าพริก เพื่อ ระดมสมองในการออกแบบตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ส้าหรับน้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

วัตถุประสงค์ที่ 3 ใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ที่ท้าการผลิต น้้าพริก เกี่ยวกับข้อมูลเบื้องต้นของกลุ่ม ศักยภาพการผลิต ช่องทางการจัดจ้าหน่ายสภาพปัจจุบัน ปัญหาบรรจุ

ภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

วัตถุประสงค์ที่ 4 ใช้แบบสอบถามความพึงพอใจของผู้บริโภคน้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้าน ท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร

การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ

1. ศึกษาข้อมูลทุติยภูมิ โดยการศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้องกับ 2. ด้าเนินการสร้างแบบทดสอบให้ครอบคลุมวัตถุประสงค์ของการวิจัย

3. น้าแบบทดสอบเสนอผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อประเมินความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาและเชิงทฤษฎี (Content and Theory Validity) ผู้ทรงคุณวุฒิ ประกอบด้วย 3 ท่าน ดังนี้

3.1 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กมลทิพย์ ค้าใจ อาจารย์ประจ้าสาขาวิชาบริหารธุรกิจ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

3.2 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รุ้งลาวัณย์ จันทรัตนา อาจารย์ประจ้าสาขาวิชาวิจัยและวัดผล คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา

3.3 อาจารย์ ดร.จิรายุ หาญตระกูล อาจารย์ประจ้าสาขาวิชาบริหารธุรกิจ คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยแม่โจ้

(6)

สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.)

185

4. ผลการประเมินความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาของแบบสอบถาม มาค้านวณค่า IOC (Index of Item Objective Congruence) โดยพิจารณาเลือกข้อรายการที่มีค่า IOC ตั้งแต่ 0.70 ขึ้นไป แบบสอบถามที่ผ่านการ ตรวจสอบจากผู้ทรงคุณวุฒิแล้วพบว่ามีค่า IOC อยู่ระหว่าง 0.80 ถึง 1.00 ซึ่งรายการค้าถามใช้ได้ทุกข้อโดย ปรับปรุงภาษาในรายการคาถามบางข้อให้สั้นและสื่อความหมายชัดเจนขึ้นตามข้อเสนอแนะของผู้ทรงคุณวุฒิ

วิธีการวิเคราะห์ข้อมูล

วัตถุประสงค์ที่ 1 วิเคราะห์เนื้อหา วัตถุประสงค์ที่ 2 วิเคราะห์เนื้อหา วัตถุประสงค์ที่ 3 วิเคราะห์เนื้อหา

วัตถุประสงค์ที่ 4 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ จากแบบสอบถาม สรุปผลการวิจัย

1. 1.สภาพ ปัญหา และความต้องการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร พบว่า สภาพของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แม่บ้านท่าช้าง ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2540 โดยประธานกลุ่มแม่บ้านคนปัจจุบันคือ นางสุรินทร์ บุญนาค กลุ่มแม่บ้านมีอาชีพหลักคือเกษตรกรรม อาชีพรองคือ การรับจ้างในการท้าอาหารแบบโต๊ะจีน อาหารตามสั่ง การท้าสินค้าโอทอป เช่นการท้าผ้าลายไทยทรงด้า การท้าสินค้าแปรรูป การท้าจักสาน การท้าน้้าพริก ปัญหาใน การท้าน้้าพริกคือ ทางกลุ่มมีการใช้ครกต้า ไม่ใช้เครื่องทุ่นแรงอื่น บรรจุภัณฑ์น้้าพริกเดิมเป็นรูปแบบพลาสติก อ่อนที่แตกง่าย หกเลอะเทอะง่าย ไม่มีตราสัญลักษณ์เป็นของตนเอง บรรจุภัณฑ์ในปัจจุบันจะใช้สีเมจิกเขียนบน ฝาน้้าพริกให้ลูกค้ารับทราบ ทางกลุ่มจึงมีความต้องการปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ที่มีความแข็งแรงมากกว่าเดิม มีฝาปิดมิดชิด ไม่หกเลอะเทอะ และมีตราสัญลักษณ์ที่เป็นรูปแบบของกลุ่ม นอกจากนั้นการจัดจ้าหน่ายน้้าพริก ในปัจจุบันยังไม่ได้จัดท้าในรูปแบบออนไลน์ ซึ่งท้าโดยการน้าไปขายตามบ้านที่เป็นลูกค้าเดิมที่ชื่นชอบน้้าพริก และวางขายตามท้องตลาดทั่วไป และยังไม่มีหน่วยงานใดมาให้ความช่วยเหลือ ความต้องการของกลุ่มคือ ต้องการปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ที่มีความแข็งแรงมากกว่าเดิม มีฝาปิดมิดชิด ไม่หกเลอะเทอะ และมี

ตราสัญลักษณ์ที่เป็นรูปแบบของกลุ่ม อีกทั้งยังมีความต้องการขยายตลาดเพื่อการจัดจ้าหน่ายสู่ลูกค้ากลุ่มอื่นเพื่อ เพิ่มยอดขายให้สูงขึ้น เพื่อเป็นการด้าเนินการเข้าถึงทั้งช่องทางการจัดจ้าหน่ายแบบดั้งเดิม และช่องทางการจัด จ้าหน่ายต้องการเป็นแบบออนไลน์

2. 2.การพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหลอ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร จากการประชุมกลุ่มเพื่อระดมสมองในการออกแบบ ตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ ส้าหรับน้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล

อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร พบว่า มีการปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ที่มีความแข็งแรงมากกว่าเดิมเป็น พลาสติกแข็ง มีฝาท๊อปสีทอง ปิดมิดชิด ไม่หกเลอะเทอะ และตราสินค้าที่เป็นรูปแบบสัญลักษณ์ของ

(7)

The Golden Teak : Humanity and Social Science Journal (GTHJ.)

186

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง เป็นรูปช้างยิ้มสีเทาหูและปากสีชมพูสวมหมวกพ่อครัว และเป็นซอง สูญญากาศส้าหรับน้้าพริกนรกปลาย่าง ซึ่งเป็นน้้าพริกที่ทางกลุ่มได้รับการพัฒนาโดยการท้าในรูปแบบฟรีสดราย ส่งผลให้มีอายุการบริโภคนานมากขึ้น

3. ผลที่เกิดขึ้นกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร จากการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริก พบว่า มียอดการสั่งซื้อเพิ่มขึ้น จาก 50 กระปุก เป็น 250 กระปุก ต่อ 1 สัปดาห์ หรือมากกว่า จากลูกค้าทั้งทางออนไลน์ ทางโทรศัพท์ และขายในตลาด ทั่วไป โดยการใช้เครื่องทุ่นแรงอื่น เช่น เครื่องปั่นพริก เนื่องจากมีการสั่งซื้อเพิ่มขึ้นจากลูกค้า ในด้านการจัด จ้าหน่ายน้้าพริกในปัจจุบัน จัดจ้าหน่ายโดยการน้าไปขายที่ตลาดในพื้นที่ และตลาดออนไลน์ พบว่าได้รับการ ตอบรับที่ดีมากขึ้นจากลูกค้า

4. ความพึงพอใจพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบล คลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นหญิง อายุระหว่าง 31-40 ปี

การศึกษาระดับประถมศึกษา อาชีพเกษตรกรรม มีรายได้ต่้ากว่า 10,000 บาท มีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ใน ระดับมากที่สุดในด้านตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์สามารถน่าไปจดทะเบียนการค้าได้ รองลงมาคือ ตราสินค้าและ บรรจุภัณฑ์มีความสวยงาม โดดเด่น และตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์สามารถบ่งบอกได้ถึงคุณสมบัติที่ส้าคัญของ ผลิตภัณฑ์ได้ ตามล้าดับ

อภิปรายผลการวิจัย

1. สภาพ ปัญหา และความต้องการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร พบว่า บรรจุภัณฑ์น้้าพริกเป็นรูปแบบ พลาสติกอ่อนที่แตกง่าย หกเลอะเทอะง่าย ไม่มีตราสัญลักษณ์เป็นของตนเอง บรรจุภัณฑ์ในปัจจุบันจะใช้สีเมจิก เขียนบนฝาน้้าพริกให้ลูกค้ารับทราบ ทางกลุ่มจึงมีความต้องการปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ที่มีความแข็งแรงมากกว่า เดิม มีฝาปิดมิดชิด ไม่หกเลอะเทอะ และมีตราสัญลักษณ์ที่เป็นรูปแบบของกลุ่ม ซึ่งสอดคล้องกับผลงานวิจัยของ Mookem (2017) ท้าการศึกษาเรื่อง การพัฒนารูปลักษณ์บรรจุภัณฑ์น้้าพริกกุ้งเสียบกลุ่มแม่บ้าน เกษตรกรบ้านปริง จังหวัดพังงา พบว่า ทางกลุ่มต้องการด้านรูปลักษณ์บรรจุภัณฑ์เป็นแบบกราฟฟิก บรรจุภัณฑ์สามารถป้องกันการ สัมผัสกับน้้าหรือความชื้นได้ และประสิทธิภาพด้านการอ้านวยความสะดวกและการส่งเสริมการจัดจ้าหน่าย และ สอดคล้องกับการศึกษาของ Nuansara, et al. (2021) ท้าการศึกษาเรื่อง แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์และตรา สินค้าหนึ่งต้าบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ให้ได้มาตรฐานระดับสากล จังหวัดเชียงราย พบว่า ต้องใช้กระบวนการพัฒนาองค์

ความรู้ของผู้ประกอบการให้มีความรู้ความเข้าใจในการสร้างผลิตภัณฑ์ที่ตรงตามความต้องการของผู้บริโภคใน ตลาดสากล คงอัตลักษณ์ของถิ่นก้าเนิดและพัฒนามาตรฐานให้เป็นที่ยอมรับของตลาดสากลเกิดเป็นองค์ความรู้

ความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และเพื่อพัฒนาศักยภาพด้านต่างๆ ให้กับกลุ่ม ผู้ประกอบการ OTOP และสามารถประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ OTOP และเพิ่มช่องทางการจัดจ้าหน่ายสินค้า รวมถึงน้าเสนอผลิตภัณฑ์ของคนไทยให้สามารถแข่งขันได้ในระดับสากล

(8)

สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.)

187

2. การพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้า ไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร พบว่า ตราสินค้าที่เป็นแบบสัญลักษณ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้าน ท่าช้าง เป็นรูปช้างยิ้มสีเทาหูและปากสีชมพูสวมหมวกพ่อครัว รูปแบบสวยงาม มีสีสีนที่สดใส และเป็นซองซิป ล็อคสูญญากาศส้าหรับน้้าพริกนรกปลาย่าง ซึ่งเป็นน้้าพริกที่ทางกลุ่มได้รับการพัฒนาโดยการท้าในรูปแบบฟรีสด ราย ส่งผลให้มีอายุการบริโภคนานมากขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาของ Apirattananusorn & Jinapark (2013) ศึกษาเรื่อง การพัฒนาบรรจุภัณฑ์น้้าพริกพร้อมบริโภค พบว่าผู้บริโภคร้อยละ 72 มีความสนใจบรรจุ

ภัณฑ์น้้าพริกที่สวยงาม สามารถบริโภคได้เพียงครั้งเดียว (1 มื้อ) เพราะมีความสะดวกในการบริโภค บรรจุภัณฑ์

ที่มีความเหมาะสมหาซื้อได้ในตลาด คือ ถุงรีทอร์ตเพาซ์ขนาด 10 ซม. x 16 ซม. ทนความร้อนได้ที่อุณหภูมิไม่ต่้า กว่า 100 องศาเซลเซียส และสอดคล้องกับการศึกษาของ Kaewkongbon & Pochakorn (2016) ท้าศึกษา เรื่อง การสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์น้้าพริกเครื่องแกง พบว่า การพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ และร่วมพัฒนา ตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ให้แก่ผู้ผลิตน้้าพริกเครื่องแกง ให้สามารถตอบสนองความต้องการของตลาดได้ ท้าให้

สามารถสร้างอาชีพและสร้างรายได้ให้แก่ผู้ประกอบการ โดยการออกแบบและสร้างตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ที่

ถูกต้อง โดยผู้ประกอบการมีส่วนร่วมในการพิจารณา ให้สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ และ สอดคล้องกับการศึกษาของ Mookem (2017) ท้าการศึกษาเรื่อง การพัฒนารูปลักษณ์บรรจุภัณฑ์น้้าพริกกุ้งเสียบ กลุ่มแม่บ้าน เกษตรกรบ้านปริง จังหวัดพังงา พบว่า ทางกลุ่มเห็นด้วยกับในการใช้ภาพที่มีความสวยงามและ ข้อมูลสอดคล้องกับภาพลักษณ์สินค้า และสอดคล้องกับการศึกษาของ Hwanji, et al. (2020) ศึกษาวิจัยเรื่อง จันดีพริกแกง: แนวทางการพัฒนามาตรฐานผลิตภัณฑ์น้้าพริกแกงในชุมชน พบว่า ได้ท้าการส่งเสริมด้านบรรจุ

ภัณฑ์ช่วยยืดอายุการเก็บน้้าพริกแกง สะอาดและใช้วัสดุที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

3. การศึกษาผลที่เกิดขึ้นกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหล อ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร จากการพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริก พบว่า มียอดการสั่งซื้อเพิ่มขึ้น จ้านวน 250 กระปุก ต่อ 1 สัปดาห์ หรือมากกว่าขึ้นอยู่กับยอดการสั่งซื้อจากลูกค้าทั้งทางออนไลน์ ทางโทรศัพท์ และขายใน ตลาดทั่วไป และได้รับการตอบรับที่ดีจากลูกค้ามากขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับผลงานวิจัยของ Kaewkongbon &

Pochakorn (2016) ท้าศึกษาเรื่อง การสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์น้้าพริกเครื่องแกง พบว่า มีการขยายช่องทาง การตลาดโดยการสร้างเฟสบุ๊ค “เครื่องแกงบ้านวัดใหม่” ท้าให้หน่วยงานสามารถน้าไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์

ผู้ประกอบการผู้ผลิตน้้าพริกเครื่องแกง ได้รับตราสินค้าใหม่ คือ ตราบ้านวัดใหม่ และบรรจุภัณฑ์ใหม่ คือ ถุงพลาสติกซิปล็อคให้กับน้้าพริกเครื่องแกง และสอดคล้องกับการศึกษาของ Julukul (2018) ศึกษาเรื่อง การ พัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์ เพื่อส่งเสริมการขายกรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชน ต้าบลราแดง อ้าเภอ สิง หนคร จังหวัดสงขลา พบว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสามารถเพิ่มช่องทางการจัดจ้าหน่ายผลิตภัณฑ์ของชุมชนได้มากขึ้น และสอดคล้องกับการศึกษาของ Hwanji, et al. (2020) ศึกษาวิจัยเรื่อง จันดีพริกแกง: แนวทางการพัฒนา มาตรฐานผลิตภัณฑ์น้้าพริกแกงในชุมชน พบว่า มีการส่งเสริมด้านการขายและการตลาดมีการประชาสัมพันธ์เพิ่ม ช่องทางการตลาดแบบออนไลน์

(9)

The Golden Teak : Humanity and Social Science Journal (GTHJ.)

188

4. การประเมินความพึงพอใจพัฒนาตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์น้้าพริกของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้าน ท่าช้าง ต้าบลคลองน้้าไหลอ้าเภอคลองลาน จังหวัดก้าแพงเพชร พบว่า มีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุดในด้านตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์สามารถน้าไปจดทะเบียนการค้าได้ รองลงมาคือ ตราสินค้าและ บรรจุภัณฑ์มีความสวยงาม โดดเด่น และตราสินค้าและบรรจุภัณฑ์สามารถบ่งบอกได้ถึงคุณสมบัติที่ส้าคัญของ ผลิตภัณฑ์ได้ ตามล้าดับ ซึ่งสอดคล้องกับผลงานวิจัยของ Apirattananusorn & Jinapark (2013) ศึกษาเรื่อง การพัฒนาบรรจุภัณฑ์น้้าพริกพร้อมบริโภค พบว่าผู้บริโภคส่วนใหญ่พึงพอใจต่อการจัดรูปแบบกราฟิกและ โครงสร้างบรรจุภัณฑ์ในระดับมากและมากที่สุด และสอดคล้องกับการศึกษาของ Mookem (2017) ศึกษาเรื่อง การพัฒนารูปลักษณ์บรรจุภัณฑ์น้้าพริกกุ้งเสียบ กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านปริง จังหวัดพังงา พบว่า ด้าน รูปลักษณ์บรรจุภัณฑ์เลือกใช้แบบรูปทรงสี่เหลี่ยม การออกแบบกราฟิกบรรจุภัณฑ์เลือกรูปแบบที่ 3 และให้

ออกแบบกราฟิกฝาเกลียวล็อค ซึ่งเดิมใช้รูปลักษณ์บรรจุภัณฑ์เป็นพลาสติกแบบทรงเตี้ย 4 ออนซ์ ผลการ ประเมินประสิทธิภาพของบรรจุภัณฑ์ด้านการบรรจุและการปกป้องสินค้า พบว่าบรรจุภัณฑ์สามารถป้องกันการ สัมผัสกับน้้าหรือความชื้นได้ และประสิทธิภาพด้านการอ้านวยความสะดวกและการส่งเสริมการจัดจ้าหน่าย และ ส่วนใหญ่เห็นด้วยกับในการใช้ภาพที่มีความสวยงามและข้อมูลสอดคล้องกับภาพลักษณ์สินค้า และสอดคล้องกับ การศึกษาของ Suradecha, et al. (2018) ศึกษาวิจัยเรื่อง การออกแบบตราสินค้าและพัฒนาบรรจุภัณฑ์เพื่อ ยกระดับผลิตภัณฑ์กล้วยอบเนย ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหมูสวรรค์หมูไทยศรีโยธิน พบว่า มีความพึงพอใจมากที่สุด คือ ด้านการบรรจุภัณฑ์และด้านการอ้านวยความสะดวก หลังการออกแบบบรรจุภัณฑ์และตราสินค้า ส่งผลให้

กลุ่มวิสาหกิจสามารถขายสินค้าได้ หลากหลายกลุ่มมากขึ้น และสามารถน้าไปขายได้ตามร้านขายของฝากได้

ด้วยรูปแบบของบรรจุภัณฑ์ที่มีความสวยงาม ประกอบกับมีการระบุรายละเอียดในตราสินค้า ท้าให้ผู้บริโภคมีความ มั่นใจในกระบวนการผลิตมากขึ้น และสอดคล้องกับการศึกษาของ Jaesame & Ketmuang (2021) ศึกษาเรื่อง การพัฒนาบรรจุภัณฑ์และตราสินค้าผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชุมชนปุรณา วาส เขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร พบว่า การมีส่วนร่วมของชุมชนในการเลือกรูปแบบ การให้ข้อมูลอัตลักษณ์

ชุมชน การน้าเสนอความต้องการ การเลือกผลิตภัณฑ์ของชุมชน รวมถึงความร่วมมือในการสนับสนุนข้อมูลท้าให้

การพัฒนาบรรจุภัณฑ์และตราสินค้า สามารถบ่งบอกถึงอัตลักษณ์ของชุมชนผ่านตราสินค้า ท้าาให้มีผลความพึง พอใจอยู่ในระดับมาก สามารถเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ รวมถึงสามารถเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างให้เกิดความ เชื่อมโยงในการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และสามารถสร้างความยั่งยืนให้กับชุมชนได้ในอนาคต

ข้อเสนอแนะ

ข้อเสนอแนะในการน้าผลการวิจัยไปใช้

ในการพัฒนาสินค้าควรมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไปให้ค้าแนะน้าในด้านต่างๆ เพื่อพัฒนาสินค้าให้มี

รูปแบบใหม่ที่ผู้บริโภคมีความสนใจ เพื่อกระตุ้นการตลาดให้มีรายได้เข้าสู่ชุมชนให้มากขึ้น และมีนวัตกรรมเพื่อ ทุ่นแรงในการผลิตที่ทันสมัย สามารถผลิตสินค้าได้ตามจ้านวนที่ต้องการ โดยไม่มีของเหลือจากการผลิต

(10)

สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.)

189

ข้อเสนอแนะในการท้าวิจัยครั้งต่อไป

ควรมีการศึกษาวิจัยต่อยอดในการใช้นวัตกรรมมาช่วยในการผลิตสินค้า มีการขอการรับรองความ ปลอดภัยจากองค์การอาหารและยา (Food and Drug Administration) มีการสร้างโรงเรือนในการผลิตที่ได้

มาตรฐาน และมีผู้เชียวชาญแนะน้าในเรื่องการผลิตที่สะอาด ปลอดภัยในการบริโภค References

Apirattananusorn, S. & Jinapark, K. (2013). The Packaging Development of Ready Made Chili Sauce. Research and Development Journal, King Mongkut's University of Technology Thonburi, 36(4). 451-464. [In Thai]

Hwanji, S., Damrongwattana, J., Khaenamkaew, D., Dechochai, U. & Chunu, C. (2020). Jundee Curry Paste: Product Standard Development Guideline of the Community Curry Paste. Social and Culture Journal, 4(2). 45-63. [In Thai]

Jaesame, A. & Ketmuang, Y. (2021). Community Packaging and Brand Development Link to the Culture Tourism of Puranawat Community, Taweewattana District, Bangkok.

Humanities and Social Science Journal, Thonburi University, 15(2). 79-90.

[In Thai]

Julukul, B. (2018). Brand and Packaging Development for Promotional Campaigns: Case Study of the Community Enterprise in Tambol Rangdaeng, Singhanakorn District, Songkla Province. In 1^st Humanities and Social Science National Conference 20^th -21^st August, 2018, Songkla Rajabhat University. Songkla : Songkla Rajabhat University.

[In Thai]

Kaewkongbon, S. & Pochakorn, S. (2016). Value Added of Curry Paste. Academic Journal of Social Service, Rajamangala University of Technology Lanna, 1(1). 25-31. [In Thai]

Mookem, D. (2017). The Development of Shrimp Skewers Chili Sauce Packaging Apprearance, Pring Housewife Group, Panggna Province. Humanities and Social Science Journal, Ratchapuek University, 3(2). 69-79. [In Thai]

National Economic and Social Plan No.12 A.D. 2017-2021. (2017). Summary of National Economic and Social Plan No.12 A.D. 2017-2021. [Online]. Available : https://www.nesdb.go.th/download/plan12.pdf [2021, August 4]. [In Thai]

Nuansara, M., Teypinsai, N. & Chutinatphuwadon, C. (2021). Product and Brand Development Guideline of One Tambol One Product Leads to International Standard. Chiang Rai Province, Dusit Thani Collage Journal, 15(1), 119-134. [In Thai]

(11)

The Golden Teak : Humanity and Social Science Journal (GTHJ.)

190

Suradecha, K., Tachayapong, A. & Mankhong, G. (2018). Brand Designing and Packaging Development to Raise Baked Banana Butter Product of Sriyothin Moo Sawan Moo Thai Community Enterprise Group. Pikul Journal, 18(1). 219-237. [In Thai]