เวชศาสตรฟนฟูสาร 2555; 22(1)
Journal of Thai Rehabilitation Medicine
โดยราชวิทยาลัยแพทยเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทยและสมาคมเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทย
By The Royal College of Physiatrists of Thailand and The Thai Rehabilitation Medicine Association
ผูจัดการ
ประธานราชวิทยาลัยแพทยเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทย ที่ปรึกษา
ศ.คลินิกเกียรติคุณ พญ.ฉัฐยา จิตประไพ พญ.อุไรรัตน ศิริวัฒนเวชกุล
บรรณาธิการ
รศ.พญ.อภิชนา โฆวินทะ คณะแพทยศาสตร ม.เชียงใหม
บรรณาธิการรอง
ศ.พญ.อารีรัตน สุพุทธิธาดา คณะแพทยศาสตร จุฬาลงกรณ ม.
รศ.พญ.นลินทิพย ตำนานทอง โรงพยาบาลวิชัยยุทธ
รศ.พญ.วิไล คุปตนิรัติศัยกุล คณะแพทยศาสตร ศิริราชพยาบาล รศ.พญ.ปยะภัทร เดชพระธรรม คณะแพทยศาสตร ศิริราชพยาบาล พอ.หญิง ผศ.สุมาลี ซื่อธนาพรกุล โรงพยาบาลพระมงกุฎเกลา ผศ.นพ.วิศาล คันธารัตนกุล โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร
กองบรรณาธิการ
พญ.วัชรา ริ้วไพบูลย ศูนยสิรินธรเพื่อการฟนฟูฯ ผศ.นพ.จักรกริช กลาผจญ คณะแพทยศาสตร ม.เชียงใหม
พญ.อุบลวรรณ วัฒนาดิลกกุล ศูนยสิรินธรเพื่อการฟนฟูฯ ผศ.นพ.ภาริส วงศแพทย โรงพยาบาลสำโรง
ผศ.นพ.วุฒิชัย เพิ่มศิริวาณิชย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร
ผศ.พญ.นพวรรณ แสนเจริญสุทธิกุล คณะแพทยศาสตร รพ.รามาธิบดี
รศ.พญ.จริยา บุญหงษ คณะแพทยศาสตร จุฬาลงกรณ ม.
ผศ.พญ.นวพร ชัชวาลพาณิชย คณะแพทยศาสตร ศิริราชพยาบาล พญ.ปราณิศา เหลืองรัศมีรุง โรงพยาบาลกรุงเทพ
นพ.วสุวัฒน กิติสมประยูรกุล คณะแพทยศาสตร จุฬาลงกรณ ม.
เลขากองบรรณาธิการ นส.วารุณี แสงโมลี
วัตถุประสงค
- เผยแพรความรูทางวิชาการดานเวชศาสตรฟนฟู แกแพทยและ บุคลากรสาขาตาง ๆ ทางการแพทย
- เผยแพรผลงานของแพทยเวชศาสตรฟนฟู สมาชิกสมาคมฯ และบุคลากรที่กองบรรณาธิการเห็นสมควร
ผูไดรับประโยชน
1. สมาชิกของสมาคมเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทย และราชวิทยาลัยแพทยเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทย 2. โรงพยาบาลระดับจังหวัด, โรงพยาบาลศูนย, และหองสมุดคณะ
แพทยศาสตรตาง ๆ
3. บุคลากรฝายแพทย และสาธารณสุขที่สนใจ
ผูสนใจ ชำระคาสมาชิก ปละ 300 บาท (ภายในประเทศ) โดยการ สั่งจายเช็คในนาม “สมาคมเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทย”
เปดอานเวชศาสตรฟนฟูสารไดที่ www.rehabmed.or.th
คณะกรรมการและที่ปรึกษา
ราชวิทยาลัยแพทยเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทย และสมาคมเวชศาสตรฟนฟูแหงประเทศไทย
ประจำป 2554-2555
ISSN 0857-6823
-ก-
พญ. สุขจันทร พงษประไพ ประธานฯ และนายกสมาคมฯ พลตรี นพ. ไกรวัชร ธีรเนตร ผูรั้งตำแหนงประธาน/อุปนายกบริหาร รศ.พญ. กมลทิพย หาญผดุงกิจ ประธานวิชาการ/อุปนายกวิชาการ รศ.พญ. วิไล คุปตนิรัติศัยกุล เลขาธิการ
พ.ต.อ.หญิง กัตติกา ภูมิพิทักษกุล เหรัญญิก
รศ.พญ. อภิชนา โฆวินทะ บรรณาธิการ และกรรมการ รศ.พญ. ดุจใจ ชัยวานิชศิริ ประธานอนุกรรมการฝกอบรมและสอบฯ นพ. ปณณวิชญ วงศวิวัฒนานนท ประธานฝายสารสนเทศ
ผศ.นพ. วิศาล คันธารัตนกุล ประธานฝายสรางสรรคสังคม พญ. วิภาวี ลักษณากร ประธานฝายประชาสัมพันธ
ผศ.พญ. เสมอเดือน คามวัลย ผูชวยฝายวิชาการ พญ. อุบลวรรณ วัฒนาดิลกกุล ผูชวยฝายเหรัญญิก พญ. ธนิษฐา ธนาเกียรติภิญโญ ผูชวยฝายเลขาธิการ ที่ปรึกษา
ศ.กิตติคุณ นพ. เสก อักษรานุเคราะห พลตรีหญิง เฟองฟา คุณาดร ศ.คลินิกเกียรติคุณ พญ.อรฉัตร โตษยานนท
ศ.คลินิกเกียรติคุณ พญ.ฉัฐยา จิตประไพ
รศ.นพ. เทอดชัย ชีวะเกตุ รศ.นพ. เยี่ยมมโนภพ บุนนาค พลโทหญิง วิไล ชินสกุล พ.ต.อ.หญิง ประภาพร ศิริทรัพย
พญ. สมปอง ตงพิพัฒน นพ. อรรถฤทธิ์ ศฤงคไพบูลย
กรรมการ
รศ.พญ. นลินทิพย ตำนานทอง พญ. ดารณี สุวพันธ
พญ. อุไรรัตน ศิริวัฒนเวชกุล ศ.พญ. อารีรัตน สุพุทธิธาดา นพ. สุธน อิ่มประสิทธิชัย นพ. วสุวัฒน กิติสมประยูรกุล พญ. กุลภา ศรีสวัสดิ์ พญ. สายชลี ทาบโลกา นพ. วรพล อรามรัศมีกุล พ.ท.นพ. พิเชษฐ เยี่ยมศิริ
นพ. ปริย วิมลวัตรเวที
สถานที่ตั้ง อาคารเฉลิมพระบารมี ๕๐ ป ชั้น 10 เลขที่ 2 ซอยศูนยวิจัย ถนนเพชรบุรีตัดใหม เขตหวยขวาง กรุงเทพฯ 10310
โทร. 0-2716-6808 โทรสาร 0-2716-6809 E-mail address [email protected]
การสงบทความ
บรรณาธิการเวชศาสตรฟนฟูสาร ภาควิชาเวชศาสตรฟนฟู
คณะแพทยศาสตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม เชียงใหม 50200 E-mail address: [email protected]
พิมพที่ สุทินการพิมพ(2524) 297 ถ.มูลเมือง ต.ศรีภูมิ
อ.เมือง จ.เชียงใหม โทร. 081-6723498
J Thai Rehabil Med 2012; 22(1)
วารสารเวชศาสตรฟนฟู เปนวารสารที่มี peer review มีนโยบาย เผยแพรงานวิจัย ดานเวชศาสตรฟนฟูนิพนธตนฉบับ สิ่งประดิษฐ วิจัยสิ่ง ประดิษฐ รายงานผูปวยและบทความวิชาการที่ผูนิพนธเปนสมาชิกของ ราชวิทยาลัยแพทยเวชศาสตรฟนฟูและสมาคมเวชศาสตรฟนฟู แหง ประเทศไทย
อนึ่ง ผลงานที่ขอตีพิมพตองไมเคยตีพิมพหรือกำลังสงตีพิมพที่อื่นใด กรณีงานวิจัยหรือ วิจัยสิ่งประดิษฐที่กระทำกับมนุษยผูนิพนธตองสง หนังสือยืนยันวาโครงการวิจัยดังกลาวไดผานการ รับรองทางจริยธรรมการ วิจัยในมนุษยแลวและแนบมากับตนฉบับดวย
ประเภทบทความ
นิพนธตนฉบับ (Original article) เปนผลงานวิจัยประกอบดวย บทคัดยอภาษาไทย และภาษา อังกฤษ บทนำ วิธีการศึกษา ผลการศึกษา บทวิจารณ สรุปและเอกสาร อางอิง 10-20 เรื่อง ความยาวไมควรเกิน 10 หนากระดาษ A4
บทความฟนฟูวิชาการ (Review article) เปนบทความที่รวบรวม องคความรูใหมเกี่ยวกับ เวชศาสตรฟนฟูที่ผูอานนำไปประยุกตได
ประกอบดวย บทนำ องคความรูที่รวบรวมอยางเปน ระบบและกระชับ สรุปพรอมเอกสารอางอิงที่ทันสมัย บทความไมควรเกิน 8 หนากระดาษ A4 รายงานผูปวย (Case report) เปนรายงานผูปวยที่นาสนใจ และคิดวา เปนประโยชน ตอการรักษาดูแลฟนฟูผูปวยตอไป ประกอบดวยบทคัดยอ ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ บทนำ ประวัติ ผูปวย ผลการตรวจที่จำเปน ผลการรักษา วิจารณ ขอเสนอแนะ สรุป และเอกสารอางอิง ไมเกิน 10 เรื่อง ความยาวไมเกิน 6 หนากระดาษ A4
สิ่งประดิษฐ ประกอบดวย บทคัดยอภาษาไทย และภาษาอังกฤษ บทนำ รวมทั้งวัตถุประสงค รายละเอียดสวนประกอบ วิธีทำ บทวิจารณ ขอดีขอเสีย สรุป และเอกสารอางอิง ความยาวไมเกิน 5 หนากระดาษ A4
วิจัยสิ่งประดิษฐ ใชหลักเกณฑเหมือนกับนิพนธตนฉบับ
บทความพิเศษ ผูเขียนมักจะเปนผูมีประสบการณทางใดทางหนึ่งและ ใชประสบการณ นี้เขียนแสดงความคิดเห็นอะไรสักอยางที่อยูในใจเกี่ยวกับ แงใดแงหนึ่งของเรื่องนั้น รวมทั้ง เรื่องที่นาสนใจจากการประชุมวิชาการทั้งใน และตางประเทศที่เห็นวาเปนประโยชนแกผูอาน ความยาวไมเกิน 4 หนา กระดาษ A4
บทความสั้น (Short communication) เปนบทความวิชาการคลาย รายงานวิจัย ฉบับยอ กะทัดรัด มีอารัมภบท วัตถุประสงค วิธีการศึกษา ผลการศึกษาบทวิจารณ เอกสารอางอิงไมเกิน 10 เรื่อง และภาพหรือ ตารางไมเกิน 2 ภาพ
การเตรียมตนฉบับ
หนาแรก (Title page)
ชื่อเรื่อง ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
ชื่อผูนิพนธทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ พรอมคุณวุฒิและสถานที่
ทำงาน ขณะที่ทำงานวิจัย
ชื่อผูรับผิดชอบตนฉบับ พรอมที่อยูปจจุบันซึ่งสามารถติดตอได
พรอมโทรศัพท โทรสารและ/ที่อยูอีเมล บทคัดยอ (Abstract)
ภาษาไทย มีความยาวไมเกิน 450 คำ
ภาษาอังกฤษ มีความยาวไมเกิน 350 คำ ประกอบดวย วัตถุประสงค Objectives รูปแบบการวิจัย Study design สถานที่ทำการวิจัย Setting กลุมประชากร Subjects วิธีการศึกษา Methods ผลการศึกษา Results สรุป Conclusion
คำสำคัญ Keywords
เนื้อหาบทความ ประกอบดวย บทนำ รวมถึงวัตถุประสงคการศึกษาวิจัย
วิธีการศึกษา รวมถึงกลุมประชากร วัสดุอุปกรณ ขั้นตอนการวิจัย การวิเคราะหทางสถิติ
ผลการศึกษา รวมทั้งตาราง ภาพประกอบ ภาพถายขาวดำขนาด โปสการด ภาพชัดเจน อาจติดลูกศรชี้จุดสำคัญพรอมหมายเลข กำกับและคำอธิบายใตตารางและภาพ หามเขียนลงบนภาพ ไมควร ปรากฏหนาผูปวย ยกเวนมีคำยินยอมจากผูปวยประกอบ สวนภาพ วาดใชเสนดำหนาพอสมควร เขียนบนกระดาษขาว ทั้งนี้ ตารางและ ภาพประกอบรวมแลว ไมเกิน 6 ชิ้น พิมพแยกจากเนื้อหา
บทวิจารณ/รวมสรุปเปนยอหนาสุดทาย
กิตติกรรมประกาศ (ถามี) ระบุชื่อบุคคล หรือหนวยงานพรอมเหตุผล เอกสารอางอิง เขียนระบบแวนคูเวอร ปกติการใหหมายเลขลำดับ การอางอิงจะตองเรียงตามเนื้อหาของเรื่องที่ระบุในเนื้อเรื่อง การระบุ
ลำดับเลขที่เอกสารอางอิง การใหหมายเลขตาราง ใชเลขอารบิคและ อยูในเครื่องหมายวงเล็บ ( ) ดูรายละเอียด ที่http://www.library.
uq.edu.au/training/citation/vancouv.html#text สวนชื่อยอ วารสาร ใหใชอักษรยออิง Medline (ดู http://www.nlm.nih.gov)
ตัวอยางการเขียนเอกสารอางอิง
การเขียนอางอิงวารสาร
ชื่อผูแตง [ไมเกิน 6 ชื่อ, แทนชื่อที่เกินดวย et al (คณะ)]. ชื่อเรื่อง.
ชื่อวารสาร ป ค.ศ. (หรือ พ.ศ.); ฉบับที่: เลขหนา.
Poole JL, Whitney SL. Motor assessment scale for stroke patients: concurrent validity and interrater reliability. Arch Phys Med Rehabil 1988; 69: 195-7.
ปยะภัทร เดชพระธรรม, รัตนา มีนะพันธ, ประเสริฐ จันทร, สมลักษณ
เพียรมานะกิจ, เสาวลักษณ จันทรเกษมจิต, อำไพ อยูวัลย. ความนา เชื่อถือของแบบประเมินบารเธล ฉบับภาษาไทยในผูปวยโรคอัมพาต หลอดเลือดสมอง. เวชศาสตรฟนฟูสาร 2549; 16: 1-9.
คำแนะนำสำหรับผูนิพนธ
-ข-
เวชศาสตรฟนฟูสาร 2555; 22(1)
การเขียนอางอิงหนังสือหรือตำรา
ชื่อผูแตง (หรือบรรณาธิการ). ชื่อหนังสือ, พิมพครั้งที่, เมืองที่พิมพ:
สำนักพิมพ: ปที่พิมพ.
Travell JG, Simon DG. Myofascial pain and dysfunction: the trigger point manual, vol1. Baltimore: William & Wilkins; 1983.
อารีรัตน สุพุทธิธาดา. ภาวะกลามเนื้อหดเกร็ง. กรุงเทพฯ: บริษัท อัลตราพริ้นติ้ง จำกัด; 2547.
การเขียนอางอิงบทจากหนังสือหรือตำรา
ชื่อผูแตง, ชื่อบทที่อางอิง. ใน (In): ชื่อบรรณาธิการ, editor(s). ชื่อหนังสือ, พิมพครั้งที่ ed. เมืองที่พิมพ: สำนักพิมพ; ปที่พิมพ. หนา เลขหนา.
Phillips SJ, Whisnant JP. Hypertension and stroke. In: Laragh JH, Brenner BM, editors. Hypertension: pathophysiology, diagnosis, and management. 2nd ed. New York: Raven Press; 1995. p. 465-78.
อรฉัตร โตษยานนท. การฟนฟูผูปวยโรคหลอดเลือดสมอง. ใน : เสก อักษรานุเคราะห. ตำราเวชศาสตรฟนฟู. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ
เทคนิค 19; 2539: หนา 539.
การเขียนอางอิงบทความจากสื่ออินเทอรเน็ต
มีรูปแบบและองคประกอบเชนเดียวกับบรรณานุกรมที่เผยแพรทั่วไป ในรูปสิ่งพิมพ รายละเอียดที่ควรมี ไดแก ชื่อผูแตง ชื่อเรื่อง ปที่ผลิต (เทียบ ไดกับปที่พิมพ) และตองมีขอมูลที่เกี่ยวของกับการสืบคนเอกสารนั้น ๆ ระบุไวไดแก วันที่และเดือนปที่สืบคน และยูอารแอล
Einstein, A. (2000). Relativity: The special and general theory (R.W. Lawson, Trans.). New York: Bartleby. com. (printing version was published by Henry Holt, .New York in 1920).
Retrieved August 21, 2002, from http://www.Bartleby.com/173/
การใชภาษาและการพิมพตนฉบับ
ใชแบบอักษร Cordial new หรือ Cordial UPC ขนาด 14 พิมพเวนชอง หางจากขอบกระดาษทุกดาน ดานละ 2.5 ซม. พิมพเวนบรรทัด พิมพหนาเดียว และมีเลขหนากำกับ
แยกภาพและตารางออกจากเนื้อหา
ตนฉบับเปนภาษาไทย ถาจำเปนตองใชภาษาอื่นใหระบุ ไวในวงเล็บ และ พิมพดวยตัวอักษรตัวพิมพเล็กทั้งหมด ยกเวนชื่อเฉพาะหรือคำยอ ใชศัพทภาษาอังกฤษไดในกรณีที่เปนชื่อเฉพาะไมมีคำแปล เปนภาษาไทย หรือการแปลทำใหสื่อความหมายผิดไปจากความหมายจริง ชื่อยา ใหใชชื่อ Generic แลววงเล็บชื่อทางการคา
การสงตนฉบับ
บทความทุกชนิดตองมีหนาแรก
กรณีที่สงตนฉบับที่แกไขตามคำแนะนำของผูทรงคุณวุฒิ ตองแสดง สวนที่
แกไขแลว โดยการพิมพดวยสีแดง หรือ เนนตรงสวนที่แกไขในตนฉบับที่พิมพ
กรณีที่ผูนิพนธไมแกไขหรือเพิ่มเติมเนื้อหาตามที่ผูทรงคุณวุฒิ
แนะนำ กรุณามีหนังสือชี้แจงประกอบกับตนฉบับ
อนึ่ง ผูเขียนบทความควรเก็บตนฉบับไว 1 ชุด สงตนฉบับ 2 ชุดพรอมแผนดิสก
1 แผน หรือ สงเปน attached file ทางไปรษณียอิเล็กทรอนิกส ถึง รศ.พญ.อภิชนา โฆวินทะ ภาควิชาเวชศาสตรฟนฟู
คณะแพทยศาสตรมหาวิทยาลัยเชียงใหม เชียงใหม 50200 E-mail: [email protected]
-ค-
บรรณาธิการแถลง
‘Multidisciplinary’ vs ‘Interdisciplinary’
คำวา ‘multidisciplinary’ แปลเปนไทยวา สหสาขาวิชาชีพ ถูกกลาวถึงมากในระยะหลัง เพราะการดูแลรักษาและฟนสภาพ ผูปวยแบบองครวมและครอบคลุมจำเปนตองมีบุคลากรทาง การแพทยจากหลากหลายวิชาชีพ เชน แพทยเวชศาสตรฟนฟู, พยาบาล, นักกายภาพบำบัด, นักกิจกรรมบำบัด, นักกายอุปกรณ, นักอรรถบำบัด และอื่น ๆ
เปนที่นาสังเกตวา ในระยะหลังมีการใชคำวา ‘interdisciplinary’
แทนคำวา ‘multidisciplinary’ เพราะทีมเวชกรรมฟนฟูบางทีม ประกอบดวยบุคลากรจากหลากหลายวิชาชีพจริง แตการทำงานนั้น ตางคนตางทำ ไมเชื่อมโยงเปนเนื้อเดียวกัน และไมสงเสริมกัน ทั้งนี้
เพราะขาดการสื่อสารระหวางกัน; ดังนั้น คำวา ‘interdisciplinary’
จึงมีความหมายที่สงเสริมใหบุคลาการสหสาขาวิชาชีพทำงาน รวมกันอยางแทจริง, มีการสื่อสารภายในทีม (intra-team communication) และที่สำคัญ ทุกคนกำหนดเปาหมายการทำงาน สำหรับผูปวยรวมกัน (common goal) โดยมีผูปวยเปนศูนยกลาง (patient-centered) จึงทำใหทีมทำงานมีประสิทธิภาพ (efficiency), ไดประสิทธิผล (effectiveness) และผูปวยไดประโยชนอยางแทจริง
อนึ่ง บอยครั้งที่ทีมเวชกรรมฟนฟูตองทำงานรวมกับแพทยตาง สาขา หรือ บุคคลอื่นที่เกี่ยวของ จึงมีความจำเปนอยางยิ่งที่จะตองมี
การสื่อสารระหวางทีม หรือ cross-functional team communication;
ดังนั้น แพทยเวชศาสตรฟนฟูควรรับรูดวยวาผูปวยที่ทีมดูแลนั้น อาจมีความจำเปนตองไดรับการบำบัดรักษาโดยแพทยผูเชียวชาญ ตางสาขา ซึ่งมีบทบาททำใหผูปวยมีอาการทุเลาและสงเสริมความ สามารถของผูปวยเชนกัน
บทฟนฟูวิชาการในวารสารฉบับนี้ เปนเรื่องตอเนื่องจากฉบับที่
3 ของป 2554 เกี่ยวกับ การผาตัดภาวะสมองพิการ ซึ่งแสดงใหเห็น ถึงความจำเปนอยางยิ่งของการทำงานเพื่อผูปวยโดยสหสาขาวิชาชีพ;
ตัวอยางเชน ทีมเวชกรรมฟนฟูกำหนดเปาหมายรวมกันใหเด็กสมอง พิการเดินไดโดยใชเครื่องชวยพยุงเดินชนิดมีลอหนา โดยแพทย
เวชศาสตรฟนฟูใชเทคนิคฉีดยาเขากลามเนื้อเพื่อลดการหดเกร็ง, นักกายภาพบำบัดสอนใหผูปกครองรูจักกายบริหารเพื่อยืดกลามเนื้อ และเพิ่มพิสัยขอสะโพก, ขอเขา และขอเทา; นักกิจกรรมบำบัด แนะนำทานั่ง, ทานอน และทายืน เพื่อปองกันกลามเนื้อหดคางและ ขอยึดติด และนักกายอุปกรณทำอุปกรณพยุงขอเทาเพื่อควบคุม การเคลื่อนไหวของขอเทาและเทาและสงเสริมการเดิน; แตบางครั้ง วิธีการที่ใชดังกลาวอาจไมพอเพียง แพทยเวชศาสตรฟนฟูจึงควรให
ขอมูลเพิ่มเติมแกผูปกครองของผูปวยเกี่ยวกับแนวทางการบำบัด รักษาอื่นเพื่อเปนทางเลือกเพิ่มเติม เชน การผาตัดแกไขทางประสาท- ศัลยศาสตร เปนตน
ดังนั้น ผูที่สนใจและใหการบำบัดฟนสภาพเด็กสมองพิการ (หรือที่ราชบัณฑิตสถาน บัญญัติศัพท วา ‘อัมพาตสมองใหญ’) ควร อานบทฟนฟูวิชาการในฉบับนี้ เพื่อเพิ่มพูนความรูใหกวางขวางขึ้น
รศ.พญ.อภิชนา โฆวินทะ บรรณาธิการ
