Đ C ĐIJM ĐCA CH T, CH T LƯ7NG VÀ TRIJN VPNG KAOLIN VÙNG SUDI NGÔ – TÂN HÒA, TÂY NINH
Trương Chí Cư0ng(1), Nguy,n Kim Hoàng(1), Võ Th Phương Dung(2),Nguy,n Văn Mài(3) (1) Trư ng Đ i h c Khoa h c T nhiên, ĐHQG-HCM
(2) S Tài nguyên và Môi trư ng Tây Ninh; (3) Liên ñoàn B n ñ Đa ch t mi n Nam
TÓM T T: Trong vùng Su i Ngô – Tân Hòa, có s phát tri n r ng rãi và liên t c các thành t o tr%m tích sông h t%ng Bà Miêu và h t%ng Đ t Cu c. Trong ñó, h t%ng Bà Miêu là thành t o chính ch a kaolin có di n phân b r ng và b# ph! d%n v phía Tây Nam ch! y u b i h t%ng Đ t Cu c. Thân khoáng kaolin thư ng có d ng v a, kéo dài phương Tây B c – Đông Nam, dày trung bình 5,94m.
Trong thân khoáng, thành ph%n khoáng v$t ch! y u là kaolinit (44,25%), th y u là illit:
(11,75%), monmorillonit (2,20%); còn l n nhi u khoáng v$t khác: th ch anh (27,75%), feldspat (5,25%), clorit (3,0%). Thành ph%n hóa h"c kaolin qua rây 0,1mm: Al2O3 17,96% (Tân Hòa) - 22,49%
(Su i Ngô); Fe2O3 1,08% (Tân Hòa) - 1,13% (Su i Ngô). Thành ph%n ñ h t <0,1mm chi m t5 l khá cao: 69,92% (Su i Ngô) - 73,40% (Tân Hòa). Đ thu h i kaolin qua rây 0,1 mm trung bình 63,98%.
Tuy nhiên, t5 l th ch anh khá cao d n ñ n ch t lư ng kaolin th p. Đ tr ng kho ng 65%.
Tuy có ch t lư ng không thu c lo i t t nhưng có quy mô phân b r ng và chi u dày khá l n, ñ thu h i khá cao nên thu c lo i có tri n v"ng quy mô l n.
Kaolin trong vùng có th ñáp ng ñư c các ch tiêu s n xu t g m s theo tiêu chu n Vi t Nam TCVN-6300-1997 và s n xu t v$t li u ch#u l a n a axit. Các th nghi m s d ng kaolin là nguyên li u chính ñ làm xương g ch men ñ u cho k t qu t t, ñáp ng các tiêu chu n g ch men c!a Vi t Nam hi n nay. như: ñ kháng nén c t, ñ hút nư c, ñ co rút. Đ s d ng kaolin có hi u qu hơn nhi u lĩnh v c khác nhau, c%n có công ngh tuy n r a b t t5 l th ch anh ho6c thu h i sét kaolin cao hơn.
T khóa: Su i Ngô, Tân Hòa, h t%ng Bà Miêu, kaolin.
MH ĐKU
Hi n nay, kaolin ñư c xem là m t trong nh)ng ngu n tài nguyên khoáng phi kim có r t nhi u ng d ng th c ti n ñư c s d ng trong nhi u lĩnh v c như: công nghi p dư c, m6 ph-m, công nghi p gi y, s n xu t g ch ceramic, công nghi p g m s , v t li u ch u l a, ch t t-y tr"ng d u m,, s cách ñi n, t%ng h p zeolit.
Vùng nghiên c u là ñ a ph n thu c phía Đông xã Su i Ngô và phía Tây xã Tân Hòa, huy n Tân Châu, t!nh Tây Ninh; cách th xã Tây Ninh kho ng 45km v phía ñông b"c theo qu c l 22. Kaolin vùng Su i Ngô – Tân Hòa là m t ph n c a kaolin mi n Đông Nam B , t p trung thành d i theo phương tây b"c- ñông nam: t Tây Ninh, Chơn Thành sang B n Cát, Tân Uyên ñ n Biên Hòa.
Vùng nghiên c u có ña hình ch y u là ñ ng b'ng bóc mòn. Đ cao tuy t ñ i 40÷95m theo hư ng cao d n t tây nam lên ñông b"c v i ñ d c ñ a hình 2÷50. B m t ña hình b phân c"t m nh b i h th ng sông, h khá dày d ng cành cây.
Các công trình ñi u tra ñ a ch t và khoáng s n ñã ti n hành t+ l 1:500.000 ( 1975- 1990), t+ l 1: 200.000 ( 1975-1990), t+ l 1:100.000 (1982-1985) ñã xác ñ nh Tây Ninh có m t s ñi&m kaolin có tri&n v ng là Su i Ngô, Dương Minh Châu và Long Biên.
Đ C ĐIJM ĐCA CH T VÙNG SUDI NGÔ – TÂN HÒA
Đ a t;ng
Trong vùng có các thành t o ña ch t như sau:
H. t;ng Tà Nót (P3ctn): Các ñá l khá h n ch thư ng lưu sông Sài Gòn, làng Tà Nót (Bình Phư c). Thành ph n th ch h c g m: cát k t, s n k t xen cu i k t ch a ít l p m ng ñá phi n sét than; chuy&n lên trên là ñá phi n sét, b t k t xen ít cát k t xám, ch a Tay cu n Permi mu n. B dày c a h t ng kho ng 300m và chuy&n ti p ch!nh h p lên trên là tr m tích carbonat thu c h t ng Tà V t.
H. t;ng Tà V3t (P3ctv): Các ñá l h n ch cũng thư ng lưu sông Sài Gòn, Tà V t (Bình Phư c). Thành ph n th ch h c g m: ñá vôi xám, phân l p dày xen sét vôi xám ñen, ch a Trùng l( Permi mu n chuy&n lên trên là ñá vôi xám tr"ng d ng kh i, ñá vôi xám ñen phân l p dày. B dày c a h t ng kho ng 100 – 150m.
H. t;ng Sông Sài Gòn (T1ssg)
Thành ph n g m: ñá phi n sét, sét vôi n'm chuy&n ti p v i ñá vôi h t ng Tà V t. Chúng ñư c chia thành 3 t p v i t%ng chi u dày kho ng 900m. Toàn b h t ng b xâm th c bóc mòn hình thành b m t san b'ng n'm dư i l p ph và ch! l ra d c theo các dòng su i phía Đông B"c vùng, thu c xã Tân Hòa.
H. t;ng Bà Miêu (N2bm ). Các ñá phân b không ch! trên di n tích nghiên c u mà còn phát tri&n r ng rãi trên ñ a ph n các xã lân c n, t o nên ki&u ñ a hình ñ ng b'ng bóc mòn cao 50 - 60m. Trong di n tích nghiên c u, chúng l trên m t chi m hơn hai ph n ba di n tích và t p trung ch y u ph n Đông B"c; ph n Tây Nam và chìm d n dư i các tr m tích h t ng Đ t Cu c. Thành t o này có b m t nghiêng tho i v Tây Nam. Thành ph n tr m tích g m:
b t sét, cát b t xen cát s n s i th ch anh ch a kaolin v i hàm lư ng 50÷60%. Tr m tích này ph b t ch!nh h p trên các h t ng: Sông Sài Gòn, Tà Nót và Tà V t. Chi u dày c a h t ng trên 30m. H t ng Bà Miêu là thành t o ch y u ch a kaolin trong vùng nghiên c u.
H. t;ng Đ t Cu c (aQ11ñc). Thành t o tr m tích này phân b ch y u ph n Tây Nam vùng nghiên c u thành d i kéo phương Tây B"c – Đông Nam. Thành ph n tr m tích g m:
cu i, s i, cát, sét, kaolin. B dày c a h t ng kho ng 27m. Chúng ph tr c ti p trên h t ng Bà Miêu. Đây cũng là thành t o ch a kaolin;
tuy nhiên, trong vùng nghiên c u chưa phát hi n m t ñi&m nào có bi&u hi n kaolin.
Tr;m tích sông – ñ;m l;y Holocen trung – thư ng (abQ22-3). Tr m tích này ch! chi m m t
ph n r t nh phía Nam vùng nghiên c u.
Chúng phân b trong ñ a hình trũng là các khe su i, thung lũng su i có ñ cao 46 ÷ 47m.
Thành ph n tr m tích ch y u là bùn nhão m m b v i sét chi m ưu th chuy&n d n xu ng dư i c a m t c"t là sét than. B dày tr m tích này là 1,0 ÷ 5,0m.
Tr;m tích sông Holocen thư ng (aQ23).
Tr m tích tư ng lòng sông, su i hi n t i trong các thung lũng khu v c Su i Ngô: sông Tà Tê, sông R ch Tri u, su i Ngô, … Thành ph n tr m tích ch y u là cát, b t, sét b t, cu i s n s i cát, ñôi khi có di tích h)u cơ chưa b phân h y màu ñen. B dày tr m tích thay ñ%i 1 ÷ 25m.
ĐOc ñibm ki2n t3o
Lãnh th% t!nh Tây Ninh nói chung và vùng nghiên c u nói riêng, ch u nh hư ng c a các giai ño n ch ng g i Mezozoi mu n và giai ño n t o rift hay chuy&n ñ ng nâng vòm kh i t ng có kèm ho t ñ ng phun trào bazan trong Kainozoi. Trên di n tích nghiên c u, do b ph b i các tr m tích Neogen – Đ t khá dày nên các bi&u hi n ho t ñ ng ki n t o trư c Kainozoi không th y rõ.
Trên di n tích t!nh Tây Ninh, các ñ t gãy d ñoán ch y theo hai phương chính là Đông B"c – Tây Nam và Tây B"c – Đông Nam:
H. ñMt gãy phương Đông B c – Tây Nam (d ñoán d c >800). V i phương nghiêng v phía Đông Nam bao g m các ñ t gãy: Chàng Ri t – Lò Gò, Su i Ngô – Tân Trang, B n C i – L i Thu n, Sroc Tâm, Su i Ben và Chà Và.
H. ñMt gãy phương Tây B c - Đông Nam.
Trùng l p v i các sông l n, ñó là các ñ t gãy:
Vàm C Đông, Xa Mat–Sông Sài Gòn và Tân Đông – Bàu Tràm. Chúng có d u hi u ho t ñ ng m nh m0 trong Kainozoi, làm thay ñ%i b dày và tư ng ñá các thành t o Kainozoi.
ĐOc ñibm ñ a m3o
Trong vùng nghiên c u t n t i 2 ki&u ñ a hình như sau:
Đ a hình sư0n bóc mòn rFa trôi: Đa hình này ph% bi n ñ cao t 30÷50m, phân b trên di n r ng, ñ d c ñ%i 3÷100. Tr"c di n d c c a sư n có d ng l i lõm ho c d ng phân b c. Đ c ñi&m n%i b t là trên b m t sư n, m ng lư i khe rãnh, xói mòn h u như ít phát tri&n. Quá trình bóc mòn x y ra do nư c ch y tràn trên b m t (thư ng sau các tr n mưa). Do ñ d c tho i, trên b m t g p v t li u eluvi, deluvi (cát, b t, sét, s n s i) ho c t o l p laterit.
Đa hình tích tB: Đa hình này thư ng phân b ñ cao < 30m, theo rìa các ña hình nhô cao ho c d c theo b sông Sài Gòn ho c các su i,… B m t ña hình khá b'ng ph$ng. Đây là th m xâm th c, tích t và bãi b i lòng h D u Ti ng và các su i khác. Thành ph n tr m tích g m: cu i, s i, cát b t, dày 0,5÷1,5m.
Đ C ĐIJM THÂN KHOÁNG
Kaolin phân b ch y u trong thành t o tr m tích h t ng Bà Miêu (N22bm), ñư c ph bên trên b i thành t o tr m tích h t ng Đ t Cu c (aQ11ñc). Đôi ch( thân khoáng kaolin l ra trong các vùng trũng th p là các thung lũng sông su i.
H t ng Bà Miêu có thành ph n tr m tích bao g m: b t sét, cát b t xen cát s n s i th ch anh
ch a kaolin v i hàm lư ng 50÷60%. H t ng Đ t Cu c cũng là thành t o có ch a sét kaolin v i thành ph n tr m tích ch y u là: cu i, s i, cát, sét kaolin. D dàng nh n th y, thành ph n ñ h t c a v t li u tr m tích h t ng Bà Miêu tương ñ i m n h t hơn so v i v t li u tr m tích h t ng Đ t Cu c. Đi u này cũng nh hư ng r t nhi u ñ n kh năng ch a sét kaolin; b i l0, v t li u thô h t làm cho kh năng ch a kaolin không ñáng k&.
Thân khoáng kaolin g m nhi u l p, thư ng có d ng th u kính n'm ngang, kéo dài theo phương Tây B"c – Đông Nam; b m t nghiêng tho i t Đông B"c xu ng Tây Nam. Thân khoáng kéo dài kho ng > 7km, r ng 1,2 ÷ 3,5km, dày thay ñ%i 1,4 ÷ 15,4m (trung bình 5,94m). B m t thân khoáng thư ng b ph b i các tr m tích tr: hơn, ch y u là h t ng Đ t Cu c. M t c"t c a h t ng Bà Miêu có kaolin t trên xu ng như sau:
- L p 1 (l p ph ): cát b t, b t sét, k t vón laterit màu xám vàng nh t loang l% xám tr"ng, nâu vàng, chi u dày l p này thay ñ%i t 2,3m ñ n 10,4m.
- L p 2 (thân khoáng kaolin): sét kaolin, sét b t kaolin, sét b t ch a kaolin màu tr"ng, ít xám tr"ng. B dày trung bình 5,94m.
- L p 3: b t sét, b t cát, màu xám vàng nh t loang l%; ñáy có ít cu i s n th ch anh.
Nhìn chung, trong di n tích nghiên c u, thân khoáng sét kaolin thư ng có d ng th u kính n'm ngang, hơi nghiêng tho i c"m v Tây Nam và phân b ch y u trong l p 2 c a h t ng Bà Miêu, chi u dày thân khoáng không %n ñnh.
Trên cơ s các tài li u l( khoan thu th p ñư c, chi u dày trung bình c a l p kaolin th ng kê ñư c như sau (B ng 1).
B ng 1. Chi u dày l p kaolin trong các l( khoan
STT S hi u m u Đ sâu l( khoan (m) Chi u dày l p kaolin (m)
1 N12 17 6,5
2 N13 13 2,6
3 N14 20 3,8
4 N15 20 10,3
5 N16 15 3,1
6 N17 15 11,6
7 N18 15 8,6
8 N19 12,5 5,4
9 N20 20 15,4
10 KT9 5 1,4
11 GN6 6,5 3,2
12 GN7 5,5 3,8
13 GN8 7,5 3,9
14 SN1 10 4,7
15 SN2 7 2,5
16 SN3 10 2,4
17 SN4 15 6
18 SN5 14 11,8
Trung bình 5,94
*Ngu n tài li u: 1 – 13: Đoàn Đ#a Ch t I (2009); 14 – 18: Công ty Bourbon An Hòa, Tây Ninh (2009)
Đ C ĐIJM CH T LƯ7NG Thành ph;n ñ/ h3t
- Thành ph n ñ h t <0,1mm: C hai khu v c ñ u có t+ l khá cao và ñ chênh l ch gi)a 2 khu v c th p: Su i Ngô: trung bình 69,92%;
Tân Hòa: trung bình 73,40%.
- Thành ph n ñ h t >0,25mm: Khu v c Su i Ngô h u như không hi n di n; trong khi ñó, khu v c Tân Hòa chi m trung bình 8,52%. Đi u này ch ng t , sét kaolin khu v c Su i Ngô có kích thư c ñ h t bé hơn và ñ thu h i cao hơn so v i khu v c Tân Hòa (B ng 2 và 3).
B ng 2. Thành ph n ñ h t c a kaolin nguyên khai khu v c Su i Ngô
STT S hi u m u
Đ sâu LK (m)
Thành ph n ñ h t (%)
>0,1mm <0,1mm
>0,25 mm 0,25-0,1mm 0,1-0,05mm 0,05-0,01mm 0,01-0,005mm 0,005- 0,001mm
1 LK N10/3 8,5 0 31,75 68,25
2 LK N10/4 10,6 0 52,43 47,57
3 LK N10/7 11 0 28,57 71,43
4 LK N10/8 12 0 22,86 77,14
5 SN 2/1 8 – 9 0 13 27 27 11 22
6 SN 2/2 5 – 5,7 0 11 19 24 6 40
7 SN 2/3 2 – 2,7 0 4 8 33 9 46
8 SN 2/4 4 – 5 0 6 17 32 5 40
Trung bình 0 30,08 69,92
*Ngu n tài li u: 1 – 4: Đoàn Đ#a Ch t I (2009); 5 – 8: Công ty Bourbon An Hòa, Tây Ninh (2009) B ng 3. Thành ph n ñ h t c a kaolin nguyên khai khu v c Tân Hòa
STT S hi u m u
Đ sâu m u
(m)
Thành ph n ñ h t (%)
2-1mm 1-
0,5mm 0,5- 0,25mm
0,25- 0,1mm
0,1- 0,05mm
0,05- 0,01mm
0,01- 0,005mm
<0,005 mm
<0,1 mm
1 LKN21/5/4,8 4,8 0,03 1,23 2,20 7,27 27,30 18,50 5,63 37,92 89,27
2 LKN21/8/8,7 8,7 1,87 2,17 1,07 2,50 8,46 38,20 15,30 30,46 92,39
3 LKN21/10/11,7 11,7 0,27 1,73 23,40 10,70 3,040 42,70 7,26 10,93 63,90
4 LKN22/2/2,3 2,3 1,30 3,27 9,07 27,60 12,40 8,50 3,22 34,59 58,73
5 LKN22/8/10,3 10,3 0 0,03 2,77 53,90 6,91 12,40 4,14 19,82 43,30
6 LKN22/10/11- 12
11 – 12 0 0,50 6,83 13,90 15,40 18,40 7,72 37,22 78,74
7 LKN22/12/15 15 0,03 0,30 1,53 10,70 23,8 14 11,20 38,51 87,47
Trung bình 0,50 1,32 6,70 18,08 13,90 21,80 7,78 29,92 73,40
Ngu n tài li u: Đoàn Đ#a Ch t I (2009)
Tl l. thu h6i kaolin
T+ l thu h i kaolin c a vùng nghiên c u tương ñ i cao. C th&, ñ thu h i c a kaolin qua rây 0,1 mm thay ñ%i 53,10 ÷ 84,93%; trung bình toàn vùng là 63,98% (B ng 4).
Thành ph;n khoáng vpt
K t qu phân tích m t s m u kaolin thu h i qua rây 0,10 mm b'ng 2 phương pháp nhi t vi sai - Rơnghen như sau (B ng 5).
Thành ph n khoáng v t ch y u là kaolinit 28 ÷ 75% (trung bình 44,25%), th y u là illit 6
÷ 18% (trung bình 11,75%), monmorillonit ít ÷ 5% (trung bình 2,20%).
Trong kaolin còn l n th ch anh v i hàm lư ng khá cao: 6 ÷ 41% (trung bình 27,75%).
Ngoài ra, còn có ít feldspar 4 ÷ 7% (trung bình 5,25%), clorit ít ÷ 6% (trung bình 3,0%).
B ng 4. Đ thu h i kaolin qua rây 0,1mm vùng Su i Ngô – Tân Hòa
STT S hi u m u
Đ sâu m u (m)
Đ thu h i (%)
>0,1 mm <0,1 mm
1 TB.3643/2 11,5 17,37 82,63
2 TB.3192/2 20 46,29 53,71
3 TB.3192/3 23 46,90 53,10
4 TB.2205/1 10÷11 29,79 70,21
5 TB.3204B/2 8÷9 32 68
6 LK.N21 7÷8 17,11 82,89
7 LK.N22 12 15,07 84,93
8 SN1/TH-L1 12 17,71 82,29
9 SN1/TH-L2 12 17 83
Trung bình 26,58 63,98
*Ngu n tài li u: 1 – 7: Đoàn Đ#a Ch t I (2009); 8 – 9: Phân tích b3 sung
B ng 5. Thành ph n khoáng v t c a kaolin vùng Su i Ngô – Tân Hòa
STT S hi u m u
Đ sâu l y m u (m)
Thành ph n khoáng v t (%)
Kaolinit Monmorillonit Illit Th ch anh Felspat Clorit
1 TB.3192/3 23 73÷75 Ít 6÷8 6÷8 4÷6 4÷6
2 TB.3204B/2 8÷9 35÷37 3÷5 14÷16 31÷33 4÷6 Ít
3 TB.3643/2 11,5 28÷30 3 7÷9 41÷31 5÷7 3÷5
4 TB322/2 7,5 37÷39 Ít 16÷18 35÷37 4÷6 Ít
Trung bình 44,25 2,20 11,75 27,75 5,25 3,0
THÀNH PHKN HÓA HPC
B ng 6. Thành ph n hóa h c kaolin qua rây 0,1mm khu v c Su i Ngô
STT S hi u m u
Đ sâu m u (m)
Thành ph;n hóa h c(%)
SiO2 TiO2 Al2O3 Fe2O3 MgO CaO Na2O K2O P2O5 SO3 MKN
1 LKN10/3 8,5 79,68 0,57 12,71 0,70 0,65 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 3,67
2 LKN10/4-T 10,6 69,60 0,81 20,11 0,66 0,38 1,28 0,19 1,21 0,00 0,00 5,63
3 TB3643/2 11,5 69,32 1,40 19,08 1,25 0,34 0,00 0,05 0,10 0,00 0,00 7,95
4 TB3643/1 11 62,69 1,27 24,36 1,36 0,30 0,00 0,05 0,65 0,05 0,04 8,87
5 TB322/2 7,5 61,21 1,09 23,80 1,60 0,00 0,28 0,00 0,13 0,00 0,01 9,70
6 TB311/1 8,6 49,30 1,12 34,05 1,83 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 12,63
7 TB311/2 9,2 49,40 1,13 34,42 1,98 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 12,64
8 KLTC 9 72,88 0,82 16,41 0,64 0,37 0,11 0,41 1,56 0,02 0,13 4,97
9 SN1/TH 12 71,70 0,76 17,48 0,11 0,02 0,57 0,03 1,67 0,04 0,18 4,95
Trung bình 65,07 1,00 22,49 1,13 0,23 0.25 0,08 0,59 0,01 0,04 7,89
*Ngu n tài li u: 1 –7: Đoàn Đ#a Ch t I (2009); 8: Công ty Bourbon An Hòa, Tây Ninh (2009); 9: M u b3 sung B ng 7. Thành ph n hóa h c kaolin qua rây 0,1mm khu v c Tân Hòa
STT S hi u m u Đ sâu m u (m)
Thành ph n hóa h c(%)
SiO2 TiO2 Al2O3 Fe2O3 MgO CaO Na2O K2O P2O5 SO3 MKN 1 LKN21/7/7-
8M 7 – 8 77,42 0,66 15,25 1,06 0,00 0,52 0,00 0,00 0,00 0,00 4,85
2 LKN22/5 12 77,04 0,69 14,22 0,83 0,62 0,23 0,00 0,00 0,00 0,00 4,23
3 LKN22/10 11 – 12 73,81 0,80 17,08 1,18 0,49 0,34 0,00 0,00 0,00 0,00 5,04
4 TB321 9 – 11 69,50 0,96 19,31 0,75 0,28 1,07 0,13 0,68 0,00 0,00 6,77
5 TB2205/1 10 – 11 68,96 1,02 18,77 1,86 0,26 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 6,87 6 TB3204B/2 8 – 9 67,76 0,75 21,53 0,81 0,43 0,00 0,08 1,16 0,04 0,10 7,13 7 TB2103 12 – 13 69,74 0,91 19,53 1,10 0,23 0,08 0,09 0,77 0,02 0,00 7,02
Trung bình 72,03 0,83 17,96 1,08 0,33 0,32 0,04 0,37 0,01 0,02 5,99
Theo b ng 7, kaolin có hàm lư ng Al2O3
trung bình (14,22 - 21,53%), cho th y kaokin có nhi t ñ nung không cao; hàm lư ng oxyt s"t khá th p (0,75 - 1,86%), cho th y kaolin có màu sau nung sáng màu. Hàm lư ng m t khi nung trung bình (5,99%).
Đ/ tr ng
Kaolin Su i Ngô sau khi nung nhi t ñ 1.150oC, ñ tr"ng trung bình kho ng 65%.
Các tính ch t cơ lý
Các tính ch t cơ lý c a kaolin như sau (B ng 8 và 9).
B ng 8. Các tính ch t cơ lý c a m t s m u b% sung khu v c Su i Ngô
STT Tính ch t cơ lý
S hi.u m u
SN1/TH.nk (kaolin nguyên khai) SN1/TH.th (kaolin thu h i)
1 Đ -m (%) 29,76÷34,67 Trung bình 32,34 32,44÷37,13 Trung bình 34,60
2 Gi i h n d:o (%) 17,47÷18,54 Trung bình 18,00 20,12÷20,91 Trung bình 20,51 3 Ch! s d:o (%) 13,80÷14,88 Trung bình 14,34 14,82÷15,62 Trung bình 15,22
B ng 9. Các tính ch t cơ lý khác c a kaolin vùng Su i Ngô – Tân Hòa
STT Các tính ch t cơ lý S hi u m u
SNA (t ng h p t 96 m u) GN6/4 GN8/3
1 Gi i h n ch y (%) 23,6 - 45,8 23,6 45,6
2 Gi i h n d:o (%) 16,1 27,5
3 Ch! s d:o (%) 7,3 -18,1 4,9 18,1
4 Đ -m t o hình (%) 25,4 - 28,9 25,4 28,9
5 Đ co khi nung (%) (950oC): 2 - 4 (9500C): 2
(10050C): 4 (9500C): 4
6 Đ hút nư c (%) (9500C): 27 – 28 (10050C): 26,8 - 27,5
(9500C): 27,0 (9500C): 28 (10050C): 27,5
7 Cư ng ñ vón (%) (9500C): 33 – 39 (10050C): 37,6 - 42
8 Cư ng ñ kháng nén (kg/cm3)
(9500C): 33 (10050C): 37,6
(9500C): 39 (10050C):42
TÍNH CH T CÔNG NGH! VÀ KH NĂNG S( D+NG
K t qu nh)ng th nghi m ñánh giá kh năng ng d ng c a kaolin, như sau:
Kh năng sF dBng c a kaolin vùng Su i Ngô – Tân Hòa trong ngành g m sM
Nhìn chung, khi so sánh các thông s yêu c u c a tiêu chu-n Vi t nam ñ i v i kaolin cho ngành ceramic (TCVN-6300-1997) thì kaolin khu v c Su i Ngô phù h p tiêu chu-n này, riêng khu v c Tân Hòa thì hàm lư ng oxyt silic cao hơn tiêu chu-n 2%, hàm lư ng oxyt nhôm l i th p hơn tiêu chu-n 2%, do ñó kaolin khu v c Tân Hòa nên ñư c l c b cát trư c khi s d ng.
=ng dBng kaolin khu v c Su i Ngô S n xu t g ch men p tư"ng
K t qu th nghi m:
a/ M u ñơn:
- Màu s"c sau nung: tr"ng ph t vàng nh1.
Màu này phù h p ñ& làm xương g ch.
- Đ n t n: sau nung: không phát hi n.
- Đ hút nư c sau nung : 8-10%.
- Đ co rút : 1% nhi t ñ nung 11500C (chu kỳ nung 35 phút, lò nung con lăn).
- Các thông s khác như thành ph n h t, thành ph n hóa oxyt (các b ng 3, 4, 5, 6, 7) cho th y kaolin có ch t lư ng phù h p ñ& s n xu t xương g ch p tư ng.
b/ M u công ngh :
M u ñư c th nghi m t i nhà máy G ch men Hoàng Gia. M u ñư c nung trong lò nung con lăn cùng v i s n ph-m g ch men khác c a nhà
máy. Nhi t ñ nung là 11500C (chu kỳ nung 35 phút). S d ng công th c ph i li u c a nhà máy ñang s n xu t nhưng thay kaolin c a nhà máy ñang s d ng b'ng 30% kaolin khu v c Su i Ngô. M u ñư c ph men tr"ng.
M u th nghi m có các thông s sau:
- Màu men trên b m t có màu tr"ng gi ng như g ch ñang s n xu t t i nhà máy. Do ñó, màu xương g ch th nghi m ñ t yêu c u v màu s"c sau nung.
- Đ n t n:: không phát hi n.
- Đ co rút: 1%.
- Đ hút nư c 10%.
- Đ kháng c"t: 120 kg/cm2.
Nói chung, các thông s quan tr ng như: ñ hút nư c, ñ kháng c"t,.. ñ u th a tiêu chu-n Vi t Nam cho g ch p tư ng hi n nay (TCVN 6415:2005).
Như v y, kaolin khu v c Su i Ngô phù h p ñ& s n xu t xương g ch men p tư ng.
S n xu t v t d ng ceramic gia d ng
1. V t d ng ceramic gia d ng là nh)ng v t d ng s d ng trong gia ñình hàng ngày làm b'ng ceramic như chén ñĩa, s v sinh… T t c nh)ng v t d ng này có ưu ñi&m n%i tr i là d lau chùi, b n, ch u nhi t, ñ1p và có giá thành h p lý.
2. Kh năng ng d ng. M c dù chưa có m u th nghi m công ngh th c t nhưng t các k t qu th nghi m trên m u ñơn nêu trên, có th&
nh n xét, kaolin khu v c Su i Ngô cũng có th&
làm nguyên li u ñ& s n xu t ph n xương c a các v t d ng ceramic như chén ñĩa, s v
sinh,… v i hàm lư ng kho ng 50% trong công th c ph i li u.
S n xu t v t li u ch u l#a
1. V t li u ch u l a hay còn g i là ch u nhi t như là g ch ch u l a, sành s ch u nhi t dùng cho các thi t b ñi n, con lăn trong các lò nung.
2. Kh năng s n xu t g ch ch u l a. Oxyt nhôm trong kaolin có hàm lư ng không cao b'ng nh)ng kaolin vùng khác như: L c Châu, Tr i Mát,... (Lâm Đ ng). N u hàm lư ng oxyt nhôm th p: khi s n ph-m ñư c nung nhi t ñ cao trên 1.2000C, s n ph-m s0 b bi n d ng ho c n t b&. Do ñó, mu n s d ng kaolin khu v c Su i Ngô ñ& s n xu t v t li u ch u l a thì ph i lo i b hàm lư ng cát có trong kaolin, khi ñó hàm lư ng oxyt nhôm trong kaolin s0 ñư c tăng lên. Tuy nhiên, vì kích c, h t cát trong kaolin Su i Ngô có kích thư c r t nh nên vi c l c s0 r t khó khăn.
Như v y, vi c ñ nh hư ng s d ng kaolin ñ&
s n xu t v t li u ch u l a c n ph i có phương th c l c hi u qu nh t ñ& lo i b cát.
TRIJN VPNG Ngu6n g c và kibu m4
Ngu n g c c a kaolin cũng chính là ngu n g c c a thành t o tr m tích h t ng Bà Miêu.
Như v y, kaolin trong vùng nghiên c u có ngu n g c là tr m tích sông tu%i Neogen thu c h t ng Bà Miêu. Ki&u m khoáng là kaolin tr m tích trong Neogen.
Tài nguyên d báo
V i m c ñ ñi u tra khoáng s n sơ b , ti m năng qu ng kaolin trong vùng nghiên c u ñư c
tính c p tài nguyên d báo 334a theo công th c sau:
Q (tài nguyên) = S . m. d . k.h Các thông s tính như sau:
S - di n tích thân qu ng (m2) : 82.005.192 m - chi u dày trung bình thân qu ng: 5,94 d - t+ tr ng : 2,61
k - h s tin c y: 0,7
h- t+ l thu h i qua rây 0,1mm: 0,64
Tài nguyên d báo c p 334a qu ng kaolin nguyên khai: 889.951.506 t n.
Tài nguyên d báo c p 334a kaolin thu h i qua rây 0,1mm: 569.568.964 t n.
Tribn v ng
Đ& ñánh giá tri&n v ng c a m kaolin, thư ng ñư c d a trên các y u t sau:
- Quy mô phân b : di n tích thân m khá l n kho ng 80 ha, chi u dày trung bình c a t ng kaolin là 5,94 mét.
- Ch t lư ng kaolin: kaolin c a khu v c Su i Ngô phù h p v i tiêu chu-n c a Vi t Nam cho lĩnh v c ceramic (TCVN 6415:2005)
- Tài nguyên d báo: c p 334a qu ng kaolin nguyên khai: 889.951.506 t n, V i ñ thu h i dư i rây 0,1mm, tài nguyên d báo c p 334a:
569.568.964 t n.
- Kh năng ng d ng: v i các k t qu th nghi m m u công ngh g m th m u ñơn và m u ph i li u cho th y kaolin khu v c Su i Ngô phù h p ñ& s n xu t xương g ch p tư ng theo tiêu chu-n g ch p tư ng hi n nay TCVN 6415:2005.
Như v y, kaolin khu v c Su i Ngô- Tân Hòa có tri&n v ng, s0 là ngu n thay th cho nguôn
kaolin ñang c ng d n c a t!nh Bình Dương.
Tuy nhiên, kaolin khu v c Tân Hòa nên có gi i pháp l c hi u qu ñ& nâng cao ch t lư ng.
K T LU N
Trong vùng Su i Ngô – Tân Hòa, phát tri&n r ng rãi và liên t c các thành t o tr m tích sông h t ng Bà Miêu và h t ng Đ t Cu c. Trong ñó, h t ng Bà Miêu là thành t o chính ch a kaolin có di n phân b r ng và b ph d n v phía Tây Nam ch y u b i h t ng Đ t Cu c.
Thân khoáng kaolin thư ng có d ng v!a, kéo dài phương Tây B"c – Đông Nam, dày trung bình 5,94m.
Đ thu h i c a kaolin qua rây 0,1 mm thay ñ%i 53,10 ÷ 84,93%; trung bình toàn vùng là 63,98%. Thành ph n khoáng v t ch y u là kaolinit 28 ÷ 75% (trung bình 44,25%), th y u là illit 6 ÷ 18% (trung bình 11,75%), monmorillonit ít ÷ 5% (trung bình 2,20%).
Kaolin có hàm lư ng SiO2 65÷72%, Al2O3
trung bình (14,22 - 21,53%), hàm lư ng Fe2O3
khá th p (0,75 - 1,86%), cho th y kaolin có màu sau nung sáng màu. Hàm lư ng m t khi nung trung bình (5,99%).
Tuy có ch t lư ng không thu c lo i t t nhưng m có quy mô phân b r ng và chi u dày khá l n, ñ thu h i khá cao nên thu c lo i có tri&n v ng quy mô l n.
So v i tiêu chu-n Vi t Nam TCVN-6300- 1997 áp d ng cho kaolin ñ& s n xu t v t li u ceramic thì kaolin vùng này phù h p tiêu chu-n. Các th nghi m s d ng kaolin Su i Ngô là nguyên li u chính ñ& làm xương g ch men ñ u cho k t qu t t, ñáp ng các tiêu chu-n g ch men c a Vi t Nam hi n nay như ñ kháng nén c"t, ñ hút nư c, ñ co rút.
Đ& có th& s d ng kaolin có hi u qu hơn nhi u lĩnh v c khác nhau, c n có công ngh tuy&n r)a b t hàm lư ng th ch anh ho c thu h i sét kaolin cao hơn.
CHARACTERISTICS OF GEOLOGY, QUALITY AND POTENTIALITY OF KAOLIN SUOI NGO - TAN HOA, TAY NINH PROVINCE
Truong Chi Cuong(1), Nguyen Kim Hoang(1), Vo Thi Phuong Dung(2), Nguyen Van Mai(3) (1)University of Science, VNU-HCM; (2) Department of Tayninh Natural resources and Environment
(3)South Vietnam Geological Mapping Division
ABSTRACT: Ba Mieu and Đat Cuoc sedimentary formation cover fully in Suoi Ngo – Tan Hoa area. In that, Ba Mieu formation is the main formation which contents of kaolin and is covered by Đat Cuoc formation on the Northwest. Ore bed of kaolin often meets sheeted form. They extend on Northwest-Southeast, average thickness is 5.94 meter.
Main mineral are kaolinite (average 44.2%), less illite (average 11.75%), monmorillonite (2,20%). Kaolin has still a lot of quart (27,75%), feldspar (average 5,25%), chlorite (3,0%). Chemical element of kaolin, sieved by 0.1 mm sieve, are Al2O3 17,96% (Tan Hoa) - 22,49% (Suoi Ngo); Fe2O3
1,08% (Tan Hoa) - 1,13% (Suoi Ngo). Grain <0,1mm is 69,92% (Suoi Ngo) - 73,40% (Tan Hoa). The percentage of kaolin grain <0.1 is 63.98. But kaolin still has a lot of quart so that kaolin quality is middle. The bright is 65%. Although kaolin quality is not good, it covers on a big area and its thickness is big. Moreover, the percentage of grain < 0.1 mm is higher. Overall, the potential of kaolin is big.
According kaolin producing standard now, Su i Ngo - Tan Hoa kaolin are suitable for using on ceramic industry with Viet Nam standard TCVN-6300-1997 and acid uninflammable block. Using kaolin Suoi Ngo - Tan Hoa manufactures ceramic tile sample. The test results are suitable with Viet Nam ceramic tile standard such as contraction, absorbent, hardness.
To use kaolin in many branches, we need a method to be eliminated quart or collected kaolin higher.
Key words: Suoi Ngo, Tan Hoa, Ba Mieu formation, kaolin.
TÀI LI!U THAM KH O
[1]. D.H. C-m, N. Phương, L.Đ Trí, Ti m năng kaolin mi n Đông B"c B và kh năng s d ng trong các ngành công nghi p. T p chí Đ#a ch t lo t A s 296.
11-12/2006. C c Đa ch t và Khoáng s n Vi t Nam, Hà N i.
[2]. N. H. Dũng và nnk, Báo cáo phân chia h t%ng N – Q và nghiên c u c u trúc ñ#a ch t Đ ng B&ng Nam B . Lưu tr) Liên ñoàn B n ñ Đa ch t mi n Nam. Tp. H Chí Minh, (2004).
[3]. N. V. Mài và nnk, Ti m năng kaolin Đông Nam B . Công trình k5 ni m 26 năm ngày thành l$p Liên ñoàn B n ñ ñ#a ch t Mi n nam. Thành ph H Chí Minh, (2001).
[4]. N. C. Vũ, H. N. K+, Ti m năng khoáng s n kaolin trên ñ#a bàn t nh Tây Ninh.
Công trình k5 ni m 26 năm ngày thành l$p Liên ñoàn B n ñ ñ#a ch t Mi n nam. Thành ph H Chí Minh, (2001).
[5]. M. C. C , N. V. Mài, L. M. Th y, Các ki u m kaolin khu v c Bình Dương- Bình Phư c- Đ ng Nai- Lâm Đ ng, ch t lư ng và ti m năng c!a chúng. Đa ch t Tài Nguyên Môi Trư ng Vi t Nam.
Công trình chào m ng k+ ni m ngày thành l p 30 năm Liên ñoàn B n ñ Đa ch t Mi n nam. Thành ph H Chí Minh, (2005).
