D | £ N D A N - 0 6 | THOAI
Bao dam cong bang, phat huy dan chu trong giao due, dao tao
NGUYJNTHrLUYlN'
Giao due va dao tao diiOc Dang ta xac dinh la quoc sach hang dau. Qua han 30 nam ddi mdi, cting vdi nhiing thanh tifu ve kinh te - xa hoi, cong bang va dan cbu trong giao due, dao tao da titng bade duac bio dam va phat huy, tao budc chuyen khong nho trong nen giao due niidc nha. Song, ben canh sii chuyen minh pbat trien, nen giao due niidc ta cOng dang ddi mat vdi kbdng it rao can, dang ddi hoi phai diidc nhan dien va danh gia diing dS tvt do cd nhSng giai phap thao gd, nhim diia giao due, dao tao niidc ta tiep tuc phat trien diing dinh hiidng cua Dang va Nha niidc, thick ling vdi tbdi ky hgi nhap qud'c te.
Ctf sorde thirc hien cong bang va dan chu trong giao due
Hoc tap la mot quyen cO ban cila con ngudi. Theo Chil tich Ho Chi Minh, dan chil trong hoc tip la coi trong, de cao kha nang sang tao va phat huy tinh tich cue, chil dong, cau tien cila con ngudi;
la Cling nhau trao doi, thiio luan tim ra ehan ly; la de co dil nang lUc lam chil, nang lUc to chiic cuoc song mdi; la giai quye't dung d4n moi quan he dan chu giiia thSy va tro;
la quyen viia lam, vfla hoc suo't ddi. Dd la quan diem hien dai trong giao due nham xay dung xa hgi hoc tap, hgc tap sudt ddi theo tu tudng Ho Chi Minh. Quan diem do dUOe Dang ta tie'p thu, ke thfla, phat huy trong suo't 36 I S6l50ll6-2019)
thdi ky doi mdi va hoi nhap quo'c te hien nay.
Tai Dai hgi dai bieu toan quo'c lan thfl VI cila Dang (nam 1986), muc tieu phat trien giao due da dugc xae dinh la: Su nghiep van hda, giao due phai dugc tie'p tue phat trien va nang cao chat lugng; bao dam cho tre em de'n tuoi duOc di hgc; dac biet quan tam bdi dudng nghiep vu, y thUc trach nhiem va ed chinh sach bao dam ddi sd'ng cho dgi ngu giao vien. Theo do, Dai hgi da neu ro dinh hudng phat triln giao due mam non, giao due pho' thdng, giao due chuyen nghiep, day nghe, giao due dai hoc...
_Nhan thUc ro vai trd va tam quan trgng eda giao due va dao tao ddi vdi su phdt
trien da't nUdc, hudng den muc tieu cuo'i ciing la vi con ngudi ngn giao due va dao tao cung vdi khoa hgc va cong nghe luon dUdc Dang ta xac dinh la quo'e sach hang dau trai qua cac ky Dai hoi ti^p theo Dai hgi VI. Nghi quyS't cila mdi ky Dai hpi diu xac dinh ro nhiem vu trong tSm cilng vdi nhQng giai phap cu the cho su phat trien giao due, dao tao trong mdi giai doan eda thdi ky dd'i mdi xay dung da't nudc.
Dac biet, tai Hoi nghi Trung Udng 8 khoa XI (nam 2013), Dang ta da thong qua va ban hanh Nghi ouve't sd'
7 ZSEBEMSmS^
I BoGiiioduc-BJIo b o chinhthitatang b i d H i m g trinh g l J o d u c p h f f t h e i q m U v t o ngiy27-12-2D18 NGUONBAOKHANHNDAVN
ban, toan dien giio due va dao tao, dap dng yeu ciu cdng nghipp hda, hien dai hda trong dieu kidn kinh te thi ttiibng dinh hddng xa hpi chu ngMa vi hpi nhip qud'c ti*'.
Den Dai hpi XII ( nam 2016), nhiem vu phat trien giao due dfldc xac dinh: Thflc hipn dong bp cae cd che, chfnh sach, giai p h a p p h a t trien ngudn nhan lyc, nha't la nhan lUc cha't Ifldng cao dap flng yeu clu phat trien kinh t e - xa hpi. Ddi mdi can ban va toSn dipn giao due, dao tao theo hfldng rad, hpi nhap, xay ditng xa hpi hoe tap, p h a t trign toan dien nang lyc, the chat, nhan each, dao dfle, ldi sdng, f thitc ton trong p h a p
^M ^ ^tT<-= mi u mm :fi •;?- 'H .*?r^. ^ 'A
luat va trach nhiem cdng dan.
Nhflng raye tieu, phfldng hfldng, nhipm vy, giai phap n h a m p h a t trien giao due, dao tao dfldc n e u trong cac nghi quye't ciia Dang la ed sd, ndn t a n g dd bao dara cong bang va p h a t huy dan cbii trong giao due, dao tao su6't thdi ky tig'n h a n h cdng eude ddi mdi, xay dyng va p h a t trien da't nydc bdn 30 n a m qua.
BUdc chuyen cua giao due va dao tao qua horn 30 nam doi mdi
Dfldi sy lanh dao eua Dang, sy quan ly eua Nha nfldc, qua hdn 30 n a m tbyc hien eong cuoc ddi mdi toan dien da't
nfldc, linh vflc giao due va dao tao nfldc ta da dat dfldc nhieu t h a n h t y u quan trong, gop phan to ldn vao sfl nghiep xay dyng va bao ve To quo'e. Cu the:
Tdng biidc hoan thidn he thdngphip luit, cdche, chinh sich phat trien giao due, dao tao
Didu 39 va Dieu 40 eua Chfldng 2 Hig'n p h a p n a m 2013 quy dinh vd quyen va nghia vy hoc tap, nghien cflu khoa hoc va eong nghp... nhfl la mpt quyen con ngfldi, quyen va nghia vu ed ban cua cong dan. Dieu 61 eua Chfldng 3 Hig'n phap nam 2013 quy dinh ro ve vi tri va raye tieu phat tri^n giao dye. Quy dinh S6l50|(6-2019)| 37
D I I N DAN - D 6 I THOAI Bang 1 - So'lugng giao vien
Giao vien (nfjhin nguai) Hgc sinh (nglun ngucfi) So iioc sinii binh quan tren mpt ldp hoc
So hoc sinh binh quan tren mot j giao vien
hgc sinh - Giao due pho thdng 1995 -1996 1 2005 • 2006
492,7 15.561,0
35,6 31,6
780,5 16.650,6
40,7 21,3
2015-2016 861,3 15.353,8
30,6 17,9 Bang 2 - Solfldng trifdng, giao vien, sinh vien - Cao dang va dai hoc
TrUcJng hpc Giao vign (nghin nguoi) Sinh vien (nghin ngUdi)
1996 96 J 23,5 509,3
2006 322 53,4 1.666,2
2016 (lihong tinh cao d^ng) 235 72,8 1.767,9
cua Hig'n pbap ve giao due eung da dfldc cu the boa thong qua Luat Giao due; Luat Giao due dai hoc nam 2012; Luat Giao dye nghe nghiep nam 2014; cac quye't dinh vg" Chig'n IflOc phat trien giao due cac giai doan (2001 - 2010, 2016 - 2020), Quy che td chfle va boat dpng cua trUdng tfl thuc, Quy dinh ve tieu chuan danh gia cha't Ifldng giao due va mpt so' van ban phap quy khac...
Ngoai Hien phap, luat va eae van ban du6i luat nham phat huy dan chu trong nha trfldng, ngay 1-3-2000, Bp Giao dye va Dao tao da ra Quyet dinh so 04/2000/QD- BGDDT ban h a n h Quy che dan chu trong cic hoat dpng nhi trudng. Quy che' nay hfldng tdi muc tigu: Thfle bien dan chu trong nha t m d n g 38 I S6150 1(6-2019)
nhara phat huy quydn lam chu va huy dpng tiera nang tri tue cua hieu trfldng, n h a giao, ngfldi hoe, dpi ngfl can bp, vign chfle t r o n g n h a trfldng theo luat dinh, gop pban xay dflng nen ndp, t r a t ty, ky ciiong trong moi hoat dpng, ngan cban cae bien tfldng tieu eye va tg n a n xa hpi, tbyc hien nhiera vu phat trien giao due pbu hdp vdi dfldng ldi, cbu trfldng cua Dang, chinh sacb, luM phap ciia Nba nude,
Xay diAig he thong giao due va dao tao tUtfng doi hoan chinh tuf mam non den dai hoc
^ Diidc sy quan tam dau tfl cua Dang, Nha midc va toan xa hpi, Cd sd vat cha't, thiet hi giao due, dao tao ngay cang dtfdc cai thien va tflng budc
Nguon: Tic gia tdng hdp hien dai boa. Ne'u trong nam hoc 1995 - 1996, ea nfldc co 21.049 trfldng phd thong vdi 436,4 nghin ldp hoe t h i de'n n a m hoc 2015 - 2016 s6' trfldng pho thong da tang len den 28.951 trfldng vdi 501 nghin ldp. So'Ifldng hoc sinh, sinh vien ngay eang tang nhanh, n h a t la d giao due dai hoc va giao due nghe nghiep;
dpi ngu n h a giao va can bp quan ly giao^duc p h a t tri^n ca ve sdludng lan cha't Ifldng, vdi Cd cau ngay cang hdp ly; so' hqc sinh binh quan trgn mpt giao vien va t r e n mpt 16p giam (Xem bang 1, bang 2).
Ca nif6c da hoan thanh myc tieu xoa mu chfl va pho '.nnf^v'^''^'^^^'^^"?^^^onam 2000; pho cap giao due trung hoe Cd JO vao nam 2010 va dang tien tdi phd cap giao due m a r a n o n c h o t r e 5 t u d i ; e W
Tsm^ESESSMMm
CO va nang cao ke't qua xoa mu chfl eho ngfldi ldn. Ty le ngfldi dan bie't chfl t a n g tfl 93,6% (nam 1996) Ign 95%
(nam 2016). Cd hpi tiep can giao dye cd nhieu tie'n bp, nbat la do'i vdi ddng bao dan tpc thigu so' va cae doi tfldng cliinh saeh; cd b a n bao dam hinb dang gidi trong giao dye va dao tao. Nam 2006, so^ hoe sinh la ngfldi dan tpc thieu so' la 2.467.121 hoc sinh, de'n nam 2016 tang len 2.536.992 hoc sinh, trong khi so' hpe sinh ea nflde giai doan n a y tang khdng dang ke.
Mang Ifldi giao dye, dao tao dflpc md rpng, quy mo va chat Iflpng dfldc nang Ign, dap flng tdt hdn nhu eau eua xa hpi.
Xa hpi bda giao dye, dao tao dflpc day manh, he tho'ng giao due va dao tao ngoai cong lap gop phan dang kg' vao p h a t trien giao due va dao tao chung cua toan xa hpi. Trinh dp hieu big't, nang lyc tie'p can tri thfle mdi cua hoc sinh, sinh vien dflpc nang len; giao due trung hpe phd thong nang khie'u dat t r i n b dp eao cua khu vye va the' gidi. Quan tri dai hpc theo hfldng t y chu ngay cang dfldc quan tara va CO bfldc ddi mdi. Dao tao dai hpc, cao dang va sau dai hpc CO sfl dieu chinh theo hfldng tigp can nhieu hdn vdi hoc cbe' tin chi, tao sy chuyg'n bie'n ve cha't Ifldng. Ckc lye Ifldng xa hpi tham gia ngay eang tieh cfle vao viec huy dpng tre de'n trfldng; xay dyng ed sd vat cha't trfldng hpe, d^u tfl md
trfldng, dong gop kinh phi cbo giao dye dfldi n h i e u h i n b thfle. Ngay eang cd n h i e u doanh nghiep, td chfle, ca n h a n t h a m gia d a u tfl vao linh vflc giao due, dao tao.
Ngay eang cd nhieu hpc sinh, sinh vien Vipt Nam di du hoc d nfldc ngoai.
Theo so'lieu tho'ng ke trong 3 n a m gan day, eac vien va trfldng dai hpc d nfldc t a cd so' Iflpng cong t r i n b nghien cflu khoa hpc cong bo'tren tap chi khoa hoc thupc d a n h myc Scopus va ISl t a n g Ign dang ke (Vien H a n lam Khoa hpc cdng nghe Viet Nam co 2.396 bai, Dai hpe Ton Dfle Thang:
1.546 bai, Dai hpe Quoc gia T h a n h pho Hd Cbi Minb:
1.773 bai, Dai hpc Quo'e gia H a Npi: 1.234 bai, Dai hpc Bach khoa Ha Npi: 1.073 bai, Dai hpe Duy tan: 778 bai).
Mae du chi so' nay van con k b a khigm to'n so vdi nhieu nfldc chau A (mflc cong bd' bai cua giang vien Viet Nam dat 0,14 bai/nam, trong khi eae nfldc c h a u A la 4,5 bai/nam) nhflng eung cho tha'y s y c h u y e n bie'n ve nghien cflu va cong bo' khoa hpc cua Viet Nam.
Mot so van cte can quan tam trong thUc hien cong bang, dan chu trong giao due, dao tao d mi&c ta hien nay
Ne'u so sanh vdi nhieu nfldc trong k h u vflc ASEAN va trgn the' gidi, trong dieu kipn Vipt N a m edn nghgo, cdn n h i e u kbd k h a n t h i bfldc
chuyen trong linh vflc giao dye, dao tao neu tren la dang ke. Tuy nhien, de thich flng trong dieu kipn bpi nhap qu6'e te' va nhflng tac dpng manh rae cua cupc Cach mang edng nghiep lan thfl tfl (Cach mang c6ng nghigp 4.0), nen giao due, dao tao nfldc ta hien van edn nhidu ba't cap, ddi hdi phai tig'p tyc ddi radi de bao dam tinh eong bang, dan chu theo dung dinh hfldng, quan diem eua Dang va Nha nfldc.
Trong do, c^n ehu trpng ma'y va'n de sau day:
1~ Diy manh cai each the
chi
Mpt trong nhflng va'n de ve eai each the che' trong linh vflc giao due, dao tao dang dflde xa hpi quan tam nhieu la Nha nfldc sdm xem xet s^a ddi, bo sung quy dinh phap luat v l giao due; tang dp bao phu cua pho cap m a m non;
bao dam tinh lien thong trong he thdang giao dye; nang cao bdn nfla eha't Ifldng giao due (nha't la giao due dai hpc va dao tao nghe); khac phyc nhflng han che' cong tae phan ludng va hfldng nghiep... de dap flng nhu eau lao dpng xa hpi. Tuy ty le lao dpng trong dp tudi lao ddng da qua dao tao ngay cang tang, nhflng ty lp lao dpng da qua dao tao v i n tha't nghiep, thie'u vipc lara hoac lam viec chfla dung chuyen mon dao tao edn d mflc cao. Trong khi do, doanh nghiep v i n thie'u ngudn nhan lye CO cha't Ifldng va tay nghe.
Dieu nay eho tha'y, giao dye SOISO! (6-2019) I 3 9
' D I I N D A N - D d i THOAI va dao tao van eon thie'u mpt hanh lang phap ly de co the dap flng to't bon myc tieu lao dpng xa hpi ma tbyc tien da va dang dat ra.
2- Chu trgng giio due gia dinh
Tinh trang pho bie'n hien nay trong nhieu gia dinh, nha't la d khu vflc do thi, la eae thanh vien trong gia dinh vdi nhieu Iy do ma khong (hoac it) CO dieu kien quan tam, hoac quan tam khong dung mflc den giao due gia dinh. Nhieu thanh vien trong gia dinh, dac biet cac thanh vien d dp tuoi hpc sinh, sinh vien, khong (hoac it) dflde quan tam, hay ngflpc lai, dflpc quan tam khong dung each tfl ong ba, cha me, anb ehi em.
He qua mang lai tfl nhflng "16 hdng" trong giao dye gia dinh se la nhflng "san pham loi".
Nhflng "san pham loi" nay ng'u khong co sfl no lyc can thiep va khac phuc qua giao due nha trudng va xa hpi se trd thanh ganh nang va n6i lo eho gia dinh va toan xa hpi.
Vi the, song song v6i phat trien kinh te', khuyen khich ngfldi dan lam giau, can he't sflc chu trpng de'n giao due gia dinh de bao dam cho sy phat trien ben vflng.
3- Gin ket gida ly thuyet va thgc hanh trong giao due a nha tritdng
Thye tien giao due cho tha'y, hien nay mo'i quan be gifla dao tao va thye nghiep chua tbyc sfl gan ket nhu raong muo'n eua ngfldi hpc va 4 0 I sd 150 I (6-2019)
xa hpi. d nhie'u trfldng cao ding, dai hoc, nhieu "san pha'm dau ra" chiia dap flng nhu cau lao dpng ciia xa hpi.
Dieu nay can phai dfldc xem xet va danh gia lai d ca goc dp npi dung chUdng trinh dLfpc thie't ke' va phfldng p h a p chuyen tai tUdng flng da thye sfl thupc npi ham eiia muc tieu tong the chfla.
X6t tbeo goc dp chfldng trinh va phfldng p h a p dao tao, nhieu trirdng cao dang, dai hpc da nd Iflc dap flng chfldng trinh khung theo quy dinh ciia Bp Giao due va dao tao nhung chfla thflc sy mang tinh "vflpt trflde" - nhfl dflng tinh cha't cua giao dye ve sy phat trien n h a n thflc va tfl duy sang tao mang tinh dinh hudng va d i n dat hoat dpng cua con ngfldi - va dap flng so vdi thfle tign lao dpng xa bpi.
Ngoai b a n ehe' tfl chfldng trinh, trong phfldng p h a p chuyen tai tri thflc de'n vdi ngiidi hpe, cdn c6 b a n che' tfl chu. the la ngfldi day do ehfla bat kip yeu cau mdi eua ngLtdi bpe va xa hpi, lam giam hieu qua dao tao theo muc tieu da dfldc xae dinh.
Nbu vay, viec xac dinb muc tieu tfl do xay dyng ehuong trinh va phfldng phap giao due trong tdng the nganh giao due va trong nha trfldng luon la trpng tam ciia sy ddi racli, phat trien giao due.
4- Phat huy nguon nhin Igc td du hgc sinh
So lupng du hpc sinh Viet Nam hoc tap va nghien cflu
.^en the gidi , r trong nhiing tai cac quoc gia " - - f ngay cang tang ^ ° ^ g 1^,^
t h a p nien gan day c^ ?^
dudng Idi, chu t r f l . n . ^ h ^ n h . sach cua Dang ^ { Nha nydc
1 i J « > ' B ^^
vd bao dam cong b a n g ya phat huy dan chd trong giao due thfle sfl da di vao eupc sdng. Ngfldi dan da va dang phat huy m a n h me quyen hoc tap va p h a t t r i e n trong nudc va pham vi quo'c te'. Sfl cp xat vdi n e n giao due cac nflde, trong do cd cae nfldc vdi nen giao due p h a t trien, se gop p h a n gia t a n g gia t r i tri thflc va phfldng p h a p tfl duy bien dai eho hpc sinh, sinh vien Viet Nara. Qua do cho tha'y, quyen b i n h d a n g va d a n chii t r o n g hoc t p p dfldc D a n g va N h a nfldc dac biet chu trpng va md rpng, dfldc n b a n dan p h a t huy va d a u tfl raanh rae thong q u a viee tig'p can n e n giao dye eac nydc tign tig'n, tao ngudn n h a n Iflc cha't Ifldng cao dap flng yeu c l u p h a t trien ve kinh te' - xa hpi eiia da't nfldc t r o n g giai doan radi.
Nhfl vay, cung vdi sy gia tang ve so' Ifldng du hpc sinh Viet Nam tai cac nfldc t r e n thg' gidi, ra't can ed s y do Ifldng, danh gia hieu qua dao tao cac thong qua tieu chi v$
"chat" de co quan diera, ehu trUdng bdp ly nham keu goi, t b u h u t cac du hoc sinh Vipt Nam sau khi hpc tap va dio tao tai nudc ngoai v$ nfldc lara viec. Do la va'n dg r^t c l n
quan