TJN NGirOIIG DAN GIAN TRONG PHIM
BAO G\G CHO D^N THANG M\JO\
BUI THI H 6 N G GAIM
H
ing CNN (My) danh gia bg phim Bao gid eho ^n thdng mudi cua dao dien Ding Nhat Minh la mpt Uong mudi tam bg phim chiu A dang xem nhat mgi thdi dai. Gii Uj nghi thuat ciia bg phim khdng chi l i tinh nhan vin sau sac, ban sac vin hda din tgc da dgng, ma cdn bdi nhimg gii uj vi mit tinh thin, phong tyc tgp quan, tin ngudng dan gian dugc the hipn sau sic Uong trudng doan Duyin gip Igi chdng vio dim rim thing biy tai chg am phil.Cdt truypn phim Bao gid cho din thdng mudi dugc dgo diln Dang Nhgt Minh tdm tit: "Md diu phim la cinh chj Duyin vi ling sau khi vao Nam tham chdng ve. Nhung chdng chj da khdng cdn niia. Anh da hy sinh trong mgi trgn chiin diu d biin gidi Tiy Nam. Vi ndi dau qui bat ngd, vi dudng xa mpt nhge nin khi qua dd chj da bj ngat di, roi xudng sdng. May c6 Khang, mgt
M$t t i c p h i m di^n i n h chi tnrdng tdn ciing thdi gian khi nd phin i n h dugc tinh than cija c i d i n t$c. N$i dung nhirng tic pham dd thudng d l c | p din vkn dk mang tfnh khai q u i t vi ddi sdng ciia con ngirdi trong mgt giai doan ljch sir. Thong qua dd ngirdi xem thay dugc t i m tir, tinh cim, khit vgng cua nhin d i n , nhung phong tuc t^p quin v i sinh ho^t v i n hda truyen thdng ciia vCing mien dirprc mieu t i v i luu giii trong dd.
Eg phim Bao gid eho din thdng mudi c&a dao dien Ding Nhit Minh l i m$t trong nhiing tic pham nhu the.
giio vien di eung dd di nhay xudng sdng vdt dugc chj.
Khang cung vdt lin dugc tb giiy bio tii ciia chdng Duyen nin anh u d thinh ngudi dau tien biit tin nay. Nhtmg Duyin Igi mudn giau kin tin dfl do, chj khdng mudn bd chdng dang gia yiu phii dau budn. Chj di nhd Khang viit nhiing l i thu gii di lim an ldng nhiing ngudi trong gia dinh chdng, mgt tinh tiit ci!l that trong ddi sdng mi tdi dupe nghe. Moi quan hp tham kin cua hai ngudi bit diu tir dd. Cam dOng trudc sy hy sinh chju dyng v i ndi mit mat cua Duyen, Khang d i dem ldng yeu min cd, mudn dugc thay the
I
Thing 5-2014 S6359oii^N A N H ngudi d i mit, lo toan eho hgnh phic cho cd v i
iiia eon lin biy tudi. Anh viit thu bpc Id nhimg tinh cam do vai Duyen. Khdng may biic thu Igt vio tay ba chj diu v i ciu chuypn vd Id khip ling. tChang mang tiing li ngudi yiu phy nQ ed chdng li bg dgi dang chien diu d xa. Anh bj dieu di dgy d noi khic. Cdn Duyin van im thim chju dyng nSi dau cho din ngiy dng bd chdng sap hip hdi bit cd phai dinh diin xin eho chdng ve. Thiy Duyin chin chir, du-a con Uai lin bay d i ty y lin buu diin huyin dk dinh dipn cho bd. Giiia dudng nd xin di nhd mgt xe commanca chd bg dgi. Nhiing ngudi linh trin xe biit r6 sy tinh ben dinh xe quay vi lang. Khi hp vi den ling, dimg ben giudng cua bd chdng Duyin thi cung viia liic cy tnit hoi thd cudi cimg sau khi tin ring con trai minh da vi. Mgi ngudi trong ling mdi biit ring chdng Duyin da hy sinh, hg khdng cdn hiiu lim Khang niia, nhtmg anh da di rdi. Bay gid Duyin lai mong tin anh, mong anh trd lgi... Ngay khai giing, cd dua con din trudng vi hdi thim tin anh" (1).
Trong phim cd hinh anh Duyin dien eheo uong vai m^t ngudi vg tien chdng ra trin. Cd di khdng dien hit dugc trich dogn eheo niy va chgy ra miiu thd thinh hoang ling. 6 day, cd dugc blit, niu mudn gip chdng thi dgi din rim thing biy ra chg am phii. Tgi chg am phu, njie dii gip duge chdng nhung cd khdng thi cim tay do biy gid chdng cd d i li mgt vong hdn...
Cinh quay euge gip gd nay gay nhiiu in tugng cho ngudi xem phim. V$y ehg im phu la gi, lgi sao lgi chi diln ra vao rim thing biy va nd ddng vai Ud nhu thi nio trong bp phim tiiu bieu ciia nin dipn inh nude nha?
Theo Bdeh khoa todn titu, chg im phu hgp d dja ph§n ling 6 , x i V6 Cudng, thj xi Bic Ninh. Tuong truyin, ngiy xua dd la bai chiin hgn c6 rit nhieu ngudi chet trong cic cupc giao Uanh. Hon ntta, ehg im phii chi hpp duy nhit mdi nim mOt lin vao dim miing 4 rgng miing 5 tit Nguyen din. Theo quan nipm ciia ngudi din trong viing, chg hgp Ii co hgi cho ngudi chit v i ngudi sdng dugc gip nhau. Chg bit dau hgp vio liic lin din tgi bii dit udng egnh ngdi mieu Hnh thieng uong vimg. Ngudi
di chg thudng mang theo mgt con g i den dugc chim sdc cin thin trude dd di lim vit t i thin.
Ngudi di chg deu vui ve, thoii mai, hg quan nipm dd li djp lim phue, lam diiu thipn vdi ngudi di chit. Cugc sdng tam tinh ciia hg sS thanh thin hon. Day la mgt hinh thiic sinh boat van hda mang dgm miy sic tin ngudng din gian rit dgc tnmg ciia viing Kinh Bic.
Theo tin ngudng dan gian, ram thing biy cdn ggi la ngiy xd tdi vong nhan. Vio ngiy niy, til nhin d dja ngyc cd co hpi dugc xi tgi, thoit sinh vi cinh gidi an linh, nin ed le ciing ed hdn eho cie vong linh khdng nha cira, noi nuong tya, khdng cd thin nhan thd cung.
CI mpt sd nude A Ddng, ngiy niy thudng dugc td chiic vio 15-7 am ljch, dk td hiiu vdi cha mp, dng bi va eung d i giiip nhiing linh hdn ddi khit. 6 Nhat Bin, ngiy nay dugc td chuc vio 15-7, hay 15-8 am Ijeh, d i td udc nguyin ngudi ta viit ude nguypn rdi treo vio cay true vdi mong mudn si trd thinh hiin thyc. Tgi Vipt Nam, vipc cdng rim thing bay bao gid ciing phii cung d chiia trudc, rdi mdi din ciing tgi gia. L I niy thudng dugc lam vio ban ngiy, trinh lam vio ban dim, khi m$t trdi d3 IJn. Vio ngay nay, cie gia dinh deu eung hai mim: eiing Id tiin vi ciing chiing sinh. Trin mim eiing td tiin, gia dinh biy dit mgt mim co mjn, tiin vang va c i nhtmg vit dyng dinh eho ngudi c5i im nhu quin io, giay dip, ao bio, cung dipn, ngya, trang sire... Trin mim ciing chiing sinh thi le vit gdm cd: quin ao vdi nhiiu miu sic, cic loai bdng ngd, ehe lam, kpo vimg, kpo ddi, binh qui, chio, tiin vang, cde nude IS hoic rugu, cdc gao Upn lan vdi mudi, ngd, khoai lang lupc, chio hoa... va nhOng ll vgt khic danh eho nhOng cd hdn, ma ddi khdng nai nuang tya.
Trong kho ting truypn cd tich ciia din tgc, cd mgt eau chuypn ki vi ddi vg chdng Xie, khdng may ngudi chdng bj ehii oan ire. Anh bao mgng h?n gip chj d phiin chg Mgeh Ma.
Tgi phiin chg, hai vg chdng gip nhau vi anh ki hit sy linh di ngudi vg tin bio quan nha minh oan eho chdng. Trong cudn Du dia chi Ha Bde cung cd nhimg dogn ndi rat cy Ihi vi chi tiet vi
Thing 5-2014 S^ 359 i n
nhihig phien chg im duong tdn tai Uong nhin gian. Nhu v^y cd thi khing dinh, sy tdn tgi ciia chg am duang li cd that, l i mdt net vin hda tam linh dugc truyin Igi tii ngin ddi nay Uong nhan dan. Tu nhimg chit lipu do. Dang Nhgt Minh d i xay dyng nen phien chg am duang uong Bao gid cho din thdng mudi.
Cai tii tinh ciia dgo dien Dgng Nhit Minh trong viic xay dyng nhin vat duge the hipn ro net Uong trudng doan chg dm phu, bit dau bing viic Duyin dien vai Thi Phuang trong trich dogn eheo cd Truang Viin. Tim trgng ciia Duyin hoan toan gidng vdi tam Uang cua Thi Phuong. Hai ngudi phy nfl mgt Uong van hgc, mdt Uong ddi thyc cd hoan cinh gidng nhau.
Ngudi mit chdng diin einh ngudi tiin chdng.
Chinh vi vgy khi din cao u i o , Duyen da khdng dien tiip duge. Cd bd chay ra miiu thd thanh hoing vi dugc biit, niu mudn gip chdng thi dgi din rim thing biy ra chg im phii. Trudng doan niy the hipn khat vpng ciia Duy6n mudn gap mit chdng tin cudi, nhung khdng phii trong ma mi phai d hien thye, de dugc trd chuyin, dugc ddi thogi ciing chdng. Va nhu the, chj phii ehd din rim thing bay.
Trudng dogn dim rim thing bay d i dugc ehuan bj tir doan md diu phim. Din ngdi miiu cd, Duyen ndi voi ngudi yiu: "Bi em ke trudc kia cii ngiy rim thing biy d egnh miiu nay ngudi ta hgp chg. Nhimg ngudi sdng v i nhimg ngudi chit duge g^p nhau" (2). Din sau khi chdng tir trgn, tgc din ngdi miiu trong dim rim thing bay, Duyin g^p Igi chdng giu'a mot khu chg ddng due hiin ra trong dem, sau hinh anh
"nhimg nggn den trdi tren sdng dgt vao bai da dudi ciy mudm gii" (3). Tie gii Ngd Phuang Lan da binh lugn vi trudng doan niy: "Trong phim, chj Duyen cdn gip Igi ngudi chdng ciia minh eung vdi bao ngudi da khuit tgi ehg im phu trong dim rim thing bay. Hiu hit hg li nhimg ngudi linh Ue nhu chdng Duyin va cung ra di vTnh vien vi td qudc sudt chiiu dai Ijch sir din tgc, trong dd cd ci vj thanh hoing ling.
Trin nin dim tdi, ta nhu thiy mpt tam tham phil diy nhimg ddm lira nin chiy chip chdn
din vd tin Uong khudn hinh sau bun hiit diy in tugng. Duyen Uong chiic io so mi Uing giin di cimg di vdi ngudi chdng Uong b$ quin phgc mdi, hp mudn nim tay nhau nhung khdng thi cham vao nhau \i mgt ngudi con Uong c5i thuc, ngudi kia d i d coi mdng. Ngudi xem nhu dugc dit vao thi gidi tam linh cua ngudi Vi$
Nam, nai ndi dau mit mat la noi dau ehung, tinh yiu Iiia ddi va tinh cim gia dinh hda vao tinh yiu dit nude" (4).
Trong trudng dogn niy cd mgt eau thoai ciia chdng Duyin: Cdi cdn lgi mai mdi la cdi khong thi nhin thay dugc. Dd la eau ndi ciia ngudi dS khuit mang ding dip triit ly bat nhi ciia Phgt giao. Trong khung eanh niia thyc niia hu khoi suong ao inh ciia dim rim thing bay, loi thogi do vang len nhu cau kinh trim trim tan vao Uong khoinh khic sdng chit, cdn mit, sic khdng linh thieng... Thdi gian thieng Hing cua tam linh do khdng chim diit m^t cieh dgt ngOt, m i nd edn tiip diln. Duyin vi nhi, thiy bi chdng ngdi im ling trudc bin thd gia dinh trong khdng gian tranh tdi Uanh sing huyin hoic, dng cy ndi vdi con dau: Hdm nay la ngiy rim thing biy, .bd quin din con thip huang.
Tic gii Ngd Phuang Lan col cinh Duyin tiin din bin thd thip huang theo ldi 6ng cy "15 m$t Uong nhimg cinh quay dim thinh cong ciia dipn inh Vipt Nam, khdng chi d tgo hinh mi cdn hipu qua tao biiu tugng cia nd" (5).
Trong khdi huang md md dem khuya rSm thing bay, trin khudn m^t thinh tin cOa Duyin dudng nhu van cdn vang vgng ciu ndi tham nhuin triit Iy sic khdng.
Chi Uong 10 phiit phim ngin ngiii, nhung ngudi xem thiy dugc rit nhiiu net vin hda dan gian ciia ngudi din Vipt Nam. Tii tyc thd thanh hoang ling, ngudi cd edng vdi nude den vifc thd eiing td tiin v i d|ic bi§t l i phiin ehg to phu, net die trung cua tin ngudng din gian trong vin hda Viet. Thip thoing dau dd trong cac ciu thogi ciia nhin vgt l i nhimg triit l^ ciii dgo Ph§l.
Ngay tir giua thip niin 80 thi ky tnrdc, trong hoin cinh die biit vio nhCmg nim wl
| J | S 6 3 5 9 Thing 5-2014
p i ^ N
A N H nude chua ddi mdi, khi m i tim linh cdn li ITnhvyc cim ky ciia vin hgc nghi thuit, thi vipc d i cgp den yeu td tam linh uong phim truypn li mOt vin d i Idn. Dgo dien Dang Nhgt Minh viit: "Khi bg phim hoin thinh, giam ddc Hii Ninh yiu ciu cit bd trudng dogn chg am duong vdi !y do mi tin dj doan. Day la trudng dogn tim die nhat cua tdi Uong bg phim nay..." (6).
6ng viet tiep: ".. .dung nhu cy Nguyin Du viit:
Thde Id the xac, cdn la tinh anh. Dd li mpt die diim tim Iy rit Vipt Nam. Nhung giim ddc Hai Ninh khdng quan tam din dieu dd. 6ng ehi sg cap trin phi binh bg phim mang mau sic duy tam huyen bi, tuyin truyin cho me tin dj doan.
Trudc ap lyc ciia dng, tdi dinh nhin nhugng cit bdt trudng dogn niy, diiu tim tdi dau xdt vd .Cling. Ong thudng cd mgt lap luan thoat nghe rit cd ly: bg phim lam ra khdng phai ciia ci nhan mpt ai. Nd la lai sin chung, li com ao ggo tiin ciia Hang. Niu ed gi tryc trie, trin khdng cho ra thi hang Uam can bp cdng nhan viin ciia Hing ehii chir khong chi minh dao diln. Bdi vgy ngudi giim ddc mdi la ngudi cd trich nhipm chinh ddi vdi bg phim. Tdi khdng thi chap nhgn cii lap luan kieu dd va cuang quyit khdng chju cit bd thim mpt canh nao niia trong trudng dogn ehg am duang. Khdng cdn cich nao ddn ep tdi dugc, giam ddc Hai Ninh ben mdi eac cip trin xudng xem trude cho an toin. Cd le chua cd phim nio ciia Viet Nam lgi phai duypt di duypt tgi nhiiu ting nhiiu nic nhu bp phim nay. Cii mdi nic duypt lgi niy sinh thim nhimg ric rdi mdi" (7). Va dgo dien Ding Nhgt Minh da dim dugc tdng c$ng tat c i li 13 Ian duypt.
Cho din nay, niu cd dip vi thim ling Hiiu Oai bin bd sdng Nhup, noi timg la bdi canh ciia phim, ngudi ta khd cd thi mudng tugng ring chinh d ngdi miiu, dudi gdc cay da ay di cd Itic ti noi giP gd eiia cdi thyc va coi tam tinh. Thi mdi hay siic mgnh ciia hinh tugng man inh cd thi lim cho nhCmg gi ta van gip thudng ngay trd nin cd hdn, cd sic.
Khdng chi 6 Vipt Nam, bg phim Bao gid cho din thdng mudi cdn giy dugc tiing vang
vdi bgn be qudc ti: "Khdng nhimg thi nd edn nhin dugc mdi thipn cim rat Idn ciia khin gia nude ngoai. Cd li diy la bd phim \nit Nam diu tiin den dugc voi edng chiing ngoii biin gidi sau nim 1975. Tdi dugc Dai sii quin Phap cap hpe bdng sang tu nghiep tai Phap Uong m^t nam. Mpt thing sau khi tdi tdi Paris, Bp ngogi giao Phip da long Ugng td chiic chiiu ra mil bp phim nay tai rgp chiiu bdng Cosmos Uin dgi Id Rue de Reinnes d trung tim thanh phd. Diiu nay lim Dai sir quin ta tai Paris rat nggc nhiin vi trudc tdi nay chua thay hp tim nhu vay bao gid. Giiy mdi tdi xem phim dugc in rit trang trgng. Bg trudng Bg Ngoai giao Phip Roland Dumas vi Bd trudng Bp Van hda Phap Jack Lang eiing dimg ten Uin giay mdi. Khich mdi la ngoai giao doan d Paris, gidi vin nghp sT, dipn inh Phap, dai diin Viet kiiu. Cd thi ndi budi chiiu di thinh cdng my man. Nhi vin kiem nir ky gii Phap Madeleine Riffaut sau khi xem xong nude mil gian giya dm hdn tdi hdi lau" (8).
Neu khdng ed trudng doan dim rim thing bay, Bao gid cho din thdng mudi si khdng thi dk Igi in tugng siu dam va nhimg cam xiic minh lipt nhu thi. Nhimg vin di ldn mang y nghTa triit hgc mi bp phim da de cap nhu: edn, mit, hgnh phiic, khd dau, gip gd, chia lia...
eiing trd nen v6 nghTa.
Gin 30 nim ki lir khi bp phim ra ddi nhtmg din nay nd van cdn nguyen gii uj trong Idng khin gia. Mpt Uong nhimg diiu lam n6n gia trj dd chinh la yiu td dan gian dugc sii dung nhuin nhuyen trong phim khiin cho ngudi xem ludn tim thiy mgt phan euge sdng cua chinh minh Uong dd J
B.T.H.G
1, 6, 7, 8, D|ng Nh^t Minh, Hoi Icy difn anh, Nxb Vdn nghi, TP.HCM. 2005, lr.89, 91, 93, 95
2, 5. D^ng Nh^t Minh, Bao gid cho din thdng Mudi- luyin Ipp fcjch ban difn dnh, Nxb Thugn Hoa, Huk, 2002.tr.70. 101.
3, 4. Ngo Phuang Un, Tinh hi^n dpi vd din lpc Irong difn dnh Vifl Nam. Nxb Vdn hoa Thong tm &. Vi?n Vdn hoa Thong tin. Ha Ngi, 2005. tr.l38. 139.
Thing 5-2014 S6 3 5 9 | ^