DAC DIEM D O N G CHAY
vinh Nha Trang
• BUI HONG LONG Vien Hai Duong hoc
D
Qdc gidi han phia bic la vjnh Binh Cang, phia nam la vinh Cam Ranh, vjnh Nha Trang co 19 hon dIo.Nam giOa vT dp 11''47'53" va 12°52'28"N, Nha Trang cd chieu dai bd bien dpc thanh phd tQ Bai Tien den Song L6 khoang 28km va chu vi cac dao (Hon Mieu, Hdn Tam, Hdn Mun, Hdn Tre,) khoing 75km.
Dien tich be mat tQ nhien cua vjnh Nha Trang xap xi 90km^ cQa chinh phia dong bac cd chieu rpng 16km, dp dai trung binh 25m, dp sau trung binh 12m. Do dac diem dp ddc day bien Idn la dieu kien tdt de tao ddng thudng ky dn djnh d phia nam vjnh Nha Trang. Mpt dac diem nOa la giQa phan day phia nam vjnh Nha Trang va phan day phia bic vjnh Nha Trang cd mot Iudng day sau (dang kenh) chay theo hQdng Dong Nam - Tay Bic. Do vay, phan bai ven bd phia nam vjnh Nha Trang Iuon cd ddng chay dpc bd mgnh va thudng ky hPn d phia bic.
Tai Nha Trang, hQdng gid chu dao trong nam la gid Dong Bic (tQ thang 10, 11 nam trQdc cho den thang 3 nam sau) vdi tdc do gid nam trong khoing 2 - 5m/s va gid Dong Nam (tQ thang 5, 6 den thang 9) tdc dp cao nhat cung it khi vQpt qua gidi han 5m/s. Tdc dp gio trung binh la 2,6m/s, dao dpng trong khoing 2 - 5m/s.
KET QUA KHAO SAT DONG CHAY Qua cac ddt khIo sat do ddng ehly vjnh Nha Trang dQpc tien hanh vao cac nam: 1976 - 1977, 1977 -1978, 1990 -1994, 1996 -1997, 2003, 2004, 2005. Cd the khai quat mpt sd dac diem dong ehly trong vinh Nha Trang nhu sau:
- Dong ehly do dac (dong tdng hdp) vjnh Nha Trang
bao gdm 4 thanh phan: ddng trieu, ddng gid, dong hoar iQu tay Bien Dong va ddng quan tinh co the dat tret 50 cm/s. Trong do, dong khong trieu (dong gid, ddng hoaf IQu tay Bien Dong ket hdp vdi dong quan linh) c6 the dgi tren 25 cm/s (vao mua dong - mua gid mua dong bic).
- Tinh chu ky cua ddng chay trong mua gid Dong Nam Idn hdn trong mua Dong Bic mac du mua gid dong nam thiiy trieu yeu hdn mua Dong Bac. Nguyen nhan la do tac dpng cua gid mua dong bic len he ddng chay trong mua nay lam gilm tinh chu ky.
* D$c diem dong chay trong mua gio miia Dong Bic:
Cac ket qua nghien cQu cho thay sQ tac dpng ciia gio mua Dong Bic len he dong ehly trong vjnh Nha Trang nhQ sau:
- Khi ChQa cd gid mua dong bac manh, tdc dp trung binh dong la 20,7 cm/s, gia trj nay tang len 30,3 cm/s khi CO gid mua manh. Cac gia trj cQc dai, cQc tieu tQdng Qng la 37,0 cm/s va 44,0 cm/s; 1,0 cm/s va 17,0 cm/s, mpt s4 gia tang rat ro ret.
- Khi ChQa co gid mua Dong Bic, hdn 50% tdc d$
dong tap trung trong khoing 10 - 20cm/s, cdn lai trong khoing 20 - 40 cm/s. NhQng khi cd gio mua manh, phati bd ddng kha tap trung gin theo phan bd chuan trong khoSng 20 - 40 cm/s.
- Trong c l 2 trQdng hdp phan bd hQdng dong, nhitr Chung cd dang gidng nhau. Do la tdn tai hau het 2 hQdng chinh: Nam - Tay Nam (S - SW) va Bic - Bac Tay Bac (N - NNW). Khi chQa cd gid mua, tdn tai hai hudng chinh neu tren nhQng phan bd dan trii. Khi cd gid mua tac
KHCN A MT KHANH HOA • SO 4/2009
dpng tan suit cac hQdng Bic - Ble Tay Bic giam r5 ret, chi con lai 1 thanh phIn nhd. Tin suit eac hudng trong khoing Nam den Ddng (S - E) tang len. TQ dd, thiy ring dQdi tac dong trQc tiep cua gid mua Dong Ble lam cho dong chay ven bd bien ddi manh ca ve hudng va tdc dp.
-Tuy nhien, ddi vdi eac ting sau hdn (ting 7m) thi dong ehly kha dn djnh vdi hdn 50% tdc dp dong tap trung trong khoang 20 - 30 cm/s, mang tinh quy luat ro rang. Co the co nhan xet: vao mua Dong dac diem dong ven bd phu thupc vao tQng ddt gid mua. Ddng ven bd trong trQdng hpp gid manh gdm 2 thanh phIn chinh la tdc dp dong trieu va khdng trieu.
* D$c diem dong chay trong mua gid Tay Nam.
Tdc dp ddng ehu yeu tQ 8 - 18 cm/s (bang 1, 2), vdi tdng tin suat khoang 60 - 70%. HQdng dong ting mat chu yeu la Ble va Tay Ble, tang day la hudng Ble va Tay Nam.
Bang 1. Dac trdng dong tai cac tram lien tuc (TB, CD, CT la cac gia tri trung binh aSc dai, cUc tieu cua tdc do (cm/s)
Tram
A2 A2
Thdi gian
6/1977 5/1977
Tang
3 13
9
TB
15.4 8.4 11.6
CD
35.0 22.0 28.0
CT
10.0 0.0 0.0 Bang 2. Tdc do (v cm/s) va hudng (hf) dong trong cac pha trieu vao mua he
Tram
LT1 LT2
Trieu len
v
16 11
H
350 147
Trieu xuong V
20 16
H
154 200 Tai cac vung cQa song, thanh phIn dong chay bien ddi phQc tap theo ngay dem. Trong khi dd, tai vung sat bd bien ddi ddn dieu hdn nhieu. Dieu nay dupe giai thich blng sQ phQc tap ve mat dpng iQc hpc cua vung cQa song. Dd la cac thanh phan ddng bien ddi hoan toan theo chu ky trieu nQdc ndng vdi ehu ky 7 - 8 gid. Gia cQc dai cua ddng chay da do dupe la 42cm/s, nhd hdn so vdi thdi ky gid mua Ddng Ble.
KET QUA TINH TOAN CHE DO DONG CHAY
SQ dung mo hinh tinh ddng chay ba chieu tuyen tinh.
Trong md hinh, anh hQdng cua ma sat day dupe xet den khi tinh toan che dp ddng ehly eho khu vQc. Cac ket qua m6 hinh hda cho vjnh Nha Trang lln dau ti6n da cho thIy mpt bQc tranh tdng the dang tin cay ve che dp dong trieu va dong chay gio trong vjnh Nha Trang.
* l/e ddng trieu:
• Pha trieu len, hudng ddng trieu trung binh trong toan vjnh la hudng tay (W), tdc do ddng trieu cQc dai tap trung tai hudng tQ Ble Tay Ble (NNW). Tde dp dong trieu dat cue dai tai dinh trieu la 42cm/s, hQdng (NNW).
- Pha tridu xudng, hQdng ddng trieu trung binh ia hudng Ddng (E). Tdc do ddng dat cQc tri thQdng nIm trong hQdng D6ng Dong Nam (ESE). Tai thdi diem khi
mQc nQdc xudng chan trieu, tdc dp dong trieu cd the dat gia trj Idn nhIt la 66cm/s, hudng Dong.
- Tde do cua trung binh dong trieu tai ting day nhd hon tai ting mat tQ 2 - 8cm/s, hudng lech nhau tQ 1 - 5°.
- Mot dac diem ndi bat la che dp dong tridu trong vinh Nha Trang dUdc quyet dinh bdi he thdng dong di qua cQa phia Dong Bic vjnh.
* Ve dong gid:
- Phan bd trudng vec td ddng gio the hien kha ro net ve SQ phan ting theo dp sau ca ve tdc dp lln hQdng. Ket qua tinh ddng chay do anh hUdng cua trUdng gid dong ble (5m/s), tdc do ddng gid dat dupe 23cm/s, hUdng 249°. Cd sQ suy giam van tdc kha ro ret khi ting giQa chi la 10cm/s hQdng Dong Ddng Ble (ENE), xudng day chi con 3cm/s hUdng Dong Ble (NE). Trong trUdng gio Ddng Nam (5m/s), tde do ddng chay tai be mat cUc dai 29em/s; tai tang giQa, hQdng dong chay lech so vdi tang mat la 178° so vdi true ble quay ngUde kim ddng hd, nhUng sQ lech hQdng cua tang giQa va day lai tang len khi ma hQdng ddng chay d tang day da quay so vdi ting giQa la 16°.
- Phan bd ddng chay theo trQdng gid giam nhanh theo do sau, trong do hudng ddng ting giOa co sQ lech hQdng kha Idn so vdi dong chay ting mat, khoang tQ 178°
-180° so vdi true ble quay ngupe kim ddng hd, trong khi dd dp lech hudng eua tang giQa va ting day khong Idn blng, tdi da tim thIy chi 23°.
Hinh 1: Phdn bd ddng chay tdng mat do anh hudng cua trudng gid Ddng Bdc
Hinh 2: Phdn bd dong chay tdng mat do anh hudng cua trudng gid Ddng Nam
KHCN A M T K H A N H HOA • SO 4/2009
