Nhan thirc cua cha me vfi cac quy dinh xam hai tinh due tre em trong Luat Tre em
Le Viet Nga
Tom tat: Dya tten thdng tin dinh tinh tii D I tai d p Ca sd "Thuc hien Luat Tre em:
Nhan thiic cua cha me ve xam hai tinh due ddi vdi fre em" do Vien Nghien ciiu Gia dinh va Gidi thuc hien nam 2019, bai viet tim hilu nhan thiic cua cha me vl cac quy dinh xam hai tinh due doi vdi fre em. Ket qua nghien ciru cho thiy, xam hai tinh due fre em la van de ngay cang dang lo ngai d Viet Nam frong khi nh|n thiic cha me vl quy dinh xam hai tinh due fre em ttong Luat Tre em 2016 cdn kha md nhat, nhilu cha m? chua nam dugc cu the ve cac quyen ciia fre dii viec tiep can thdng tin cua hg la kha da dang. It ngudi chii dgng tim hieu ve quy dinh cua Luat Tre em cho thay can cd su truyen thong manh me va sau rgng ban ve Luat Tre em ndi chung, dac biet tmyin thdng ve vai fro, vi tti, nhiem vu ciia 17 ca quan bao ve tre em, hudng din cu thi nhiing dia chi can den de bao ve tte bi xam hai tinh due'.
Tir khoa: Tre em; Luat Tre em; Quyen Tre em; Xam hai tinh due tre em; Nhan thirc ciia cha me.
Ngay nhan bai: 13/1/2020; ngay chinh sua: 4/2/2020; ngay duyet dang: 2/3/2020.
1. Dat v§n m
Hien phap cua nudc Cgng hda xa hdi chu nghia Viet Nam qua nhilu giai doan lich sir tir Cach mang thang Tam den nay cung nhu he thdng phap luat qudc gia d i u t h i hien ro quan diem nhat quan cua Dang va Nha nudc ta ve bao ve, cham sdc va giao dye tte em. Dac biet, Luat Tre em da dugc Qudc hdi Ichda XIII thdng qua ngay 05/4/2016 tai ky hgp thii 11 va cd hieu lyc thi hanh vao 1/6/2017 da quy dinh cu thi cae quyln va bdn phan cua tte em; cac nguyen tac, bien phap bao dam thyc hien quyln tre em; frach nhiem ciia co quan, to chiic, co sd giao due, gia dinh va ca nhan frong viec thuc hien quyen va bdn phan cua fre em.
' ThS., Vien Nghien ciiu Gia dinh va Gioi, Vien Han lam Khoa hpc xa hoi Viet Nam.
' Bai viet la san phim ciia DS tai cap Ca sa "Thirc hi$n Luat Tre em: Nhan thirc cua cha me v6 xam hai tinh due doi vai tre em" do Vien Nghien cihi Gia dinh va Giai thirc hien nam 2019.
L£Vi?tNga 117
Thdi gian qua, tinh ttang tte em bi xam hai ngay cang diln biln phiic tap, gia tang ve miic do, sd lugng vy viec, nhat la cac vy hiep dam, dam d fre em (Dao Hdng Lan, 2016). Thdng ke ciia Tdng eye Canh sat Phdng chdng tdi pham (Bg Cdng an) cho thiy, mac du chi la phan nhd so vdi thuc tl nhung mdi nam tmng binh cd 1.600-1.800 vu xam hai tte em dugc phat hien, ttong sd 1.000 vy xam hai tinh dye (XHTD), tbi sd tte em la nan nhan chiem den 65%, da sd nan nhan la nii d do Indi 12-15 (chilm 57,46%), tuy nhien sd tte em dudi 6 ludi bi xam hai la van dl rit dang bao ddng, chilm tdi 13,2%. Nhiing vy viec xam hai tte em lien tiep dugc cdng khai lam mng dgng du luan va canh bao "dd" ve sy an toan cua nhiing diia tte va sy xudng d p vl dao diic, y thirc phap luat cua nhiing ngudi tmdng thanh (Vii Hai Viet, 2015).
Tre em la ngudi dudi 16 tudi, chua phat trien diy du vl thi chit, tri tue va nhan each, cdn non not, tho dai, nhd be va yeu dudi, chua the ty nhan biet nhiing nii ro ciing nhu chua tu kiem sdng nen can dya vao cha me va nhiing ngudi than frong gia dinh dl dugc bao ve. Tuong lai, frach nhiem sau nay cac em se la lao dgng try cdt va lam chu gia dinh, dat nudc, do vay nhiem vu bao ve, phdng chdng cua cha me ddi vdi viec thuc hien quyen khdng bi XHTD va nhan thirc cua cha me v§ XHTD ciia tte em cd y ngbia quan frgng.
Vai frd cua cha me thuc sy thiet yeu frong viec bao ve, phdng chdng XHTD tte em vi cha me la ngudi tryc tiep cham sdc tre hang ngay, hang gid. Cha me cd the biet dugc dac diem rieng, tinh each, sd thich ciia con, cd the biet va quan ly, theo doi thdi gian bieu va cac mdi quan he cua con vdi nhiing ngudi khac. Cha me neu cd kien thiic phap luat ve phdng chdng XHTD tre em cd thd trao ddi, hudng dan con the nao la hanh vi XHTD, day con vl quyln tu quyit cua tte em lien quan den co the cua chiing va tryc tiep tham gia, giam sat, theo doi, kiem tra cac quan he xa hdi (nhu nhdm ban hgc, nhdm the dye the thao...); ddng thdi, dam bao day du quyen khdng bi xam hai cua con theo luat dinh.
Nhan thiic ciia cha me vl cac quy dinh XHTD tte em frong Luat Tre em thyc sy cin thilt. Dua fren thdng tin dinh tinh tir D I tai cap Ca sd nam 2019 "Thyc hien Luat Tre em: Nhan thiic cua cha me vl xam bai tinh due ddi vdi tte em" do Vien Nghien ciiu Gia dinh va Gidi thyc hien, bai vilt tim hilu nhan thiic cita cha me ve cac quy dinh XHTD ddi vdi tre em thdng qua phdng vin sau 15 cha me cd con trong do tudi dudi 16 d ngi thanh Ha Ndi, bao gdm cac quan Thanh Xuan, Ba Dinh, Hai Ba Trung, nham gdp phin lam co sd dl cac nha lam cdng tac tmyin thdng - van dgng vl quyln tre em, cac nha hoach dinh chinh sach dua ra kl hoach ciing nhu chiln luge tmyin thdng nang cao nhan thiic, thay ddi hanh vi ciia cha me vl quyln dugc bao ve khdng bi xam hai ve tinh dye ciia tte em.
Bi Luat Tre em dugc thyc hien va di vao ddi sdng thi dieu kien dau tien va can thilt la Luat Tre em cin dugc cac bac cha me bilt din, hieu ro va ap dyng, do dd, cac phdng vin sau cha me tap ttung vao cac ndi dung nhu cha me cd biet, bay nghe ndi ve
118 Nghien cii-u Gia dinh va Gi6i. Quyen 30, so 1, tr. 116-124
Luat Tre era hay khdng va Luat cd hieu lyc nam nao, Dilu nao frong Luat quy dinh quyln dugc bao ve dl khdng bi XHTD cua tte em va cu thi ngi dung cua Luat dd nbu tbi nao, cac kenh, ngudn thdng tin ma cha me cd thi tilp can dugc.
2. Nhan thu-c cua cha me ve cac quy dinh xSm hai tinh due tre em trong LuSt tre em
Hieu biet cda cha me ve Lugt Tre em
Viec biet hoac nghe ndi ve Luat Tre em va thdi dilm Luat cd hieu lyc la chi bao danh gia nhan thiic cua cha me. Ket qua tu nghien ciiu nay cho thiy, cd den hon mdt niia sd ngudi tta ldi khdng biet (8 ngudi), hg thyc su chua dd y cd Luat Tre em va do dd khdng tta ldi dugc Luat cd hieu luc khi nao: "... Em chua biet, chua cd dieu kien de tim hiiu" (Nu, ban hang, 34 tudi cd 1 con trai va 1 con gai dudi 10 tudi), bay "Khdng dey"
(Nam, ky su, 33 tudi cd con ttai 3 tudi); hoac "Biit Ludt cdng rdt cdn thiet nhung hien tgi toi chua cd viic gi lien quan vd cdn din Luat cd" (Nu, can bd, 39 tudi cd 2 con gai dudi 10 tudi).
Cd rit nhilu ly do giai thich cho viec khdng biet cd Luat Tre em va mdt ttong sd dd la vi cha me "ban rgn muu sinh": "Em bdn hdng tic sdng din chiiu tdi nen rdt bgn, ciing it khi dpc bdo chi, chi xem tivi mpt vdi gid budi toi nin khdng cd thdng tin vi Ludt Tri em" (Nii, ban hang, 34 tudi cd con ttai va con gai dudi 10 tudi). Ben canh nguyen nhan ban rgn - la nguyen nhan nhieu ngudi dua ra, thi ciing cd ngudi khdng biet den Luat Tie em la do chua quan tam: "Khdng di y vi cdc vdn hdn Luat thu&ng ddnh cho cdc ban ngdnh, lugt su, nhung ngu&i lam cdng viic lien quan den tre em, ddn ky su it khi quan tdm" (Nam, ky su, 33 tudi cd con frai 3 tudi); hoac cho rang chua din luc cin va sir dyng den Luat: "Hien nay, em chua cdn su dung Lugt vi thi chua tim hiiu, nhung neu mudn thi cd the lin mgng internet tim kiem thi se cd ngay cdc thdng tin cdn, han nica khi thuc su cd viic lien quan den Lugt phdp thi se hdi, tu vdn Ludt su, ngu&i co chuyen mdn sdu se cd chi ddn cu the" (Nir, can bd, 39 tudi cd 2 con gai dudi 10 tudi);
hoac cho ring vi con cdn it tudi nen ciing chua tim hieu ve van de nay ttong ttong Luat Tre em: "Con hp cdn nhd, han nUa la con trai" (Nii, ndi ttg, 30 tudi cd con ttai va con gai dudi 10 tudi). Cung cd mgt sd ngudi than philn rang: "Ludt ban hdnh nhiiu nen khdng thi quan tdm hit dupe" (Nu, van phdng, 38 tudi cd hai con gai dudi 12 tudi).
Mac du nhilu bac cha me cho rang minh khdng bilt hoac khdng nghe ndi din Luat Tre em, nhung da sd nhiing ngudi nay deu ddng y ring neu hilu va nam dugc Luat thi se rit tdt va cin thilt. Hg se luu y va mong mudn sau nay se danh thdi gian dl tim hilu vl Luat nay: "Hien tai minh chua biit cd Lugt Tre em, nhung se s&m tim hiiu vi no la cdn thiit" (Nii, can bg, 39 tiidi cd 2 con gai dudi 10 tiidi); hoac: "Hieu lugt di giup mdi ngu&i sdng tdt hon vd it viphgm lugt han nin can quan tdm vd hiiu biet phdp ludt"
(Nam, ban bang, 37 tudi cd con gai dudi 13 tudi).
LeVi^tNga 119
Vdi nhiing ngudi tta ldi cd bilt va nghe ndi din Luat Tre em, thi da phin diu ndi dugc hoac vl mdc thdi dilm ky ban hanh hoac thdi dilm hieu luc. Mac dii cd mdt chut lln Ign ve thdi diSm ban hanh va hieu lyc ttong cac cau tta ldi. Khi di sau tim hilu lam the nao bg cd the nhd dugc cac thdi diem ban banh va hieu lyc thi ciing rit thii vi, vi tiidi dilm nay tning vao ngay Tet thilu nhi, nen cung rit dl nhd cho mgi ngudi "ngdy Tit thieu nhi md chi... triing vdo ngdy 1/6" (Nii, can bg, 39 tudi cd 2 con gai dudi 10 tudi).
Cd cha me bidt den Luat nay vi tham gia cuoc thi tim hilu Luat Tre em frong ngay Tit thieu nhi, khi cimg con tham gia cac hoat dgng d khu phd, co quan. "Ngdy 1/6 ndm ngodi, ca quan em td chuc vui Tit cho cdc con, trong do cd hoat dpng dd vui cd thu&ng, em dd trd ldi chinh cdu hdi ndy" (Nu, ke toan, 35 tudi cd 1 con ttai va 1 con gai dudi 7 tudi).
Cd ngudi biet den Luat Tre em vi chinh nhiing vy XHTD gin day ma bao chi, mang xa hgi dang rat quan tam, ban luan. Nbi§u ngudi thyc su td md va mudn bilt hanh vi XHTD tte em cua ngudi pham tgi se bi xu nhu the nao. "Facebook mdy thdng tru&c ed xdn xao clip xdm hai tre em trong thang mdy nen tdi cung quan tdm xem vd dpc, nhiet tinh comment, binh luan vd ch& kit qud cua tda dn nin cd phdn ndo biit den Ludt Tre em" (Nam, nhan vien van phdng, 32 tudi cd 2 con trai dudi 5 tudi). Cd nhiing cha me biet den Luat Tre em ciing rat ngau nhien do hg thudng xuyen su" dyng mang xa hdi.
"Thu&ng xuyen vdo facebook xem bgn be up dnh vp chdng, con cdi, cdng viec, dn choi.... tdi biet den Ludt Tre em khi cd chi nhdc nhd tie gid khdng duac tung dnh con len face md chua co su ddngy cua chdu vi nhu the vi phgm quyen tre em" (Nii, ke toan, 35
tudi cd 1 con ttai va 1 con gai dudi 7 tudi). Cd the ndi, cd nhiing ly do rat thiet thuc da giiip cho cac bac cha me biet va nghe ndi den Luat Tre em. Nbu vay, cd ban mdt nira cha me nghe ndi den Luat Tre em va nbiing ly do cha me khdng biet den Luat nay chu yeu la vi ban rgn kiem sdng, khdng quan tam hoac con cdn nhd tudi va vi do cd qua nhilu luat ban hanh. Nhiing cha me bilt Luat thudng tra ldi dugc thdi dilm ban hanh, hieu lyc cua luat, ddng thdi, hg bilt tir nhieu kenh thong tin gan giii nhu bao chi, facebook, tu cac cudc thi tim hieu.
Hieu biet ve cdc quy dinh ve xdm hgi tinh d^c tre em
Luat Tre em cd quy dinh: Tre em cd quyln "dugc bao ve dudi mgi hinh thiic de khdng bi XHTD" (Dilu 25, Luat Tre em 2016), ddng thdi "hanh vi XHTD ddi vdi tre la hanh vi hi nghiem elm" tai Dilu 6, Luat Tre em. Tre em co quyen "dugc bao ve ttong qua ttinh td tiing va xu ly vi pham hanh chinh; bao dam quyen dugc bao chiia va ttj bao chiia, dugc bao ve quyln va tgi ich hgp phap; dugc ttg giiip phap ly, dugc trinh bay y kiln, khdng bi tudc quyln tti do ttai phap luat; khdng bi tra tin, fruy biic, nhue binh, xiic pham danh dy, nhan phim, xam pham than thi, gay ap lyc vl tam Iy va cac hinh thiic xam hai khac" (Dilu 30, Luat Tre em 2016).
120 Nghien CLPU Gia dinh va Gi6i. Quyen 30, so 1, tr. 116-124
Trong sd nhiing bac cha me cd bilt va cd nghe ndi vl Luat Tre em, cd 3 frudng hgp biet chinh xac Dieu dugc quy dinh lien quan din quyln dugc bao ve dl khdng hi XHTD cua tte: "Dilu 25 va Dilu 6 quy dinh elm XHTD fre era" (Nii, nhan vien van phdng, 38 tudi cd 2 con gai dudi 12 tudi). Nhiing ngudi phdng vin khdng cbi ndi dugc chinh xac ten Dieu da quy dinh ma cdn neu len dugc nhiing ndi dung ciia Luat tuang ddi chinh xac.
Dieu dang ngac nhien, vdi Dieu 6 "banh vi XHTD ddi vdi tte la banh vi bi nghiem elm" va Dilu 25 fre em cd quyen "dugc bao ve dudi mgi hinh thiic de khdng bi XHTD", thi khdng cbi nbiing cha me cd biet va nghe ndi din Luat Tre em nam dugc n^i dung nay, ma ngay ca nhiing cha me khdng biet cd Luat Tre em cung nam dugc. Ddi vdi bg, XHTD fre em khdng chi dugc cam vi pham ttong luat phap ma cdn la dieu cam ky ca vl mat dao diic, van hda tmyen thdng, vi the nhiing dieu quy dinh frong Luat ciing la phii hgp vdi thuc tiln cudc sdng, van hda dao diic.
HIU hit nhiing ngudi dugc hdi khdng biet quyln cua fre dugc bao ve ttong qua trinh td tung va xir ly vi pham hanh chinh, quy dinh d Dieu 30 cua Luat Tre em. Mgt frong nhiing quyln fre em thuc su can de bao ve tte dugc bao chua va tu bao chiia, dugc bao ve quyln va lgi ich hgp phap; dugc ttg giup phap ly, dugc trinh bay y kien, khdng hi tudc quyen tu do frai phap luat; khdng bi tta tan, truy biic, nhyc hinh, xiic pham danh du, nhan pham, xam pham than the, gay ap lyc ve tam ly va cac hinh thiic xara hai khac.
Quyen dugc bao ve trong qua trinh td tung va xir ly vi phara hanh chinh dac biet cd lgi ich ddi vdi nhiing fre bi XHTD va dang ttong qua frinh dieu tra, xii Iy vi pham ddi vdi ke pham tdi. Ndu nhu nhieu cha me biet quyen dugc bao ve ciia fre frong giai doan td tung va xu ly vi pham hanh chinh tbi se tir tin, chii ddng va manh me hon frong viec td giac tdi pham XHTD fre em.
Tuy nhien, khi dugc ggi y cu the ve viec tte em cd quyen dugc dung luat su bao chiia hay khdng, cd quyln dugc trinh bay y kiln, hay cd dugc bao ve dl khdng bi xiic pham danh du nhan phim ttong qua trinh xet hdi hay khdng thi da sd bac cha me diu ddng y la fre em cd quyen dd.
Mdt sd ly do ma ngudi fra ldi khdng bilt den quyln cua fre trong qua trinh td tiing va xu Iy vi pham hanh chinh la vi theo hg: "Ddy thg:c su Id nhimg kiin thuc tuong ddi sdu, cdn tim hiiu ky vd ngu&i trong ngdnh ludt vd cdc ngdnh nghi liin quan din bdo vi tre em mdi cd thi biit dupe" (Nii, nhan vien van phdng, 38 tudi cd 2 con gai dudi 12 tudi). Hoac cd thi do hg chua timg gap ttudng hgp lien quan din thu tyc td ttmg nen khdng bilt nhiing thdng tin nay. Ciing cd ngudi cho rang, cac quy dinh vl cac quyln ttong qua trinh td ttang nlu nhu tta ldi chmh xac la Dieu cu thi nao ttong Luat hay ngi dung chinh xac tti cau chu la rdt khd, nhung thuc ra dau dd ttong cudc sdng nhirng ngi dung vl quyln nay da dugc ngudi dan bilt den, nhac den va dugc ttao ddi vdi nhiing tir ngii ddi thudng, cbi la khi dua vao Luat nd dugc cd dgng va cd ten ggi nen hg khd cd thi ggi ten.
1
Le Viet Nga 121
HIU hit cac cha me dugc hdi dSu nhan thiic dugc vai ttd, ttach nhiem ciia gia dinh, cua cha me frong vi8c bao ve cho con em dugc quyln sdng an toan, linh manh, phdng ngira, ngan chan va xii ly cac hanh vi xam hai fre em. "Tru&c tien, cha me cdn dupe cung cdp cdc kien thiec vi lugt, ve xdm hgi tre em, tgo cho tre mdi tru&ng sdng an todn, lanh mgnh, khi dd gidm tdi da cdc riii ro tre bi xdm hai, vi du nhu nam duoc lich hpc cua con, cdc mdi quan hi trong lap, trong trudng vd ngodi xa hpi de biet con di ddu, lam gi cd dupe an todn hay khdng" (Nii, van phdng, 38 tudi cd 2 con gai dudi 12 tudi); hay "Cha me chu dpng dua ddn con di hpc, tim hiiu bgn thdn cua con, theo ddi th&i gian hpc, cdc trang web md con vdo xem, ludn bin con vd dey din con thi se hgn che nhung nguy ca thieu an todn" (Nir, giao vien, 33 tudi cd 2 con frai dudi 8 ttadi);
hoac "Hu&ng ddn con nhimg tinh hudng khdng an todn, dgy bdo con, cdnh bdo nhung hodn cdnh cd nguy ca cao, hgn che di vi nhd khuya, trang phuc kin ddo. trong tru&ng hpp bi XHTD nen dua con din tu vdn bdc si tdm ly..." (Nam, bg ddi, 35 tudi cd 1 con gai va 2 con frai dudi 6 tudi). Nbu vay, nhin chung cac bac cha me da nhan thiic dugc tuong ddi rd ba cap dg bao ve tte em dugc quy dinh frong Luat Tre em, dd la cap do phdng ngira, hd ttg va can thiep.
Nhieu cha me cd biet ve cac hanh vi bi nghiem cam frong Dieu 6, myc 7, Luat Tre em nhu: "Khdng cung cap hoac che giau, ngan can viec cung d p thdng tin vl fre em bi xam hai hoac fre em cd nguy ca bi bdc lot, bi bao lyc cho gia dinh, co sd giao dye, co quan, ca nhan cd tham quyen" va Dieu 51 "Trach nhiem cung cap, xii ly thdng tin, thdng bao, td giac hanh vi xam hai fre em". Theo nhan thiic cua nhirng ngudi me thi: "Moi ngu&i khdng dupe phep che giau ngu&i pham tpi XHTD tre em, phdi cung cap thdng tin, bdo cdo nhieng thdng tin vipham din cdng an" (Nu, ban bang, 34 tudi cd 1 con frai va 1 con gai dudi 10 tudi); "Trong tru&ng hap ngudi pham tpi XHTD la ngudi thdn trong gia dinh, hp hdng, ngu&i quen biet chung ta cdng khdng nin vi ni nang, vi quan hi md so khdng bdo cdo cdng an" (Nu, giao vien, 33 tudi cd 2 con frai dudi 8 tudi).
Luat Tre em va Nghi dinh 56/2017/ND-CP quy dinh 18 co quan, td chiic va gia dinh cd trach nhiem bao ve tte em khi bj XHTD (Dilu 48, 49, 50, 51, 52, 88, 100 cua Luat Tre em va tti Dilu 49 din 56 cua Nghi dinh 56/2017/HD-CP) bao gdm: 1- Tda an nhan dan cac cip; 2- Vien Kilm sat nhan dan cac cap; 3- Uy ban Van hda, Giao due Thanh thilu niSn va Nhi ddng cua Qudc hdi; 4 - Bg Lao ddng - Thuang binh va Xa hgi;
5- Bg Tu phap; 6- Bg Y tl; 7- Bg Van hda, Thi thao va Du lich; 8- Bg Giao due va Dao tao; 9- Bg Thdng tin va Trayin thdng; 10- Bg Cdng an; 11- Uy ban nhan dan cac cip;
12- Doan Thanh nign cdng s^n Hd Chi Minh; 13- Hdi LiSn hiep Phy nu Viet Nam; 14- Hgi Bao ve quyln tre em Viet Nam; 15- Quy Bao trg fre em; 16- Uy ban Qudc gia ve fre em; 17- Tdng dai dien thoai qudc gia thudng tryc sd 111; 18- Gia dmh.
Khi dugc hdi vl cac co quan, td chiic, ca nhan bao ve tre em ma cha me cd the lien he thi tit ca diu fra ldi dugc it nhit radt dia chi bao ve, frong dd dia chi dugc nhac din nhieu nhit la cdng an, tilp din la gia dinh, bao chi (tmyen thdng) va mgt niia sd
122 Nghien ciPU Gia dinh va Gio-i. Quyln 30, so 1, tr. 116-124
ngudi fra ldi biet den s6 dien thoai qudc gia thudng fruc 111 tilp nhan, xir ly tiidng tin, budng dan quy dinh quy frinh tilp nhan va xu ly thdng tin, td giac hanh vi xam hai fre em. Mdt vai tiudng hgp nhac din giao vien, ttirdng bgc, tda an cd thi hd frg va liSn hg.
Tuy nhien cac co quan cdn lai nhu Bg Lao dgng - Thuang binh va Xa hgi; Tmng uong Doan Thanh nien cgng san Hd Chi Mmh; Trung uong Hdi Lien hiep Phy nii Viet Nam;
Uy ban nhan dan d p xa/phudng... khdng dugc nhic tdi. Nguyen nhan cac cha me khdng biet den cac co quan tten la vi day la cac co quan chirc nang, lam nhiem vy phdi hgp vdi CO quan cdng an, tda an, gia dinh, tiirdng hgc va chu ylu dam nhiem khau tuySn tmyen kien thiic, phdng ngira va cac dich vu can thiep vl sau cho tie da bi xam hai (tu van tam ly, hd frg chd lanh nan, giao dye ddi vdi tre era phara tdi va cac dich vu hd frg kera theo...) va tir tmdc den nay it cd boat dgng true tilp nen cha me khd cd thi bilt den. Vi theo hg, XHTD fre em bi nghiem cam, nen nlu vi pham se hi tdi va theo quan niem thong thudng, td giac tdi pham thudng tim den cdng an sau dd se dugc tda an xii phat va frong tmdng hgp cac em nhd thi bao cho gia dinh, cha me, giao vien, nhung ngudi true tiep cham sdc, day dd fre cd the biet va an iii tte: "Neu tdi biet cd tru&ng hap tre bi XHTD thi se bdo cho gia dinh, thdy cd gido di bdo vi tre vd bdo cdng an di hp truy bdt ke viphgm " (Nam, ky su, 33 tudi cd con trai 3 tudi).
Khi dugc hdi ve vai ttd cua cac co quan nhu Bg Lao dgng - Thuong binh va Xa hdi; Trung uong Doan Thanh ni6n cgng san Hd Chi Minh; Trung uong Hdi Lien hiep Phy nii Viet Nam; Uy ban nhan dan cap xa de lien he va hd ttg khi cd vy viec XHTD fre em, mdt nam gidi cho biet: "Khong biit cdc ca quan do cd nhiem vu gi Sau mdi vu XHTD tren bdo chi dua tin, dpng lai la mice hinh phgt cua ke phgm tpi vd hau qua md tre phdi ganh chiu cdn lgi khdng thdy ndi gi den vai trd cua cdc co quan do cd" (Nam, bd ddi, 43 tudi cd con ttai 15 tudi).
Cd thi thay, tat ca nhiing ngudi dugc hdi (ke ca ngudi bilt va ngudi chua bilt Luat Tre em) deu nhan thiic dimg va nam dugc ngi dung cua Dilu 6 "hanh vi XHTD doi vdi tte la hanh vi bi nghiem cam" va Dieu 25 fre em cd quyln "dugc bao ve dudi mgi huib thiic dl khdng bi xam hai tinh due", vi hanh vi nay bi xa hdi tir xua din nay len an, cam ky ca vl mat dao diic, luat ttic va van hda fruyin thdng. Cac cha me dugc hdi nhan thiic rat rd vai frd, ttach nhiem cua gia dinh, ciia cha me frong viec bao ve cho con em dugc quyen sdng an toan, lanh manh, phdng ngira, ngan chan va xii ly cac hanh vi xam hai fre em, nhan thiic quyln dugc bao ve dudi mgi binh thirc dl khdng bi XHTD cua tte em va ttach nhiem cung d p , xu ly thdng tin, thdng bao, td giac banh vi xam hai fre em. Hg bilt dugc cac dia chi cd thi giiip do, hd frg fre em bi XHTD la cdng an, gia dinh, nba ttirdng va ddi khi la sd dien thoai qudc gia thudng true 111 va tda an.
Cdc kenh, ngudn thong tin phd biin ve quy dinh xdm hgi tinh dgc tre em trong ludt Tre em 2016
Kit qua tti nghien ciiu nay cho thiy, ngudn thdng tin ma cha me tilp can cac quy dinh cua Luat Tre era vl XHTD chii ylu tir tiiiyln thdng dai chimg nhu tivi, dai, bao
^
U Viet Nga 123 bao dien tii: "Gan day, hien tuong XHTD tre em dang gia tdng, bdo chi, ti vi, mang xd hpi di cap nhiiu nen di ddng de cd thdng tin" (Nu, ban hang, 34 tudi cd I con ttai va 1 con gai dudi 10 tudi); "Tdi biit duac Lugt Tre em do xem chuang trinh ndi ve xdm hai tre tren kinh VTVl, sau thai si/' (Nii, ngi ttg, 34 tudi cd 1 con trai va 1 con gai dudi 10 tudi); hoac "Cdc chuong trinh tren tivi nhdt Id cdc kenh VTVl cd ndi din viic xu ly cdc vy XHTD tre em vdn gap khd khdn vd mpt sd kenh VTV7, VTV4 cd phdng su ve vdn di xdm hgi tre em, dupe phdt lai nhieu lan" (Nam, nhan vien van phdng, 32 tudi cd 2 con ttai dudi 5 tudi).
Mdt sd it cha me ty tim hieu va biet den cac vy XHTD tte em va cac quy dinh phap luat vl XHTD fre era qua ban be, facebook va qua cdng viec. "Biet din do truyen mieng tie bgn be, facebook do gdn day cd nhiiu vu viic vi phgm nghiim trpng" (Nii, nhan vien van phdng, 38 tudi cd 2 con gai dudi 12 tudi); "Vi cd hai con trong dp tudi teen [vi thdnh niin] nin minh cdng quan tdm vd tu tim hieu tren internet, de tru&c hit hieu vd nhdc nh& cdc con, sau do phdng trdnh vd tao mdi tru&ng an todn eho con" (Nii, can bd, 39 tudi cd 2 con gai dudi 10 tudi).
Viec cac bac cha me tiep can cac thdng tin lien quan den xam hai tre em va luat phap vl xara bai tte em mdt phan la do van de nay dang la van de ndng trong xa hgi va cd nhieu vy viec nghiem ttgng phat hien nen da thu hut sy quan tam cua cac co quan tmyin thdng, bao cbi, mang xa hgi va ddng thdi da dang tai nhieu bai viet, phdng sy, chuyen dl va each phdng chdng cho toan xa hdi nhu de canh tinh cac bac cha me nang cao canh giac va tang cudng bao ve tte d mgi noi, mgi luc.
3. K^t lu$n
Nghien ciiu nay cho thiy nhan thiic cha me vl Luat Tre em ndi chung va quy dinh XHTD fre em cdn kha md nhat, mgt bd phan cha me chua nim dugc cu thi ve cac quyln nay cua tre, du cac kenh thdng tin cha me tiep can la kha da dang tir tmyen thdng, tivi, bao chi va facebook va cdn it ngudi chu ddng tim hieu ve quy dinh cua Luat Tre em.
Xam hai tinh dye fre em la vin dl ngay cang dang lo ngai d Viet Nam. Sy quan tam phdng chdng XHTD tre em khdng chi la nhiem vy cua cac co quan chiic nang ma cdn thudc vl gia dinh, nha tiirdng va toan xa hgi ndi chung, frong dd cha me cd vai frd quan frgng. Nhan thiic cua cha me vl vai frd, trach nhiem ciia gia dinh ttong viec bao ve cho con era dugc quyln sdng an toan, lanh manh, phdng ngiia, ngan chan va xii ly cac hanh vi xam hai tre em, vl quyln dugc bao ve dudi mgi hinh thiic de tre khdng bi XHTD va frach nhiem cung d p , xir ly thdng tin, tiidng bao, td giac banh vi xam h^i fre em la radt vin dk quan trgng. Nhit la viec nim dugc cac dia chi cd the giiip do, hd ttg khi tre em bi XHTD.
Thyc tl nay cho thiy d n cd sy ttuyin thong manh me va sau rgng hon ve Luat Tre em, dac biet tiuyln thdng vl vai frd, vi fri, nhiem vy ciia 17 ca quan bao ve tte em,
124 Nghien ciJu Gia dinh va Gio-i. Quyln 30, so 1, tr. 116-124
hudng dan cy the nhiing dia chi d n din dl bao ve tre bi XHTD tdi cac bac cha me, gia dinh, nha tmdng va cgng ddng dl giiip cho cha me va cdng ddng xa hdi giai quyit cac vy viec XHTD fre em frong gia dinh, cdng ddng higu qua nhit ddng thdi tinic diy viec bao ve quyen fre era d Viet Nam.
Tai lieu trich din
Dao Hdng Lan. 2016. Tang cudng phdng ngua va giam tiiilu tmh frang tte em bi xam hai tinh due. Thii ttirdng Bg Lao dgng - Thuong binh va Xa hgi tta ldi phdng vin ve cdng tac phdng ngiia va giam thieu tinh ttang xam hai tinh due tte em.
http://www.moHsa.gov.vn/Pages/tintuc/chitiet.aspx?tintucID=26184.
Luat Tre em 2016.
http://bocongan.gov.vn/KND/vb/vbqp/Lists/VBQP/Attacbments/2242/QH13.pdf.
Nghi dinh 56/2017/ND-CP, Nghi dinh quy dinh chi tiet mdt sd dieu cua Luat Tre em.
http://vbpl.vn/TW/Pages/vbpq-van-ban-goc.aspx?ItemID^121977.
Vii Hai Viet. 2015. Mgt sd quyen coban ciia tre em theo quy dinh cua phap luat Viet Nam.
http://csnd.vn/Home/Nghien-cuu-Trao-doi/1079/Mot-so-quyen-co-ban-cua-tte-em- theo-quy-dinh-cua-pbap-luat-Viet-Nam.
