Giai phap day manh
xuat khau thuy san Viet Nam sang EU khi EVFTA co hieu li/c
NGaYEN THI HOAI THG'
Ttt ngky 01/8/2020, khi H i e p dinh T h t t d n g m ? i tif do Vi$t N a m - E U ( E V F T A ) CO h i $ u Ittc, k y vpng s e m a n g d g n n h i l u ctf h6i m6i c h o xuS't k h £ u thuy s a n V i $ t N a m sang E U . S o n g , b 6 n c a n h nhSng, erf hSi, E V F T A ciing khigh c h o m J t h a n g n a y g S p phai k h d n g it k h o k h a n vdi nhiiug r i o c a n phi t h u g quan. Chinh vi vSy, adi h o i V i g t N a m dn c o nhihig giai p h a p dg' da'y m ? n h x u A khS'u thuy s a n vko t h j trrfoTng n a y , nhiim t S n g k i m ng^ch xuSt khtfu, t a n g ngudn t h u n g o a i tg c h o dSt nttdc.
THLfC TRANG XUXT KHXU THUY SAN CUA Vif T N A M SANG EU
Theo so lieu tiif B6 NQng nghiep va PhSt trien n6ng th6n (2019), trong nam 2019, tdng kim ngach xuS't kh^u thiiy sdn cua c i nudc dat 8,9 tri6u USD, tang 1,4%
so vdi nam 2018. Cdc thi triidng xuat khau thuy sdn chlnh cua VietNam, dd la:
Trung Qu^c - H6ng Kong chid'm thi phin 28%, giam 3% so vdi cilng kJ nam 2018;
My chie'm 21,9%, tang 13,8%; EU chiem 17%, gidm 6,9%; ASEAN chie'm 10,1%, tang 0,8%; Nhat Ban chi^m 8,8%, tdng 8,9% (Hinh).
Tai thi trUdng EU, thuy sdn Ik mat hang cd gid tri quan trgng trong trao ddi llidng thuc giffa Vi6t Nam vk EU. Xud't khiu thuy sdn ludn chitfm ty le ldn trong tdng gid tri xudt khau tiif Vi$t Nam sang thi trudng cdc nufdc thdnh vidn EU, dac biSt la Dffc, 'i, Tay Ban Nha, Ha Lan, Anh, Phdp vd Bi. Trong dd, hai san phim chinh la tom vd cd tra chie'm iSn lirot 45% vd 25% tdng gid tti xud't khfo thuy sdn (Tdng cue Hdi quan, 2019).^ ^ - Tuy nhi6n, xud't khau cdc san pham
t l i ^ s d n ctia Viet Nam hi$n nay vdn con g ^ ' d d i mdt vdi nhilu khd khan vd thuf T M S I , didn hinh nhff: sU canh tranh khde
^ H va viec dp dung nghi6m ngdt cac I S I cdn k j thudt ddi vdi cdc bien phap H ^ H mai, qudn ly an todn thUc phim
^ p c v^gn Chinh trj C6ng an nhan dan
va cdc bidn phdp chdng bdn phd gia ciia cac niidc nhdp khau tir EU.
Theo bdo cao cfia HiSp hdi Che bien va Xudt kh£u Thuy sdn ViStNam - VASEP (2019a) v l tinh hinh xuait khau thuy sdn cho thd'y, tnrdc khi bi th^ vang v l khai thac bd't hdp phap, khdng khai bdo vd khong theo quy dinh (lUU), thi EU la thi trUdng xuat khdu thuy sdn ldn thii 2 ciia Vi$t Nam, chi dtfng sau My. RiSng xud't khIu hdi sdn cac loai, nhU: ca ngir, bach tudc, mffc, ca thu...
ludn dat kim ngach 350-400 trieu liSD/nSm, chidm khodng 30% tdng gid tri kim ngach xudt khau thuy, hdi sdn cua Vi$t Nam sang EU.
Song, kd ttt khi Vi6t Nam hi EU ph^t the vdng lUU hdi thdng 10/2017, gia tri xua't khau hdi sdn sang thi trudng EU da gidm nhilu. Viec bi \h6 vdng lUU da tidp tuc gdy dnh hufdng xdu ddn xudt khau thuy sdn,
HiNH: THI TRtidMG X O X T K H A O T H ^ Y SAM VlfT MAM NAM 2019 Dim vi:
• Trung Quol
• My DEU
• Asean
• Nhat Ban
• Khac
11.7
N g u d n : Bo N o n g nghiep va Phat tri^n Nong i
31
s ccra - TRAO DOI
nhat la hai san sang thi tn/6ng nhy. Do d6, ting kim ngach xuS't kh^u thfiy s^n sang EU trong 11 th^ng d^u nam 2019 da bi sut giam 11,6%, chi dat 1,195 ty USD.
Trong d6, xulft khiu t6m giam 18,4%; ca tra gidm 0,1%; cd ngijr gidm 11,6%; mtfc, bach tu6c giam 18.7%.
TCf thi trrfdng nhdp khiu hai san ldn thtf 2 cija Viet Nam, EU da tut xu^ng thi? 4 sau My, Nhat Ban, Trung Qu6c - Hong k6ng (Tdng cue Hai quan, 2019).
CO HQI VA THACH THLfC KHI EVFTA CO HIEU LLTC
Cahdi
HiepdinhEVFTAdrfcfckyke'tngay 30/6/2019, drfdc Nghi vien chau Au thong qua vao ngay 12/02/2020 vd mdi ddy da drfdc Qu6^c h6i Viet Nam phd chuan vao ngdy 08/6/2020 ddnh dd'u m6'c lich sit cho quan he thrfdng mai Viet Nam va EU. EVFTA drfdc ddnh gid Id "cu hich" ldn cho xuat khau hdng hoa cua Vi$t Nam, dac bi6t Id cdc mdt hdng thdy sdn v6'n c6 nhieu ldi the' canh tranh tai thi trrfdng nay, khi gan 50% si ddng thue' dang c6 thue" suat cd sd 0%-22%, trong dd, phin ldn thud' cao trf 6%-22% se drfdc giam v l 0%
(khoang 840 ddng thu^). Khoang 50% si ddng thue cdn lai c6 thu^ suat ca sd 5,5%-26% se drfdc vi 0%
sau 3-7 ndm. Ri8ng cd ngti ddng hdp vd cd vidn, EU ddnh cho Viet Nam han ngach thue' quan lln Irfdt la 11.500 tifn vd 500 tan. Ngoai ra, hau het cdc san pham mrfc, bach tudc ddng lanh dang c6 miJc thud^ cd ban 6%-8% se drfdc gidm ngay ve 0%, cac san phim khac, nhrf: surimi drfdc giam tif 14,2% ve 0%; ca cd kiem tiif 7,5% vi 0%; Tdm, tdm sd ddng lanh (HS 03061792) drfdc giam thue tit mdc cd bdn 20% xud^ng 0% ngay khi Hiep dinh c6 hidu Irfc. Cac san pham tdm khac gidm theo Id trinh tif 3-5 ndm, ridng tdm chd' bi^n c6 16 trinh gidm thue' la 7 ndm. Dd'i vdi san phim ca tra Id trinh gidm thu^ 3 nam, rieng cd hun khoi Id trtnh 7 ndm. San phim cd ngtt ddng lanh drfdc gidm thue ve 0% ngay khi EVFTA cd hidu Irfc, trtt thdn cd ngtt dong lanh (loin) can Io tnnh 7 nam va sdn phim ca ngtt hdp cd han ngach hrfdng thud' 0% la 11.500 tin (Nguyin Thi Thu Thuy, 2018).
Nhrf v$y, Viet Nam cd th^ tid'p cdn mot thi trrfdng tidu thu thuy sdn khdng id vdi 28 nrfdc thdnh vien, ddn s6' trdn 500 trieu ngrfdi, tdng GDP trdn 15.000 t^ USD, chid'm khoang 22% GDP cua todn thd' gidi, EU se la mdt thi trrfdng ldn vd tiem nang. Hdn ntta, binh qudn thu nhdp tinh theo dau ngrfdi cda cdc qud'c gia EU kha cao so vdi the gidi, lai thich diing cdc san pham thdy san trong nhu cau an uong vd bao vd sdc khoe, do tinh tfu vidt cua sdn pham nay la ngon, bd. H^ng nam, nhu ciu thuy sdn cua EU da dat mrfc 22,03kg/ngtfdi, cao hdn 5,34kg/ngrfdi so vdi mrfc trung binh cda thd'gidi (VASEP, 2019b). Do dd, vide xda bo thue' quan dd'i vdi hau he't cdc mat hang xuat khau cua Vidt Nam sang EU, trong dd cd mat hang thdy san, se tao ldi th^quan trong cho Viet Nam khi canh tranh vdi cdc do'i thu khac tren thj trtfdng EU.
Thdch thde
Cd the khSng dinh, EVFTA se tao cd hdi doi vdi xud't khiu thuy sdn ttt Viet Nam sang EU. Tuy nhidn, bdn canh nhttng cd hdi, thi thdy sdn Vidt Nam ciing phdi ddi mat vdi nhilu thdch thdc cam go khi thdm nhdp thi trtfdng EU, d^c bidt la rdo cdn ky thuat thtfdng mai.
EU chu y^u Id cdc qudc gia phdt trien cd mttc s^ng cao, nhu cdu tidu ddng, ddc bidt Id thtfc pham, dang thay ddi manh. Trong ttfdng lai, EU cd th^
dp dung cdc quy dinh ve rdo can ky thudt trong thtfdng mai (TBT) va cdc bien phdp kiem dich ddng thtfc v^t vd ve sinh an todn thtfc pham (SPS) mdi doi vdi nguydn lidu thd hode cdc bidn phdp han ch^ xud't khiu. Vi vdy, mu^n xud't khiu vao EU, cdc doanh nghidp khdng cdn cdch ndo khde la phai ddp rfng nhttng ydu eau mdi dd.
Bdn canh dd, n h ^ g ddi hdi khit khe vi quy t^c xuat xd, vin de ban phd gid, trd cap va sd dung ede edng cu phdng v6 thtfdng mai eung la trd ngai ldn dat ra cho cdc doanh nghidp thdy sdn Vidt Nam trong vide tidp cdn thi trrfdng EU. Do dd, mpt he thong quy tac xuait xtf ddn gidn, linh hoat, phu hdp vdi tinh hinh Vidt Nam vd cho phdp Vidt Nam dtfdc htfdng ede ldi ieh ehinh ddn^ ttt EVFTA se Id dilu kidn tidn quyd't can ddm bdo.
Ngodi ra, hdng thdy sdn xud't khiu cda Viet Nam se phai canh tranh gay gat vd khde liet hdn vdi hdng thdy sdn tai eh6 cua cde ntfdc mdi gia nhgp EU vd cdc hdng thdy sdn eda ede cdng ty xud't khiu thdy san manh vd nhilu kinh nghiem ngoai EU trong vide xuit khau, dm cho dttng vd duy trt thi phan tai EU.
M 0 T S 6 C I A I PHAP
Dd cd ch6 ddng trdn thi trtfdng EU va dly manh xuit khau thdy san cda Vidt Nam sang thi trtfdng nay, ddng thdi, cd thd tdn dung toi da tfu the' khi EVFTA cd hidu Itfc, theo tdc gia, trong thdi gian tdi, can thifc hien mot so giai phdp sau:
viphia doanh nghiip
Thii nhdt, doanh nghiep can khdng ngttng nang cao ehat Itfdng san phim thdy sdn xuit khiu. EU van Id mdt thi trrfdng khd tfnh vdi nhttng ddi hdi khdt khe v l chlTt Itfdng sdn pham, ndn doanh nghidp can bdm sdt cdc kd't qud nghidn ettu thi trtfdng ve thi hid'u ngtfdi tidu dttng, cdc y^u to lidn quan dd'n sdc
32
khoe con ngtfdi, ttt dd, chdo ban sdn pham an todn cho ngrfdi sd dung vdi mSu ma, ch^t Itfdng cdi ti^n, da tien ich, gid cainh tranh.
Ngoai ra, cdc doanh nghidp ehe bi^n vd xuat khiu thuy sdn ein hidu rd mdt sd quy dinh chung cda EU lidn quan tdi quy tac vd sinh thtfc phim ed ngudn gde dOng vdt, dtf Itfdng cho phdp mdt sd chd't nha't dinh vdi sdn phim thuy sdn.
Thit hai, cac doanh nghifp can hieu rd quy tac xua't xd cda sdn phdm vd phd'i hdp tdt vdi nhitng ngtfdi nudi trdng, ddnh bat thdy, hdi sdn trong vide tudn thd quy tac xuat xd hdng hda.
^ Thii ba, khi EVFTA cdhidu Irfc, cung adng nghia vdi viec cdc doanh nghidp se tham gia vao cudc canh tranh lidn tuc, ldu ddi vd ngdy cdng kh^c liet Do dd, vide ndng cao nang life canh tranh cua doanh nghidp vd hdng hda dd tdn tai vd phdt tridn phdi dtfdc xdc dinh la nhidm vu thtfdng xuydn, ldu ddi, lidn tuc vd can ban.
Ddng thdi, doanh nghidp phdi nd Itfc ddi mdi thi^t bi cdng nghd, ndng cao chit Itfdng sdn phim... de kh^ng dinh vi tri vd tdn dung cd hdi vtfdn ra thi trrfdng EU.
Thii tu, cdc doanh nghiep chd' bien, xud't khiu thdy sdn can nd Irfc tan dung EVFTA. EVFTA ed hieu Irfc se gidm thidu cac hdng rdo thtfdng mai bd't hdp ly, tang tinh cdng khai, minh bach, cd the dtf bao khi trien khai cdc bidn phdp phdng ve thrfdng mai, kiem dich dong thrfc vdt, eung nhtf hang rdo ky thudt. Vi vdy, ede doanh nghidp cd the tdn dung nhu^g cam k^t ndy dd tranh hoac giam thidu nguy cd dd'i mat vdi cdc rdo can thtfdng mai phi thud', md EU dang vd se dp dung vdi thdy sdn nhdp khiu ndi ehung vd thdy san ttt Viet Nam ndi ridng.
Ben canh dd, cin ehd ddng tim hieu ludt phap, dac biet Id nhiihg thay ddi trong nhffng quy dinh eda EU. Vide
khdng cap nhat thong tin thtfdng xuyen se khid'n cdc doanh nghidp rdi vdo thd' bi ddng vd gap rdi ro eao.
viphia Nhd ni£dc
Mdt la, Chlnh phu ean cd chinh sach h6 trd san xuat vd thtfdng mai thdy san, nhrf: tiep tuc ra sodt, nghidn ettu cdc ehinh sdeh hd trd san xuat va thdc day xuat khiu thuy sdn; Hd trd doanh nghidp thdy san tid'p cdn thdng tin day dd, kip thdi, tin c^y v l thi trtfdng trong ntfdc vd thi trrfdng EU dd doanh nghiep cd srf chuin bi tot hdn trong chi^n Irfde ldnh doanh.
Nhd nrfde ddng thdi hd trd doanh nghidp trong vide tidp edn cdng nghd vd thid't hi tien tien phuc vu sdn xua't chd" bidn va kiem sodt chit Itfdng eho thuy sdn xuat khau sang thi trrfdng EU.
C6~
EVFTA dritfc danh gia la **cu hich" ldn cho xuS't kh^u hang hoa cua Vi$t Nam, dac bi$t la cac m^t hang thuy san vd'n co nhidu 1 0 thd'c^nh tranh.
.»»
Hai Id, quy hoaeh vttng nudi trdng thdy sdn, han chd^
d nhiem mdi trtfdng nudi dd dam bdo quy dinh ky thu^t va ve sinh dich te. Ddng thdi, can xay diAig cdc chtfdng trinh, dtf an de thu hdt dlu trf xdy diftig kd't elu ha ting vttng nudi trdng thdy san.
Ba la, tang ctfdng cdng tdc quan ly, kiem tra, thanh tra nham dim bao chd't Irfdng vd sinh dich te cho hdng thuy sdn xud't khiu.
Bd'n Id, tang ctfdng phd bidn nhttng kidn thrfc vd thdng tin khoa hoc v l ddnh bit vd nudi trdng thuy san trdn cdc phtfdng tien truyen thong dai chung, de nang cao nh|in thde eho doaidi nghidp xud't khiu thdy san vd rdo can thrfdng mai phi thue quan eda EU vd cde nrfdc thdnh vidn. Phan ldn, cdc doanh nghidp che bie'n, xud't khiu thdy sdn Vidt Nam cd quy md nhd, khd han che trong vide hidu vd dng xd vdi cdc rdo cdn thtfdng mai, eho ndn vide hd trd doanh nghiep heit sdc quan trong vd cin thiet, giiip doanh nghidp ehuan bi eae dilu kidn san sang ddi phd vtfdt qua cAc rdo edn phi thu^quan.Q
_jrAIXl|lUTHAMKHiOL _ _ — — —
1 Bd Ndng nghiep va Phdt tridn ndng thdn (2019). Tdng quan tinh hinh sdn xud't vd nudi trdng thuy sdn ndm 2019 ^
2 Tdng cue Hdi quan (2019). Tinh hinh xuat khau thuy san ndm 2019 3 VASEP (2019a). Bdo cdo xudt khdu thuy sdn Viet Nam 2018^
4 VASEP (2019b). Bdo cdo thi trUdng thuy sdn khu vuc chdu Au ndm 2019
5 Dd Dd'c Binh, Bui Huy Nhtfdng (2009). Ddp idig rao cdn phi thue quan diddy manh xud't khdu bin vdng hdng thuy sdn Viet Nam, Nxb Chi'nh tfi Qud'c gia
6 Nguygn Thi Thu Thdy (2018). Rdo cdn phi thue vdi xud't khau thuy san sang^U trong boi canh thtfc thi Hiep dinh thrfdng mai trf do Viet Nam - EU. Tap chi Nghien cdu Kink te, sd thdng 2/2018