QUAN HE THl/dNG MAI
VIET NAM - HAN QUOC DLfCJl GOC DO THJdNG MAI NO! NGANH
TRlTdNG QUANG HOAN*
Tom tat: Thiiang mai hdng hoa gida Viet Nam vd Hdn Qudc dd md rdng nhanh chong trong han hai thap nien qiui-SH dung Ca sd dU lieu thiAmg mai qudc ti cda Lihi hap quoc (UN Comtrade), bdi viet di sdu phdn tich thiiang mai Viet Nam - Hdn QuSc dudi goc dd thiiang mai ndi ngdnh. Cdc kit qua tinh todn cho thdy, chi s6 thiiang mqi noi ngdnh giOa Viet Nam • Hdn Quoc dd co sU cdi thi&n ro net nhUng vdn con thdp hon ddng ki so vdi chi so thuang mai noi ngdnh cda Hdn Quoc vdi nhiiu qudc gia khac trong khu vUc. Thiomg mai ndi ngdnh giiJla Viet Nam vd Hdn Quoc chd yeu Id thuang mai noi ngdnh dgc, tdp trung vdo sdn phdm hdm luang cong nghe thdp, cho thdy nhiing khoang cdch Idn trong chat luang hdng hoa xudt khdu giita Viet Nam vdi Hdn Quoc.
Tix khoa: Hdn Qudc, Viet Nam, Thuang mai, Thucmg mai ndi ngdnh.
1. K h a i q u a t q u a n h $ thi^cAig m a i V i $ t N a m - H a n Quo'c
Quan he giUa Vigt Nam va Han Qud'c da phat trien manh me tren nhiiu linh vUc k l tu khi hai nUdc thig't l^p quan hg ngoai giao chinh thUc nSm 1992. Nhflng dilm nhEln cua quan he Viet Nam - Han Quo'c bao gom: thiet lap quan hg Doi tdc Todn dien Thi k^ 21 vao nam 2001 va sau dd nang cgLp quan he Ign thanh Ddi tdc Chiin luac vao nam 2009; ky ket va thUc thi Hi^p dinh Thrnng mai tu do song phuang Viet Nam-Han Quoc (VKFTA) tif nam 2015'i'.
Trong quan hg hop tac Viet Nam - Han
Qud'c, thuong mai cd le la linh vUc dat dwc sU phat t r i i n an tUtfng nhat/^'. Cu thi, vao nam 1992, trao doi thuong mai hang hoa gifla hai qud'c gia mdi chi khoang 500 trigu do la My (USD), thi den nam 2005 da dat 18,5 ty USD, tig'p tuc tang len tdi tren 37 ty USD va 45 ty USD l4n lUpt eac nam 2015 va 2016*3'. j)^ g^^ phan tieh thUOng mai hang hda gifla hai nUde, Hinh 1 cho thay, xuat khau ttf Viet Nam sang thi trUdng Han Qudc tang nhanh, tU 385 trigu USD n a m 2001 Ign tdi 12 ty USD nam 2016, tUtfng dUtfng miJfc tang hon 30 1^.
Cung thdi ky nay, nhap khSu cua Vigt Nam tii Han Quoc cung md rdng nhanh chong,
* Ths. NCS. Trifong Quang Ho&n, Vign Nghien cifu Dong Nam A
TrUctng Quang Hodn - Quan he thuang mai Viet Nam - Hdn Qudc... 25 len den htfn 32 ty USD n a m 2016, so vdi
1,7 ty USD n a m 2001. Ve vi tri, n a m 2001, Han Qudc la ddi tac xu^t khau Idn thd 9 va ddi tac nhap kh^u Idn thU 3 eua Viet Nam.
Dg'n nam 2016, Han Qud'e la ddi tac xuat khau Idn thU 4 eua Vigt Nam, sau Hoa Ky, Trung Quo'c va N h a t Ban; la doi tac nhap kh^u Idn thU 2 cua Vigt Nam, chi sau Trung Qudc. Ve phia Hdn Qufic, nam 2001, Viet Nam khdng thude nhdm 10 ddi tae xuat kh^u va nhap khau Idn nhat cua Han Qude.
Tuy nhign, 15 nam sau, Vigt Nam la ddi tac xuat khau Idn t h d 3 cua Han Qudc, sau Trung Qudc va Hoa Ky; va la ddi tac nhap khau Idn t h d 9 cua Han Qudc^*'.
Tuy thucfng mai Vigt - Hdn md rdng ra't nhanh thap nign qua, nhUng Viet Nam ludn la bgn chiu t h a m hut. Dang ngai hcfn, gia tri t h a m hut ngay cang tang Idn theo thdi gian, tU 1,34 ty USD nam 2001 tang manh Ign 6,6 ty USD va 21,8 ty USD, lan lUtft cac n a m 2010 va 2016. Trong dd, tham hut thUtfng mai dac biet tang nhanh
ke tu 2006-2007 de'n nay khi Hiep dinh thUtfng mai tU do ASEAN Han Qudc (AKFTA) duoc ky ket va Vidt Nam gia nhap To chUc Thuong mai the' gidi (WTO).
Tham chi, du VKFTA mdi chi cd hieu life nhung nd cung ed nhOng tae dpng khdng nhd den t h a m hut can edn thUcfng mai hdng hda eua Viet Nam vdi Han Qud'c. NhU vay, loi ich den tU cae thoa thuan thUtfng mai c6 sU t h a m gia cua Viet Nam va Han Quoe dudng nhU da khdng dUOc phan b l d i n g diu (mpt each tUtfng ddi) gifla ddi ben. (Xem hinh 1).
2. Phifctog p h a p p h a n t i c h
Nhijftig nam g ^ day, mac dij thUcfng mai lign nganh van ed vai tro Idn nhUng thUcfng mai npi ngdnh'^', dac biet ddi vdi nhdm hang hda linh kien va phu tiing ngay cang dong vai tro quan trpng doi vdi cac quo'c gia, n h & la cac nen kinh te khu vUe Ddng A'^'. Ly do la bdi, thUcfng mai npi nganh giup cac qude gia gia tang xuat khau Hinh 1: Xuat k h a u , n h a p k h a u va c a n can thifoTug m a i
cua Vi^t Nam vcfi H a n Quo'c
(ddn vi: tri$u USD)
-ioooO'>5
1 1 1
_ ^ ^ . ^ ^ - C s ^
- •Xnatklmi
• Nlinpkliaii
3 Cancan thitonamni
Nguon: TSng hgp vd tinh todn cua tdc gid tH dH liiu cua UN Comtrade.
26 Nghien ciJu Dong Nam A, sd 1/2019 nhd khai thac tinh hieu qua kinh te nhd
quy mo va sU khac biet v l san ph^m''^'.
Trong bai viet nay, tac gia tinh toan chi so' thuong mai npi nganh (IIT) dUtfe d l xuat bdi Grubel va Lloyd (1975) d l phan tich thUcfng mai npi nganh Viet Nam - Han Qud'c, vdi phuong trinh tinh toan nhU sau:
JJT_ = l-\—L ii Z, + M, Trong do, IIT^ la ehi so' thUcfng mai npi nganh eua hang hoa i giOfa Viet Nam va Han Qud'c, phan loai theo he tho'ng Hai hda (HS), ca'p d6 6 chfl s6' cua Lien hop qudc; XjVa M^ la xuat khau va nhap khau hang hda i gifla Vigt Nam va Han Qude.
Chi s6' IIT cd gia tri tU 0 dg'n 1, trong do gia tri cua IIT cang g ^ 1 bieu thi thUtfng mai npi nganh cang eao, trai lai gia tri cua IIT cang gan 0 biiu thi mUe dp thUtfng mai npi nganh th^p. Trong khi do, chi s6' IIT trung binh cho toan bp cdc nganh dUpc tinh bang cdch lely trung binh ed trpng so' cua ty trpng moi hang hda trgn tong thuong mai eua 2 qudc gia, hoac cd t h i tinh bang trung binh Ichong trong so'. Vdi mue dich so sanh, bai viit cung tinh toan chi sd IIT (trung binh khong cd trpng sd) gifla Han Qud'c vdi mdt so qudc gia khu vUc Ddng A, cu t h e la Trung Qude, Indonesia, Malaysia, Phihppines va Thai Lan cho giai doan 2001-2016.
ThUtfng mai npi nganh dupe phan loai thanh thuong mai n6i nganh doe (VIIT) va thuang mai npi nganh ngang (HIIT) <^'. De xdc dinh mpt hang hda i thude VIIT hay HIIT, chung ta can tinh dtfn gia xuat khau (UV^) va dtfn gia nhap khau (UV^^) eua hang hda dd. Trong dd, dcfn gia xuat khau (nhap khau) cua san pham i dupe tinh bang
each l^y gia tri xuat khau (nhap khau) ehia cho t i n g khdi lupng xu^t khau (nhap khau) eua hang hoa i. San pham i thupc HIIT nlu thoa m a n dieu kien sau day:
NgUOc lai, san pham i thu6c VIIT ne'u:
-^^^ < 1 - a hoac 1+ a < ~- Trong dd, a cd t h e lay cac gia tri khde nhau nhUng thUdng la 15% hoac 25% de bieu thi chi phi giao dich va dUtfc tinh vao gia hang hda, vdi muc dich xdc dinh chinh xac hcfn gia tri xuat n h a p khau cua m8i mat hang. Bai viet lay gia tri a = 15% de tinh toan ty le dcfn gia xuat k h I u tren dcfn gia nhap khau cho cac hang hda thu6c danh muc HS, cdp dp 6 chfl so' gifla Vigt Nam va Han Qudc.
3. Thitofng m a i n p i n g a n h Vi^t Nam - H a n Qud'c
Trude tien, thUcfng mai hang hda gida Viet Nam va H a n Qud'c dUtfc phan ehia t h a n h thUtfng mai lign nganh (m6t chilu) va thUcfng mai npi nganh (hai chilu), sii dung danh muc h a n g hda HS, cap dp 6 chfl so'.
Hinh 2 eho thay, nam 2001, ty trpng cua thUtfng mai lien nganh va thUtfng mai ndi nganh tren tong thUtfng mai Vigt Nam - Han Qude la nhU nhau. Qua 15 nam, ty trpng thUcfng mai Hdn nganh Ugn tuc giam xud'ng, ehi eon chie'm ty le nhd, trai lai thi p h a n thUtfng mai npi nganh khong ngdng tang len, Ign tdi 93,6% nam 2016. Bieu nay minh chdng cho sU md rdng va da dang hda thuong mai kha nhanh gifla hai quo'c gia trong htfn mpt t h i p nien g i n day, nhat la sau giai doan 2006-2007 khi qua
Truang Quang Hodn - Quan he thUcfng mai Viet Nam - Hdn Qudc... 27
trinh t u do hda thUtfng mai cua Viet Nam va tig'n trinh h e n ket kinh tg' gifla eac qu6'e gia Dong A dien r a manh me.
Tig'p dd, SLf dung phUtfng phap cua Grubel va Lloyd (1975), tac gia tinh toan chi so thUtfng mai npi nganh (IIT) gifla Viet Nam va Han Qude dat trong sU doi chig'u vdi mdt s6' quoc gia khac cua khu vUc.
Ket qua nghien ciiu dUOc trinh bdy 6 Bang 1 cho thay, sau thdi ky 2001-2007 giam sut, chi sd IIT gifla Vigt Nam va Han Qudc bat diu ducfc cai thign manh me k l tU n a m
2013 dg'n nay, lan lUtft la 0,192 n a m 2015 va 0,204 n a m 2016. ThUc tg' nay cho tha'y, Ctf cau hang hda xuat n h a p k h I u gifla Viet Nam va Han Qudc ngay cang ed xu hUdng gidng nhau htfn. So sanh vdi eae qude gia khac, ngoai trU Indonesia, chi s d IIT gifla Han Qudc va Viet Nam van thap htfn nhieu chi so IIT gifla Han Qude vdi Malaysia, Trung Qud'c, Thai Lan va Philippines. Chang han, nam 2016, chi sd IIT gifla Han Qude vdi Trung Qude va Malaysia lan lUcft la 0,38 va 0,44, gap trgn H i n h 2: T h i p h a n thi^ofng m a i li^n n g a n h , thitdng m a i n p i n g a n h
gifla Vigt Nam va H a n Qu6'c (dtfn vi: %) 100 -
90 - SO - 70 - 60 - 50 - 40 - 30 - 20 10 J
U
- /
V
2001
V
V
2003
^
•v.
2005 2007 2009 2011 2013
• ^ 2015 2016
—•—Tlutoiigmai lieii nganh
—•—Tliuoiigmai noinsaiili
Neudn: Tinh todn cua tdc gid tit dU lieu cua UN Comtrade.
B a n g 1: Chi so IIT giiS'a m $ t sd q u o c gia vdi H a n Quoc (HS cSi'p dQ 6 chfl so)
T r u n g Qud'c I n d o n e s i a
M a l a y s i a P h i l i p p i n e s
T h a i L a n V i ^ t N a m
2 0 0 1 0,302 0 , 2 9 1 0,494 0,687 0,265 0 , 0 8 1
2 0 0 3 0 , 2 9 6 0,090 0,435 0,415 0,244 0,066
2 0 0 5 0,312 0 , 1 8 1 0 , 3 8 1 0,474 0,229 0 , 0 6 4
2 0 0 7 0 , 3 4 3 0,269 0 , 3 7 1 0,424 0 , 2 2 3 0 , 0 6 1
2 0 0 9 0,336 0,198 0,290 0,462 0,200 0 , 0 9 9
2 0 1 1 0,328 0,085 0,305 0,347 0,206 0,092
2 0 1 3 0,317 0,188 0 , 4 7 1 0,288 0,220 0,123
2 0 1 5 0,374 0,183 0,420 0,252 0,278 0,192
2 0 1 6 0 , 3 8 1 0,152 0,440 0 , 2 8 6 0,292 0,204 NguSn: Tinh todn cua tdc gid t£c da lieu cua UN Comtrade.
28 Nghien ciiu Ddng Nam A, sd 1/2019 H i n h 3: Ty t r o n g thulcfng m a i npi n g a n h dpc va n p i n g a n h n g a n g
gifla Vi^t Nam va H a n Quoc, HS cH'p d p 6 chfl s6' (dcta vi: %)
Hang khong phan logi
2Q01 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2016
NguSn: Tinh todn cua tdc gid tic dU li&u cda UN Comtrade.
dudi 2 Idn ehi sd IIT gifla 'Hdn Qudc va Viet Nam. (Xem Bang 1)
ThUc trang trgn noi len rang, Viet Nam va Han Quo'c van dang bi chi ph6'i bdi cac dong thUtfng mai truyin tho'ng (tUc dUa trgn su khac bigt v l nang suat eac nhan td' san xuat) ma chUa khai thac nhiiu Itfi thg' so sanh dpng (tUc tinh kinh te' nhd quy mo va sU da dang, khde biet cua ehung loai h a n g hda). Mac dii valy, tdc d6 gia tang cua ehi so IIT gifla Viet Nam va Hdn Qud'e la nhanh nha't. Tham chi, thUOng mai npi nganh gifla Han Qudc vdi Malaysia va Philippines con co chieu hUdng giam di.
Di sau phan tieh thUtfng mai ndi nganh, Hinh 3 bieu dat thUtfng mai npi nganh Viet Nam - Han Qud'c chu ye'u la thuong mai npi nganh doe, du ty phan trgn t i n g thuffng mai ndi nganh giao dpng Ign xud'ng giai doan 2001-2016. Trong khi dd, thuong mai npi nganh ngang chi chig'm tren dudi VA tong thUtfng mai npi ngdnh gifla hai qudc gia. Diiu nay ed nghia la, thutfng mai npi nganh Viet
Nam-Han Quo'c chu yg'u d i l n r a theo sif p h a n edng lao ddng qudc tg' trong hoat dong san xuat cua cac cong ty da qud'c gia, eu t h i d day la eae tap doan xuygn quoc gia H a n Quo'c. Viet Nam ehu y^u nhap kh^u dau vdo trung gian tU Han Qudc, sau dd tig'n h a n h cac hoat dpng lap rap tai Vigt Nam. Nhin chung, thUc te nay phu htfp vdi xu hudng dau tu eua cac cdng ty Han Quo'c d Vigt Nam nhflng nam qua. Cu the, dfl heu cong bd' tfl Cue Dau tU nUdc ngoai-B6 Ke' hoach va Dau tU cho thay, tinh de'n h i t n a m 2016, Han Quoc da dau t u vdo Viet Nam vdi so' von dat trgn 50 ty USD, tUtfng dUtfng 16%-17% tong vo'n dau t u true tie'p nUdc ngoai (FDI) Vigt Nam thu hut dUtfc, t a p trung p h l n Idn vao khu vUc san xua't che' tao. Dang chu y, chi rieng tap doan Samsung da d i u tu khoang 15 ty USD vao Vigt Nam, tap trung chu ye'u vao san xua't cac linh kien va thiet bi dien tijf*^'.
Mat khac, do chu yeu la thUtfng mai npi nganh doe nen thUdng mai gifla Viet Nam
TrUcfng Quang Hodn - Quan he thucmg mai Viet Nam - Hdn Quoc... 29 va Hdn QuIe phu thupe Idn vao sU khac
biet v l chat lUtfng san p h ^ va h a m lUtfng cong nghg ma chUa tap trung vao sU khac biet ve thu5c tinh, ehUc nang cua san pham. Ndi each khae, v&n edn khoang each k h a Idn ve chat lUpng, h a m lUtfng c6ng nghg, vdn - tri thUc trong eae san pham xua't k h i u eua Viet Nam vdi H a n Qud'c.
(Xem hinh 3).
Dudi gde dp san p h a m eu the. Bang 2 dudi day minh hoa top 10 mat hang cd chi so' IIT cao n h & gifla Viet Nam va Han Quoe eac n a m 2001 va 2016. Nam 2001, top 10 mat hang cd chi so IIT Idn nhat gifla hai nude vSn ehu ye'u la nhdm san pham cd ham lUtfng khoa hpe eong nghe, vdn tri thUe thap nhU vai det, giay bao, tap chi, trong khi ehi e6 mpt sd eae mat hang cd ham lUprng khoa hoe edng nghe cao htfn nhU phu kien cho dpng cO dien, nam cham dien hay phieh cam phat sang. De'n nam 2016,
nhdm san pham t h a m dung yeu to tai nguygn, lao dpng gian dtfn va eong nghe th§p nhu thUe vat, thUc pham, d l dimg vdn phong v i n chie'm da s6' trong top 10 mat hang cd ehi so IIT Idn nhat gifla Viet Nam va Han QuIe. Cac kg't qua nghign cflu nay tig'p tuc cho thay khoang each ehgnh lech ve eong nghe, ky nang lao dpng gifla Vidt Nam va Han Qude. (Xem Bang 2).
Nhung khae biet ve ehiLt lUtfng hang hda cung nhU chi so' IIT thap, lai chu ye'u dien r a trong nhom san pham thfim dung yeu td tai nguyen, eong nghe thap va lao dpng gian dctti gifla Viet Nam vdi Han Qude, khi so sanh vdi eae qude gia khae xuat phat tU nhieu ly do, nhuiig tUU chung lai d eae nguyen nhan sau day:
Thd nhdt, md hinh phdt t r i i n kinh tg', san xuat va xuS^t khSu hang hda cua Vigt Nam vSn ehu yg'u theo chilu r6ng, tUc dUa Bang 2: Cac m^t h a n g cd gia tri IIT Idn nh£it gifla Vi^t Nam va Han Qu£»c
n a m 2001 va 2016, (HS cap dp 6 chfl so) 2 0 0 1
M a H S
5 5 1 3 1 1 490290 520922 850300
6 1 1 2 4 1 848240 851180 170490 850590 5 0 8 0 0
H a n g h o a
V i i , d e t G i a y b a o , t a p chi
Vai d e t b o n g P h u k i e n cho d 6 n g ccf d i e n
va m a y p h a t di§n D6 b a i cho p h u nH Vong bi, con l a n P h i c h c a m p h a t s a n g
B i n h k e o co dUcfng N a m c h a m d i e n S a n h o , v6 so, mUc
G i a t r i IIT 0,996 0,978 0,973 0,968 0,960 0,952 0,951 0,950 0,948 0,937
2 0 1 6 IMa
H S 60290 230910 391590 710610 830520 851680 920930 482090 210220 701990
H a n g h o a
Thuc v i t , n i ' m Thiic a n cho cho, m e o
N h u a phe lieu P h a n (thoa m a t ) b a c Do d u n g v a n p h o n g b a n g
k i m l o a i T h i ^ t bi d i e n t r d
D i y d a n Giay, bia cilng diing cho
v a n p h o n g N a m m e n Soi, len thily t i n h
G i a t r i H T 0,998 0,997 0,995 0,992
0,992 0,989 0,988 0,985 0,984 0,982 Nguon: Tinh todn cda tdc gid tic ca sd dit lieu UN Comtrade.
30 Nghien ciiu Dong Nam A, sd 1/2019 vao Itfi thg' ve dat dEu, tai nguyen va nguon
lao dpng ed ehi phi thap. He qua la, du ham lUtfng edng nghe, vo'n tri tue trong hang hda xua't khau cua Viet Nam cd sU cai thien dang khich le nhUng van con chenh lech dang ke vdi hang xuat khau cua Han Quo'c.
Thii hai, moi trudng, ehinh saeh kinh doanh, thu hut dau tu va he thdng co sd ha tang eua Viet Nam du ed nhieu cai thidn nhUng vSn bdc 16 khdng it han che. Theo Bao eao Moi trUcfng Kinh doanh Toan cdu 2018 cua Ngan hang Thg' gidi, moi trudng kinh doanh cua Viet Nam da ed nhiiu tig'n bp dang khich le, xg'p d vi tri thU 68 trgn tong so 190 qud'e gia dUpc khao sat, tang tdi 14 bae so vdi Bao cao Moi trudng Kinh doanh Toan cau 2017. Mac dfl v^y, vdn con khoang each kha xa gifla Viet Nam vdi eac nUdc trong khu vUc nhU Singapore (vi tri thU 2); Malaysia (vi tri thU 24); Thai Lan (vi tri thU 26). Trong dd, eac chi sd tha'p nhat la: bao ve cae nha dau tU nho le (vi tri thU 81); thanh toan thug' (vi tri thU 86);
thucmg mai xuygn bidn gidi (vi tri thU 94);
khdi nghigp (vi tri thd 123); va giai quyg't tinh trang khong t h i tra no (vi tri thU
129)^10'. Tuffng tu, theo Bdo cao Chi so Hieu qua Hau c^n (LPI) eua Ngan hang The gidi nam 2016, Viet Nam xep d vi tri thU 64 trgn tong sd 160 n i n kinh tg' dUtfe khao sat, du eo nhiiu tie'n bd nhUng eon khoang each xa so vdi cae qudc gia trong khu VUe nhu Singapore (vi tri thU 2), Hdn Qud'e (vi tri thU 24), Trung Quoe (vi tri thd 27), Malaysia (vi tri thU 32) va Thai Lan (vi tri thd 45) 'ii>.
Thd 6a,Viet Nam dang thieu hut eac nganh cong nghigp phu trtf thie't ye'u. Do cac nganh cong nghiep phu trtf chua phat
trien nen cac doanh nghiep Vigt Nam v ^ ehi tham gia dupe vdo cac khau gia eong, lap r a p va hoan thign san pham, dong thdi van phai nhap khau phan Idn d^u vao trung gian tU Han Quoc va cde quoe gia khac nen chi so HT vdi Han Qud'e thap va gia tri gia tang tren m5i san ph^m xuat khau khong eao.
Thd tu, nang luc canh tranh eua cac doanh nghiep Viet Nam eon nhieu han che', t h i hipn qua trinh dp khoa hoe ky thuat, kha nang quan tri doanh nghiep va tinh lign ke't gifla eae doanh nghiep, higp hdi trong cac nganh con ye'u kem.
Thd ndm, kha nang tan dung Ipi the' eua Viet Nam tU cac thoa thudn thuong mai t u do ed sU t h a m gia cua Viet Nam va Han Qud'e v^n chUa cao. Diiu nay t h i hien ro ngt khi qua trinh tU do hda va lien kg't kinh te chat che htfn gifla hai qudc gia giup xuat khau sang thi trUdng Han Quo'c tang nhanh, nhUng to'c dp tang cua nhap khau lai cao htfn nhiiu. Hg qua la, tham hut thUtfng mai cua Viet Nam vdi Han Quoc lien tuc md rpng, cung nhu tae dpng khSng tich cue dg'n thucfng mai ndi nganh gifla hai nude.
Cudi cungyVieX Nam gap phai canh tranh gay gat hon tU cac n i n kmh te' khac trong khu vUc, theo hai khia eanh: xullt khau de'n thi trudng Han Qudc va thu hut vdn dau t u tU eac doanh nghiep Han Quoc.
4. MOt s6' h a m y c h o Vi^t N a m Nhijfng nam gan day, cimg vdi su gia tang cac hoat dpng kinh td', thuong mai va dau tu gifla hai nUdc, thuong mai ndi nganh Viet Nam - Han Qudc da cd nhflng cai thien dang khieh Ig, eho thay nhflng
Truang Quang Hodn - Quan hi thucfng mai Viet Nam - Hdn Quo'c... 31 tig'n bp nhelt dinh trong chiLt lUtfng va mUe
dp da dang cua hang hda xuat khau tif phia Vigt Nam. Mpt trong nhflng ye'u t l quan trpng dong gdp eho k i t qua k h a quan nay chinh la t a n g trudng cac dong vdn FDI, dac biet tfl cac doanh nghiep Han Quo'c vao khu vuc san xulit, c h i tao cua Viet Nam.
Tuy nhien, chi so' IIT gifla Viet Nam va Han Qudc van thap htfn ddng k e chi so' IIT eua Hdn Qud'e vdi nhieu quoe gia khac trong khu vUc Dong A, cho thay khoang each Idn ve chat lUtfng va tinh da dang cua hang hda xuat kh^u gifla Vigt Nam vdi cac nUde nay.
Viee eai thign ehdt lUpng hang hda va chi so IIT gifla Viet Nam va Han Quo'c, qua dd tan dung Itfi the kinh te nhd quy mo, gia tang xuat khau ssmg thi trUdng Han Qudc kho ed t h i thuc hign trong thdi gian ngan ma can ed mdt qud trinh tUtfng ddi lau dai. D l cai thien, trUdc tidn ddi hoi Viet Nam phai day nhanh qua trinh chuyin doi tang trudng kinh te tfl chilu rdng sang chieu sau, tUe dUa nhieu htfn vaophat t r i i n khoa hpe edng nghe tri thUc va ky nang cua lUc lUtfng lao ddng. Viet Nam cung can hinh t h a n h va phat t r i i n cd chpn Ipe cac nganh cdng nghiep phu trtf canh tranh,th6ng qua tang cUdng thu hut dau tu nUde ngoai va chu trpng hoat dpng ehuyin giao cong nghe va phUcfng phap quan tri tign tien, nha't la tU phia doanh nghigp Han Qud'c, cho khu vUe doanh nghiep ndi dia. Ngoai ra, doanh nghiep ndi dia Vigt Nam can tap trung xay dUng chie'n lUpc phat t r i i n nganh hang hpp ly, dat trong vide xem xet loi thg' so sdnh vdi doanh nghiep d i n tfl cac quoe gia khac eua khu vUc; d i n g thdi, tang cUdng tinh lign
ket iSn nhau, dau tU manh cho hoat dpng nghien cUu t r i i n khai va nang cao chat luong nguon nhan life./.
CHU THICH
1. Truong Quang Hoan (2018), "Bilateral Trade Relations between Vietnam and South Korea: Achievements, Challenges and Policy Implications for Vietnam", in Special Issue: Innovating Vietnam's Financial Policies in the New Development Context, Vietnam's Socioeconomic Development, 22(92), 70-82.
2. Phan, T. H. va Ji, Y. J. (2016), "Potential Economic Impacts of the Vietnam - Korea Free Trade Agreement on Vietnam", East Asian Economic Review, 20(1), 67-90.
3. NguIn: Tinh toan va ting hop cua tac gia tif da ligu cua UN Comtrade.
4. Nguon: Tong htfp cua tac gia tU dfl lieu cua UN Comtrade.
5. Thuong mai lien nganh la boat dong thucfng mai dien ra gifla cac nganh, nhdm hang khac nhau.NgUcfc lai, thucfng mai noi nganh la boat dong thucfng mai dien ra gifla cac nhom hang, nganh hang gidng nhau. Xem them Deardorff, A. V. (2006), Glossary of International Economics, World Scientific.
6. Xem them nghi&n cdu cua Ando, M. (2006), 'Tragmentation and Vertical Intra - indus- try Trade in East Asia", The North American Journal of Economics and Finance, 17(3), 257-281; va nghien cdU cua Athukorala, P.-C. (2011), "Production Networks and Trade Patterns in East Asia:
Regionalization or Globalization?",Asian Economic Papers, 10(1), 65-95.
7. Xem them nghign cflu cua Krugman, P. R.
32 Nghien cdu Dong Nam A, sd 1/2019
(1979), "Increasing Returns, Monopohstic Competition, and International Trade", Journal of International Economics, 9(4), 469-479; va Krugman, P. R. (1981),
"Intraindustry Specialization and the Gains from Trade", Journal of Political Economy, 89(5), 959-973.
0. Thuong mai npi nganh ngang chi cac boat dong xulit khau va nhap khau hang hda trong cung m6t nganh, co cung giai doan xd ly va gia cong. Nhung san pham nay duoc san xuat bdi cdc c6ng nghe tUong tU, dong thdi cung cap cac chflc nang thay the nhu nhau. NgUOc lai, thUcmg mai n6i nganh doc cung la thUong mai vdi c^c san pham trong cung mot nganh nhifng khac nhau ve cac giai doan, quy trinh san xuit, hay ham lupng c6ng nghe. Xem them Marrewijk, C.
V. (2008), World Economy Intra - industry Trade, Department of Economics:
Princeton University Press.
9. Din lai theo TrUong Quang Hoan (2018),
"Thuong mai Viet Nam - Han Quoc nhin tif sif PhUc tap cua Hang h6a", Nghien cdu Bdng Nam A, s i 3(216), 36-44.
10. Xem thlm Bdo cao tai http://www.doing- business.org/rankings, truy c3p ngay 2175/2018.
11. Xem thgm Bao cao tai https ^Api.world- bank.org/intemationaI/global?order=Infr as tructure&sort=asc, truy cap ngay 21/5/2018.
TAI LIEU THAM K H A O
1. Ando, M. (2006), "Fragmentation and Vertical Intra - industry Trade in East Asia", The North American Journal of Economics and Finance, 17(3), 257-281.
2. Athukorala, P.-C. (2011), "Production Networks and Trade Patterns m East Asia:
Regionalization or Globalization?'',Asian Economic Papers, 10(1), 65-95.
3. Deardorff, A. V. (2006), Glossary of International Economics, World Scientific.
4. Grubel, H. G. va Lloyd, P. J. (1975), Intra- industry Trade: the Theory and Measurement of International Trade in Differentiated Products, Macmillan.
5. TrUcfng Quang Hoan (2018), "ThUtfng mai Vigt Nam - Han Quoc nhin tfl sif Phdc tap cua Hang hoa", Nghien cdu Bdng Nam A, so 3(216), 36-44.
6. Truong Quang Hoan (2018), "Bilateral Trade Relations between Vietnam and South Korea: Achievements, Challenges and Policy Implications for Vietnam", in Special Issue: Innovating Vietnam's Financial Policies in the New Development Context, Vietnam.'s Socioeconomic Development, 22(92), 70-82. -
7. Krugman, P, R. (1979), "Increasing Returns, Monopohstic Competition, and International Trade", Journal of International Economics, 9(4), 469-479.
8. Krugman, P. R. (1981), "Intraindustry Specialization and the Gains from Trade", Journal of Political Economy, 89(5), 959-973.
9. Marrewijk, C. V. (2008), World Economy Intra industry Trade, Department of Economics: Princeton University Press.
10. Ngan hang T h i giod (2016), Bdo cao Chi sd Hieu qud Hau cdn (LPI)2016, https://lpi.worldbank.org'intemationaL'glob aI?order=Infrastructure&sort=asc, truy c|ip ngay 21/5/2018.
11. Ngan hang The gidi (2018), Bdo cdo M6i trudng Kinh doanh Todn cdu 2018, http://www.doingbusiness.org/rankings, truy cap ngay 21/5/2018.
12. Phan, T. H. va Ji, Y. J. (2016), "Potential Economic Impacts of the Vietnam - Korea Free Trade Agreement on Vietnam", East Asian Economic Review, 20(1), 67-90.