KHOA HOC - CONG NGHE - MOI TRJCJNG
KET QUA SAN XUAT THUf CAC GIONG CA PHE VOI
Th.S Chi Thi Da & KS. Nguyin Thi Thanh Mai Vien KHKT Ndng ldm nghiep Tdy Nguyen l . D a t v a n d e
Hien nay, ehit lugng ea phe Viet Nam l i yeu td can phii duge quan tim hing diu trong nginh sin xuit ei phe, nham ting khi ning eanh tranh mat hing niy tren thi trudng qudc te.
Trong cdng tic ehgn gidng giai doan 2001-2005, Vien Khoa, hgc Ky thuit Ndng Lam Nghiep Tiy Nguyen (Vien KHKT NLNTN) da ehgn dugc 5 giong (TR4, TR5, TR6, TR7, TR8) cd ning suit eao (>4 tin nhin/ha) v i da dugc cdng nhin l i gidng ehinh thiie.
Tuy nhien, de bd sung vio co ciu gidng theo hudng eii thien ehit lugng hat e i phe, Vien KHKT NLN Tay Nguyen tiep tue khio nghiem sin xuit thir de dinh gii 4 ddng vd tinh (TR9, TRII, TRI2,
TRI 3) da dugc cdng nhan tam thdi nim 2006 nhim sdm eung cip eho sin xuit cic gidng ehinh thiie cd ning suit cao, ehit lugng hat duge eii thien v i khing eao ddi vdi benh gi sat nhim ha gii thinh sin pham, ning eao chat lupng hat ci phe xuit khiu.
2. Cong tac cai tien gidng ca phe voi d Viet Nam Tir nim 1980-1995 Vien nghien eiiu ei phe da chgn duge 3 ddng vd tinh (TR„ TR2, TR,). Cie ddng niy da dugc cdng nhan l i gidng qudc gia: ed ning suit tir 2,8-5,9 tin /ha, trgng lugng 100 nhin hr 14,1 -15,7g v i bj benh gi sat d mite do nhe (Trinh Dire Minh vietv, 1998).
Tir nam 1995-2005, Vien KHKT NLNTN d i chgn Igc dugc 5 ddng vd tinh cd ning suit tir 4-5 tin nhin/ha, ed hat ldn tir 17-22g/100 hat, khing eao vdi benh gi sit. Cie ddng niy da duge cdng nhan l i gidng ehinh thiie (Chi Thj Da & ctv, 2006).
Ben canh dd cdn ed 4 ddng vd tinh (TR9, TRI 1, TRI 2, TRI 3) dugc cdng nhin tam thdi vitir nim 2006 din nay Vien KHKT NLN Tiy Nguyen
Vu&n cd phe tai huyen Krong Ndng (Anh: Nggc Huong) tiep tue khio nghiem sin xuit thir tren dien rdng nhim dinh gii tinh thich iing eua 4 ddng nay.
3. Tdm tat ket qua khao nghiem
Diy li ngudn vit lieu ed kich cd hat rit ldn, chin trung binh, chin tip trung vio khoing thdi gian tir 15 thing 11 den 25 thing 12 (Hoing Anh & ctv, 2000). Cic ddng vd tinh d i duge khio nghiem tai Dik Lik tir 1999-2006 v i d i duge Bd NN&PTNT cdng nhin tam thdi nim 2006, eho phep sin xuit thir tren cic vung trdng e i phe vdi d Tiy Nguyen 4. Tdm tat ket qua san xuat thu
4.1. Vgt lieu: Gdm 4 ddng vd tinh (DVT) chgn lge:
TR9, TRII, TR12, TRI3 d i duge cdng nhin tam thdi (theo QD sd 1086 QD/BNN- KHCN ngiy
14/4/2006).
4.2. Phuffngphdp nghien cuu
4.2.1. Phuang phip bd tri v i quy md dien tich + Ddi vai thi nghiem so sdnh cdc ddng vd tinh (DVT): Tiep tue theo ddi 4 DVT niy duge trdng tai Dik Lik nim 1999, tai Gia Lai v i tai Lim Ddng
BAN TIN THONG TIN KH&CN SO 01/2011
KHOA HOC - CONG NGHE - MOI
TRLTCJNG nim 2005. Thi nghiem dugc bd tri theo kilu khdi diy du ngiu nhien 1 yeu td, mdi DVT theo ddi 10 ciy vdi 2-4 lan nhae lai.+ Ddi v&i cdc diin tich khdo nghiem: Tai mdi diem khio nghiem, mdi ddng dugc bd tri 2 hing vdi 3-4 lan nhac lai. Nhu vay mdi diem dugc xem nhu mdt khdi (mdt lan nhae) vdi 5 DVT (5 cdng thiic).
Cac md hinh dugc xem nhu mdt khio nghiem bd tri gidng theo kieu khdi day du ngau nhien (RCBD).
+ Cdc biin phdp ky thudt, cdng nghi nhdn gidng: dugc ip dung dua tren co sd quy trinh trdng cham sdc v i thu hoach c i phe vdi (lOTCN 478- 2001); Quy trinh nhin gidng c i phe vdi bing phuang phip ghep (10TCN479- 2001).
4.2.2. Cic chi tieu theo ddi: Nang suit, chat lupng hat c i phe nhin, chi sd benh gi sat.
+Ndng sudt
Chgn cie ddng vd tinh ed nang suit trung binh 2 vu thu hoach hon ddi ehiing hoac ning suit >
4 tin nhin/ha vao giai doan kinh doanh.
+ Cdc chi tiiu vi chat lugng hgt
Mdi ddng liy miu tren 3 ciy, tren mdi ciy liy 1,5kg qui v i trdn lai, sau dd can lay 1 miu l i 1,5kg
v i tien hinh phin tich cic cbi tieu:
- Ty le qui tuoi/nhin (khdi lugng qua tuoi/lkg nhin khd d do im 13%): dugc tinh tir
1,5kg qui tuoi de cd ty le nhin tuong ung.
- Cin de xic djnh khdi lupng 100 nhan (g) d d d i m l 3 % .
- Ty le hat tren sing sd 16 (6,3mm): Theo tieu chuin Viet Nam (TCVN- 4193).
+Khd ndng khdng binh gisdt
Khio sit vio thing 12 hoac thing I hing nam (thdi diem benh nang nhit). Theo phuang phip dieu tra, dinh gii cbi sd benh cua Phan Qudc Sung (1987).
4.2.3. Phuong phap phin tich v i xir ly sd lieu - Cic sd lieu dugc tinh theo phuong phap thdng ke sinh hge. Sir dung phin mem EXCEL, MSTATC so sinh cic cdng thirc theo trie nghiem F v i Duncan.
4.3. Kit qud dgt dugc
4.3.1. Kit qui dinh gii 4 DVT tai Dik Lik, Gia Lai, Lim Ddng
Tai Dik Lik 4 DVT dugc trong nim 1999, ket qui the hien qua bing 2.
Bang 2: Dac diem cua 4 Ddng vd tinh diroc trong tai Buon Ma Thudt - Dak Lak TT
1 2 3 4 5
DVT TR9 TRII TRI 2 TRI 3 TR4
Nang suat TB (TSn /ha)
7,72 a 7,68 ab 5,81 e 5,48 c 6,26 be
Tyle T/N 4,30 4,16 4,18 4,40 4,00
Ty le 100 nhan (g) 22,46
18,32 25,63 19,90 18,40
Hat tren Sang ' 16 (%)
94,27 88,22 94,68 41,4 80,0
CSB (%) 0,00 0,00 0,00 0,04 0,01 Qua ket qui d bing 2 eho thiy: ning suit
trung binh bdn vu vio giai doan kinh doanh eua 4 DVT khi eao, cic DVT deu eho ning suit khdng thip hon so vdi ddi ehung, trong dd DVT ndi bit cho ning suit cao hon ddi ehimg cd nghia dd li TR9 (7,72 tin nhin/ha) v i TRI 1 cho ning suit eao tren 7 tin nhin/ha, 2 DVT cdn lai li TR12 (5,81 tin nhin/ha) v i TRI3 (5,48 tin nhin/ha) khdng sai
khie so vdi ddi ehiing.
Tai Gia Lai (lagrai) cic DVT duge trdng vio nim 2005. Ket qui theo ddi ve ning suit, chit lupng hat ci phe nhin v i khi ning khing benh gi sit eho thiy trong bing 3.
Tai Dik Lik 4 DVT duge trdng nim 1999, kit qui the hien qua bing 2.
BAN TIN THONG TIN KH&CN SO 01/2011
KHOA HOC - CONG NGHE - MOI TRJdNG
Bang 3: Dac diem cac Ddng vd tinh trong tai lagrai - Gia Lai TT
1 2 3 4 5
DVT TR9 TRII TRI 2 TRI 3 TR4 (d/c)
NSTB 2009 tan/ha
2,1b 3,7 a 3,7 a 2,8 ab
3,2 a
NSTB 2010 tan/ha
3.7 a 2.5 c 3.2 ab 3.1 abc
2.8 be
NSTB 2 vu tan/ha
2,9 3,1 3,5 3,0 3,0
Tile T/N 4,5 4,4 4,5 4,5 4,2
TLIOO nhan
(g) 17,0 15,7 17,7 15,8 15,3
Hat tren sang 16 (%)
75,0 65,0 85,0 68,8 63,2
CSB
(%)
0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ket qui d bing 3 cho thiy: Ning suit trung ehimg. Cic ddng deu khing cao ddi vdi benh gi sit.
binh 2 vu eua eic DVT diu khdng sai khie ed y Tai Lim Dong (Bio Lge) eic DVT duge nghia so vdi doi chiing. Ve kich ed hat ei phe nhin trdng vio nim 2005. Kit qui thi hien d bing 4.
thi cie DVT ed kich thude hat ldn ban so vdi ddi
Bang 4: Dac diem cac DVT trdng tai Bao Loc - Lam Ddng TT
1 2 3 4 5
DVT
TR9 TRII TR12 TRI 3 TR4(d/c)
NSTB 2009 tan /ha
2,8 a 2,8 a 2,9 a 2,1b 2,2 b
NSTB 2010 tan /ha
2,5 a 2,0 b
TB2vu Tan/ha 2.7 a 2.4 b 2,2 b ' 2.5 ab 1,7 c 1,9 c 2,6 a 2.5 ab
Tile T/N 4,0 4,0 4,1 4,2 3,9
TLIOO nhan
(g)
Hat tren sang 16
(%)
29,6 99,2 22,8
32,8 21,6
95,8 100,0
90,0
21,6 86,9 CSB
(%)
0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Cic ddng vd^tnh TR9, TRI 1 ,TR12 trdng tai lieu cd the cii thien kich cd hat ci phe nhin thuang Lim Ddng ed ning suit trung binh 2 vu khdng sai pham trong nhiing nim sip tdi.
khie so vdi ddi ehiing. DVT TR13 eho ning suit 4.3.2. Ddi vdi vudn ei phe duge khio nghiem sin thip hon ddi ehimg. - xuit thir.
Dae biet cie DVT niy khi trdng trong dilu Cie dilm khio nghiem dugc bd tri tai eic kien Lim Ddng ed kich thudc hat rit ldn, bat dat viing trdng ciphe voi trgng dilm
loai Rl (hat tren sing 16) tren 90%, thim ehi cd K I I qui theo ddi ning suit cua cae DVT sau DVT TRI2 bat loai Rl dat 100%. Diy li eic vit
BAN TIN THONG TIN KH&CN SO 01/2011
KHOA HOC - CONG NGHE - MOI TRUdNG
ghep 30-42 thing eho thiy: tai cic dilm khao nhin/ha. Cic DVT da thich iing tot tai nhilu vung nghiem (Dik Lik, Dik Ndng, Lim Dong, Kon trdng tren dja bin Tiy nguyen. Day cung li co sd dl Tum) cic DVT eho ning suit hr 3,3-4,0 tin xin cdng nhin gidng chinh thuc phuc vu sin xuat.
Bang 5: Nang suat nhan cua cac DVT du'o'c khao nghiem (sau 30-42 thing ghep thay the)
TT1 2 3 4 5
DVT TR9 TRII TR12 TRI 3 TR4 (D/c)
TB
Dak Lak 2,8 4.5 3,1 2,9 3,3 3.3
Dak Nong 3,7 2,5 3,9 4,3 3,6 3,6
Lam Ha 4,4 3,9 4,0 3,5 4,4 4,0
Kon Tum 3,9 3,6 4,5 3,4 4,0 3,9
TB 3,7 3,6 3,9 3,5 3,8 3,7
Ben canh viec khio sit ve ning suit tren dien thiy: cie DVT deu ed kich thude hat rit ldn. Ti le rdng, eic ddng vd tinh niy cdn dugc dinh gii ve hat loai Rl dat >80%. Die biet cd DVT TR9 vi chit lugng ei phe nhan sdng, ket qui phin tieh eho TR12 hat loai RI dat >90%.
Bang 6: Chat lirong ca phe nhan sdng ciia cac Ddng v 6 tinh diroc khao nghiem
TT1 2 3 4 5
DVT
TR9 TRII TRI2 TRI 3 TR4 (D/e)
Dak Lak PlOO nhin(g)
24,4 18,9 25,4 18,0 17,7
Hat Rl 98,4 81.3 98,8 81,0 75,5
Dak Nong PlOO nhan(g)
24,1 17,8 25,2 20,0 17,2
Hat Rl 94,4 81,4 96,5 80,0 78.2
Lam Ha PlOO nhin(g)
23,0 18,1 25,1 21,0 18,2
Hat Rl 94,3 85,9 96,5 82,0 81,3
Kon Tum PlOO
nhin(g) 23,1
19,3 24,2 19,9 18,3
HatRl 98,1 92,2 98,4 90,8 87,9
5. Ket luan diu khing rit eao ddi vdi benh gi sit.
+ Cic ddng vd tinh: TR9, TRI 1, TR12, TR13 + Bdn DVT dugc sin xuit thir thich iing rdng eho ning suat trung binh 4 vu vio thdi ky kinh vi cho ning suit khi cao (sau ghep 30-42 thing) dat doanh dat tir 5,5-7,7 tin nhin/ha. tir 3,5-3,8 tan nhin/ha. Chit lugng ei phe nhin song + Bdn DVT niy ed kich thudc hat rat ldn, hat ciia 4 DVT ban hin ddi ehiing (ti le hat loai R1 dat dat loai Rl (tren sing 16) chilm >80%. > 80%).
+ Cic ddng vd tinh: TR9, TRII, TR12, TR13
BAN TIN THONG TIN KH&CN SO 01/2011