Kien tao mpt xa hoi hpc tap of Viet Nam nhulig han clie tir Ijch sir
IRAN NGOC VUOfNG
Nen kinh te tri thdc d quy mo toan xa hoi tu nhien doi hoi moi thanh vien cua xa hgi ay dong thdi la nhung ngudl nang san bang tri tue. Kien tao mot xa hgi hgc tap, khong nghi ngd gi nda, la mot con dudng tat yeu ma Viet Nam phil khan truang hudng tdi. Bai viet nay xuat phat td mot goc nhin cu the, la goc nhin ve logic - lich su su van dgng cua ddi tugng, lai chl mudn de cap chu yeu tdi nhdng han che, nhdng khia canh khong thuan, ndi khac, nhdng kho khan trong viec xay dung mot xa hgi nhu the, d ta.
1. Gidi tri thQc tinh hoa trong ijch sQ Viet Nam - nhQng dac diem co the thanh chQdng ngai cho viec xay dQng mot xa hoi hpc tap.
NhQng ngu'di dQde coi la thudc gidi tri thQc sdm nhat d Viet Nam ma ten tudi edn iQu lai, cdn cd the khao chQng dQde da sd lai la ngQdi Han hoac gdc Han. Ly do that ddn gian: cho den nay mdt khi chu'a cd bang chQng d i y du de khang dinh mdt thQ van IQ trQdc Han va khae Han tQng tdn tai trong qua khQ d Viet Nam thi dpi ngu nhQng ngQdi dung chQ viit sdm nhat la nhQng ngQdi dung chQ Han (sQ dung "cdng cu lao ddng" la chQ v i i t tuy khdng phai la tieu chf duy nhat, nhQng c h i c c h i n la tieu chf quan trpng nhat de xac dinh thanh p h i n eho ngQdi tri thQc. Cd the cd nhQng trQdng hdp dac thu, ft hay tham chf khdng dung den chQ viet de "hanh" van cd the la tri thQc, nhQng dd ehi la cai ca biet lam sang to hdn quy luat). Neu b i t d i u sQ khao sat cua chQng ta v i lich sQ t i n g Idp trf thQc Viet Nam tQ sau khi Ngd Quyin gianh lai ddc lap, thi gidi tri thQc d i u tien gdp mat ddng d i e nhat den tQ dpi ngu eac vd tQdng va cae nha sQ, rdi dan nha nho cd sd IQdng ap d i e (tuy da thude v i mdt thdi dai lich sQ xa xdi, giai doan Ly - T r i n rit dang dupe nghiin n g i m trd lai bdi theo cam nhan eua tdi, dd la mdt giai doan cdn tiim tang nhieu bai hpc eho ca thdi nay).
NhQ da rd, trong lich sQ Viet Nam eho den tan dau the ky XX, m i u hinh tri thuc tdn tai lau dai nhit, cd tae ddng Idn nhit d i n ddi sdng tinh t h i n xa hpi la nha nho. Tinh t h i n van hda Nho giao t h i m sau vao thanb truyin thdng, tham ehi thanh ban s i c cua n i n van hda dan tdc. V i mat tdng the, nen van hda Viet Nam tQ the ky XIV den h i t the ky XIX
la n i n van hda Nho giao. Neu luu y d i n "dac diem Idn nhat cua xa hdi Viet Nam thdi dai ngay nay" la sQ phat trien bd qua (hay ft nhit eho d i n nay eung chQa thanh mdt phQdng thu'c san xuit mdt hinh thai kinh t i - xa hdi hoan ehinh) ddi vdi hinh thai kinh t i xa hdi TBCN, thi phai ddng y vdi nhiiu nha khoa hpe ring Vet Nam di iQ Nho giao len ehu nghTa edng san. TrQdc khi cd n i n hpc v i n Au boa cua thdi hien dai va ca khi n i n hpc v i n dd da. dang trd thanh xu the ehu dao thi quan tfnh eua n i n hpe v i n truyin thdng v i n ehi phdi tQng bQdc cua lich sQ mdt each manh me, kha vd hinh nhQng van kha quyit liet.
Cai c h i t dang tQm lay cai sdng. SQ "tQm liy" nay, tuy khdng hoan loan chi mang nghTa tieu cQc, nhQng nhung tac ddng tieu cQc cua nd la diiu khdng the xem thQdng.
Trong vdng bay, tam the ky, dpi ngu tri thQc nha nho d Viet Nam da d i n d i n thay t h i va cudi cQng la thay the ban dpi ngu trf thQc Phat giao, tao ra mdt n i n hpc van kieu nha nho, va vi t h i . nga theo md hinh cua n i n hpc v i n Trung Hoa. Nhung khac vdi gidi trf thQc Trung Hoa ndi chung, tang Idp nha nho Trung Hoa ndi rieng, chQa bao gid t i n g Idp nha nho Viet Nam thyc sy ddc lap tudng ddi v i chinh tri, nhit la trong quan he vdi ehe dp chuyen c h i , de ed the cd dupc nhung thanh tQu ddc lap trong sang tao tri thQc va nhung gia tri tinh t h i n du de vinh danh chi rieng tang Idp eua minh. Ly luan Nho giao khdng dQdc khai quat len tQ thyc te Viet Nam ma ly luan do chi phu hdp nencd the van dung dupc tren thyc te Viet Nam d nhung thdi gian lich su nhat dinh, do quang thdi gian Ijch sQ ay cd the va tren thQc te da keo dai, tham chi qua dai, Theo each nhin nhan ca DAY VA HOC NGAY NAY SO 3-2010 H T..
nhan, tdi eho rang Phat giao d Viet Nam that thinh bat ehQdc, ndi lai thi chu'a chQa gay ra tac ddng sau trong'mpt khoang thdi gian khdng dai, nhQng lai cd ^Lf khoa hpe sang triet hpe, khdng tao ra each mang nhQng thanh tQu ve sang tao tinh t h i n dot xuat va trong IQtQdng.
cd nhQng gudng mat tri tue dinh cao, kha dT vinh Nen hpc van truyen thdng theo Nho giao ay rut danh va dai dien cho tri tue Viet hdn ca nhQng ddng cupc d Idp tren cQng chi de ra dQdc nha nho - dng gdp ma nha Nho tao nen trong mdt thdi ky Hch sQ quan (dQdng quan hay hpc quan, vu quan cd hpe dai hdn nhieu ^^^ ^^"^ quan, ke ca loai "van vd kiem bi" di nQa thi
Nhin vao nhQng san pham dinh cao cudi cung "di gpn lai, cung chi la quan).
theo each nhin cau true dong dai hda, se thay trong Cac loai hinh trf thQc then chdt cua mdt xa hdi tri ddi ngu tri thQc nha nho Viet Nam thieu mdt each thQc, mdt ket cau eua tang Idp trf thQc thQc thu nhQ nghiem trong nhQng trf tue ly thuyet, nhQng xung nha ky thuat, nha khoa hpc ( hay tac gia), nha nghe nang sang tao Idn. Cac tae gia Tran Van Giau, T r i n sT, tiep den la nha tQ tudng - nha triet hpc loai thi Dinh HQdu, Ha Van Tan da nhieu lan iQu y den sQ x^at hien thQa thdt, md nhat, loai thi hoan toan vang thieu hut i y . Ndi thieu vang hoan loan thi khdng bdng hpe gia IQng danh nhat trong lich sQ Viet Nam phai, nhQng c h i c Chan ddi ngu nhQng ngQdi nhQ trQdc the ky XX la Le Quy Ddn, ngQdi ma vdi tat ea vay trong lich sQ Viet Nam kha thQa thdt, cd nhung sQ ngQdng mp va Idng kfnh trpng cung khdng the the ky h i u nhQ khdng the ttm thay dope. D i i u dang Qan cho la tac gia cua bat cQ dinh ly, dinh luat hay cam than khdng chi la "di thQdng sao nhQng the ky nguyen ly, quy tac nao, y tQdng nao thQc thu mang v i n g anh hQng" nhQ Che Lan Vien tQng thdt len, tfnh dot pha tri thQc, cd le danh xQng xQng dang ma eung ea "di thQdng sao nhQng the ky v i n g thien "hat trong viec phan loai chuyen gia khoa bpc thdi tai"! Nhan xet tQPng ddi ti mi hdn ca v i d i i u nay la hien dai la nha sQu t i m , nha bien khao hay nha thu y kicn cua ed hpe gia T r i n Dinh HQdu. tich hpe. That dau Idng khi phai ndi len dieu nay.
a) Khdng edaied hQng thu di vao nhQng tQtQdng Bd phan hien nho - cae nha nho hQu danh va triet hpe. ChQa cd tae pham, tac gia chuyen ve tQ thanh dat eung h i u nhQ khdng cd ai du can dam de tQdng triet hpe. NhQng ngQdi ma ta phai tfnh la cae chi "di den cung mdt con dQdng da chpn", cd le trQ nha tQtQdng nhQ Nguyen Trai, Nguyin Binh Khiem, Hai ThQdng Lan Ong. Ngay Hai ThQdng Lan Ong Le Quy Ddn, Ngd Thdi Nham, Phan Bdi Chau, Phan cung chpn con dQdng trd thanh mpt danh y vaP luc Chu Trinh... deu la nhQ vay. tudi ddi khdng cdn tre va tinh hudng cd hd khdng
Loai hinh chinh la nhQng nha boat ddng Nha the khac. Ndi tdng quat, mau tri thQc nha nho d ta node, nhQng ngQdi lam van hpe, hpe thuat (chu chuyen mdn hda kha mucin mang va khdng trd nen yeu la sQ hpe) va thdng qua hoat ddng chinh tri, c^pi ngu chuyen gia thQc thu, hau nhQ bat cQ binh hpe thuat hay nghe thuat cua minh ma de cap dien nao cua lao ddng sang tao tinh t h i n . Trong nhQng van d i tQ tQdng. NhQng dng thay khi giang cac boat ddng nghe thuat, chi thd la cd thanh tQu kinh, sQcQng ban nhQng v i n de tQtQdng, ma nhieu ndi bat, nhQng khdng cd ai, ke ca nha thdvTdai khi ehinh nhQng dng thay dd lai ndi tQtQdng nhieu nhat trong Ijch sQ van hpc dan tdc la Nguyin Du hdn, ndi nhieu nhQng la ndi lai, cd hay khdng sQa cung khdng trd thanh nha thd "chuyen nghiep".
ChQa chut it. Mdt khi boat ddng sang tao tinh t h i n , lao ddng b) d day chQa binh thanh mdi quan he tac ddng tri dc chQa dQdc chuyen mdn hda, chuyen nghiep tQdng hd giQa khoa hpe ky thuat va triet hpc, tQc la hda, thi mpi boat ddng lao ddng khac gan lien vdi triet hpc lam cd sd ly luan eho khoa hpc va phat cac he thdng tri thQc chuyen nghiep se chi trd thanh trien theo sQ phat trien cua khoa hpc... Cd thay ddi cac loai lao ddng thu cdng, nghiep dQ. Tinh trang thi cung ehi la liy, bd, them, bdt tQ nhQng cai cd do la phd bien tQ cac loai lang nghe gan bd xa gin san trong va ngoai tQng he thdng... vdi boat ddng nghe thuat cho chi cae loai lang nghi Nhin Chung. tQ duy ly luan khdng phat trien. san xuit racac san pham thuin tuy mang ti'nh thQdng NhQng van de nhan thQc, logic, phQdng phap khdng "lai. "Cdng tQdng", gpi ndm na la thd, xep loai ba, dQdc ban bac. 6 day phat trien mdt each tQ duy sau ndng dan, cdn dQdc an ui la xep tren loai ngQdi thQc tien n h i m khdng phai vao sQ chfnh xac ma sy tieu thy san pham cho hp, tQc thQdng nhan, tang hdp ly (phai khoang). Cai ngQtri otrong nhieu pham 'cp dQdi day, bi gpi la miet thi la loai "con budn", y vi la mpt cai ly - le phai thdng thQdng. Triet hpc coi ngang ngang nhQcae loai ngQdi bi coi la con... gi khdng tach khdi tdn giao, hpc thuat. Ve can ban, 9' khac. Viec c i t giQ eac bf mat nghe nghiep thanh trong lich sQ chu'a xay ra mdt sQ thay ddi den nen tam ly phd bien khdng ddn t h u i n chi de giQ gin mdng san xuat, td ehQc xa hpi, van hda, hoc thuat. phudng tien mQu sinh: theo y tdi trong each hanh xii Tdi ndi ca van hda, hpc thuat vi khi cdn hoc theo, ay cdn tiem an ca tam trang an Qc, ca su chdng dii
DAY VA HOC N G A Y NAY SO 3-2010
theo tieu cQc, ca niem kieu hanh ve nhQng pham tinh va ky nang Qu viet khdng dQdc thQa nhan.
Gia nhap xa hdi hien dai theo con dQdng bi cQdng bQc, khdng h i dope chuan bi day du v i mpi phQPng dien de thich nghi, thieu nghiem trpng nhQng kinh nghiem va thQc te tQdng Qng dQdc vdi xa hdi hien dai tQ truyin thdng. Tdm lai, vdi tinh nhQdc tieu the hien kha "hoan hao", gidi trf thQc Viet Nam khi trd thanh "ting Idp trf thQc ban xQ" them mdt l i n nQa bi chu nghTa thQc dan v i y vd, ep Qdp, hoan toan cd ehu dfch ehi nhim bien ddi hp thanh dam vong qudc nd ed ehu nghTa. Lich sQ cdn iQu lai vd sd bang ChQng ea trQc tiep, ca gian tiep chQng minh cho dQdng Idi ehinh tri, ehinh sach tri thQc thudc dia nay eua thQc dan Phap.
TQ sau Cach mang thang Tam, than phan eon ngQdi, than phan edng dan cua ngQdi trf thQc dope ddi thay ve chat. Dai da sd nhQng tri thQc trong xa hdi eu vi the hang hai tham gia bang sd hpe eua minh vao eae edng viec cua xa hdi mdi. Trong thdi gian khang chien chdng Phap, tuy cd qua nhiiu khd khan khach quan, mdt the he tri thQc mdi da xa hdi, trQdng thanh trong thdi chdng Phap. Dpi ngQ nay, tuy v i sd IQdng khdng that ddng dao, nhQng dae biet cd chat IQdng. Da sd nhQng ten tudi Idn trong eac ITnh vQc khoa hpc - ky thuat va nghe thuat thdi gian qua cua ta la thudc ve hoac cd ban la thudc v i the he nay. Phan Idn hp la nhQng ngQdi ra ddi trong khoang tQ 1920 - 1932. Khdng phai n g i u nhien tdi chpn nhQng mdc nay, cho den khi Cach mang thang Tam nd ra, hau bet hp deu da cd mdt thdi ky hpc phd thdng va ed dQde mdt "iQng vdn" tri thQc ndi ehung, tieng Phap hay mdt ngoai ngQ ndi rieng du de tQ dpc sach va tQ hpc tiep tuc. NhQng ngQdi sinh trQdc nam 1920 neu thanh danh thi da thanh danh trQdc Cach mang, ma nhQng ngQdi sinh sau 1932 thi "khdng kip" ed dieu kien nhQ vQa tinh tdi.
NhQng eung tQ sau Cach mang thang Tam xa hdi Viet Nam trai qua hdn 30 nam la xa hdi thdi chien hoac bi chi phdi manh me bdi nhQng hoan canh thdi chien. TrQ mdt hai ITnh vQc dac biet, chien tranh khdng phai la dieu kien dQdng tfnh eho sQ phat trien cua ITnh vQc lao ddng tri thQc. Khdng qua khd khan de chi ra cae ITnh vQc dae biet ay. DQ mudn dQ khdng, tfnh phue vu trQc tiep tfnh Qng dung la nhQng yeu c i u dQde dat len hang dau ddi vdi lao ddng eua ngQdi tri thQc trong hoan canh ay. Cung khd ma tao ra nhQng dien mao tri thQc, nhQng ten tudi Idn theo ldi hang loat trong d i i u kien nhQ vay.
Mat khac, k i tQ sau Cach mang thang Tam, n i n khoa hpc non tre cua Viet Nam nhan dQde sQ bd sung v i ngudn tri thQc tQ cae node XHCN cd n i n khoa hpe tien t i i n , ehu yeu la tQ Lien Xd va mQc dp
khae, tQ Trung Qud'c. NhQng rdi giQa Lien Xd va Trung Qudc da nd ra nhQng b i t ddng. T i i p theo dd la dai each mang van hda vd san, tuy d i i n ra va tae ddng tai hai trudc h i t va chu y i u la d Trung Qudc, nhQng khdng the ndi Viet Nam n i m ngoai vdng anh hQdng cua b i i n ed nay. Trong gidi khoa hpe Viet Nam nhQng nam 1967 - 1970 nhieu nan nhan bj quy k i t la chuyen mdn thuan tuy, thien tai chu nghTa, mac du t h i mdt sd kha ddng trong hp v i n edn kip ed nhQng edng biin khoa hpe xuit s i c , kip dupe nhan nhQng giai thQdng khoa hpe eao quy nhugiai thQdng Hd Chf Minh hay giai thQdng Nha nQdc.
Cd the ndi eho den nay, d ta mdi cd nbOng ngQdi trf thQc Idn - khdng ddng l i m ma ndi thQc thi eung chQa dope "Idn" l i m - nhQng chQa the ndi ring da ed gidi tri thQc tinh hoa. Ma chQng nao tri thQc tinh hoa chQa thanh mdt gidi, ndm na la nui khdng cd dinh, thi khd Idng ban d i n " t i m " tri tue Viet Nam, tuy dd la d i i u kien khdng hiem ngQdi thanh tam khao khat khang djnh.
2. Ti^ chuyen ngQdi co hpc den chuyen kien tao mot xa hpi hoc tap
Viec kiin tao mdt xa hdi hpe tap trong dd mpi thanh vien d i u dupe hpe tap lai la d i i u tuyet ddi khdng de dang. Ben canh ddi hdi ve mdt ngudn ngan sach Nha nQdc khdng Id, mdt ngudn tai chinh tQ trong nhan dan hQng hau, edn can tao ra dQde mdt CQdng ITnh, mdt chQdng trinh giao due vQa phai Qu viet vQa phai mang tfnh kha thi. Mdt xa hdi hpe tap lai eung la mdt xa hdi ddi hdi mdt dpi ngu cQc ki ddng d i e nhQng ngQdi giao dye va quan ly giao due ed c h i t IQdng, dQ yeu c i u tQ hpc cd tang len den mQe tdi da chang nQa.
Mdt he v i n d i tQdng nhQ da cu nhQng do viee tim Idi giai dap eho d i n nay edn md hd nen hda ra lai thanh he van d i thdi sQ dd la dap an dung cho nhQng cau hdi nen tang: ai la ngQdi can hpe, hpe cai gi, hpe d dau, hpe d i n dau, hpe de lam gi? Dieu la IQng la, theo tdi, ddi vdi tat ca eac cau bdi nay, tim tQ trong lich sQ, d i u ehi thu v i dQdc nhQng Idi dap dang t h i t vpng tren thQc t i .
Trong nhQng pham c h i t ma nhiiu ngQdi mudn d i len thanh pham chit dan tdc, lien quan d i n chuyen hpc hanh, cd dQc tinh hieu hpe, va vi the, truyin thdng tdn sQ trpng dao. That dang ngae nhien, ngQdi ta ed the gan mdt pham c h i t cho mdt ehu the khdng cd kha nang thQc te de thQc hien pham chat dd. it nhit, tQ Cach mang thang Tam trd v i trQdc, can cQ vao cac con sd diiu tra va thdng ke, tuy cd sai khac, nhung dao ddng trong khoang tQ 95% - 99% ngQdi Viet Nam mu chQ. Mdt cdng ddng vdi tuyet dai da sd ngQdi khdng dupe hpe, khdng di hpc, khdng biit chQ, lam sao xac dinh ring DAY VA HOC N G A Y N A Y SO 3-2010 f g
cdng ddng dd hieu hpc hay khdng? Tdi neu lai van de nay khdng phai vi hieu sQ hay thich gay sQ, ma n h i m tim kiem eau tra Idi dung eho cau hdi d i u tien da neu d tren: ai c i n hpc?
Nhu cau hpc tap la mdt loai nhu c i u thu sinh, khdng phai la nhu cau mang tinh IQ nhien nhQ nhQng nhu cau ma Marx da de cap d con ngQdi trQdc khi nd xay dQng nen nhQng cpng ddng xa hdi nhQ an, mac, d, di lai, sinh con de cai... Loai nhu cau cd tinh tQ giac, duy ly mang tinh dinh hQdng muc tieu nay chi du'de thda man that sy khi muc tieu that sQ rd rang.
NhQ da rd, tuy ndi r i n g nha nho tQng tQ ddi hdi phai tinh thdng "luc nghe" ( l i , nhac, xa, ngQ, thQ, sd), va vdi nhQng ngudi dQdc ca ngdi la thdng minh cai the, thi "tren thdng thien van, dQdi tQdng dia ly"
nhQng n i n giaoduc Nho giao, can cQ vao viec khao sat cac loai de thi d c i p eao nhat la Dinh thi hay Dien thi, yeu c i u chu yeu ddi vdi ngQdi dd Tien sT (ke ca de nhat giap, tQc dd den Trang nguyen. Bang nhan hay Tham hoa), cung chi tap trung vao 2 npi dung chu yeu: van chQdng va dao ly. Nho giao khdi dau la mdt hpe thuyet dao dQc va cdt Idi cua nd eho den cung van la nhQng ndi dung dao dQc, nen giao due ma nd trien khai trong hang vai nghin nam bi trdi budc chat che vao nhQng yeu c i u hieu va thQc hanh trQdc h i t la nhQng ndi dung dao dQc. Quanh quan vdi nhQng "tu, te tri, binh", vdi nhQng "hanh, tang, xuat, xQ", ca hai npi dung Idn ma mdt nen giao dye lanh manh b i t ky nao cQng phai hudng tdi la tri thue va ky nang lai da ehi dQdc nen giao due Nho giao dap ung mdt each cQc tieu, tdi thieu. Ddi dien vdi chu nghTa thQc dan, du vQng tin vao dao ly, vao chinh nghTa cua minh, nha Nho da phai nhanh chdng cay d i n g thQa nhan "gQdm nhan giao nghTa"
khdng try ndi vdi "giap ben gQdm sic", cang khdng the dQdng d i u cd hieu qua vdi "tau thiic tau ddng, ngQ Idi dai bac". SQ tinh thQc cua chinh cae nha nho Duy tan d i u t h i ky XX la mdt tinh hudng thdi sQ keo dai, cho d i n nay lai cang them c i p bach.
NhQng tri thQc, ky nang toan dien va d trinh dp cao, ed dQdc la nhd nhQng nd iQc ea nhan to Idn va nhQng chi phi edn to Idn hdn, lai la dieu qua xa xi trong mdt xa hdi ndng nghiep san xuat nhd. Khdng hinh thanh ndi nhu c i u hpc tap manh me va dich thQc mdt khi khdng/ hay chQa ed chd Qng dung nhQng tri thQc va ky nang hpc tap dQdc ay. ChQa bao gid giao due d ta dope hach toan nhQ la dau vao (input) cua mdt chu trinh lien tuc trong nen kinh te qudc dan, nhu la mdt tham sd hQu cd cua nen kinh te ma chi mdi du'de quan niem nhu la mdt van de thudc phue Ipi xa hpi, NhQng nam g i n day, khi vd le ra (ching le mai ma khdng vd le ra cai dieu tdi
thieu ay?) r i n g giao due la ddng iQc de cai tao nen kinh te, cac quyet sach v i giao due van chi mdi chuyen dpng d c i p vi md: khdng ai giai thich vdi chung ta, tQ dng Bd trudng Bd Giao due, cho den cac dng Hieu trQdng cac trQdng chuyen nghiep, cac Bd chuyen nganh rang tai sao nam nay, thdi gian nay, tQng trQdng mdt lai c i n va cd the tuyen sd IQdng sinh vien la nhQ the, ma khdng phai la nhQng con sd khac, Cac Giam ddc Sd giao due khdng thuyet trinh rd tai sao tinh nay can den ngan nay loai trQdng, ngan nay loai ldp,,. Cho den nay, keca d cac trudng DH Idn, vdn dQdc tieng, hay ndi theo ngdn ngQ hanh chinh la dam nhiem chQc nang "may cai", v i n cd IQdng sinh vien tai chQc ddng hdn chinh quy, trong khi ty le ma bao chf neu, cd den 70 - 80%
sinh vien chfnh quy tdt nghiep khdng cd viee hay lam viee khdng dQng chuyen mdn dQdc dao tao.
Vi vay cung vdi viec nang cao chat IQdng cae trQdng DH, c i n hinh thanh cho dQdc he thdng cae trQdng day nghe da dang, phong phQ, sd IQdng Idn, vua ke thQa va phat huy dQdc nhung thQ nghe truyin thdng, vQa ddn b i t nhu c i u cua cac loai nganh nghi mdi cua cdng nghiep, djch vu hien dai, khien cho tuyet dai da sd ngQdi lao ddng cdn cd kha nang lao dpng hay Idp tre khi nhin vao tQdng lai cd dQdc sQ binh than khi nghT tdi chd lam, nghTtdi "dau ra", phai chang mpt sQ tien IQdng v i nhQng viee phai lam trong quy dao nay, tQ trQdc tdi nay, vdn la bat kha va tQ gid trd di, v i n cQ la "chQa phai IQe"? Theo y tdi, cai xa hdi hpc tap ma ta mong mudn kien tao, can trQdc bet tap trung vao ddi tQdng nay.
Nguon: Tap chf Tia Sang
DAY VA HOC N G A Y NAY SO 3-2010
