Y HOC VIÉT NAM THÀNG 3 - SO 1/2015
KY THUAT DIEU TRI NGOAI KHOA HEP LO NGUYEN PHAT CÙA DÓNG MACH THÀN CÀNH TAY DÀU
T O M TAT
Mot bénh nhàn nCi' dupc chan doàn là hep lo nguyen phàt cùa dóng mach than cành tay dàu, hep bifurcation cùa dòng mach cành và hfp dóng mach cành trong trai. Bénh nhàn dà duoe phàu thuàt de tài Iàp tuàn hoàn dat két qua tot, lành bénh và xuàt vièn (100%).
SUMMARY
SURGICAL TECHNIQUE TREATMENT STENOSIS OF O R I G I N TRUNCUS
BRACHZOCEPHALICUS ARTERY One woman patient w/ith diagnosis stenosis ongin of inominate artery, stenosis bifurcatìon of carotid artery, and stenosis left internai carotid artery had been operated for revascularizatìon. Result: patient diseharge in good eonditions (100%).
1.0^7 VÀN DÌ
Trong t h t ì gian theo hoc tai tì^ung tàm bénh ly mach màu La Défense, Paris tòi eó djp phu mò mot tryòng hdp bénh nhàn n y bj hep lo thàn dóng mach eành tay dau và hep hành eành - dòng mach eành tì^ng phài. Xin trinh bay bénh àn:
Bènh nhàn: M.BENHAMA, sinh nàm 1930 Vào vién ngày: 18.08.1995, So vào vién JMC/LC: 10449
II. B | N H sCr
B$nh nhàn biét mình bj cao huyét àp, vào buoi sàng bènh nhàn thu'àng càm thày choàng vàng, có giàm huyet àp khi dùìig. Ke t y nàm 1994 có càm thay màt thàng bang. Hièn nay bénh nhàn khóng eó rói ioan tu' the, khóng chóng mat, càch nay mot thàng có triéu chyng mò màt hai ben. Bénh nhàn trong tién can eó suy hò hàp và bi bénh thiéu màu ed tìm.
III. CAC XÉT N G H l g M C^N LÀM SÀNG
* Bènh vièn Chp Ray
Chiù tràch nhiém chinh: Nguyen Vàn Khoi Email: [email protected] Dt; 0913196136 Ngày nh|n bài: 15/1/2015
Ngày phàn bièn khoa hpc: 30/1/2015 Ngày duyèt bài: 12/2/2015
N g u y é n V à n K h ò i *
Xét nghiém thàn kinh: bình thu'àng Siéu àm doppler. Hep khit dóng mach eành phài tal hành cành và dòng mach cành trong, có màng xd vya. Hep khit lo và gan lo có xuàt phàt cùa thàn dòng mach canh tay dau. Trièu chyng này gdi y cho ehùng ta thày thiéu màu nào vùng cham và vùng nén.
Chup mach màu (Angiographie)'.
Oddc ehàn doàn nhu" sau:
- Hep khit lo dòng mach và gàn lo dòng mach thàn eành tay dàu.
Hep vya phài dòng mach du'di dòn phài.
Kém dèu ò lo dòng mach cót song.
- Hep khit tai hành cành (bulbaire) và tal phàn dàu gàn hành cành eùa dóng mach cành phài.
- Hep vya phài lo cùa dóng mach cành gòe trai, có màng xd vya (plaque athéromateuse) và hep vya d hành cành.
- Có 2 dòng mach thàn phài; mot ò vj tri ron thàn binh thUÓng và mot ò vj tri eUc trén thàn, nhu mó thàn tot.
IV. CHÀN D O À N
- Hep lo và gàn lo thàn dòng mach cành tay dau - Hep ndi chia hai (bifurcatìon) và hep phàn dau gàn hành cành cùa dòng mach cành trong phài.
V. P H L r a N G PHÀP M Ó
- Bae cau qual dóng mach chù lén ~ thàn dòng mach cành tay dau.
- Bóc bò màng xd vya (endarterectomie) tal dòng mach cành góc - hành eành - phàn dau dóng mach cành trong và dóng mach eành ngoài. Tal tao hành cành bang patch Dacron intervascular collagene.
VI. TU' T H f BÉNH N H À N , OU'ÒTSJG M Ó , K?
THUÀT M Ó [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 J 6 . 1 . Tu' t h è bènh nhàn
Bénh nhàn dàu trùm khan vò trùng kin toc, nàm ngya, hai tay dang ngang. Dau bénh nhàn nghiéng sang phia dòi ben (ben trai), tu' thè thàt thoài mài khòng càng ed vùng co. DUdi vai phài bénh nhàn cho dòn mot gói.
Y HOC VIÉT NAM THÀNG 3 - SÓ 1/2015
6.2. Du'òng m o
Rach da ò có t y du'ói xu'dng chijm theo bò ngoài eùa ed yc dòn chùm kéo xuóng day co và kéo dai dUòng mÓ giya xu'dng (ic.
6.3. Ky t h u a t m o
Sau khi xé dpc xu'dng ùc, dùng Finochetto banh róng phau tru'òng ra, dùng dao dién là là bóe tàch phàn mém sau dUòi xu'dng yc.
Cat dot và mò màng ngoài tim (périeardiotomie) ròng rài lén tàn day tìm và góc dòng mach ehù, bóc tàch that róng rài và de de kiém soàt thàn cành tay dau khi khàu nói, tot nhàt là nèn dat t h y elamp Satìnski nhUng khóng kep, ehi làm thao t i c san sàng, elamp phài mém và long san mot óng nhuB mèm vào 1 ngành cùa elamp de khi kep mach màu khóng gay ton thu'dng thành mach màu. Sau dò bdm l't dung djch héparlne pha loàng vói Normal Saline 9°/oo 500 mi, dùng gae u'àt day tìm lai.
Thìl: tài tao dòng mach cành tay dau:
Bang càch bàc cau: quai lèn dóng mach chù - thàn dóng mach eành tay dau bang gore tex 10, khàu bang ehi prolène 4.0 nhièu sdì, có ky thuàt khàu chi.
Ha huyét àp chi huy xuóng khoàng 90/70 hoàc 80/70 mmHg. Lay Satìnski kep ben cùa quai dòng mach chù lèn, md thành dòng mach bang dao nhpn, hùt sach màu và bdm rya kiém scàt miéng chuàn bj khàu.
Cat gpn déu dau gore tex 10, sau khi xàc djnh bu'àng dén thàn dòng mach eành tay dau, tfnh dù dò dai, de gore tex di ò mat tru'óc trai eùa quai dòng mach chù lén và di dUól tinh mach khóng tén.
Ky thuàt khàu: dau tìén lày 2 sdì ehi prolène 4.0, ehi eó 2 kim tyc là sé có sdì chi 1 có dau kim 1 và r , va sdì chi 2 là dàu kim 2 và 2'. Hai spi ehi này dUdc khàu luon qua thành dòng mach chù trifdc (khàu tùìig sài 1), kèm theo mói sdì d màt ngoài eùa thành dóng mach chù là mot miéng Pledget (miéng nhu" colon có tàc dyng bào ve thành dóng mach chù khi khàu còt ehi hoac do àp lye dóng mach chù, sé khóng làm cho dóng mach ehù bi ràeh). Roi tùìig dau kim phia trong long dòng mach chù sé tyng t y khàu luòn qua gore tex 10. Lue này ta sé dùng mot kep nhò ma 2 ngành eò luon ong nhya de khòng làm hu dau kim (pince gainé) de giy mot dau
cùa 2 kim hoàc 1, 2 (hoàc l',2'). Nhu' vày bat dau ta bàt dàu so lai chi cho dèu ò sdì ehi 1, l ' và 2,2'. Tién hành cót sdì 1,1' cót khoàng 13 dén 14 làn, rói dùng pince gainé giy chi, tìép tue cót sdì 2,2' cùng còt khoàng 13 dèn 14 Ian và dùng pince gainé g i y chung 2 dau kim 1', 2'. Tìép theo ta khàu vàt lién tue trén viia thành sàt mép cùa gore tex 10 và thành dòng mach chù, khàu spi 1 tru'óc, rói khàu sdì 2 di theo sau, khàu vàt lièn tue, kéo rit chi v ù ^ phài, khòng chat vì gay thiéu màu nuòi tal mép cùa thành dòng mach chù.
Nhu' vày khàu duói, khàu vàt lièn tue, vì khàu nhu' vày ta thày ò mép khàu sé eò ehuoì hình nhiéu chy x suót mép vét khàu. Tàt nhién khi viia hét spi chi này ta lai dùng sài chi khàc khàu chyng nào trpn mép miéng nói thi thòi (Pledget miéng nhò làm bang coton).
Chù y mói Ian tìép sdì chi mài thi phài luon Pledget vào, và eó còt vào nhau tièp noi sdì tru'óc, vf du dau chi 3 sé còt vào dau chi 2., Moi Ian thay chi khòng càt chi, moi sdì chi de trành làn Iòn ta phù lén 1 lòp gae de trành ròi chi và de kiém soàt. Vì day là quai lén dòng mach ehù nén àp lye rat Iòn và thành mach luòn càng, vi vày sau khi khàu xong mièng nói se có dóng tàc:
bdm dung dich héparlne pha loàng vào long gore tex 10, cung dùng pince gainé kep lai tal dau, lue này phau thuàt vièn thà t y t y satìnski ò thành ben dóng mach chù ra và kiém tra xem có chay màu xung quang miéng nói khòng? Néu có ta khàu tàng cu'òng bang mui ròi.
Nhu' vày lue này huyèt àp van eòn thàp eó kiém tra chat che, và ta kep lai thành dóng mach ehù bang satìnski, khòng bó satìnski vì eò thè gay chày màu xung quanh mièng nói do lue khàu nói dau eòn lai.
Bdm rya trong long gore tex 10 bang dung dich héparlne pha loàng, hùt sach vi de trành dóng caillot, ta xoay djnh hu'óng dùng chièu vào luòn sau tinh mach khòng tén. Lue này ta bdm day vào long gore tex dung djch héparlne pha loàng, kep dau gore tex lai và t y t y thà satìnski tal dóng mach chù ra; cung phài kiém tra tal mièng khàu dóng mach ehù. Muc dich eùa thà satìnski ra là de cho gore tex xoay trùng chiéu di cùa hudng cung càp màu, ta md nhanh dau kep pince gainé de eho màu và néu có bpt khf vpt ra và kep lai nhanh (dudi luòn kiém soàt cùa ngón
Y HOC VIET HAM THANG 3 - SO 1/2015
dal, tién hành kep thàn dóng mach cành tay dau, mó thành dóng mach bang dao nhpn, dùng prolène 5.0 luòn pledget và khàu vét lién tue,
•^en mui chi cuoi ta ehu^ cót, thà kiém tra duói khj thàt tot eó bdm rya bang dung djch héparine loàng, còt chi. Kiém tra ky ò hai miéng nói, néu khòng chày màu ta cat hèt chi. Oap gae uót che phau tru'òng, thà long Finochetto.
Thì 2: Bóc vò nói mac hành cành - dóng mach cành trong và dóng mach cành ngoài. Tal
tao hành cành bang patch Dacron intervascular collagene.
Sau khi bóc tàch tìm du'dc dóng mach cành góc, dan dan lèn trén ta bóc tàch hành cành, dòng mach cành trong và dóng mach eành ngoài, phài chù y:
Nhó thuóc tè Novocaine tal hành cành tru'óc khi bóe tàch, vi mat sau ben là xoang cành, de gay ngu'ng tìm dot ngòt hoac tut huyét àp.
Bóc tàch dóng mach cành góc chù y mat sau ngoài có day thàn kinh lang thang (day X).
Bóc tàch hành cành phia sau chù y nhành day thàn kinh lang thang doan trén và nhành day thanh quàn trén ò mat sau.
Doi vài dòng mach cành trong khi bóc tàch lén eao, gàn vùng mòm xu'dng chùm, khi bóe tach hoac khi kéo bang Farabeuf phài nhe nhàng, trành gay tón thu'dng day ha thiét.
Tàt cà bóc tàch phài dù di dóng de lacet và khàu nói
Kep hoàc lacet dóng mach eành gòe bang satìnski nhò có luon Óng nhya, kep dóng mach cành trong và ngoài bang bulldog mèm. Dùng dao nhpn md: dòng mach cành gan hành cành, dóng mach eành ngoài gan hành cành và dóng mach cành trong gàn hành cành và hdi lén trén de khàu nói vé sau.
Tién hành bóe vò nói mae, lày sach Idp xd vife dóng vói, bdm rùei bang dung dich héparlne pha Ioang. Thà eac dau elamp de trói di càc màng xd vffa. Bdm dung djch héparine pha loàng de kiem tra Idp nói mac, nèu nd\ nào ta thay Idp nói mac gó hàn so vói ndi dà bòc thì lày prolène 8.0 khàu mui rài ra ngoài thành dòng mach ta cót lai.
Lay patch Dacron intervascular collagene cat hinh qua tram, so dù kieh thu'óc, lay proiène 8.0
eò 2 dau kim, luòn pledget và khàu vàt lién tue dén hét miéng nói, trong qua trình khàu ta rit chi vya tay. Ò mui chi khàu cuòi cùng ta khàu san nhuìig chu^ cót chi. Lue này cho bénh nhàn nàm dau thàp, bdm day vào long dòng mach dung dich héparine, thà bulldog ò dau trén (tyc là ò dóng mach cành trong và cành ngoài). Ngu'òi phu chfnh dùng 2 ngón tay cùa bàn tay phài kep giy dóng mach cành ngoài, tay trai giy chi nhe.
Phàu thuàt vién 2 ngón 2 và 3 eùa bàn tay phài kep giy dóng mach cành trong, tay trai thà ty ty satìnski à dòng mach canh gòc ra, sau dò tay trai nàm 2 sdì chi rit ty ty dòng thòl de kiém tra bpt khf trào ra, song song lue dò ò 2 ngón tay phài thà ra ty ty. Néu eòn nghi ngò con bpt khf ta lày kim nhó choc qua thành patheh và tay vuót nhe ve phfa dóng mach eành góc cho bpt khf trào ra hét. Cót chi, kiem tra khóng con chày màu ta càt ehi, dàp gae u'àt che dóng mach.
Tiép theo banh róng xu'dng yc lai bang Finochetto, kiem tra ky nèu khòng eòn chày màu ó màng ngoài tim và ò xu'dng yc, ta khàu thua màng ngoài tìm lai, dàn lUu trung thàt, khàu xu'dng \ic bang chi thép.
Trò lai kiém tra ò dòng mach eành khóng eòn ehày màu, ta dóng vét mó tyng lòp, dan lUu eó bang Redon.
VI. BÀN LUÀN
Tru'òng hpp bénh nhàn bj hep lo dòng mach thàn cành tay dau và hep ò hành cành và lo dóng mach cành trong phài.
Vé du'òng mó di theo du'dng rach da eó ty móm xu'dng chùm dén vùng day co nói lién vói du'òng rach da de mÒ xu'dng \ic. NhU vày dUòng rach da kè hdp, ròng de thay rÒ càc vj tri ean phài ean thiép. [1][2][3][4]
Theo dói sau mó d chi trén phài nhe nhàng và de dàng, ehi ngùa huyét khòi gay tàc cho bàc cau.[1]
Vàn de theo dòi quan trpng là tinh me và bènh nhàn có liét nya ngu'òi khóng? Dò là viéc he trpng. Sau mÓ 45 phùt hoac 60 phùt, dy klèn khi hét thuòc me, phàu thuàt vién dén gpi bènh nhàn, néu bènh nhàn khòng tình hoac bj liét nya ngu'òi thì dò là bièn chyng eùa Iàp mach nào.
Oày là vàn de phyc tap, phài theo dòi và két hdp
diéu tn. [1][3]Ì4]
Y HOC VIÉT NAM THÀNG 3 - SO 1/2015
Doi vài dóng mach cành sau mó, ta dùng siéu àm doppler de dành già, néu tae long dòng mach ta phài mó lai. [1]
Bién chuìig càn theo dói là chày màu sau m ó . [ l ]
Phài sy dung héparine du'òng truyèn tinh mach, kiém tra chat che liéu lUdng qua theo dói bang chyc nàng dòng màu. Khòng du'dc dùng lièu cao gay chày màu vét mó. [1]
s y dyng khàng sinh là a n thiét dói vdi bàt ky mot cupe mó, viia chóng nhiem trùng vèt mÓ và vùei giùp bénh nhàn an toàn, có két hdp chóng viém và giàm dau. [1]
Càe tàc già Cormier J.M, Sautot J, Kieffer E, Thompson E.J cùng vói ky thuat trén dà diéu trj tot cho càe bénh nhàn cùa mình và khòng de lai bién chùtig [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]
Bènh nhàn cùa chùng tói khóng eó bièn chùìig trong và sau mo, lành bénh và xuàt vién sau 10 ngày.
VIL KÉT LUÀN
l^pt tru'òng hdp hep lo thàn dóng mach eành tay dau và eó kèm hep hành cành trén lo dòng mach cành trong phài dà du'dc phau thuàt thành còng.
Hep lo thàn dóng mach cành tay dau
TAI LIEU T H A M K H A O
1. Cormier J.M, Khòi Nguyen Vàn: Conpte rendu opératoire de la madame M.Benhama, Pans, 1995.
2. Cormier J.M, Sautot J.: Sutures et Anastomoses / Interposition par greffe et prothèse. Nouveau traité de technique chirurgicale, p.39 / p.94, Masson 1977.
3. Kieffer E.: Chtmrgìe des trons supraaortiques.
Encydopédie mèdico chinjrgicale, p.l- 43123,1997.
4. Thompson E.J: Cerebrovaseular insufficiency.
Vaseular Surgery, p.797.
NGHIÈN CÙ'U DAC DIEM LAM SANG VA CAN LAM SANG BÈNH NHI TIÉU CHÀY CÀP TAI BÉNH VIÉN NHI DONG CÀN THO
T r a n D o H ù n g * , N g u y e n M i n h T u a n * , H u y n h V a n Bà*
T O M TÀT
Nghién eùu mò tà càt ngang dUOe khào sàt 124 tré bj tèu ehày càp tai khoa nhièm bénh vién Nhi Dòng C3n Tho t y 12/2013 dèn 03/2014, thu dUpc két qua nhu sau. Dàc diém làm sàng: Tré di tiéu 5 - 1 0 Bn trong ngy chiém tì Ié cao nhàt 57,3%, non t y 5 - 10 i n chiém tì le cao nhat 62,5%, tré sót 37,5 -
* Dai hpc Y Oupe Can Thd Chju tràch nhiém chinh: Tran Do Hùng Email: [email protected] Dt: 0913706427 Ngày nhàn bài: 20/12/2014
Ngày phàn bièn khoa hpc: 5/1/2015 Ngày duyét bài: 20/2/2Ò15
38,5^ chiém 54,8%, so tré màt nude chiém 21,8%, tré có chàn àn chiem 70,2%, ti Ié tré b| hàm chiem 16,1%, tré tiéu phàn long vàng chiém 74,2%, tré dì tiéu phàn có mùi tanh chiém 22,6%. Dàc diem càn làm sàng: Tré có so lupng baeh àu tang chièm 89,5%, tì le tré eó ehi so hematocrit tang chièm 82,3%, tré eó nóng dò Natri màu giàm chiem 32,3%, tré eó nong dò Kali màu giàm chiém 20,2%, tré có nong dp Cior tang chièm 50,8%, tré có nong dò Canxl trong màu giàm chièm 50%, Escherichia a3li chiém ti le cao nhàt 57,2%.
Tù'khóa: Làm sàng, càn làm sàng, tiéu chày, bé em.
