methods was an improvement for economical appli- cation to determination of sodium chondroitin sul- fate and glucosamine hydrochloride concurrent in multi-component pharmaceuticals. The specificity, linearity, and accuracy were established and vali- dated. The precision was satisfactory with relative standard deviation lower than 2.0%. The recovery was 99.5 % for sodium chondroitin sulfate and 96.9%o for glucosamine hydrochloride. The present method was supposed to be well applicable to the determination of chondroitin and glucosamine for the routine quality control of pharmaceuticals.
Author Keywords: reverse HPLC; assay, chondroitin sodium sulfate; glucosamine hydrochlo- ride; multi-components pharmaceuticals.
Tai lieu tham khao
1. Pharmacopoeia USP 39, Glucosamine and chondroitin Tablet, 2005, p. 908, 946.
2. Priya Gaonkar, Chhaya Gadgoli, Spectrophotometnc method for determination of glu- cosamine in tablets, Indian J. Pharm. Sci., Vol. 68 (1), 2006, p. 83.
3. Nicola Volpi, Capillary electrophoresis determina- tion of glucosamine in nutraceutical formulations after labeling with anthranilic acid and UV detection, J. of Pharm. and Bio. Anal, Vol. 49, Issue 3, 2009, p. 868.
4. Dionex Corporation, Determination of Glucosamine in Chondroitin Sulfate Containing Dietary Supplements Using HPAE-PAD,; Technical Note 71, LPN 1932-01, Sunnyvale, CA, 2008.
5. Ali Aghazadeh-Habashi, Fakhreddin Jamali, High performance liquid chromatographic determina- tion of glucosamine in rat plasma, J. Pharm.
Pharmaceut. Sci, Vol. 5(2), 2002, 176.
6. Yasser S. El-Saharty, Ahmed Abdel Bary, High- performance liquid chromatographic determination of neutraceuticals, glucosamine sulphate and chitosan, in raw materials and dosage forms, Analytica Chimica Acta, VoLI 462 (1), 2002, p. 125.
7. Wayne k. way, andrew g. breite, determination of glucosamine in nutritional supplements by reversed-phase ion-pairing HPLC, J. of liquid chroma.
& related tech., vol 23 (18), (2000, p. 2861.
8. Don Woong Choi, Seung Yeup Chang, A size- exclusion HPLC method for the determination of sodi- um chondroitin sulfate in pharmaceutical preparations, J. of Pharm. and Bio. Anal.Vol. 31 (6), 2003, p. 1229.
9.Funaoka Tomoko, Makino Tadashi, Determination of sodium shondroitin sulfate in tablets based on Precipitate formation with alcian Blue, J.
Bunseki Kagaku, Vol. 56 (3), 2007, p. 173.
10. David Jl, Mark Roman, Jana Hildreth, Determination of chondroitin sulfate content in raw matehals and dietary supplements by high-perform- ance liquid chromatography with ultraviolet detection after enzymatic hydrolysis. Journal of AOAC International, 2007.
11. Ha Thj Minh Chau, Ooan Cao Son, Nghien ciru dinh lupng Doxycyclin hydrochlorid trong huyet tuOng bang phuong phap HPLC, Tap chi kiem nghiem thuoc, tap 7, sd 24, 2009, tr. 5.
Mot so thanh phan hoa hoc phan lap tu* cay ha kho thao
Nguyen Van Dau, Vu Viet Ha
Khoa Hoa hoc, Tnrdng dai hoc Khoa hoc Tu nhien, Dai hpc Qudc gia Hd Not
Dat van de
Chi Prunella (hp Hoa mdi, Lamiaceae) phan bd chil ye'u d cac vimg dn ddi va can nhiet ddi. 6 Viet Nam, chi nay chi cd mdt loai la ha khd thao {Prunella vulgaris L.), thudng gap mpc hcang d eac vimg niii cap nhu Lap Cai, Ha Giang, Lai Chau HI Ha khd thao dupe sir dung trong nhan dan d cae bai thudc chira trang nhac (lao hach), thdng tieu tien.
mun nhpt, xich bach ddi va ha huyet ap,... PI. Ve thanh phan hda hpc, ha khd thac chira nhieu Ipai triterpenoit nhu p-sitosterol, p-daucosterol, acid oleanolie, 3p-hidroxi-olean-12en-28-andehyd, acid ursolic, urs-12-en-3p,28-diol, acid rosmarinic, prunellin,....va cac flavonoid nhu quercetin, quercetin-3-O-glucosid, kaempferol-3-O-glu- eosid,... [''1. Nghien ciru duoc li eho tha'y ha khd thao
cd tac dung ha huyet ap kha manh va ddng thdi lam CO mach. Cac acid oleanolie, acid ursolic va prunellin cd mat trong eay nay ed hpat tinh bao ve gan va ire che qua trinh sao ma cua HIV-1 I^.^J.
Theo hudng nghien cuu phan lap eac thanh phan hda hpc tir cac cay thudc Viet Nam, bai bao nay thdng bao viec xac djnh cau triic ciia mdt sd thanh phan hda hpc phan lap tir cay ha khd thao mpc d Viet Nam.
Phuang phap nghien cuu
Nguyen lieu va thiet bj nghien ciru
Cay ha khd thao cd ngudn gd'c tir SaPa (Lao Cai), dupe thu mua vao thang 9-2004. Phd ^H (500 MHz) va 13C NMR (125 MHz) dupe ghi tren may Bruker AM500 FT-NMR. Phd khd'l lupng (EI-IVIS, 70 eV) dupe ghi tren may MS 5989 B (Hewlett Pakard);
Phd IR dupe ghi tren may FT-IR IMPACT 410- Nicolet d dang vien nen KBr. Sac ki Idp mdng (SKLM) dupe thuc hien tren ban mdng trang s i n DC Alufolien 60 F254 (Merck); cac vet tren ban mdng dUpc hien mau bang vanilin-H2S04 va ho ndng. Sic ki cdt (SKC) sir dyng silica gel (63-100 fim, Merck).
Chiet va phan lap chat
Phan tren mat dat eiia cay ha khd thao (1,0 kg bdt xay) dupe chief kiet bang each dun ndng vdi ethanol 96*^. Dich ethanol dupe xir li theo qui trinh chung de thu cac phan chiet ed 60 phan cue khac nhau: can cloroform (14,0 g; hieu suat 0,93%) va can ethyl acetat (11,4 g; hieu suat 0,76%). Thanh phan cua cac can chiet da dupe khao sat bang SKLM vdi cae he dung mdi khac nhau. Can cloro- form cho sy phan tach cac vet chat td't nhat trong he diclomethan: acetat (7:3, v/v); cdn can ethyl acetat trong he cloroform: aceton:nude (10:25:1, v/v/v).
Phan tach can cloroform dupe thuc hien tren cdt sac ki-silica gel, rira giai dau tien vdi hdn hpp dielomethan+ethyl acetat (tang dan ti Id ethyl acetat den 100%), tidp theo vdi hdn hpp ethyl acetat- methanol. Cae phan rua giai duoc kiem tra bang SKLM rdi gom lai thanh 9 phan doan ehinh (CQI- Cpg). Tie'n hanh SKC lai vdi phan dpan C04, sir dung hdn hpp n-hexan-i-cloroform thu dupe mdt chat, ki hieu la C2; ddi vdi phan dpan CQ5, dung mdi rira giai la hdn hop cloroform+ethyl acetat eho chat C3;
va vdi phan dpan C05, dung hdn hpp cloroform-i-methanol thu dupe chat C1.
Can ethyl acetat dupe phan tach bang SKC, rira giai dau tien vdi hdn hpp diclomethan-i-aceton, tang dan tl Id aceton de'n 100%, sau dd them mdt lupng tang dan methanol. Cac phan rira giai dupe kiem tra
bing SKLM rdi gom lai thanh 9 phan dpan chinh (Eoi-Egg). Phan doan EQS dupe ket tinh lai trong hdn hpp diclomethan-aceton (1:1), eho mdt chat, ki hieu la E l ; cdn khi ket tinh lai phan doan Egg trong cloroform-methanol (1:1), thu dupe chat E3.
Du lieu cua cac chat phan lap
Chat CI (3-0-p-D-glueopyranosyl-p-sitosterol (Daucosterol) (CI a) va 3-0-p-D-glueopyranosyl- stigmasterol (Clb). Tinh the mau trang (tir CHCI3- MeOH, 1:1); dne. 284-286°C (phan huy); R, = 0,68 (EtOAc-MeOH, 10:1, v/v); khong phat quang dudi anh sang tir ngoai, hien mau tim vdi vanilin-aeid sul phurie. IR (KBr) X^^^, em-i: 3380 (OH), 2953, 2873, 1641 (C=C), 1462, 1372, 1160, 1027, 894, 724. 1H- NMR (CDCIg-i-MeOD, 500 MHz) 5 (ppm): 0,68 (3H, s, H-18); 0,79 (3H, d, J=7,0 Hz, H-26); 0,82 (3H, t, J=8,0 Hz, H-29); 0,85 (3H, d, J=7,0 Hz, H-27); 0,92 (3H, d, J=6,5 Hz, H-21); 1,01 (3H, s, H-19); 3,66 (IH, t, J=4,6 Hz va I H , t, J=11,7 Hz, H-3 eua stig- masterol va p-sitosterol); 5,55 (2H, m, H-22 va H-23 eiia stigmasterol); 5,17 (IH, brs, H-6) va 5,13 (IH, brs, H-6) cua stigmasterol va p-sitosterol. Gd'c p-D- glucosid: 5,16 (2H, brs, brd, J=8,0 va 8,0 Hz, 2 anome H'-l va H"-1); fir 3,2 den 2,85 (H-2, H-3, H- 4, H-5 va 2H-6). laC-NMR (CDCIj-hMeOD, 125 MHz) (ppm): 138 (d), 129,68 (d); 117,55 (d), 101,26 (d), 78,74 (d); 76,71 (d); 76,08 (d); 73,81 (d); 70,49 (d); 62,08 (t); 56,15 (d); 55,31 (d); 51,50 (d); 46,10 (d); 41,04 (s); 40,38 (d); 39,36 (t, C-1); 37,35 (t, C- 1); 34,41 (t, C-2); 32,10 (d); 29,55 (d); 29,88 (t) 29,38 (s); 28,69 (t); 25,57 (t); 23,26 (t); 21,47 (t) 21,15 (s);19,43 (q); 19,08 (q); 18,7 (q); 12,29 (q) 12,17 (q); 12,04 (q). EI-MS (70 eV): m/z 396 ([M- CgHisOe]-'-), 414 (M+-, C29H50O); 412 (C29H4gO+-), 329, 315, 271, 255, 241, 219, 159, 145, 119, 105,83,57,55.
Chat C2 (Acid ursolic). Tinh the mau trang (tu CHCl3:MeOH, 1:1); dne 290-291°C; Rf = 0,75 (CHCIs-EtOAc, 7:3, v/v); khdng phat quang dudi anh sang tir ngoai, hien mau tim vdi vanilin-aeid sul phurie. 1H-NMR (CDCIa-i-MeOD, 500 MHz) 6 (ppm): 5,24 (IH, t, J=3,5 Hz, H-12); 3,20 (IH, dd, J=9,G; 7,1 Hz, H-3); 2,20 (IH, dd, 13,5 ; 4,3 Hz, H- 18); 1,98 (IH, dt, J=13,5; 4,2, H-16); 1,10 (3H, s, H- 27); 0,98 (3H, s, H-26); 0,93 (3H, s, H-25); 0,91 (3H, d, J=6,4 Hz, H-24); 0,82 (3H, d, J=6,4 Hz, H- 23); 0,78 (3H, d, J=6,4 Hz, H-29); 0,77 (3H, d, J=6,4 Hz, H-30). 13C-NMR (CDCIg-i-MeOD, 125 MHz) 8 (ppm): 37,08 (t, C-1); 23,64 (t, C-2); 79,01 (d, C-3);
39,62 (s, C-4); 52,96 (d, C-5); 18,45 (t, C-6); 30,82 (t, C-7); 39,62 (s, C-8); 47,71 (d, C-9); 36,96 (s, C- 10); 23,41 (t, C-11); 125,66 (d, C-12); 138,32 (s, C-
TAP CHI DUOC HOC - 2/2010 (SO 406 N A M 50) 47
13); 42,20 (s, C-14); 30,82 (t, C-15); 23,64 (t, C-16) 42,20 (s, C-17); 55,40 (d, C-18); 39,23 (d, C-19) 39.04 (d, C-20); 26,99 (t, C-21); 28,16 (t, C-22) 23,64 (q, C-23); 17,02 (q, C-24); 17,10 (q, C-25) 15,53 (q, C-26); 24,34 (q, C-27); 180,94 (s, C-28) 23,41 (q, C-29); 21,25 (q, C-30);. EI-MS (70 eV) m/z 456 [M+-], 438, 284, 219, 203, 189, 161, 133, 119, 95, 69, 55.
Chat C3 (Acid 2a,3a-dihidroxiurs-12-en-28-oic).
Chat r i n tring (tir hdn hpp CHCl3:MeOH, 1:1), dne.
264-266°C; Rf = 0,59 (CHCIg-EtOAc, 7:3, v/v);
khdng phat quang dudi anh sang tir ngoai, hien mau tim vdi vanilin-aeid sunphuhe. IR (KBr) A^nax' cm-1: 3402 (OH), 2929, 2868, 1691, 1458, 1387, 1314, 1281, 1236, 1037, 1096, 993, 941, 884, 827, 661. iH^NMR (CDCl3-HMeOD, 500 MHz) 5 (ppm):
3,36(1H, d, J=2,1 Hz, H-3); 3,96 (IH, d, J=11,7; 2,1 Hz, H-2); 5,25 (IH, t, J=3,5 Hz, H-12); 2,21 (IH, d, J=11,2 Hz, H-18); 1,01 (3H, s, H-23); 0,86 (3H, s, H-24); 0,97 (3H, s, H-25); 0,78 (3H, s, H-26); 1,08 (3H, s, H-27); 0,87 (3H, d, J=6,1 Hz, H-29); 0,95 (3H, d, J=6,1 Hz, H-30). ^SC-NMR (CDCIs+MeOD, 125 MHz) 8 (ppm): 41,8 (t, C-1); 66,4 (d, C-2); 78,9 (d, C-3); 38,9 (s, C-4); 48,3 (d, C-5); 18,3 (t, C-6);
33,1 (t, C-7); 39,9 (s, C-8); 47,5 (d, C-9); 38,2 (s, C- 10); 23,5 (t, C-11); 125,6 (d, C-12); 138,6 (s, C-13) 42.5 (s, C-14); 28,2 (t, C-15); 24,5 (t, C-16); 48,1 (s C-17); 53,1 (d, C-18); 39,3 (d, C-19); 39,2 (d, C-20) 30,9 (t, C-21); 37,1 (t, C-22); 28,6 (q, C-23); 22,1 (q C-24); 16,6 (q, C-25); 17,1 (q, C-26); 23,7 (q, C-27) 180,9 (s, C-28); 21,3 (q, C-29); 17,2 (q, C-30).
Chat E1 (Quercetin). Tinh the mau vang, dne.
315-316°C; Rf=0,72 (CHCIs-MegCO, 4:6, v/v); cho mau sam han vdi vanilin-aeid sulphuric.
Thao luan ket qua
Phan chief cloroform dupe phan tach tren cdt sil- ica gel, sir dung lan lupt cac hdn hpp rira giai, nhu
diclomethan-ethyl acetat va ethyl acetat-methanol.
Sau dd, ket tinh lai mdt sd phan doan cd ham lupng Idn, da thu dupe ba chat, ki hieu C I , C2 va C2.Tie'n hanh tinh che tupng tu, ti/ phan chief ethyl acetat da thu dupe hai chat. El va E3.
Cau triic ciia cac chat phan lap da dupe xac dinh bang cac phuong phap phd.Tren phd ''H'NMR ciia chat C1 ed eac tin hieu eiia 2 nhdm methyl bac 3 (8 0,69; 3H, s, CH3-I8 va5 1,01; 3H, s, CH3-I9), gem-dimethyl ciia nhdm isopropyl (S 0,79; 3H, d, J=7,0 Hz va 5 0,85; 3H, d, J=7,0 Hz, CH3-26 va CH3-27), nhdm methyl bac 2 (6 0,92; 3H, d, J=6,5 Hz, CH3-2I) va nhdm methyl bac 1 (thude nhdm ethyl) d 0,82 (3H, t, J=8,0 Hz, H-29), Ngoai ra, cdn cd cac tin hieu ciia ndi ddi ba lan the ( 5,36; 1H, brs, J=5,2 Hz, H-6), proton cua nhdm metin cacbinol (5 3,66; 1H, tt, J=4,6 Hz va J=11,7 Hz (axial-axial), H-3), va dac biet, tin hieu dac trung eho gdc D-glu- cosid nam d 5,16 (IH, brs, J=8,0 Hz, anome H'-1) va trong khoang tir 8 3,2 den 2,85. Nhu vay, tir phd I R T M M R eho phep gia djnh CI la 3-O-p-D-glueopy- ranosyl-p-sitosterol (Daucosterol). Dieu nay rat phii hpp vdi cae dir lieu tim thay tren phd ''^C'NMR eiia C I . Ngoai ra, trong phd eiia C I , cdn cd cac tin hieu khang djnh su cd mat mdt lupng nhd ciia 3-O-p-D- glucopyranosyl-stigmasterol, xua't hien d65,05 (IH, dd, J=9,0 va 14,4 Hz, H-22 trans) va 6 5,20 (1H, dd, J=9,0va 14,4 Hz, H-23 trans), va d 6 5,16 (IH, brs, J= 8,0 Hz, anome H"-1). Cac du lieu thu dupe tir phd I ^ C - N M R va phd MS, ket hpp so sanh vdi cae phd •'H, "J^CNMR eiia cac thterpenoid hien ed cho phep khang djnh chat C1 la hdn hpp ciia 3-O-p-D- glueopyranosyl-p-sitosterol (Daucosterol) (CI a) va 3-0-p-D-glucopyranosyl-stigmasterol (C1b). Hai chat nay thudng xuat hien ddng thdi trong nhieu loai thyc vat, va ndi chung, khd phan tach chiing rieng biet tinh khiet. (ve chirng minh ehi tiet cau triic, xem l^i)
Gel
Gch
HOH2C'''' ~ ^ a ^ '''o
C1a
6V
:;:iD
Phd EI-MS ciia chat 0 2 chi ra pic ion phan tir m/z 456, M"*"- va cac manh ion vdi m/z 248, 203, 189,...irng vdi sy phan ra retro D/e/s-/A/der tir triter- pen urs-12-en cd nhdm OH d vj th 3. Khao sat phd DEPT, iH va "C-NMR de dang nhan ra chat 02 la acid ursolic (C30H48O3). Cac du lieu phd dac trung cho cac nhdm quan trpng trong phan tir 02, nhu
>C=0 thude nhdm eacboxyl (6^ 180,94; s, C-28), nhom methincablnol a vi tn 3 (6^ 3,20; I H , dd, J=7,1; 9,0 HZ va 5c 79,01, d); ndi ddi ba lan the d vj tri 12 (6H 5,24;1 H, t, J=3,5 Hz, H-12 va SQ 125,66;
d). Ngoai ra, tin hieu d 2,20 (IH, dd, 13,5 ; 4,3 Hz, H-18) thudng dupe dimg de nhan bie't cau triic thudc khung triterpen-ursan (ve chirng minh chi tiet cau true, xem tsj)
Khi so sanh vdi cae phd "'H va ''^C-NMR ciia
chat 02 nhan thay ring, chat 03 cd cau tao tuong ty, ngoai tm'them mdt nhdm methin cacbinol d vj tri 2 (5H 3,96; I H , d, J=11,7 ; 2,1 Hz va 8c 66,4; d).
Ngoai ra, tren phd i^O-NMR cua chat 03, khdng cd tin hieu d 5c 23,64 (t) dupc gan cho C-2 nhu d phd cua 02, (acid ursolic). Dieu nay phii hpp vdi phd DEPT: chat 03 cd 8 nhdm CH2 (giam di 1 so vdi 02) va 8 nhdm CH (tang them 1 so vdi 02). Nhu vay, chat 03 cd hai nhdm OH dupc gan vao vj tri 2 va 3; dieu nay dan de'n 4 cau hinh lap the cd the cd d 2 vj tri nay. Theo ket qua nghien ciru cdng bd d tai lieu [6], cac cau hinh nay dupc phan biet nhd sy khac nhau ve hang sd tuong tac spin-spin ciia H2 va H3, cung nhu hieu sd dd chuyen dich hda hpc 5c giua C2 va C3. Bang dudi day dan ra sy so sanh cac diir lieu phd d vj tri 2 va 3 giua chat 03 va mdt cau hinh cd cac gia trj xap xi trich tir l^j.
Vi tri
2 3
<J„
ChatCS 2a,3a-(0H)^ [6]
3,96 (d, brd, 11,7; 2,1 Hz) 4,00 (ddd, 4,5; 12 ; 3,0 Hz) 3,36 (d, 2,1 Hz) 3,43 (d, 3,0 Hz)
Chat C3
66,4 78,9
Sr
2a.3p-(0H)^ [6]
66,5 78,9 Cau hinh 2a,3a-(OH)2 cung thudng gap trong
mdt sd thuc vat. Chang han, triterpen A''^ ursen cd nhdm 2a,3a-(OH)2 da dupc phan lap tir Prunus spp PI va acid 2a,3a,24-trihidroxiolean-12-en-28-
oie cung dupc phan lap tir cay ha khd thao I^l. Nhu vay, tir sy thao luan tren cd the ket luan chat 03 la acid 2a,3a-dihidroxiurs-12-en-28-oic.
HO'
eooH
23 ' ' 24
Chat E l duoc gia djnh la mdt flavonoid do nhung dac diem nhan dang tren sac ki Idp mdng, cung nhu thdng tin ve sy ed mat ciia Idp chat nay trong cay ha khd thao. Bing each so sanh vdi quercetin chuan trong cimg mdt dieu kien SKLM, cung nhu sy tuong ddng ve dne, chat E l dupe khing djnh la quercetin. Chat E3 dupe xac djnh la trimg vdi chat 0 1 , tire la 3-O-p-D-glucopyranosyl-p sitosterol (Daucosterol) va 3-0-p-D-glueopyra- nosyl-stigmasterol.
Ket luan
Tir phan tren mat dat ciia cay ha khd thao da phan lap dupc 5 chat va nhan dang la 3-0-p-D-glu- eopyranosyl-p-sltosterol (Daucosterol) va 3-0-p-D- glueopyranosyl-stigmasterol, acid 3p-hidroxiurs-12- en-28-oie (acid ursolic), acid 2a,3a-dihidroxiurs-12- en-28-olc va quercetin. Cac chat nay da dupe biet ed hoat tinh chd'ng oxi hda, chd'ng ung thu va bao ve gan, phii hpp vdi irng dung eiia eay ha khd thao trong y hpc dan tdc. Nghien ciru nay cung khang
TAP CHI DUOC HOC - 2/2010 (SO 406 NAM 50) 49
djnh day la mdt cay thude can dUPc quan tam, huu ich cho phdng va chua benh.
Summary
From the aerial parts of Prunella vulgaris 5 com- pounds were isolated and identified as 3-0-p-D-glu- eopyranosyl-p-sltosterol (Daucosterol); 3-0-p-D- glueopyranosyl-stigmasterol; 3p-hydroxyurs- 12-en- 28-oie acid (ursolic acid); 2a,3a-dihydroxyurs-12- en-28-oic acid and quercetin by spectroscopic analyses. The isolates were proved to have anti- oxidant, anti-cancerous and liver-preventive proper- ties. Again, this investigation confirmed the effec- tive uses of the plant in the traditional medicine practice.
Tai lieu tham khao
1. Do Huy Bich, Dang Quang Chung, Bill Xuan Chuong va nhirng ngudi khac. Cay thudc va ddng
vat lam thudc d Viet Nam, NXB Khoa Hgc Ky Thuat, 2004, 891 -893.
2. Dd Ta't Lpi, Nhirng cay thude va vi thude Viet Nam, NXB Y hgc, 2004, tr. 79-81.
3. Yoshi Kashiwada et al., J. Nat. Prod., 1998, 61, 1090-1095.
4. Hani D. Tabba, R. Shihman Chang, Kevin M.
Smith, Antiviral Research, 1989, 11, 263-274.
5. Vii Viet Ha, Khda luan td't nghiep dai hpc, 2005, Trudng DHKHTN Ha Ngi.
6. Hisashi Kojima, Haruo Ogura, Phytochemistry, 1989, vol. 28, No 6, 1703-1710.
7. Biessel, H. W. A., van der Kerk-van Hoof, A.
C , Kettenes van den Bosch, J. J. and Salemink, C. A. (1974) Phytochemistry ^3, 203.
8. Fang, Z., Yu, J. and Yu, D., Acta Pharm.
S/n/ca 1983, 18,226.
Ky niem 55 nam...
(Tiep theo trang 6)
khdng che dupc benh udn van SP sinh, sdi, ho ga, bach hau; ty suat chet me, chef tre em giam rd ret;
tudi thp trung binh eiia Viet Nam da dat 72,8 tudi.
Dac biet nam 2009, lan dau tien nganh y te hoan thanh vupt ke hoach dd'i vdi 04/04 chi' tieu dupc Qud'c hdi giao, dang ehii y la dat dupc mirc giam sinh 0,2 phan nghin va ha ty le suy dinh dudng tre em dudi 5 tudi xudng mirc 18,9%. Nganh y te cung da hoan thanh 15/15 chi tieu dupe Chinh phu giao, trong dd cd 6 chi tieu dupc hoan thanh vuot ke hoach.
Cdng tac phdng chd'ng djch benh da dupc tien hanh ehii ddng. Nhieu benh djch nguy hiem da dupe khdng che va day liii, nhu djch ta, djch hach, sdt ret,... Dac biet, chiing ta da khdng che thanh cdng djch SARS, dich cum A(H5N1), djch eiim A(H1N1) - nhirng leai djch benh eye ky nguy hiem den tinh mang va sire khde eon ngudi. Thanh edng nay da dupc Dang, Nha nude va nhan dan danh gia cao va nang cao uy tin cua nganh y te Viet Nam tren the gidi.
De giai quyet can ban ve co sd vat chat, trang thief bj cho cac co sd kham benh, chira benh, trong nhieu nam qua, Oang va Nha nudc da quan tam
dau tu ngudn luc cho nganh y te. Nganh y te da cd nhO'ng ed gang vupff bae de thue hien thanh cdng cac nhiem vy dupe Chinh phii giao trong Quyet dinh sd 47 va Quyet djnh sd 930 ciia Thii tudng Chinh phu ve dau tu co sd vat chat bang trai phieu Chinh phii cho y te tuyen huyen va tuyen tinh, phan dau nam 2011 hoan thanh viee xay dyng 621 benh vien da khoa tuyen huyen va benh vien da khoa khu vyc lien huyen, va de'n het nam 2013 hoan thanh viec dau tu xay dung, cai tao, nang cap 78 benh vien da khoa tmh va Trung uong; 55 benh vien lao, 40 benh vien/trung tam tam than, 33 benh vien nhi/san nhi va 9 benh vien/trung tam ung budu, 7 khoa ung budu ciia cae benh vien da khoa thudc Bd Y te, thudc eac benh vien da khoa tinh, thanh phd, va mdt sd don vi trye thude Bd Y te de dap irng nhu cau kham benh, ehua benh cho nhan dan theo eac chuyen khoa tren dia ban. Oen cudi nam 2009, da giai ngan duoc 90-95% sd vdn thudc ke hoach 2008-2009 duoe giao; vdi tien dd nhu hien nay, de'n cudi nam 2011 se hoan thanh viec xay dyng 621 benh vien da khoa tuyen huyen va khu vyc lien huyen.
Nhieu tien bo khoa hoc ky thuat moi duoc ap dung
Nhieu tie'n bd ky thuat y hpc vdi cdng nghe mdi, hien dai, tien tie'n eua the gidi da dupc irng dung thanh cdng d nhieu benh vien, nhu chan doan hinh