NGHE THUAT CAI L t O N G NAM BO: THUC TRANG VA DINH HUdNG PHAT HUY GIA TRI DI SAN VAN HOA
Nguyin Thi True Bach^
SOUTHERN CAI LUONG: CURRENT SITUATION AND ORIENTATION TO PROMOTION OF ITS VALUES OF CULTURAL HERITAGE
Nguyen Thi True Bach^
Tom tat - Cdi LUdng Id loai hinh nghe thudt sdn khdu ddc ddo cua Nam Bd, la sdn phdm vdn hda nghe thuat dac sac cua ddn toe. Trdi qua gdn mot tram ndm ton tai vd phdt trien, Cdi LUdng ngdy hom nay dang diing irudc the van mdi cua xu the hoi nhdp. Bdi viet thuc hien phdn tich, ddnh gid dUa tren nhiing dU lieu dd thu thdp, ghi chep trong qud trinh dien dd tqi cdc ddn vi hoqt dgng Cdi LUdng d Nam Bd (tU 2014 den nay). Ket qud nghien ctiu Id cdu chuyen phdn dnh biic tranh ddi thuc cua sdn khdu Cdi LUdng d Nam Bo vd nhiing gidi phdp. Cti the, tit nhdn dien nhiing trd luc phdt trien: d^i ngu. tdc gid, dao dien, khan gid Cdi LUdng, chiing tdi de xudt mdt so gidi phdp cd y nghia thiet thUc, khd thi tren hai binh dien: qudn li vdn hda - nghe thudt vd van dung hudng nghien cihi lien ngdnh de nghien ciht, ddo too, gidng day loai hinh Cdi LUdng ddi vdi mot so ngdnh hoc nhU vdn hoc.
vdn hoa hgc, nghe thuat hgc nham bdo tdn vd phdt huy gid tri di sdn vdn hda Cdi Liidng trong boi cdnh diidng dai.
Tie khda: Cdi LUdng, Cdi LUdng Nam Bo, gid tri di sdn vdn hoa.
Abstract - Cai Luong is a unique stage art of Southern Vietnam and original cultural and artistic product of the nation. Over 100
^Vien Khoa hoc Xa hoi vung Nam Bo
Ngay nhan bai: 07/11/2018; Ngay nhan ket qua binh duyet: 30/11/2018; Ngay chap nhan dang: 23/i2/2018
Email: binbinl21005@gmail com
^Southern Institute of Social Sciences
Received date: 07'" November 2018 ; Revised date:
30 November 2018; Accepted date: 23'"'' December 2018
years of existence and development, today's Ccd Luong is a new trend in the era of international integration. Within the scope of this paper, the writer analyses and evaluates this type of art based on data collected and recorded during the field trips in the Southern Vietnam region (since 2014 up to present). This research finding reflects the real life of Cai Luong in the Sou^
and proposes the solutions. Specifically, from dif- ficulties and challenges identified by the authors, directors, audiences of Cai Luong, this pt^er proposes the practical solutions in two aspects:
cultural and artistic management and application of interdisciplinary studies into subjects sudi as Literature, Cultural studies and Arts studies toward preserving and developing the values of cultural heritage of the Cai Luong stage in rfie contemporary context.
Keywords: Cai Luong, Southern Vietnam Cai Luong, values of cultural heritage.
I. DATVANDS Cai Lfldng la loai Mnh ea kich san Wiau truyen thing, san pham van hda nghe thuSt Mnh thanh va phat tt-ien tren manh d4t Nam Bd. Buoi dau, Cai Lfldng ra ddi dan thay thi vi tii efla Hat boi ti-en san khau Nam Bd. Ttf kM ra ddi den nay, nghe thuat Cai Lfldng trai qua chang dfldng gin mot tram nam gan bd vdi cdng ehung Nam B6 ndi rieng, Viet Nam ndi chung. Trong qua khii, Cai Lfldng tflng cMlm gifl vi \n ddc tdn, dU*
cdng ehung yeu tMch. Tuy nMen, hdn hai mfldi nam qua, Cai Lfldng da va dang da\ dien vdi siJc ep canh ti-anh VU nMeu loai Mnh nghe thuat, giai
G 9 NAM 2018 VAN H 6 A - GIAO DUC - NGH$ THUi^T
tii mdi xuat Mdn, Ifldng khan gia Cai Lfldng ngay cang thu hep.
Cai Lfldng !a loai Mnh nghe thuat san Idiau dac sac cua Nam Bo, la di san van hoa pM vat the quoc gia. Cdng tide vl bao ve di san van hda pM vat the ya Chfldng tiinh nghi sfl vi phat trien ben vflng din nam 2030 gM nhan tam quan ti-ong cua di san van hda pM vat the nhfl la ddng Iflc cMnh eua da dang van hda va la mdt sfl dam bao eho sfl phat trien ben vflng. Di san van hda cd the ddng gdp Meu qua vao sfl phat 0-ien bin vflng tren tiing phfldng dien [1]. Tren tinh than dd, Cai Lfldng vdi tfl each la di san van hda pM vat the quoc gia cSn dfldc khang dinh vi tii va phat huy gia tii van hda ft-ong bdi canh hdi nhap va phat tiien ben vflng. Bai vilt thfle Men phan tich, danh gia dfla ti:en nhflng dfl Ueu da thu thap, gM chep trong qua trinh diln da tai cae ddn vi hoat ddng Cai Lfldng d Nam Bo (tiJ 2014 den nay). Vdi ndi dung nhan dien thflc tiiang san khSu Cai Lfldng (nMn tfl dpi ngu sang tae, dao diln, khan gia), chung tdi dl xuat mdt so giai phap hfldng din vSn de bao ton va phat huy gia tri van hda cua Cai Lfldng ti-ong bii canh dfldng dai.
n. TONG QUAN NGHlfiN CtfU Cai Lfldng eua ngfldi Viet d Nam Bd la mdt trong nhflng chu de ngMen cflu tao nMeu cam hflng va sfl quan tam eua eac hpe gia trong nflde.
Moi tac gia cd each tiep cSn va luan giai van dl ngMen cflu theo nhflng cMlu kich rieng nhfl tilp can theo hfldng lich sfl, nghe thuSt, van hda... 6 day, chiing tdi chi diem Man nhflng cdng trinh thude nhdm tiep can theo hfldng van hda. Nhdm cdng trinh ngMen cflu Cai Lfldng tfl gdc nMn van hda nhSn dien Cai Lfldng trong mli quan he tfldng tae vdi mdi trfldng van hda, xa hdi Nam Bp.
Cai Lfldng gan bd vdi eon ngfldi Nam Bd.
Sdn Nam la mdt trong nhflng hpc gia Nam Bd danh nMeu tinh cam vdi nghe thuSt Cai Lfldng.
Trong hai cdng trinh Ca tinh cua miln Nam [2]
va Dong bang sdng Cflu Long net sinh boat xfla [3], ong cho rang sfl ra ddi cua san kh^u Cai Lfldng cd ddng gdp Idn cho van hda dan tde.
Nhflng vung dat nhfl My Tho, VTnh Long, Sa Dec, Long Xuyen la manh dat fldm mam cho Cai Lfldng phat tiien. Cac tac gia tien phong
cua buoi dau Cai Lfldng la Trfldng Duy Toan, Nguyen TVpng Quyen, Dang Thue Lieng va Ho Bieu Chanh. Vilt ve Cai Lfldng, Sdn Nam khdng (fi sSu vao van de nguon goc Mnh thanh ma dng quan tam den y ngMa ra ddi cua Cai Lfldng trong boi canh van hda dfldng thdi: "Saeh dat ra, in ban nham vao thdi tiiang, phan anh nhflng van de mdi trong xa hdi dang biln doi. Nhflng ddng gdp Idn vl van hda van la san khau Cai Lfldng... Sanh hoat hang ngay da doi, ngfldi dan Mnh thfldng da thSy tau thuy, den dien, den mang-sdng, xe d td. San khau phai linh boat hdn mdi tMch flng vdi cam quan eua ngfldi xem". Cai Lfldng that sfl thu hut nhieu thanh phan cua xa hdi tfl ti-i thfle lay hpc din ngfldi Mnh dan; Cai Lfldng tiinh diln mang y ngMa van ddng xa hoi: "Nhac tai tfl, tuong Cai Lfldng thu hut da so dong bao, ludn ca tii thflc lay hpc, nMlu ngfldi me Cai Lfldng, gMin Cai Lfldng... Tuing Cai Lfldng trd thanh sang trpng, nMlu da hdi Idn (soirele de gala) to chfle tai nha hat lay, ban vdi gia cao mdt so ve danh dfl de giup quy tfldng tl, giup nan nhdn bao lut, gay quy hdi da banh" [3, tr.30-131].
Tae gia Tran Ngoc Them trong cdng trinh Tim ve ban sac van hda Viet Nam dfla ra nhflng gdi y trong viee nhan dien van hda Viet Nam qua eac dac tiafng nghf thuat thanh sac. Cai Lfldng la loai Mnh nghe thuat thanh sac doc dao cua van hda Nam Bd [4], Ngd Dflc TMnh trong edng trinh Van hda vung va phan vung van hda d Viet Nam, xem Cai Lfldng nhfl mdt san pham van hda cua Nam Bd. Ong cho rang ndi din ddi song nghe thuat dan gian Nam Bd, khdng the khdng ndi din sSn kh4u Cai Lfldng cua ngfldi Viet. "Ngfldi Nam Bd tMch kit than ban be eung nhau che chen, an chdi xa lang on ao, nhflng san tiong hp mdt eai gi dd mang nang am di6u sau tfl. Nen tirong cuoc vui, hp ham me ea xfldng. Hat Bdi, Cai Lfldng, nh4t la Sm fieu vpng c6 chfla chat s4u vpng"
[5, tr.290]. Luan van Thae si "Cai Lfldng trong van hda Nam Bd" cua Nguyin TM True Bach [6]
sflu tam va he thong eae dfl heu, dfl kien eua Cai Lfldng the Men tren bao cM, van hpc va qua eac boat ddng xa hdi; mue tieu ngMen cflu cMnh cua de tai la phan tieh tiin trinh eua Cai Lfldng tfl kM ra ddi den thSp nien dau thi Id XXI, nhan dien vi tri va vai trd cua Cai Lfldng trong lich sfl van hda Nam Bd.
30
TAP O r i KHOA HOC TRUCJNG DAI HOC TRA VINH, s 6 31. THANG 9 NAM 2018 VAN H 6 A - GlAO D y e - NGHE THU^T
Cai Lfldng ti-ong boi eanh van hda tii cuoi the kl XX. Xuat phat tfl nhan thfle Cai Lfldng da va dang cd nhflng chuyen bien ti-ong boi canh van hda xa hdi, mdt so cdng ti-inh da quan tam ngMen cflu. Tac gia Trkn Trpng Dang Dan tiong 23 nam cuoi cua 300 nam van hda, nghe thuat Sai Gdn - Thanh phd Ho CM Minh [7], gM nhan va binh luan eac boat ddng bieu diln cua siin khau Cai Lfldng. Nhflng bai viet cua tac gia phSn Idn eho thay Cai Lfldng dang dflng tinJdc nhflng khd khan vl sang tac kich ban, dpi ngu diln vien, cdng chung... Cai Lfldng ein dfldc nang cap va doi mdi de dap flng nhu eau, thi MIU khan gia thdi Men dai.
Mdt so edng trinh da dfla ra nhflng cM bao ve tinh tiang "khung hoang" eua san khau Cai Lfldng nhfl luan an "Nghe thuat san khau Cai Lfldng Nam Bd qua tac ddng cua phfldng thflc quan 11" eua Vd Thj Yen [8], tim Meu tae ddng cua cac phfldng thflc quan li doi vdi sfl Mnh thanh va phat trien san khau Cai Lfldng Nam Bd. Tae gia quan niem mdi phfldng thflc quan li deu cd tac dpng din ndi dung va Mnh thfle nghe thuat, tfl do tao nen sfl Men ddi va mang lai ch4t Ifldng nghe thuat tfldng flng. Van dl bao ton va phat huy gia tri Cai Lfldng trong bdi canh Men dai can cd nhflng phfldng thfle quan Ii linh boat mang tinh flng dung thflc tien cao. Pham Tri Thanh fl-ong Ngh6 thuat san khSu Cai Lfldng kl tiifla va Men doi [9] va luan van eua Nguyin Tran Ngpe Tuyet
"San khau Cai Lfldng Thanh pho Hd Chi Minh Q-ong bdi eanh chuyen doi kinh tl - xa hoi tfl nam 1975 den nay" [10] dat Cai Lfldng vao mdt thdi gian lich sfl, eac ylu to cMnh n-j, kinh te, xa hdi ed tac dpng rat Idn den qua ti-inh ton tai va phat dien cua nghS thuat san khau Cai Lfldng. Tfl do, tae gia dl xuat nhflng giai phap nham "phuc hflng" Cai Lfldng Nam Bo. Hau hit eac giai phap dfla ra dlu hfldng den eac cMnh sach nha nflde can cd nhflng flu dai de dSu tif va phat tiien Cai Lfldng, xay dflng va dao tao dpi ngu diln vien ehuyen ngMep, kich ban Cai Lfldng can hfldng den nhu ciu tham mi, mong dpi cua cong chung, nang cap CO sd ha ting de phue vu khan gia tdt hdn... Tuy nMen, thflc ehat day cung eM la nhflng dl xuat mang ti'nh gdi y, muon bat tay vao Men thflc hda, chung ta cin cd cMln Iflde va chfldng tiinh hanh ddng rd rang va cu the hdn.
Cdng tirinh Van hda Cai Lfldng Nam B6 ti Ddn ea tai tfl den san khSu Cai Lfldng, tfl Ii luan din thflc tiin [11], tap hdp 24 tham luan cua cac nha khoa hpe, nha ngMen cflu, soan gia tham dfl hdi thao khoa hpc quie gia ve van hda Cai Lfldng Nam Bd. Cac bai vilt tap tiTing nghien cflu tren bon he van dl cMnh: tiin trinh san khau Cai Lfldng, dae trflng van hda Cai Lfldng, tac gia - lac pham va phong trao Cai Lfldng d cac dja phfldng.
Trong nhflng nam gin day, cac nha ngMen cflu quan tam nMlu hdn din vln dl bao ton va phat huy gia trj di san van hda dffli toe, ttong do co san khau Cai Lfldng Nam Bd. Cd the ke dkn, nam 2010, Trfldng Cao dang Van hda Nghe ihual Thanh pho Ho CM Minh, chu iiMem dl tai Huynh Quoc Thang thfle Men de tai cap tiUdng "Dieu tta, phat huy san khau truyen thong tai Thanh ph6 Ho CM Minh" [12]. Nam 2014, Vi6n Khoa hoc Xa hdi vung Nam Bd, chu nMem de tai Nguyin TM True Bach thflc hien de tai cap cd sd "Cai Lfldng trong ddi sdng van hda xa hdi Nam Bo"
[13]. Ca hai de tai vSn dung phfldng phap dieu tta xa hdi hpe, nham nhan dien thflc ttang, ket qua dieu tta cho thay nhflng cM bao vl finh hinh khd khan eua san khiu Cai Lfldng d Nam B6.
Ca hai kit qua khao sat thflc tl, d hai thdi (fiem khdng tiiing lap deu eho thay, van edn mot so Ifldng cdng chung yeu thieh, den vdi Cai Lfldng bang nhflng Mnh thfle va trinh dp cam thu khac nhau. Cd the ndi, <£em manh eua hai de tai la van dung phfldng phap cBlu tta xa hdi hpc de nhan dien thflc ttang san khau Cai Lfldng Nam Bd ngay cang thfla vang khan gia. Thy nMen, cac giai phap eua hai de tai dl xuat chfla dflde eu the, chu yeu hfldng den keu gpi eac sd ban nganh van hda quan tam hdn din loai Mnh nghe thuat nay Qua phan diem luan, ehung tdi nhan thiy cac cong ttinh ngMen cflu ve Cai Lfldng tfl cac goc nMn van hda di tiitdc deu ed nhflng ddng gop quy hau ein dfldc gM nhan. Phan Idn, eae tac gia deu thing nhlt eho rang Cai Lfldng la loai Mnh sSn khiu doc dao, san sinh tfl vung dat Nam Bd. Sfl ra ddi cua Cai Lfldng xuat phat tfl dieu kien xa hdi va nhu clu tiifldng ngoan cua cong chung Nam Bd dlu thi ki XX. Tuy nWen, ngay nay, Cai Lfldnj khong edn phat tiien rflc rd, khdng thu hut phin ddng cdng ehung ttong
TAP CHf KHOA H O C TRUONG DAI H Q C 11 VAN HOA - GIAO D U C - NGHE T H U A T
xa hdi. Vi vay, nhflng tan dfldng, ea ngdi thai qua ve loai Mnh nay ttd nen bat cap vdi thdi dai. Nhflng tac gia quan tam din Cai Lfldng thdi Men dai deu bao ddng Cai Lfldng dang dflng Glide nhflng khd khan. Loai Mnh nay dang chju sflc ep canh tranh vdi nhilu Mnh thflc giai tti khae. Nhflng ai tam huyet vdi Cai Lfldng deu dong thanh keu gpi sfl quan tam sau sat eua nha nflde, cae ddn vj ehflc nang, nghe sT... nham bao ton vit phat huy gia tti van hda ttuyen thing cua dan tdc ndi ehung, Nam Bo ndi rieng. Cac edng tiinh eung da gdi y mot sd giai phap nham
"phue hflng", "lam mdi" Cai Lfldng. Tuy nMen, eho din nay khdng phai giai phap nao cung dfldc Men thflc hda va thanh edng. Chung tdi gM nhan va tilp tue bo sung bang ngMen cflu tilp theo mang ti'nh thdi sfl va toan dien hdn. O ngMen cflu nay, chung tdi vfla kit noi nguon dfl Heu khao sat vfla van dung phfldng phap ngMen cflu djnh tinh (phdng van sau dii tfldng ed ehpn lfla mau). Ket qua ngMen cflu hfldng din viec nhan dien nhflng ttd Iflc phat trien Cai Lfldng Nam Bd, de xuit nhflng giai phap kha tM phat huy gia ttj di san van hda loai Mnh nghe thuat nay.
in. N H A N DlfiN NHlfNG T R O L U C PHAT TRI^N CAI LUONG NAM BO H I £ N NAY A. Doi ngii tdc gid, dao dien Cdi LUdng
Ljch sfl ngM6n eflXi Cai Lfldng Nam Bd tflng gM nhan hdn 50 chan dung tac gia ed ddng gdp xay dflng kjch ban, phan anh dpi ngu sang tac tfldng doi hung hau. Nhflng tac gia dlu tien ed the ke din nhfl Trfldng Duy Toan, Nguyen Trpng Quyen, Trin Phong Sac, Tran 1 ^ Chfle, Lam Hoai ngMa, Nguyin Quoe Bieu, Nguyin Cdng Manh, Dao Chau, Dang Cdng Danh... The he tac gia kl can nhfl: Tfl Chdi, Nam Chau, Tfl Trang (TrIn Hflu Trang), Nguyin An Khfldng, Ba Phat, Bay NMeu... Dpi ngu tae gia ddng dao da xay dflng khIi Ifldng kich ban Cai Lfldng phong phu, the tai da dang, gdp phin khang djnh vj tti loai Mnh nay ttong van hda nghe thuat Nam Bd.
Vdi loai Mnh Cai Lfldng, kich ban dfldc xem la diiu kien ed ban, quan ttpng xay dflng tae pham san khau. Ngay nay, Cai Lfldng dang phai doi mat vdi van de "khung hoang" kich ban, nguyen nhan eMnh la do Iflc Ifldng tae gia ngay eang giam va thfla din so vdi cac thdi ki trfldc.
Mat khac, cac tae gia dang tMeu sfl kich tMch sang tao. Cd the thiy, phan Idn ngfldi sang tac kich ban Cai Lfldng phuc vu chu ylu cho cac hdi tM, hdi diln, lien hoan Cai Lfldng toan quoe.
Cho nen. Men nay, mdt so tac gia chuyen sang vilt kich ban cho Cai Lfldng ttuyin Mnh, kich ndi, pMm truyen.
KM dat vln de ve dpi ngu sang tac Cai Lfldng hien nay, soan gia Hoang Song Viet eho bilt:
"Lflc Ifldng tae gia cung ttang Ifla va tte hdn tdi Men nay khdng tMlu. Hien nay, ca Thanh phd Hd CM Minh cM ed nha hat Cai Lfldng TrIn Hflu Trang chuyen ve Cai Lfldng. Ca nha hat cd ba ddn vj nhd, mdt nam tieu thu nMlu lam 5-6 kjch ban. Vi khdng cd dau ra nen nhflng tae gia Cai Lfldng thfla vang din. Tdi may man hdn eac ban la ed dau ra ngay tai Doan Nghe thuat i n do tdi quan Ii. TM thoang tdi van sfl dung kich ban eua soan gia Nam Chau, Trieu Trung Kien... hay tac pham cua rapt tac gia nao dd hdp vai vdi diln vien ttong Doan. Tdi eung kho tam lam kM sfl dung kha nMlu kjch ban eua minh. Cai kho cua tdi la eac em dien vien cua Doan khdng phai la ngdi sao. Vi the, tdi phai "do ra ddng giay" eae vai dien cho tflng em, sao cho cac era cd nMlu nhat ed hdi d\i<ic dien va tda sang tten san khau"
[14]. TTiflc tl cho thay Cai Lfldng dang phai doi dien vdi ttd Ifle ve dpi ngu sang tae, ma ttong do sfl dau tfl eho sang tae (ke ca kinh pM va con ngfldi) dang la van de nan giai.
Nhflng nam gin day, Le Duy Hanh, Hoang Song Viet, Tran Ngpc Giau... la nhflng tac gia, dao dien Cai Lfldng Nam Bd ed nMeu kjch ban dit tM nhat tai cac hdi tM, lien hoan san khiu Cai Lfldng toan qudc. Lien hoan San khau Cai Lfldng toan qudc 2015 cd 33 vd dfl tM, tac gia Hoang Song Viet cd tam kjch ban vdi vai ttd tac gia va ehuyen the Cai Lfldng. Dd la cae vd:
CMln binh, Lau dai eat, Ddi nhfl y (Nha hat TrIn Hflu Trang), Vdng xoay (Doan Cai Lfldng Hfldng Tram), Trung thin (Hdi Nghe si San khiu Thanh pho Ho CM Minh), Mai Hae Dl (Nha hat Cai Lfldng Viet Nam), Cdn me cuoi eung (Doan Nghe thuat Cai Lfldng Nhan dan Kien Giang), Nhflng dfla eon eua ngfldi edng san (Doan van cdng Dong Thap). Tae gia Dang Minh la tac gia dfldc chu y tilp sau Hoang Song Viet. Trong eude tM nay. Dang Minh cd bay vd vfla la tae gia va
T*P CHf KHOA HOC T R U P N G DAI HOC TRA VINH. I 531.THANG9NAM 2018
tac gia ehuyen the, dd la cae vd: Trang lam quan (Cdng ty TNHH Nghe tiiuat Giai tti Sao Minh Beo), Anh den khuya, Tinh sfl hai vfldng tiieu (Nha hat Nghe thuat Tniyin thong Dong Nai), Bdng man ttang (Nha hat lay Dd), Vi ngot ca na dang (Doan Nghe thuSt T^y Ninh), San khau eude ddi (Doan Nghe thuat Cai Lfldng Long An), Giai dieu 16 quoe (Cdng ty Giai tii San khau Sen Viet).
Lien hoan San khiu Cai Lfldng toan quoc nam 2018 (do Cue Nghe thuat Bieu dien va Hdi Nghe si San khau Viet Nam phii hdp td chfle) tai Thanh phi Ian An, tinh Long An, vdi 32 vd diln cua hdn 20 ddn vj tfl Bae cM Nam tham gia. Bdn canh nhflng thanh qua dflde gM nhan tai Lien hoan, cd nhflng diiu can dfldc nMn nhan tiiang tiian. Mdt la, van nhflng gfldng mat quen thudc nhfl dao diln Tran Ngpc Giau dan dflng nam vd cho nam doan Cai Lfldng: Tinh yeu thdi cMen (Doan Cai Lfldng Tran Hflu Trang), Canh budm ngflcfc gid (Nha hat TSy Do), Nhflng eon sdng vd Mnh (Hdi Nghe si San khiu TP.HCM), Bao day ttdi Long Hflng (Doan Nghe thuat Tdng hpp Tiin Giang), Hdi sinh (Nha hat Nghe thuat Truyin thong Dong Nai). Soan gia Hoang Song Viet cd sau vd dfl tM:
Hiu Mu gid bac, Ngay dd hp deu cdn he, Nga quy, TS quoc ndi cuoi eon dfldng, Cuoc ddi cua me. Hai la, hdn hoan nam nay ehfla cd nMlu kich ban mdi, nMeu Ideh ban cu dfldc sfl dung lai vdi tinh thin "binh mdi rfldu cu", so Ifldng cae vd phue dien cMlra so Ifldng khdng it, ehfla cd nhflng kich ban mang tara vdc, ttt tfldng thdi dai. Dieu nay dong ngMa vdi tinh Mnh tMlu vang dpi ngu sang tac tte cua san khiu Cai Lfldng Men nay. Cd the ndi, eac eupe Uen hoan, hdi dien van la san chdi cho eac tae gia, dao dien ki cflu, ehfla phai la boat dpng fim kiem, phat Men tai nang mdi b l sung eho Iflc lupng kl thfla.
Hai cuoc hen hoan san khiu Cai Lfldng toan quoe eho thiy, khdng cM rieng Nam Bd, finh Mnh ddi ngu sang tae Cai Lfldng d ttong nflde ngay cang it. Ca nflde cM cd mot vai tae gia viet kich ban Cai Ludng tieu bieu nhfl Hoang Song Viet, Le Duy Hanh, Trieu Quang Vinh..., gin day la mot sd tac gia tte nhfl Trieu Trung Kien, Le CM Trung... Tmh Mnh ddi ngu tac gia Cai Lfldng mdng, kjch ban radi khdng nMlu ttd thanh van dl dang bao ddng va can dfldc khac
phuc sdm. Van de nay dflde dng Le Tiin HB - Chu tieh Hdi San khau Viet Nam nhan n^nh ttong bai phat bieu b l mac Lien hoan San khau Cai Lfldng toan quoc nam 2018: "Mot tac phii nghe tiiuat thanh cdng d cMnh sfl sang tao cS mdi. Nhflng Men nay sang tao mdi rit it. Nhflng vd diln eu, Iich sfl, gia sfl... tfl rit lau roi nhifng van mang di dan dflng. Tat iiMSn, dao dien muon lam Cai Lfldng bang nhflng sang tao rieng, nhitog lai khdng lam thda man bang nhflng tae phim $ xem tfl trfldc. Mdi thiy rang, cin phai dlu ttf dio tac gia" [15].
Dao dien san khiu Cai Lfldng la ngfldi cu the hda y ttldng kjch ban tfl ttang giay eua tac gia, dfla tac pham din vdi edng chung. Hien nay, so dao diln giau kinh ngMem dan dflng Cai LtftJng ehu ylu hoat ddng d Iinh vflc kich ndi. Da s6 hoc vien tot ngMep nganh dao dien san khau cung chpn lam nghi d san khau kjch, rit Mim ngilffl gan bd v6i san khau Cai Lfldng. Lflc Ifldng dao | diln Cai Lfldng da tMeu hut lai it cd hoi lam nghe, so tae pham dflde dflng hang nam rit han chi. Ldp dao diln tie gan nhfl khdng ed cd hoi thfl sfle, cung nhfl mdi ttUdng ren nghe dl nsing cao chuyen mdn.
B. Khdn gid Cdi LUdng
Nlu tiiide nam 1980, Nam Bd cd tten 20 doan nghe tiiuat tM Cai Lfldng da cMlm 17 doan (con lai la kjch, Hat bdi va ca nhac) [16, tt.l86]. Cac quSn tten dia ban Thanh pho Ho CM Minh con ed eae doan Cai Lfldng ban chuyen hoat ddng co Meu qua. Mdi dem cd khoang vai chuc ngan khan gia din vdi Cai Lfldng, Thanh pho Ho Chi Minh dfldc xera la "thanh dia" cua Cai Lfldng. Nhieu nam gin day, khan gia den vdi eac san khau Cai Lfldng ngay cang giam sut. Cac dfiem san khau tai eae rap hat tten i£a ban Thanh pho Ho CW Minh deu rdi vao finh ttang mit dan khan gii Chuyen mat dan khan gia thfle sit la mdt moi lo ngai rit Idn, de doa sfl t i n tai va phat tiien cua san khiu Cai Lfldng.
Hien nay, do chu trfldng eua nha nflde sap nh^
cac doan nghe thuSt, cho nen s i doan nghe thuat san khiu Cai Lfldng tten ea nflde nhflng nam dlu the ki XXI giam dang ke. Tai Thanh ph6 HS CM Minh, Nha hat Cai Lfldng TrIn Hflu Trang la ndi hdi tu eua cac thi he nghe si trfldng thant
TAP CHf KHOA H p c T R U O N G D^l HQC TRA VINH, s 6 31, THANG 9 NAM 2018 VAN H 6 A - GIAO DUC - NGH$ THU^T
tfl Doan Cai Lfldng Nam Bd, Doan Cai Lfldng
^ a i Phdng, Doan Cai Lfldng Van Cdng khu Sai
<jdn - Gia Dinh. Hien nay, nha hat cd ba ddn vi
^hoat ddng bieu dien: Doan I, Doan II va Doan HI (Thap sang Mem tin).
Khu vflc Dong bang sdng Cflu Long Men nay cM edn lai khoang bay doan Cai Lfldng, ttong dd nSi bat la Doan Cai Lfldng Hfldng Tram (Ca Mau), TSy Dd (Cin Thd), Doan Van edng Dong Ihap, nhflng cac doan nay eung cM dien d rap may buoi, sau do lai cfi Iitti diln. Cae doan Idiae boat dpng kem sdi n6i, chu yeu phue vu phong ttao va bieu diln gay quy tfl tMen theo cM tidu da giao cua tinh. Vdi tinh ttang khan gia din rap rat it, cae doan Cai Lfldng khdng the tru lai d nhflng rap hat Idn kM mdi suit dien cM vai ttam khan gia, hp (fi dien d vung ndng thdn va bieu diln hdp ddng tai cac ddn vj theo yeu clu. Cd hdi lam nghe cua cac dien vien it, cac buoi dien khdng nMeu, nghd sT phai lam ttai nghe d l kilm song. Viec dau tfl cho vai diln eua cac nghe si eung tMeu sfl fim tdi sang tao. Nhflng ngfldi tte tu6i cd nang kMeu, chat gipng tot khdng tMit tha fira den dlu quan eho cae doan nha nflde, ehu ylu di hat tai cac tu diem, hay hat d tfl gia (dfldc mdi ve nha hat vao eac dip gii, sinh nhat, tan gia, khai trfldng, tham cM trong dam ma...), hat tixjng cac dip cung (£nh, eung mieu [Theo quan sat va gM nhan tfl cac eude diln da tfl 2014 den nay].
Nhiing nam qua, san khau Cai Lfldng gap nMeu thang ttam. IVong diiu kien khd khan ay, nghe si san khiu vln ludn c l gang duy tri boat ddng, vat va bfldn ehai vdi nghi de cd the xay dflng, td chfle nhflng dem diln phuc vu cdng . chung, giup san khiu sang den. Thy nMen, finh Mnh tihflc te: tai danh san khau ngay eang it, mdt so ngdi sao san khau Cai Lfldng da khdng edn, mdt s i nghd sT ten tudi dinh cfl d nflde ngoai, san khau ttong nflde Mim hoi nhflng tai nang tte dii nang lflc kl Uifla... da va dang kMen nhflng ngfldi lam nghe thuat va khan gia yeu quy loai Mnh san khau Cai Lfldng ttan ttd.
Nam 2014, ehung tdi tiiflc Men d l tai Cai Lfldng ttong ddi song van hda xa hdi d Nam Bd.
Mue tieu cua de tai la phan tilch thflc ttang va giai phap bao ton nghe tiiuat Cai Lfldng tten dja ban Thiuih pho Ho Chi Minh. D l tai tiin hanh dieu tta xa hoi hpe vdi si Ifldng 440 pMlu, cMa
tiieo bon nhdm doi tfldng tai Thanh pho H i CM Minh: hpc sinh trung hpe ed sd, trung hpc phd thdng va sinh viSn: 220 pMeu; ky sfl, vien chfle, edng nhan: 80 pMlu; ehu cd sd san xuat nhd va nhflng ngfldi budn ban, lao dpng tfl do: 70 pMlu;
nhflng thanh men lam ndng: 70 pMlu (chu ylu d hai huyen Cu CM va Hoe Mdn). Thdng qua kit qua djnh Ifldng tfl eude dieu tta cho thay, ti 16 edng ehung yeu tMeh va din vdi nghe thuat Cai Lfldng khdng nMlu (nhac tinyen thong, Cai Lfldng, Mdng, cheo cMem 6,1%; pMm/mong Cai Lfldng cMlm 4,3%). Gidi tte cd xu hfldng flu tidn y6u chudng loai nhac tte, nhac nflde ngoai, cung nhfl nhflng loai pMm hanh ddng, Mnh sfl va finh cam, tam li xa hdi^.
TO kit qua dieu tta tten, chung ta cd tiie tiily ve mat bang ehung, ifia ban Nam Bd (dai didn la Thanh pho Ho CM Minh) cd nhflng cM bao ve finh Mnh khd khan cua san khiu Cai Lfldng.
Tuy nM£n, cung tfl khao sat thflc tl eho thay, nghe thuat Cai Lfldng van edn Ifldng edng ehung (dlu khdng nMeu) ylu tMch, den vdi Cai Lfldng bang nhflng Mnh thflc va ttinh dp cam thu khac nhau. Nhflng y kiln tiiu thap ttong qua ttinh diiu tta cho thay thj Miu cua khan gia Men nay la nhflng vd Cai Lfldng thude the loai tam Ii xa hdi, tuong ed vdi nhflng de tai vl Iich sfl, xa hdi Men dai (cd tinh hai, de cap nhflng vln nan xa hoi, giao due dao dflc...). Vl chit Ifldng cae vd diln, nMeu y kiln eho rang tuong Cai Lfldng Men nay nMeu hdn trfldc nhflng chat Ifldng khdng cao, mang nang tinh thfldng mai. Ve chit Ifldng diln vi6n, nMeu khan gia bay td din san khau Cai Lfldng, hp mong muon fim lai Mnh anh nhflng dien vien ma hp tflng yeu tMch d thap nien 1960, 1970. D l tai nay ehung tdi thfle Men each day bon nam, din nay, tiieo cap nhat thfldng xuyen, gM nhan va danh gia finh Mnh thflc tl vl sfle hut cua Cai Lfldng doi vdi cdng ehung van chfla cd sfl eai tMdn.
Hien nay, san khau Cai Lfldng Nam Bd xuit Men dpi ngu dien vien tte, ed chit gipng tot nhflng khan gia cd cam giac nhflng dien vien ay 'Nguyin Thi Triic Bach. Bao cao t6ng hdp di tai cap Cd s6 "Cai LiTdng trong ddi song van hoa xa hdi Nam B6".
Vi6n Khoa hoc Xa h6i vung Nam B6. 2014; trang 64-71.
Chiing t6i dan lai bo s6 lieu nay vi cho rang cac chi bao tii ngu6n s6 lieu nay dhn nay chila co nhiing thay doi/ bien dSng dang k^,
TAP CHf KHOA HQC T R U P N G D * ! HOC TRA VINH. s 6 31. THANG 9 NAM 2018 VANHdA-GIAODVC-NGHCTHUiT '
chfla ed phong each bieu diln rieng, Ian hdi rieng nhfl diln vien ciia till he tiUdc. Cung vi le do, khan gia Idn tuoi, tiling nien din vdi san khau Cai Lfldng ludn M vpng dfldc nghe lai nhflng gipng ca mdt tiidi khdng quen. Cd tiie ndi, Men nay cd rit nMeu y kien ddi vdi nghd tiiuat Cai Lfldng Nam Bd. Doi vdi nhflng khan gia von yeu rain Cai Lfldng dfldng nhfl da va dang ki vpng nhflng chuyen biln cua san khau Cai Lfldng. TO dd, cae nha quan li van hda, boat ddng nghe tiiuat can cd nhflng quan tam tiiiet thfle va Meu qua nham bao tin, phat huy loai Mnh nghe thuat tinyen tiiong ciia san khau Nam Bd.
IV. PHAT HUY GIA TRI VAN HOA NGHE T H U A T CAI LUONG NAM BO Cai Lfldng la loai Mnh nghe thuat diln xfldng, san khiu Cai Lfldng chuyen ngMep vfla ed ti'nh dan gian vfla cd ti'nh bac hpc. NMeu nam qua, van dl bao tdn va phat huy nghe thuat Cai Lfldng da va dang dflde Nha nflde, gidi san khiu quan tam. vln dl vflc day sflc sing, tim Idem vj tii cho Cai Lfldng tten san khiu dfldng dai tMit ngM ein cd nhflng cMen Ifldc, ke hoaeh va dat ra nhflng mue tieu eu the. E)ieu nay ein ed sfl phoi hdp chat che gifla nhflng ngfldi lam quan li van hda, boat ddng nghe thuat va sfl quan tam, hfldng flhg cua cdng chiing khan gia.
A. Tii binh dien qudn li vdn hda - nghe thudt Xay dflng va khai thae kjch ban Meu qua hdn;
Dau tfl ttpng diem eho khau sang tac kich ban, mdi ddn vi Cai Lfldng nen cd tac gia ed hflu, dau tfl va khuyen kMeh nang Ifle sang tao ciia tae gia. Tac gia khdng cin tMit phai viet tiieo yeu cau (dat hang) hay kilra them tiiu nhap bang nghe tay ttai raa toan tam toan y sang tac kjch ban. Muon tiifle Men dfldc dieu nay, chung ta ein phai cd che dp tiin Ifldng va dai ngd doi vdi tac gia. Dong tiidi, chung ta cin to' ehflc cae eude tM sang tae, ttai sang tae, vilt kjch ban Cai Lfldng nham tim kiem nhflng kjch ban dac sac, sau dd dan dflng tinh dien san khiu va gidi tMeu rdng rai den eong ehung.
Moi ki lien hoan, hdi diln, eae doan Cai Lfldng dlu ed kjch ban mdi, khong it vd dien dfldc ttao giai tiifldng. Tuy nMen, sau dd, khdng nMeu vd dflde phd bien phuc vu ddng dao edng chung.
Day la sfl lang pM' Idn vl tien bac Iln edng siic eua ngfldi lam nghe. Vdi cac tae pham ehat Iifdng, nlu chu ttpng quang ba, tiep thj, ed each tilp cSn khan gia hdp li tin cac doan hoan toan cd the dat doanh tiiu tdt.
Dao tao ddi ngu sang tae, dien vien chuyen ngMep: Dao tao va xay dflng dpi ngu sang tac, diln vien Cai Lfldng la mot ttong nhflng van de ein dfldc quan tam hang dau. Cai Lfldng tten moi chang dfldng Iich sfl deu dflde danh dau bang nhflng ten tudi sang chdi tai nang nhfl Phiing Ha, Ba van. Nam Chau, Tran Hflu Trang... Vi th^, eac nha quan H van hda, gidi boat dpng nghe thuat Cai Lfldng cin cd ke hoach dao tao liJc Ifldng sang tae, diln vien Cai Lfldng eho giai doan Men nay va tfldng lai. Nhflng ngfldi lam nghd thuat cin cd sfl tinh nhay ttong viec phat Men va boi dfldng tai nang. Dao tao ^ i ngu sang tac va diln vien ed nang lflc, ban linh nghi nghi^
tiiflc sfl.
Cae ddn vj hoat ddng nghe thuat can quan tam va thflc Men thfldng xuyen, Uen tue eae chinh sach fldm mam va phat trien tai nang Cai Lfldng;
ehu dpng tim kilra tai nang Cai Lfldng dfldi nhieu Mnh thflc (td ehflc cac cuoc tM md rdng, chu y viee gidi tMeu tai nang d cap ed sd, dac biet tfl mang Ifldi cae cau lae bd Ddn ca tai tfl - Cai Lfldng dja phfldng...); xay dflng kl hoach boi dfldng, dao luyen nhan t l trien vpng; dam bao eho hp cd hdi lam nghe va phat trien nghe nghiep.
DIU tfl ttpng diem eho edng tac dao tao nguon nhan lflc kl thfla, xay dflng chfldng trinh dao tao phu hdp vdi dac thu loai Mnh san khiu Cai LflOng (rad rdng dii tfldng tuyen sinh, nhat la gipng ca, sac vdc...). Nha nflde, ddn vj cpian h' van hda, hoat ddng nghe tiiuSt can ehu ti^ng phfldng phap "nghe tinyen nghe" vdi sfl tiiam gia giang day, truyin dat kinh ngMem cua nhflng ngfldi lam nghe gao cdi; cd eMnh sach eu the khuyin khich ngfldi hpc (cap hpc bdng, ho ttd hpe pM, tao ed hdi lara nghi...). Nghe nhan Tin Thanh boc bach: "Lau nay d dia phfldng ngfldi hpc ca/hoc ddn tiifldng it cd ed hdi hpe tiieo hfldng chuySn ngMep, ehu ylu di hpc "ngdn nghi", hpc theo loi gan gui ttily ttd. Theo Mi, dii ttldng nay rit can ditdc quan tam va chu y phat trien" [17j. Tinh tiian nay cung dfldc Nghe nhan Uu tfl eua linh Tra Vinh la dng Nguyen Van Dau cMa se; "Viec dao tao va nudi dfldng tai nang Ddn ca tai tfl hay
TAP CHf KHOA HOC T R U S N G D * I HpC TRA VINH. s 6 31, THANG 9NAM2C18 VAN HOA - GIAO DUG - NGH$ THU^T
Cai Lfldng d dja phfldng rit quan ttpng, lau nay ngfldi hpe chu ylu vi dam me, nhflng ddi luc vi qua khd khan hp thfldng bd ngang. Vi till, neu dfldc quan tam hd ttd kinh te ngfldi hpc se ttieo dudi lau dai" [18].
Duy tri va phat ttien phfldng tiifle Cai Lfldng tiTiyen hinh, phat tiianh: Truyen Mnh, phat tiianh la nhflng phfldng tien tiifle Men cMin Iflde bao ton va phat huy gia ttj nghe tiiuat Cai Lfldng. Cai Lfldng muon phd biln rdng rai, cIn dfldc ttuyen Mnh, phat thanh hd ttd phat sdng nMeu hdn.
O TOy Nam Bd Mdn nay, nhflng vd Cai Lfldng tinyin Mnh, phat thanh van dflde ddng dao quan chung yeu mIn, chd ddn. Day la kenh ket noi nhflng tam long md dieu Cai Lfldng. Rieng Cai Lfldng tinyin Mnh ein cham chut ve ndi dung Ian Mnh thflc nham Idi euon long yeu tMeh Cai Lfldng cua thi he tte, thi he Idn hdn vdn da yeu quy Cai Lfldng vdi tinh tiian tri am tti ki. Kjch ban Cai Lfldng ttuyin Mnh cin cd ndi dung hay mang tinh Men thflc, dfla ra nhflng van de ed ti'nh xa hdi dfldng dai. Cd tiie ndi, nlu Cai Lfldng tinyen Mnh, phat thanh thfle Men tdt, se gdp phan Meu qua ttong viec tim lai chd dflng eua nghe thuat Cai Lfldng ttong Idng khan gia.
Thdng qua du Iich de quang ba nghe thuat san khiu Cai Lfldng: Trong cMen Iflde bao tdn va phat huy gia ttj nghe tiiuat Cai Lfldng, eac td ehflc/ddn vj van hda can ed sfl phdi hdp hanh ddng vdi nganh du Uch. Can cd nhflng bai viet sac sao va sue tieh ve Cai Lfldng Nam Bd in ttong cmn nang du Uch Viet Nam ndi ehung. Nam Bd ndi ridng, Ddng thdi, eac td chfle va cdng ty du Ueh ttong nflde cin dau tfl tMit ke thdi gian - khdng gian phu hdp, bieu diln Cai Lfldng cho du khach thfldng ngoan ttong nhflng ehuyin du Iich tai dja ban Nara Bd, dac biet la tai Thanh pho Ho CM Minh va vung Dong bang sdng Cflu Long. Thdng qua du Ueh, Cai Lfldng dflde quang ba din du khaeh ttong nflde va quoc tl.
B. Bdo ton vd phdt huy gid tri di sdn vdn hoa Cdi LUdng nhu mpt trUdng hdp cua nghien cdu lien ngdnh
Trong nhflng nam gin day, ngMen cflu va giang day Ngfl van ttong nha ti-fldng vfla phat trien chuyen nganh, dong thdi quan tara den hfldng tilp can lien nganh. Dieu nay nham md rdng eae
chu dl ngMen cflu, phat tiien tri thflc ttong linh vflc giang day va ngMen cflu khoa hpc.
Trong edng trinh The Rustic of language (1986), Roland Bartiies eho rang: "Cae ngMen cflu Uen nganh khdng cM ddn thuin la ngMen cflu va phan bac cac kit qua cua cac nganh, viec ngMen cflu vl rapt ehu de (hay mdt y tfldng ehu dao) va sap xep hai ba luan diera khoa hpe ehung quanh nd xem ra la ehfla du. NgMen cflu lien nganh bao gom viee tao ra hfldng/chu dl ngMen cflu mdi chfla ai phat Men ra" [19, p.72]. Barthes nhin manh hfldng ngMen cflu lien nganh gdp phan phat Men nhflhg y tfldng, van ban ngMen cflu mdi.
Trong edng tiinh InterdiscipUnarity (Lien nganh) [20, p.51-81], tac gia Joe Moran dae biet dl eao den tinh lien kit, md rdng sfl Meu bilt ttong ngMen cflu Uen nganh. Trong phan vilt Literature into culture (van hpc tfl cMeu kich van hda), dng quan niera, van hpe va van hda la hai chuyen nganh cd the ket hdp ngMen cflu lien nganh, phat Men nhflng ehu de ngMen cflu thu vi va hihi ieh ttong bdi eanh xa hdi dfldng dai.
Cac ehu dl ngMen cflii Uen nganh cd the Uen quan den cac cMeu kich eua li thuylt vl tang ldp (class), von van hda (cultural capital), gia tii van hda (cultural value)...
Cd the ndi, xu hfldng ngMen eiiu Uen nganh dfldc cac nha ngMen cflu tten thi gidi va ttong nflde tilp tuc ung hd va van dung ngMen cflu.
Tren cd sd dd, chting tdi dae biet quan tam den hfldng ngMen cflu Uen nganh ttong boi eanh ngMen cflu va giang day mdn Van hpc, Van hda hpc, Nghe thuat hpe Men nay gan vdi ehu de bao ton va phat huy gia trj nghe tiiuat san khiu tinyen tiiong Nam Bd - loai Mnh Cai Lfldng. Vl vln d l nay. Men nay, rapt so trfldng dai hpc cd nhdm nganh khoa hpc xa hdi va nhan van da va dang thflc Men. Ben canh dd, chung tdi cho rang mdt so binh dien khae mang tfnh Uen nganh cung rit can lifti y tiien khai, thfle Men:
Day manh cdng tac ngMen cflu khoa hoe, phat tiien khan gia, td chfle cac cuoc tM viet kjch ban Cai Lfldng. Tiin hanh thflc Men cac dl tai nham tira kilm cac kit qua ngMen cflu, tfl vln cMnh saeh phu hdp cho cdng tac quan li, giao due, khai thac va phat huy gia tti van hda Cai Lfldng ttong boi eanh dfldng dai. Dong thdi, kit qua ngMen cflu la ed sd xay dflng eac giao ttinh, ehuyen
TAP CHl KHOA HOC TRUING D4I H p c TRA VINH, s 6 31, THANG 9 NAM 2018 VAN H 6 A - GIAO D u e - NGH$ ncuii
dl, tai Ueu giang day ve nghe thuat Cai Lfldng.
Tiin hanh diiu tta xa hdi hpe ve tiii Meu, tam U thfldng ngoan cua cdng ehung dfldng dai (dac biet la cdng ehung tte, doi tfldng hoc sinh, sinh vien), khan gia Cai Lfldng Men nay nham (finh hfldng boat ddng phu hdp cho eae ddn vi Cai Lfldng.
Ben canh 66, ttong qua ttinh giang day, giao vien td chfle eude tM vilt kjch ban Cai Lfldng nhfl mot san chdi khdi gdi sfl hflng thu, sang tao cua ngfldi hpc doi vdi loai Mnh Cai Lfldng.
San khau hpe dfldng: De ttanh tinh ttang edng chung tte td ra tiid d, xa la vdi nghe tiiuat Cai Lfldng, chung ta can dfla san khau vao trfldng hpc. Chfldng ttinh dao tao (nganh Van hpc, Nghe thuat hpc, Van hda hpc) can tiiiet kl giang day vl nghe tiiuat Cai Lfldng Nam Bp, khuyin kMeh tai Men khdng gian ttinh dien ttong eac tilt hpe tiiflc hanh, san khau hda tae pham Cai Lfldng.
To ehflc cac eude tM vdi ehu dl van hda - nghe tiiuat dan toe, ve nguon...; tao dieu kien cho hpe sinh, sinh vien kham pha, fim Meu ve nghe tiiuat san khau ttuyen tiidng Nam Bp. Dong tiidi, nha ttildng khuyin kMeh, boi dfldng, tao dieu kien cho hpc sinh, sinh vien tiiam gia cac cuoc tM van hda, am nhac, san khiu tinyen tiiong do cae ddn vi truyin thong nhfl dai tinyln Mnh, dai phat thanh td ehflc.
Nha trfldng ti'eh cflc md rdng kit noi vdi cae nha hoat ddng nghe thuat, nghe sT Cai Lfldng de cd nhflng budi toa dam, ndi chuyen ehuyen dl vl nghe tiiuat san khau Cai Lfldng; gidi tiiieu vd dien Cai Ludng kinh dien, ttinh diln cac Oich doan Cai Lfldng ttong tiUdng hpe. Thdng qua do, nha tiifdng cung elp nhflng kiln tiiflc ve Cai Lfldng, gia tti tiiam mi, gidi tiiieu chan dung eae nha boat ddng nghe tiiuat cua san khau Cai Lfldng.
Tim kiem, fldm mira tai nang hpc dfldng va edng tac dao tao: Xay dflng va tiitte Men eac chfldng tiinh sinh boat tap tiie hfldng din tim kilm gfldng mat, tai nang san khiu Cai Lfldng hpc dfldng. Viee tim kilm tai nang Cai Lfldng cd till tiiuc Men bang nMeu Mnh tiiflc nhfl td ehflc cae eude tiii bieu diln, gipng ea Cai Lfldng...
Xay dflng va duy tii eau lae bp Ddn ea tai tfl - Cai Lfldng ti-ong tiUdng hpc. cau lac bd tiildng hpc ed tile kit noi vdi mang Mdi eac cau lac bp Ddn ca tai tiJf - Cai Lttdng d dja phfldng de" sinh boat djnh ki, giao Iflu.
Thdng qua eae ehuyin di tiifle tl kit ndi till
he tte vdi nghe tiiuat Cai Lfldng: Theo thSngle, hpc sinh, sinh vien dlu ed nhflng gid hoc ngoai khda, di tiifle tl. Chung ta ndn Unh boat I^t ka cic ehuyin di tiifle te de gidi tiiidu ve loai hii Cai Lfldng tai dja ban lay Nam Bd, Dong Nam Bp. Tao dieu kien eho thi he tte tham quan, tiep xue vdi nghd nhan, cau lac bd Ddn ca tai tii - Cai Lttdng tai dia phfldng, gdp phan cung cap nhihig kiln tiifle thflc tl cho sinh vien, tfl dd, cac em se Meu va y thfle hdn ve viee bao ton va phat huy gia tii di san van hda dan toe,
V. KETLUAN Cai Lfldng la loai Mnh nghe tiiuat san khau ddc dao cua Nam Bd, la san pham van hoa iighE tiiuat dac sac cua dan tdc. Trai qua gin mot tram nam ton tai va phat trien, Cai Lfldng ngay honi nay dang dflng \r\idc boi canh hdi nhap quoc le.
Trong boi canh van hda xa hdi dfldng ^ , vik bao ton va phat huy eac gia tri di san van hoa dan tdc, ttong do cd loai Mnh nghe thuat Cai Lfldng ttd nen cap bach. Cai Lfldng vdi tit each la di san van hda quoe gia can dfldc khang (finh, boi dap gia tri nghe tiiuat va quan tara nMeu hdn nfla ttong cMen Ifldc gifl gin, phat huy nguon lflc van hda dan tdc.
Vdi djnh hfldng khang dinh va phat huy gia tri van hda nghe tiiuat Cai Lfldng - loai Mnh kich hiit ti^iyen tiiong cua Nam Bd, tii thflc ttang chung toi gdi y mdt sd giai phap ttong giai doan Men nay;
tfl elp dp quan U van boa, nghe tiiuat; dao tao dpi ngu sang tae va diln vien Cai Lfldng chuyen ngMep, phat huy vai ttd the loai Cai Lfldng ttuyen Mnh, phat tiianh, kit hdp vdi du Ijch dfla khan gia din vdi san khau Cai Lfldng; van dung phfldng phap ngMen cflu hen nganh de phat huy gia tri van hda nghe tiiuat Cai Lfldng ttong cdng lac ngMen cflu, giang day va dao tao mdt so nganh hoc tfiudc khoa hpc xa hdi va nhan van.
TAI LifiU THAM KHAO [1] UNESCO. Di sdn vdn hda phi vdt thi M
phdt trien ben vOng; 2018. Tray cap ^••
https://ich.unesco.org/doc/src/34299-VI.pdf [Truy c#
ngay: 25/08/2018].
[2] Sdn Nam Cd tinh cua mien Nam. Sal Gon: DSng Pho xuat ban; t974.
[3] Sdn Nam. Bong bang sdng COu Long net sinh koa XUa. Thanh pho Ho Chi Minh: Nha Xuat ban Iri.
1997.
TAP CHf KHOA H p c TRII6NG D * ! H p c TRA VINH. s 6 31. THANG 9 NAM 2018 VAN HOA - GlAO DUC - N G H £ THU/iT
[4] TrIn Ngoc Thfim. Tim vi Bdn sac van hda Viet Nam.
Tai bin 1 ^ thii 4. Thanh ph6 H 6 Chi Minh: Nha Xuat ban igng hdp Thanh ph6 H 6 Chi Minh, 2004.
[5] Ngo DiJc Thinh. Vdn hoa vUng vdphdn viing van hda d Viet Nam. Thanh pho H6 Chi Minh: Nha Xuit b ^ Tr^; 2004.
[6] Nguyen Thi True Bach. Cdi Ludng trong van hoa Nam Bg [Lu|n van Thac si]; 2011. Tn(c)ng Dai hoc Khoa hoc Xa hoi va NhSn van,
[7] TrIn Trong Dang Dan. 23 ndm cuoi cua 300 nam Vdn hda Nghi thudt Sdi Gdn - Thdnh ph6 HS Chi Minh.
Thanh ph6 Ho Chi Minh: Nha Xuat b3n ' S ^ nghe - S3 ' S ^ hoa Thfing tin Thanh ph6 H 6 Chi Minh;
1998.
[8] Vo Thi Yin. Nghe thudt sdn khdu Cdi Luang Nam Bd qua tdc dong cua cdc pbUdng thiic qudn ly [Lu|n an Ti^n si] Vien Van hoa Nghe thual Viet Nam; 2013.
[9] Pham Tri Thanh. Nghe thudt sdn khdu Cdi Ludng ke thUa vd bien ddi. Ha N6i: Nha Xuat bdn ^ ^ hoc - Tnlilng Dai hoc San khiu Dien anh Ha N6i; 2011.
[10] Nguyen Tran Ngoc "niyet. Sdn khdu Cdi Luang thdnh pho Ho Chi Minh trong bSi cdnh chuyen ddi kinh ti - xd hoi tie nam 1975 din nay [Luan van Thac si];
2013. Tnfcfng Dai hoc Khoa hoc Xa hoi va Nhan van.
[11] Huynh Cong Tin (chu bien). Van hoa Cdi LUdng Nam Bd - TU ddn ca tdi ft? din sdn khdu Cdi Luang, tU ly ludn din thUc tiin. Thanh pho Ho Chi Minh: Nha Xuat ban Van hoa - Van nghe; 2016.
[12] Huynh Quoc Thang. Bdo cdo tong hap de tdi cdp trUdng "Diiu tra, phdt huy sdn khdu truyen thong tai Thdnh pho H6 Chi Minh ". Trrfcfng Cao dang Van hoa Nghe thuat Thanh pho Ho Chi Minh; 2010 [13] Nguyen -Phi Tnic Bach. Bdo cdo tong hdp di tdi cdp
Ca sd "Cdi LUifng trong ddi song vdn hda xd hoi Nam B6". Vien Khoa hoc Xa h6i vung Nam Bo;
2014.
[14] Chau My. Hodng Song Viet - Ai dung cdm mdi theo duoi Cdi Luang thdi nay; 2014. Truy cap til: http://giaitri.vncxpress,net/tin-tuc/san-khau-my- thu at/san-khau/hoang-song- viet- ai- dung- cam-moi- theo-duoi-cai-luong-thoi-nay-3094840.html 2014 [Ngay truy cap 18/5/2016].
[15] Mai Linh. Liin hoan Cdi Luang todn quoc 2018: Trong vdng nhiing vd mdi, 2018.
Truy c3p til' http://baovanhoa.vn/V%C4%83n- Ngh%El%BB%87/lien-hoan-cai-luong-toan'quoc- 2018-trong-vang-nhung-vo-moi [Ngay tmy c|p 2/10/2018].
[16] Tran Trong Dang Dan. Kich Viet Nam: Thudng thifc - Binh ludn. Thanh pho H 6 Chi Mmh: Nha Xuat ban Van hoa - Van nghe, 2 0 n .
[17] Nguyen Tan Thanh Ddn ca tdi t^ - Cdi Luang; 2016.
Ph6ng vln Nghe n h ^ Ddn co, Hoi vien Hoi Van hoc - Nghfi thuat Tra Vinh. NgifSi phSng van: Nguyen Thi Tnic Bach. Cau lac bo Dcin ca tai tii - CSi LUdng thi tran Cang Long, huyen Cang Long, tinh Tra Vinh.
[18] Nguyen Van Dau (Tam Dlu). Ddn ca tdi tii - Cdi Luang; 2016. Phong van Ngh6 nhan Uu tii Dbn ca
Tki til tinh Tra Vinh. NgilcJi ph6ng vln: Nguyen Thi Tnic Bach. Cau lac b6 Dfln ca tai tfi - C ^ Lifdng thi tran Cang Long, huyen Cang Long, tinh Tra Vinh.
Barthes, Roland. The rustle of language. Richard Haward, Oxford: Basil BlackwcU; 1986.
Joe Moran. InterdiscipUnarity. London and New York, Routledge; 2002.